60-21 Bijlage Memo Wingardium Cyclone windturbine

Memo Datum Aan wie Behandeld door Status

: 7-6-2021 : Wethouder Dilek Odabasi : Hans Kursten : Definitieve memo

Onderwerp: Gesprek met Wingardium Energy - Cyclone windturbine – 19 mei 2021 Toelichting collegevoorstelcorsa collegevoorstelprefill Aanleiding Op initiatief van Richard Frodyma, raadslid LokaalBelang Waalwijk, is 19 mei jl. een overleg georganiseerd met de Belgische importeur van de Cyclone windturbine. Doel was een nadere kennismaking en beoordeling of deze turbine toegepast zou kunnen worden in de plannen voor grootschalige duurzame opwekking in de regio. Naast een presentatie door de importeur is d.m.v. vragen en antwoorden een goed beeld verkregen. De presentielijst van aanwezigen is aan het einde van deze memo toegevoegd. Besproken onderwerpen In het online overleg dat in totaal 1,5 uur in beslag nam zijn de volgende zaken aan de orde gekomen: 1. Wat is het unieke van de Cyclone windturbine? De turbine bestaat uit meervoudige, gestapelde verticale rotoren die binnen een gebouw zijn geplaatst. Daarmee ‘ontbreken’ de wieken en is er dus geen sprake van slagschaduw. Een tekening met de afmetingen van een 3 MW turbine is hieronder te vinden. Volgens eigen zeggen is de turbine stiller dan de gangbare turbines en zou deze minder gevaar opleveren voor vogels. Tevens heeft de turbine de mogelijkheid tot kortstondige opslag van energie in hydraulische cilinders. De turbine is in de USA ontwikkeld en daar ook gebouwd.

2. Hoeveel turbines zijn er geleverd? Tot op heden zijn slechts enkele stuks opgeleverd, vrijwel allemaal in de USA. De periode van 2004-2010 is gebruikt voor onderzoek en ontwikkeling. Vanaf 2010 is gestart met de productie van kleinere turbines (maximaal 30 kW en een diameter van enkele meters). Vanaf 2017 zijn grotere turbines gebouwd. In de afgelopen jaren zijn er daarvan 3 stuks opgeleverd (2*1MW en 1*3MW). Deze zijn allen op het terrein van een Amerikaanse legerbasis geplaatst. Vanwege geheimhouding zijn hiervan geen foto’s en is geen nadere gedetailleerde informatie beschikbaar.

Pagina 1 van 3

3. Hoe groot is een Cyclone windturbine? De 3 MW turbine heeft een hoogte van 130 meter en aan de voet is deze 100 meter breed. Op het hoogste punt is de diameter van de turbine 70 meter. Dit is vergelijkbaar met een flatgebouw van ca. 30 verdiepingen of een koeltoren van een grote energiecentrale. Een vergelijkbare ‘traditionele’ turbine heeft een ashoogte van 100 meter en een rotordiameter van 100 meter. De tiphoogte hiervan is 150 meter, de bladen zijn in dat geval enkele meters breed en de toren van een traditionele turbine is ook enkele meters breed. 4. Hoeveel ruimte neemt een Cyclone turbine in beslag? Door Wingardium is aangegeven dat het Cyclone systeem veel ruimte nodig heeft. Naast het feit dat een 3 MW Cyclone turbine zelf al 1 ha aan grond nodig heeft, moet ten minste 1 kilometer afstand worden aangehouden tot andere gebouwen of obstakels om voldoende opbrengst te kunnen genereren. Daarnaast is er ook een grote afstand tussen de turbines zelf nodig. Groter dan bij traditionele turbines. In de situatie van Waalwijk betekent dat hooguit een enkele Cyclone turbine geplaatst zou kunnen worden. 5.

Wat is de opbrengst van een Cyclone windturbine? Op basis van de door Wingardium op 20/5 nagestuurde productiejaarcijfers uit de USA kan geconcludeerd worden dat de energieopbrengst van de Cyclone turbines ordegrootte 30% lager ligt dan van in grootte vergelijkbare ‘traditionele’ horizontale as windturbines met rotorbladen. . In de door Wingardium op 2/6 gestuurde presentatie met een simulatie berekening wordt een opbrengst getoond die vergelijkbaar is met een ‘traditionele’ windturbine. Een gevalideerde Power-curve ontbreekt daarbij echter. 6. Hoeveel geluid maakt een Cyclone windturbine? Door Wingardium wordt aangegeven dat de geluidsproductie heel laag is, ‘vergelijkbaar met een koelkast’. Maar er zijn enkel interne metingen gedaan en het is helaas niet mogelijk de turbines in de USA te bezoeken of ter plekke onafhankelijke metingen uit te voeren omdat buitenstaanders geen toegang hebben. 7. Heeft het product zich bewezen? De turbines zijn te kort in bedrijf om te kunnen spreken over ‘bewezen techniek’. Onafhankelijke gegevens ontbreken en er zijn ook geen gevalideerde meetrapporten over geluid en energieproductie. Naar eigen zeggen is de levensduur 40 jaar, maar ook daar is geen onderbouwing van. Risico en veiligheid analyses ontbreken eveneens.

Een typecertificaat, dat in de EU verplicht is, ontbreekt (Veiligheidsvoorschriften windturbine (paragraaf 4.30 Bal) - Informatiepunt Leefomgeving (iplo.nl)). Er is nog geen aanvang met het certificatieproces gemaakt (N.B. Een dergelijk certificatieproces neemt gauw enkele jaren tijd in beslag). 8. Hoelang duurt het voordat de CO2 uitstoot van de realisatie is gecompenseerd? Daarover zijn geen gegevens bekend. 9. Wat kost een Cyclone windturbine? Wingardium geeft aan dat de investering voor een 3 MW turbine tussen de 6,5 en 7 miljoen Euro ligt. Dat is niet goedkoop. Ter vergelijking: een ‘traditionele’ 3 MW turbine kost ca. 3,6 miljoen Euro. Daar staat tegenover dat onder de Cyclone turbine een grote (100 bij 100 meter) ruimte zit die gebruikt zou kunnen worden voor “een restaurant, ontmoetingsruimte voor bedrijven, werkruimte, of winkels”. Dat zijn echter geen functies die in het buitengebied van Waalwijk geambieerd worden momenteel. Conclusies • In de kadernota Grootschalige Opwek Duurzame Energie wordt uitgegaan van bewezen technieken. Bij de Cyclone windturbine is hier nog geen sprake van. • Een Cyclone windturbine heeft veel ruimte nodig en is daardoor moeilijk inpasbaar. Hiermee is het ruimtelijk onmogelijk om de ambitie van 10 tot 14 turbines in Waalwijk in te vullen.

• Het ruimtelijk effect/landschappelijke impact van de Cyclone zelf is vergelijkbaar met een “gewone turbine”. De landschappelijk impact is groot in de directe nabijheid en over grote afstand. De vergelijking werd gemaakt met een koeltoren van een elektriciteitscentrale. Op de foto in de bijlage is dit goed zichtbaar. • Bij eenzelfde capaciteit is de opbrengst van een Cyclone windturbine lager dan van een ‘traditionele’ turbine. De toch al schaarse netcapaciteit wordt hiermee niet optimaal benut. • De investeringskosten voor een Cyclone windturbine bedragen bijna het dubbele van een traditionele turbine. De business case wordt niet gerechtvaardigd door een hogere energieopbrengst. • De Cyclone windturbine is niet gecertificeerd waardoor niet aangetoond kan worden dat deze voldoet aan de in Nederland vereiste veiligheidscriteria en het proces om zo’n certificaat te verwerven is ook niet in gang gezet. • Daarmee is de eindconclusie: De Cyclone windturbine is een interessante ontwikkeling maar is in deze fase geen realistisch alternatief voor grootschalige opwek van duurzame energie in Waalwijk voor 2030.

Pagina 2 van 3

Presentielijst Richard Frodyma, raadslid LokaalBelang Waalwijk Sheila Schuijfel, raadslid D66 Waalwijk Cissy de Bruin, raadslid CDA Waalwijk Theo Nohlmans, gepensioneerd en voorzitter zuidelijke afd. KIVI, promotor van #gezonde windturbines Ludo Looyens, Wingardium Energy België - importeur Cyclone windturbine Pieter Hens, projectleider gebiedsontwikkeling knooppunt de Baars Noëlle Peters Sengers, beleidsambtenaar Tilburg Roelof Kooistra, programmamanager REKS Hart van Brabant Marco Visser, stedenbouwkundige Tilburg Paul van Dijk, programmamanager REKS en Warmte Tilburg Hans Kursten, procesmanager gebiedsontwikkeling Grootschalige Opwek Energie Waalwijk Eric de Jong, programmamanager Duurzaamheid Waalwijk

Bijlage Ter vergelijking hieronder een foto van de Koeltoren van de Amercentrale bij Geertruidenberg welke een vergelijkbare hoogte heeft als de 3 MW Cyclone (130 meter).

Feedback concept memo Van de volgende personen is feedback ontvangen op de concept memo van 25/5. Waar relevant is deze input meegenomen in deze definitieve versie: • Theo Nohlmans • Ludo Looyens • Marco Visser • Roelof Kooistra • Paul van Dijk • Eric de Jong

Pagina 3 van 3