4 Stichting voor funerair erfgoed ruiming begraafplaats

Het College van B & W van de gemeente Waalwijk en De Leden van de Raad van de gemeente Waalwijk Taxandriaweg 6 5141 PA Waalwijk Leiden, 13 november 2020 Betreft: bovengrondse ruiming vak D begraafplaats aan Tilburgseweg in Sprang

Geacht College, Geachte Leden van de Raad, Onze stichting is al langer betrokken bij de situatie van de begraafplaatsen in uw gemeente. Wij hebben ook vernomen dat begraafplaatsarchitecte ir. Ada Wille op dit moment bezig is om hun toestand nader te bekijken. Zij heeft eerder geadviseerd om, wegens de aanwezigheid van Robinia pseudoacacia-bomen op grafvak D op de begraafplaats aan de Tilburgseweg, daar niet ondergronds te ruimen. Werkzaamheden onder het maaiveld kunnen immers onherstelbare schade aanrichten aan hun horizontale wortelstelsel; dat kan binnen enkele jaren onherroepelijk het einde van de bomen betekenen. Een mooi voorbeeld van de zorgvuldige omgang in uw gemeente met deze begraafplaats, die immers ook al een paar andere beschermde grafvelden kent. Wij begrepen intussen ook dat er concrete voornemens zijn om wel bovengronds te gaan ruimen in grafvak D. Dat is een slecht vooruitzicht, en wel om de volgende redenen: a. De ruim 100 stenen die verwijderd worden, laten een kale plek achter die de begraafplaats niet fraaier maakt. Ook vanwege de lopende inventarisatie van ir. Wille, vragen wij u (voorlopig) af te zien van de bovengrondse ruiming. b. Er is geen ruimtegebrek op deze begraafplaats.

De noodzaak om bovengronds te ruimen is ook al niet aan de orde, omdat een toekomstig grasveld niet gebruikt kan worden voor andere doeleinden, wegens de aanwezigheid van de ondergrondse graven. c. Dat betekent dat het grasveld dat er zal komen, de teneur van ‘kaalslag’ versterkt. Zeker in een tijd dat het aantal begravingen – ook in deze regio – zal afnemen ten gunste van het aantal crematies, is het zaak om bewust om te gaan met de gedenktekens die er nu nog zijn. d. Bijna al deze grafmonumenten zijn nog intact: ze vormen geen gevaar voor de bezoekers. Slechts één gedenkteken is omgevallen, en een paar stèles staan uit het lood, maar dat is geen enkele reden om de gedenktekens weg te halen. Integendeel, voor zover er iets aan actief onderhoud en behoud gedaan moet worden, zou u juist dit moment kunnen gebruiken om de positieve betrokkenheid van nabestaanden te vergroten en hen, samen met bijvoorbeeld de werkgroep Begraafplaats Tilburgseweg, in te schakelen bij het schoonmaken van stenen en onkruidvrij houden van de graven. Wij hebben onder andere het belang van maatschappelijke betrokkenheid in 2018 al mondeling en schriftelijk aangekaart bij de gemeente. Maar ook in het gesprek op de begraafplaats zelf met

wethouder Van den Hoven op 17 september 2018. Overigens gaf hij toen met betrekking tot grafvak D, weliswaar informeel, aan ‘ook niet te zitten wachten op weer een grasveldje’. e. In genoemde gesprekken en in onze briefwisseling is vanuit de gemeente het belang erkend dat er een actuele beleidsvisie voor de gemeentelijke begraafplaatsen opgesteld moet worden. Dit visieplan moet duidelijkheid verschaffen over: welke uitstraling ze dienen te hebben, prioritering van de noodzakelijk geachte werkzaamheden, kostenplaatje, dekkingsplan, (o.a. juridische) rechten en plichten van vrijwilligers bij werkzaamheden op de gemeentelijke begraafplaats enz. Terebinth heeft aangegeven haar kennis met betrekking tot het gedeelte wat het funeraire erfgoed betreft, graag ter beschikking te stellen bij de totstandkoming van een visieplan. De gemeente heeft destijds toegezegd dat grafvak D in het visieplan dient te worden opgenomen en niet aan de slag te gaan met ruiming van dit grafvak, voordat het visieplan gerealiseerd is. Terebinth is nadien echter niet meer/nog niet door de gemeente benaderd; wij hebben begrepen dat er nog geen visieplan is opgesteld. f.

Uw ambtenaren noemen voor de bovengrondse ruiming het argument van de precedentwerking: ‘Als wij nu niet ruimen is er geen geloofwaardig verschil tussen wat andere nabestaanden betalen en de kosten van de nabestaanden van dit vak, die niets meer hoeven te betalen.’ Het lijkt ons evenwel dat het aan andere nabestaanden via een informatiebord goed is uit te leggen dat dit grafvak vanwege de historische waarde niet meer onder het reguliere ruimingsregime valt, dat er sprake is van een historisch grafvak dat mede door de aanwezige bomen vooralsnog niet zomaar mag verdwijnen. Wij houden zeker geen algemeen pleidooi om een begraafplaats in stand te gaan houden op kosten van de gemeente. Hier gaat het erom dat, vanuit onze aandacht voor de geschiedenis van het funeraire erfgoed in deze regio, onze stichting constateert dat de aanwezigheid van een dergelijk ‘compleet’ vak van uitsluitend algemene graven (zonder dubbele graven) uit de jaren zestig, zeventig en tachtig van de vorige eeuw een bijzonderheid is. Het totale vak laat de funeraire ontwikkelingen van eenvoudige gedenktekens uit die periode zien.

We hoeven, zeker vanuit het perspectief van funerair erfgoed bezien, iets historisch niet per se mooi te vinden – maar als tijdsbeeld heeft dit vak zeker waarde, omdat complete grafvelden met uitsluitend algemene graven uit die periode doorgaans geruimd zijn; ze waren immers niet bedoeld om er meer dan tien, twintig jaar te zijn. Ten slotte leert onze ervaring dat kerkhoven en begraafplaatsen wel varen bij de praktische betrokkenheid van nabestaanden en andere geïnteresseerden. Het gaat in deze gevallen om een goede vorm van burgerparticipatie waardoor talloze kerkhoven en begraafplaatsen een levend onderdeel van stad en dorp zijn. Een goed onderhouden historisch grafvak draagt ook bij aan de kwaliteit van deze begraafplaats, meer dan een kaal grasveld dat niets van de geschiedenis van Sprang vertelt. Kortom, wij dringen er bij u op aan om de halve ruiming te heroverwegen en er voorlopig, zeker zolang er niet ondergronds geruimd kan worden, een hele instandhouding van te maken. Want: wat weg is, is weg. Met vriendelijke groet, namens stichting Terebinth,

Korrie Korevaart, vicevoorzitter Bureau Stichting Terebinth | Oude Vest 231 | 2312 XZ Leiden | 071 514 2894 | 06 2417 3646 | www.terebinth.nl | KvK 66232589 | bankrekeningnummer NL 92 INGB 0000 3355 36 (BIC INGBNL2A), t.n.v. Terebinth, stichting voor funerair erfgoed | ANBI