231130 Raadsinformatiebijeenkomst rol gemeente in grootschalige opwek v1.1 met toelichting
Tekst van het document
Waalwijk werkt… … aan Grootschalige Opwek van Duurzame Energie Beleidsvisie en rol van de gemeente 30 november 2023
1
Agenda
20.30 uur
Stand van zaken
20.35 uur
Reacties ‘terinzagelegging’ concept-Beleidsvisie
20.40 uur
Ontwerp AMvB ‘Ontwerpwindturbinebepalingen leefomgeving’
20.45 uur
Rol gemeente in eigen ontwikkeling van duurzame opwek
21.05 uur
Vragen en opmerkingen
21.30 uur
Afronding
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
2
2
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
3
3
Het traject tot aan de daadwerkelijke bouw beslaat een aantal jaren. Wij zitten nu nog steeds in de haalbaarheidsfase. De ontwikkelfase zal naar verwachting na maart 2024 kunnen starten. Onze aanpak is erop gericht om de duurzame energie opwek opgave voor 2030 op een zorgvuldige manier ingevuld te hebben.
4
Welke stappen zijn er de afgelopen tijd gezet? •
Terinzagelegging concept-Beleidsvisie en het concept VKA (van 27 september t/m 8 november 2023)
•
Publieke Themabijeenkomst Zienswijzen, definitieve planMER, VKA en concept Beleidsvisie (10 oktober 2023 in Sprang-Capelle)
•
Presentaties aan gemeenteraden van Altena en Geertruidenberg (2 en 25 oktober 2023 in Almkerk en Raamsdonksveer)
•
Uitvoering Motie Overdiepse Polder in opdracht gegeven bij externe adviseur (13 november 2023)
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
5
Deze stappen zijn gezet sinds het raadsbesluit op 21 september 2023. Op 23 januari 2024 wordt de raad van Heusden bijgepraat.
5
Agenda
20.30 uur
Stand van zaken
20.35 uur
Reacties ‘terinzagelegging’ concept-Beleidsvisie
20.40 uur
Ontwerp AMvB ‘Ontwerpwindturbinebepalingen leefomgeving’
20.45 uur
Rol gemeente in eigen ontwikkeling van duurzame opwek
21.05 uur
Vragen en opmerkingen
21.30 uur
Afronding
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
6
6
Terinzagelegging concept-Beleidsvisie (1)
•
Van 27 september t/m 8 november 2023 heeft de concept-Beleidsvisie ter inzage gelegen
•
In deze periode zijn 92 zienswijzen ontvangen met in totaal 261 verschillende vragen/opmerkingen
•
Alle reacties worden beantwoord en zullen tevens in een geanonimiseerde publieke reactienota worden vastgelegd. Naar verwachting kunnen we deze begin 2024 publiceren
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
7
Het aantal zienswijzen verschilt van de vorige twee keren (inzage NRD en inzage planMER), maar het aantal ontvangen vragen/opmerkingen is elke keer nagenoeg gelijk: •
Terinzagelegging planMER: 39 zienswijzen en 269 vragen/opmerkingen.
•
Terinzagelegging NRD: 45 zienswijzen en 284 vragen/opmerkingen
•
Terinzagelegging Beleidsvisie: uiteindelijk ca. 50 unieke zienswijzen en 261 vragen/opmerkingen
7
Terinzagelegging concept-Beleidsvisie (2)
Overzicht van ontvangen reacties: •
Inwoners in/rondom VKA: 78 – – – –
•
Waspik: 37 Sprang-Capelle: 19 Altena: 19 Waalwijk: 3
– Dorpsraad Eethen – Dorpsraad Genderen – Natuurmonumenten
Ministerie van Defensie Gemeente Altena Gemeente Geertruidenberg Provincie Noord-Brabant Waterschap Aa en Maas Waterschap Brabants Delta TenneT*
30 november 2023
Overige partijen: 8 – Dorpsraad Drongelen
Mede overheden: 6 – – – – – – –
•
– Platform Waspik – Vattenfall – Waspik Energie Neutraal – Weidevogelbeschermingsgroep Waalwijk
*23 mei 2023 heeft TenneT haar instemming gegeven op het concept VKA
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
8
Toelichting: • Vanuit ‘t Vaartje, de Waspiksedijk en Scharlo zijn veelal dezelfde zienswijzen ingediend. • Vanuit inwoners Altena is vooral gereageerd op op de Motie over de Overdiepse Polder. • Natuurmonumenten heeft nu gereageerd waar eerder de Brabantse Milieu Federatie namens de natuurorganisaties reageerde. • TenneT heeft geen zienswijze ingediend maar heeft op 23 mei haar instemming gegeven op het concept VKA met betrekking tot de afstand tot de hoogspanningslijn. • Rijkswaterstaat heeft niet gereageerd omdat in de concept-Beleidsvisie de Overdiepse Polder buiten het voorgestelde VKA valt. Verder heeft TenneT op 23 mei randvoorwaarden opgegeven voor het kunnen plaatsen van zonnepanelen in de ‘belemmerde strook’ onder of nabij een hoogspanningslijn.
8
Agenda
20.30 uur
Stand van zaken
20.35 uur
Reacties ‘terinzagelegging’ concept-Beleidsvisie
20.40 uur
Ontwerp AMvB ‘Ontwerpwindturbinebepalingen leefomgeving’
20.45 uur
Rol gemeente in eigen ontwikkeling van duurzame opwek
21.05 uur
Vragen en opmerkingen
21.30 uur
Afronding
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
9
9
Ontwerp AMvB ‘Ontwerpwindturbinebepalingen leefomgeving’
Er wordt voorgesteld om strengere standaardwaarden voor geluid te hanteren. Er wordt een strengere norm voor slagschaduw voorgesteld: een stilstandvoorziening wordt noodzakelijk. Voorgesteld wordt een strengere veiligheidsnorm voor beperkt kwetsbare objecten. Voorgesteld wordt, bovenop de geluidsnorm, een vaste afstandsnorm voor windturbines te hanteren. Volledig overzicht: Ontwerpbesluit | Windturbines leefomgeving
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
10
Via de VNG, de regio (REKS) en de gemeente zelf zijn zienswijzen bij het Rijk ingediend waarin onze bedenkingen en reactie m.b.t. de voorgestelde ontwerpwindturbinebepalingen. Er worden strengere standaardwaarden voor geluid voorgesteld: van 47 Lden en 41 Lnight naar 45 Lden en 39 Lnight. Gemeenten mogen strengere waarden opleggen, versoepeling mag niet. Er wordt een strengere norm voor slagschaduw voorgesteld: een stilstandvoorziening wordt noodzakelijk bij meer dan 6 uur slagschaduw per jaar of meer dan twintig minuten op één dag. Er wordt een strengere norm voor beperkt kwetsbare gebouwen en locaties op het gebied van externe veiligheid voorgesteld. In de huidige wet- en regelgeving is er een verschillende norm voor beperkt kwetsbare gebouwen (buiten de 10-5 risicocontour) en kwetsbare gebouwen (buiten de 10-6 risicocontour). Met het nieuwe besluit geldt voor zowel kwetsbare als beperkt kwetsbare objecten de 10-6 risicocontour. Dit kan impact hebben op de plaatsingsmogelijkheden van windturbines op bedrijventerreinen. Nieuw is de voorgestelde vaste afstandsnorm voor windturbines van 2 keer de tiphoogte tot windturbinegevoelige objecten; hiervan kan alleen afgeweken worden in geval van ‘zwaarwegende economische of zwaarwegende andere maatschappelijke belangen’ (ZEZAM).
10
Impact Afstandsnorm op Voorkeursalternatief
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
11
De stippellijn geeft de impact aan van de mogelijke vaste afstandsnorm tot elke woning in het zoekgebied van twee maal de tiphoogte. Dit betreft enkel de afstand tot een individuele woning in het buitengebied. Hierbij is uitgegaan van de maximaal mogelijke tiphoogte zoals opgenomen in de Beleidsvisie (grootste turbines). Deze tiphoogte bedraagt 255 meter. Als uitgegaan wordt van de kleinst mogelijke turbines (tiphoogte 195 meter) vallen alle afstandscontouren binnen de reedsdoor de gemeenteraad vastgestelde afstandsnormen.
11
Agenda
20.30 uur
Stand van zaken
20.35 uur
Reacties ‘terinzagelegging’ concept-Beleidsvisie
20.40 uur
Ontwerp AMvB ‘Ontwerpwindturbinebepalingen leefomgeving’
20.45 uur
Rol gemeente in eigen ontwikkeling van duurzame opwek
21.05 uur
Vragen en opmerkingen
21.30 uur
Afronding
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
12
12
Rol gemeente in eigen ontwikkeling van duurzame opwek
1. Verschillende rollen in het proces van grootschalige opwek 2. Mogelijkheden gemeente in een private rol als grondeigenaar, ontwikkelaar, belegger, investeerder / exploitant 3. Geldstromen, risico’s en waardeopbouw
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
13
13
Verschillende rollen bij grootschalige opwek
Rollen
Publiek (faciliteren & sturen)
Bevoegd gezag
30 november 2023
1. 2.
3.
Procesregie & Beleidsvisie
Privaat (sturen)
Grondeigenaar
Ontwikkelaar
Investeerder / Belegger
Investeerder / Exploitant
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
14
Procesregie & Beleidsvisie: Trekker grootschalige opwek REKS/Kadernota Deze rol wordt uitgevoerd binnen de REKS regio Hart van Brabant Bevoegd gezag voor de omgevingsvisie/omgevingsvergunning(en) Voor grootschalig wind (> 5 MW) zal de provincie N-B onder voorwaarden de bevoegdheid overdragen aan de gemeente. Voor grootschalig zon heeft de gemeente die rol al Privaat: Grondeigenaar/ontwikkelaar/investeerder De gemeente is als (mede) grondeigenaar reeds actief in het zoekgebied. Daarbij heeft de gemeente de keuze om deze rol uit te breiden en al dan niet actief ook een rol te spelen in de ontwikkeling van deze gronden en/of als investeerder of exploitant op te treden
• Een zorgvuldige scheiding moet betracht worden tussen de verschillende rollen. • De publiekrechtelijke rol van bevoegd gezag en trekker van het proces staan niet ter discussie. • In de privaatrechtelijke rol zijn verschillen opties mogelijk. *De publiekrechtelijke kosten worden verhaald via leges en anterieure overeenkomst
14
Rol gemeente in eigen ontwikkeling van duurzame opwek
1. Verschillende rollen in het proces van grootschalige opwek 2. Mogelijkheden gemeente in een private rol als grondeigenaar, ontwikkelaar, belegger, investeerder / exploitant 3. Geldstromen, risico’s en waardeopbouw
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
15
15
Rollen gemeente in tijd Kadernota
Beleidsvisie planMER & VKA
Haalbaarheidsfase
Financial Close
Vergunning
Ontwikkelfase
Contractfase
Oplevering Realisatiefase
Exploitatiefase
Publieke rol
grondeigenaar Ontwikkelaar Investeerder/exploitant Investeerder/belegger
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
16
16
Rollen bij privaat spoor (1)
Privaat
30 november 2023
1. Grondeigenaar
2. Ontwikkelaar
Grondvergoeding
Ontwikkelfee
3. Investeerder / Belegger
4. Investeerder / Exploitant
Rendement
Opbrengst/winst
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
17
Rol als grondeigenaar 1. Eigen grondposities inzetten voor duurzame opwek ? Ja 2. Actief de markt opgaan om extra gronden te verwerven? Nee 3. Noodzaak tot vestigen van een WVG of onteigenen? Nvt 4. Passief gronden verwerven als deze worden aangeboden? Ja 5. Als ontwikkelaar instappen als een private grondeigenaar ons benadert? Afhankelijk van omstandigheden 6. Als (mede) investeerder optreden in de bouw of exploitatie? Ja 7. Als alternatief eigen gronden in opstal c.q. erfpacht geven, al dan niet in combinatie met een ontwikkelprovisie voor de waardeontwikkeling? Afhankelijk van omstandigheden Grond- of pachtvergoedingen (indicatief): • voor 1 ha zonneveld: ca. €5.000* per jaar • voor 1 windturbine: > €10.000* per MW / jaar * Bedragen zijn afhankelijk van marktomstandigheden
17
Rollen bij privaat spoor (2)
Privaat
30 november 2023
1. Grondeigenaar
2. Ontwikkelaar
Grondvergoeding
Ontwikkelfee
3. Investeerder / Belegger
4. Investeerder / Exploitant
Rendement
Opbrengst/winst
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
18
(Mede) Ontwikkelaar van wind- of zonlocatie Voor de locatie Ecopark / Haven 8 Oost is samenwerking met de bestaande exploitant en ontwikkelaar onvermijdelijk (Eneco heeft exclusieve rechten op gronden Waterschap) Voorinvestering: Budget ontwikkeling & contractfase ca. € 2 miljoen (totaal) Geldstroom: Ontwikkelprovisie wordt ontvangen op basis van de waardeontwikkeling van het project. Dit is een provisie bovenop de voorinvestering. Verrekening vindt plaats bij Financial Close (zie ook sheet 22). Invulling: Actieve rol: Ecopark / Haven 8 Oost Passieve rol: Buitenpolders
18
Rollen bij privaat spoor (3)
Privaat
30 november 2023
1. Grondeigenaar
2. Ontwikkelaar
Grondvergoeding
Ontwikkelfee
3. Investeerder / Belegger
4. Investeerder / Exploitant
Rendement
Opbrengst/winst
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
19
(Mede) Investeerder/belegger in windpark of zonneveld De keuze om op te treden als investeerder/belegger hoeft op dit moment niet gemaakt te worden. Deze beslissing hangt af van vele factoren. Het moment dat de gemeente instapt is ook relevant. Hoe eerder de gemeente instapt hoe hoger het risico is, maar ook hoger het te behalen rendement (zie sheet 22) Geldstroom: Investeringsrendement. Instappen met risicodragend vermogen bij Financial Close levert een rendement op van zo’n 8 procent bovenop de marktrente, afhankelijk van de marktomstandigheden. Invulling Voor Haven 8 Oost worden de mogelijkheden nader uitgewerkt waaronder tenminste 50% lokaal eigendom Voor overige locaties ligt het niet voor de hand om daar actief als ontwikkelaar te opereren, tenzij we daarvoor gevraagd worden. Wel is de gemeente bereid het lokaal eigendom aan te vullen tot tenminste 50%
19
Rollen bij privaat spoor (4)
Privaat
30 november 2023
1. Grondeigenaar
2. Ontwikkelaar
Grondvergoeding
Ontwikkelfee
3. Investeerder / Belegger
4. Investeerder / Exploitant
Rendement
Opbrengst/winst
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
20
(Mede) Investeerder/exploitant in windpark of zonneveld Naast een relatief passieve rol als belegger, kan de gemeente ook actief als investeerder/exploitant) optreden. Ook deze beslissing hangt af van vele factoren. Het beheer en onderhoud van een investering kan dan in eigen regie worden gedaan of volledig worden uitbesteed aan bijvoorbeeld de turbineleverancier of een externe beheerder. Op de investering dient een marktconform rendement gemaakt te worden, om discussie over mogelijke staatssteun te voorkomen. Geldstroom: Exploitatiewinst Invulling De beslissing om op te treden als investeerder/exploitant is op dit moment niet aan de orde. Het advies is dit uit te stellen tot het moment dat over een mogelijke investering een beslissing genomen moet worden.
20
Rol gemeente in eigen ontwikkeling van duurzame opwek
1. Verschillende rollen in het proces van grootschalige opwek 2. Mogelijkheden gemeente in een private rol als grondverwerver, ontwikkelaar, belegger, investeerder / exploitant 3. Geldstromen, risico’s en waardeopbouw
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
21
21
Klik om de stijl Ontwikkeling waarde, te bewerken rendement en risico in tijd
haalbaarheid
1
---> omvang
engineering, contracting, financing
ontwikkeling
2
realisatie
3
Beheer & onderhoud
5
4
Waarde project
planologische medewerking
Benodigd rendement
++
Vergunningen + SDE
Project Risico’s
definitief
Contract & juridische procedures
Financial Close vergunningen onherroepelijk
Start Exploitatie
---> tijd in jaren 30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
Doorlooptijden (indicatief): • fase 1, haalbaarheid: • fase 2, ontwikkeling: • fase 3, contracting & financiering: • Fase 4, realisatie: • fase 5, exploitatie:
Met dank aan: Albert van der Hem - BLIX
22
0,5-5 jr 1,5-4 jr 0,5-2 jr 1-3 jr 15/25 jr
22
Geldstromen bij grootschalige opwek
1. Plankosten & leges (bij vergunningaanvraag) 2. Ontwikkelprovisie (bij Financial Close) 3. Grondvergoedingen (bij exploitatie) 4. Investeringsrendement (bij exploitatie)
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
23
1. Plankosten & leges De kosten voor het maken van een structuurvisie/omgevingsplan en leges voor de omgevingsvergunningen worden verhaald op elk van de initiatiefnemers via een anterieure overeenkomst Ordegrootte: €500.000 – voor een windpark van 3 turbines (15 MW) 2. Grondvergoedingen De pachtvergoeding bij exploitatie van een windturbine of zonneveld ligt aanzienlijk hoger dan bij agrarisch gebruik (indicatieve vergoedingen): - voor 1 ha zonneveld: €5.000,- per jaar - voor 1 windturbine: > €10.000,- per MW per jaar 3. Ontwikkel Fee De ontwikkelkosten voor een windpark van 3 turbines bedragen ca. € 2 miljoen (tot Financial Close) De waarde van een project (NCW) bij FC varieert tussen de € 1 en 4 miljoen, oftewel een ‘ontwikkelrendement’ van 50 tot 200 %. Dit kan beschouwd worden als ontwikkelprovisie. N.B. Zekerheid op het bereiken van FC is geenszins zeker! Garanties op het behalen van een rendement worden ook niet verstrekt. 4. Investeringsrendement De investering op het Eigen Vermogen (EV) levert een rendement van ca. 8% op bovenop de marktrente. Uitgaande van een financiering van 80/20% (Vreemd / Eigen Vermogen) en verrekening van de ontwikkel fee bij investeren. Daarbij wordt wel het risico van de exploitatie gedragen.
23
Financieringsbehoefte verdeeld over fasen
Ontwikkelfinanciering Beleidsvisie planMER & VKA
Kadernota
Haalbaarheidsfase
30 november 2023
Vergunning
Ontwikkelfase
Eigen vermogen / vreemd vermogen
Financial Close Contractfase
Oplevering
Realisatiefase
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
Exploitatiefase
24
24
Exploiteren windproject op eigen grond gemeente
•
Uitgangspunt: investeren in grootschalige energie-opwek op eigen gronden om structurele inkomsten te generen (zie coalitieakkoord)
•
Vraagstelling: Wat mag de gemeente wel/niet? Welke restricties, risico’s en randvoorwaarden zitten daaraan? Welke opties/alternatieven heeft de gemeente?
•
•
Belangrijkste aandachtspunten: 1.
Didam-arrest
2.
Voorkomen onrechtmatige staatssteun
3.
Oprichting ‘privaatrechtelijke’ rechtspersoon
4.
Invulling samenwerking met Eneco/Waterschap Brabantse Delta
Mogelijke alternatieven?
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
25
Belangrijkste aandachtspunten: 1. Didam-arrest: mededingingsruimte bieden aan derden, tenzij één serieuze gegadigde. Voor dat laatste zijn goede argumenten. Publicatie van één serieuze gegadigde 2. Onrechtmatige staatssteun voorkomen. Aandacht voor staatssteuntoets, evt. melding bij de Europese Commissie o.a. prijs voor opstal/erfpacht grond dient marktconform te zijn 3. Oprichting privaatrechtelijk rechtspersoon, met bijbehorende governance (‘at arms length’) en kosten 4. Invulling samenwerking met Eneco/Waterschap Brabantse Delta Alternatieven mogelijk? Bijv. uitgifte van de eigen gronden in opstal c.q. erfpacht, al dan niet in combinatie met een ontwikkelfee of -provisie voor de waardeontwikkeling
25
Financiële deelname in andere windprojecten •
Uitgangspunt: mede-investeren in initiatieven van derden (zie coalitieakkoord)
•
Vraagstelling: Wat mag de gemeente wel/niet? Welke restricties, risico’s en randvoorwaarden zitten daaraan?
•
Aandachtspunten: 1. Zorgvuldige scheiding tussen publieke en private rol 2. In welke fase kan/wil de gemeente instappen? 3. Deelname in lokaal eigendom indien 50% aandeel niet wordt gehaald
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
26
Aandachtspunten: 1. In welke fase kan/wil de gemeente instappen? 2. Zorgvuldige scheiding tussen publieke en private rol (7:28 Wet Milieubeheer, algemene beginselen van behoorlijk bestuur, Wet Markt en Overheid) 3. Samenloop economisch ordeningsrecht (Wet Markt en Overheid, Staatsteun, aanbestedingsrecht, Wet FIDO) 4. Interne governance (artikel 160 lid 2 Gemeentewet, Besluit begroting en verantwoording provincies) 5. Mogelijkheid tot lokale financiële participatie door gemeente is opgenomen in de Beleidsvisie 6. Instappen indien 50% aandeel lokaal eigendom niet wordt gehaald; afdwingbaarheid
26
Klik om de stijl te bewerken Aandachtspunten
•
Rekening dient gehouden te worden met een lang privaat traject inclusief behandeling door de Raad van State (> 5 jaar)
•
De besluitvorming m.b.t. finale investeringsbeslissing is pas bij Financial Close. Dit is ná de coalitietermijn
•
Beperkingen van het elektriciteitsnetwerk. Netbeheerder Enexis heeft voor de REKS een inspanningsverplichting afgegeven op basis van realisatie uiterlijk 2030
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
27
Overige zaken: • Invulling van de Governance bij een private rol • Vrijmaken ontwikkelfinanciering? • Concrete invulling van financiële participatie en lokaal eigendom in relatie met de andere ontwikkelaar(s) c.q. grondeigenaren in het VKA
27
Klik om de stijl te bewerken Vervolgstappen
•
december – oplevering onderzoek Overdiepse Polder
•
januari 2024 – collegebesluit definitieve Beleidsvisie GODE en reactienota
•
maart 2024 – raadsvergadering vaststelling definitieve Beleidsvisie GODE
30 november 2023
Raadsinformatiebijeenkomst Grootschalige Opwek Duurzame Energie
28
28
29
VRAGEN/OPMERKINGEN?
…Waalwijk werkt
30
30