192 Bijlage SALHA Jaarverslag 2021

Jaarverslag 2021

1

ALGEMEEN

Dit jaarverslag belicht de belangrijkste activiteiten en ontwikkelingen van Streekarchief Langstraat Heusden Altena in 2021, een jaar waarin de coronapandemie ook het Streekarchief nog steeds parten speelde. Streekarchief Het Streekarchief is een gemeenschappelijke regeling met drie deelnemers: de gemeenten Altena, Heusden en Waalwijk. Daarnaast oefent het Streekarchief toezicht uit op het archief- en informatiebeheer van uitvoeringsorganisatie Baanbrekers. En namens Waterschap Rivierenland beheert het Streekarchief de archieven van het voormalige hoogheemraadschap Alm en Biesbosch en zijn vele rechtsvoorgangers. Het Streekarchief is gehuisvest in de vestingstad Heusden, waar het beschikt over een studiezaal, werkplekken en archiefdepots. Een extern depot bevindt zich in Zaltbommel. De doelstelling van het Streekarchief is drieledig: de zorg voor en het beheer van de naar de archiefbewaarplaats overgebrachte archiefbescheiden; het toezicht op het beheer van de nog bij de gemeenten berustende bescheiden; en het bevorderen van lokaal en regionaal historisch onderzoek. Het Streekarchief richt zich dus op het beheren en ontsluiten van historische documenten én op het waarborgen van open overheidsinformatie. Daarmee is het een laagdrempelige instelling voor geschiedenis en democratie.

Bestuur Streekarchief Langstraat Heusden Altena kent een dagelijks bestuur en een algemeen bestuur. Beide besturen worden gevormd door vertegenwoordigers van de drie deelnemende gemeenten. Het dagelijks bestuur van het Streekarchief bestond in 2021 uit de heer R. (Ronald) Bakker (voorzitter, namens de gemeente Waalwijk), mevrouw W. (Willemijn) van Hees (vice-voorzitter, namens de gemeente Heusden), en de heer E. (Egbert) Lichtenberg, namens de gemeente Altena. Het dagelijks bestuur kwam in vergadering bijeen op 29 maart en 2 december 2021. Het algemeen bestuur van het Streekarchief bestond naast de bovengenoemde bestuursleden uit de heer H. (Hans) Tanis (namens de gemeente Altena), de heer P.L.S. (Peter) van Steen (namens de gemeente Heusden) en de heer J. (John) van den Hoven (namens de gemeente Waalwijk). Het algemeen bestuur vergaderde op 7 juli 2021. Streekarchivaris Hildo van Engen was ambtelijk secretaris van het dagelijks en algemeen bestuur. De bestuursvergaderingen werden ook bijgewoond door adjunct-streekarchivaris Mariska Heijmans-Van Bruggen.

2

Personeel De ambtelijke formatie telde op 1 januari 2021 8,8 fte’s, verdeeld over tien medewerkers. Hieraan kan, vanwege een via de organisatie 18k (namens gemeente Altena) bij het Streekarchief gedetacheerde medewerker, nog 0,8 fte worden toegevoegd. De medewerkers van het Streekarchief vormen twee afdelingen, te weten het team Beheer en Behoud en het team Externe Dienstverlening. Ook in 2021 werd als gevolg van de coronapandemie veel vanuit huis gewerkt. Vanwege pensionering verliet medewerker Arie Dekker het Streekarchief per 1 april. Arie was lange tijd aan het Streekarchief verbonden, uiteindelijk als adviseur digitale informatie. Tijdens een bijeenkomst in Museum Het Gouverneurshuis werd afscheid van hem genomen. De taken van Arie Dekker zijn overgenomen door adviseur e-depot/digitale informatie Joop Pauwels. In het kader van een re-integratie traject verrichtte Nienke van Haasteren (DIV-coördinator gemeente Heusden) vanaf 1 april met name inventarisatie werkzaamheden bij het Streekarchief. Dit traject eindigde per 31 december. Ten slotte werden in het kader van de benodigde voorbereidende werkzaamheden in het digitaliseringstraject van de bouwdossiers van de gemeente Altena op diverse momenten in 2021 op detacheringsbasis twee medewerkers aangetrokken; Bernadette de Hart en Polle van Till.

Hun werkzaamheden bestaan uit het op de juiste volgorde leggen van de bescheiden binnen de dossiers en het voorzien van de dossiers van de benodigde tabstroken en scanformulieren. Corona zorgde voor een verbreding en verruiming van de digitale mogelijkheden om opleidingen en/of cursussen te volgen. Verschillende collega’s maakten hier gebruik van. Adviseur e-depot Joop Pauwels volgde online cursus ‘Toepassen van archiefselectie’ en de gebruikstraining RecordManagementTool van VHIC. Samen met applicatiebeheerder Robert Jan van der Drift nam hij verder deel aan drie online workshops van De Ree Archiefsystemen in het kader van nieuwe releases van het archiefbeheersysteem Mais Flexis. In het kader van het in gebruik nemen van de module Behoud van Mais Flexis volgden naast Robert Jan van der Drift, medewerker behoud en beheer Malu Kuhlmann en archivist Liesbeth Verwimp op 9 en 15 december de online cursus over deze module. Als medewerker externe dienstverlening volgde Malu Kuhlmann ten slotte de online webinars Spacetime Layers app, Online Collecties (AVA-net) en Schatgraven Digitale Bronnen en de workshop Digital Education National Archives UK. Gelukkig was er fysiek in bepaalde perioden ook weer het een en ander mogelijk. Zo namen Hildo van Engen en Liesbeth Verwimp op 15 en 16 oktober in Brussel deel aan het 19e colloquium ‘De Brabantse Stad: Stad en territorium.

De perceptie en representatie van stad en vorstendom in Brabant’. Liesbeth Verwimp volgde in december nog de cursus ‘Geschiedenis en registratie van oude drukken’ in de abdij van Postel (België).

3

De BHV-herhalingscursus moest diverse keren worden uitgesteld en heeft uiteindelijk in 2021 niet plaatsgevonden. Verschillende medewerkers van het Streekarchief vervulden voor hun werk relevante bestuurs- en andere functies. Hildo van Engen was redactielid van het tijdschrift The Medieval Low Countries. An Annual Review; lid van het comité van aanbeveling van het klooster Sibculo; lid van de werkgroep Schrift en Schriftdragers in de Nederlanden in de Middeleeuwen; lid van het bestuur van de BelgischNederlandse Stichting ‘Colloquium De Brabantse Stad’; voorzitter van Stichting Honsoirde; en bestuurslid van museum Het Gouverneurshuis in Heusden. Verder maakte hij deel uit van de begeleidingscommissie van de leerstoel ‘Cultuur in Brabant’ van prof. dr. A.J.A. Bijsterveld (Tilburg University). Mariska Heijmans was bestuurs- en redactielid van de Historische Reeks Land van Heusden en Altena, en secretaris van het bestuur van de gebruikersvereniging van het archiefbeheersysteem Mais Flexis. Op 22 maart nam zij deel aan een gezamenlijk overleg van de coördinatoren dienstverlening van diverse Brabantse archiefinstellingen. Verder was zij lid van een door de gemeente Waalwijk ingestelde werkgroep met als doel alle slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog in die gemeente te herdenken door middel van een publicatie en het aanbrengen van herdenkingstegels.

Caroline de Hart maakte in 2021 deel uit van de door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten opgezette werkgroep Vervroegd Overbrengen. Samen met adviseur e-depot Joop Pauwels nam zij deel aan de koplopersgroep MDTO (Metagegevens voor duurzaam toegankelijke overheidsinformatie), georganiseerd vanuit het Nationaal Archief. Medewerker externe dienstverlening Malu Kuhlmann was lid van de stuurgroep Trefpunt Heusden/stuurgroep Cultuureducatie binnen de gemeente Heusden. Verder nam zij deel aan het reguliere overleg van Erfgoed Altena. Vrijwilligers Het Streekarchief wist zich begin 2021 gesteund door 45 vrijwilligers, die vanuit huis of in het Streekarchief hun werkzaamheden verrichten. Hun inzet zorgt ervoor dat grote reeksen archiefbronnen via de website voor andere gebruikers ontsloten worden door het invoeren van genealogische gegevens, het beschrijven van foto’s, de completering van metadata uit bouw- en milieudossiers, of het transcriberen van oude archiefstukken. De beperkende maatregelen rond corona maakten dat het contact met de vrijwilligers ook in 2021 met name via telefoon en email verliep. Middels nieuwsberichten en een eindejaarspresentje is geprobeerd het contact met de vrijwilligers zo goed als mogelijk in stand te houden. Om uiteenlopende redenen besloten vier vrijwilligers om met hun werkzaamheden voor het Streekarchief te stoppen.

Helaas ontvielen ons ook drie vrijwilligers vanwege overlijden, te weten Jan de Man (januari), Diny Kamp-Savelkouls (augustus) en Gonnie Klerkx (november). We zullen hun jarenlange inzet voor het Streekarchief erg missen.

4

Als nieuwe vrijwilliger mochten we dit jaar Nadia van Ark verwelkomen. Zij werkt aan het beter beschrijven van de fotocollectie. Ig Caminada ten slotte verrichtte dit jaar voor het eerst ook vrijwilligerswerk voor het Streekarchief waarbij hij diverse teksten vanuit oud schrift vertaalde naar hedendaags Nederlands. Financiën Het Streekarchief kende in 2021 een begroting van € 1.162.944,-. Er werd een positief resultaat behaald van € 42.938,-.

5

2

PUBLIEK

Communicatie Het Streekarchief haalde in 2021 verschillende keren de (regionale) pers. Zo was Streekarchivaris Hildo van Engen te zien op de landelijke televisie. Hij vertelde over de patriotse revolutie in Heusden in de tweede helft van de achttiende eeuw in de aflevering over Rutger Jan Schimmelpenninck van de serie De strijd om het Binnenhof op NPO 2. In de pers werd meerdere keren aandacht besteed aan het in opdracht van de gemeente Altena door het Streekarchief uitgevoerde onderzoek naar de wederwaardigheden van burgemeester J. van der Lely van Woudrichem tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast was er aandacht voor het Herpts Digitaal Familiealbum, een particulier initiatief om het beperkte aantal foto’s dat over Herpt beschikbaar was te vergroten. In april 2021 werd de duizendste foto toegevoegd. Alle foto’s zijn te doorzoeken via de website van het Streekarchief. Zowel in de krant als op de radio werd in november uitvoerig aandacht besteed aan de presentatie van de Canon van Altena, een mede door het Streekarchief ontwikkelde website. Medewerker externe dienstverlening Malu Kuhlmann gaf interviews aan Erfgoed Brabant, het Kontakt en radio A-FM. Facebook en de website waren de media waar vooral aandacht werd besteed gemaakte

aan

nieuw

toegankelijk

archiefbronnen,

zoals

bijvoorbeeld het archief van de De duizendste foto die in het Herpts Digitaal Familiealbum werd opgenomen. Burgemeester H.J. van Eggelen van Herpt blaast symbolisch de laatste petroleumlamp uit. Vanaf dat moment is Herpt aangesloten op het elektriciteitsnet van de P.N.E.M., 29 december 1930.

Polsstokvereniging Waalwijk en van Stichting Vestingstad Heusden.

Studiezaal Door toedoen van de coronapandemie was het Streekarchief ook in 2021 genoodzaakt de gang van zaken in de studiezaal aan te passen. Na een volledige sluiting sinds het begin van het jaar kon met ingang van 25 mei de studiezaal op afspraak worden bezocht. Helaas volgden nog twee sluitingen, van 5 tot 19 november en vanaf 16 december. Door de medewerkers werden alle zeilen bijgezet om de dienstverlening langs digitale weg zo goed mogelijk te laten verlopen, maar ze kenden ondertussen ook het klappen van de zweep. Er werden vaker dan voorheen zelf opzoekingen gedaan en intensiever

6

onderzoek werd verricht om informatieverzoeken adequaat te kunnen beantwoorden. Vele scans werden gemaakt om particulieren, bedrijven en overheden van dienst te kunnen zijn: het aantal digitaliseringsverzoeken, met name van bouwtekeningen, groeide dit jaar weer met 54% ten opzichte van 2020. Website Via de website van het Streekarchief kunnen alle archiefinventarissen, plaatsingslijsten, collecties en nadere toegangen worden benaderd die zijn opgeslagen in de archief- en collectiebeheersystemen Mais Flexis en Memorix Maior. Ook kunnen via de website meer dan een miljoen scans van archiefstukken, foto’s, kranten en dergelijke worden doorzocht. Behalve via www.salha.nl zijn deze gegevens ook gedeeltelijk of geheel beschikbaar via externe portalen, zoals de regionale website van Brabants Erfgoed, de internationale sites Archives Portal Europe en Europeana of de landelijke platforms www.archieven.nl en www.oorlogsbronnen.nl. De genealogische gegevens die op onze website worden aangeboden, worden bovendien als open data beschikbaar gesteld. Op die manier kunnen ze door derden worden hergebruikt, bijvoorbeeld via het platform www.openarch.nl en www.wiewaswie.nl, waar miljoenen scans en metadata uit Nederlandse archiefinstellingen doorzocht kunnen worden.

Ook via deze platforms zijn de ruim 800.000 akten met daarop drie en een half miljoen persoonsvermeldingen van Streekarchief Langstraat Heusden Altena te vinden. De website van het Streekarchief trok in 2021 ruim 70.000 bezoekers (2020: 141.267) die tijdens 175.166 bezoeken (2020: 180.258) bijna 3 miljoen webpagina’s bekeken. Opvallend is dat het aantal bezoekers ten opzichte van vorig jaar halveerde, maar het aantal bezoeken slechts licht daalde en het aantal bezochte webpagina’s hetzelfde bleef. Net als in 2020 duurde het gemiddelde websitebezoek bijna 11 minuten, waarbij gemiddeld ruim zeventien webpagina’s werden geraadpleegd. De meest geraadpleegde pagina was de zoekfunctie in de personendatabase, gevolgd door de zoekfunctie in de foto- en filmdatabase en op nummer drie de zoekfunctie in de bouwdossierdatabase. Gemeenten In januari reageerde Streekarchief Langstraat Heusden Altena positief op een verzoek van de gemeente Altena om ondersteuning bij het onderzoek naar het handelen van oud-burgemeester Van der Lely van Woudrichem. Het onderzoek werd uitgevoerd door streekarchivaris Hildo van Engen en adjunctstreekarchivaris Mariska Heijmans-van Bruggen. Voor de beantwoording van de gestelde onderzoeksvragen werden de gebeurtenissen feitelijk bijeengezet en in een bredere context geplaatst, gebaseerd op archiefmateriaal en relevante literatuur.

Op 25 augustus 2021 is het onderzoeksrapport naar het handelen van burgemeester J. van der Lely van Woudrichem tijdens de Tweede Wereldoorlog in handen gesteld van het college van B&W van de gemeente Altena.

7

Omdat de termijn waarover het Streekarchief het beheer zou uitoefenen over de website www.halvezolenroute.nl is verstreken is met de gemeenten Heusden, Waalwijk en Geertruidenberg overleg gevoerd over de toekomst van de website. De conclusie is dat de inhoud van de website zeer waardevol is en geborgd moet worden, maar de website op zich is verouderd en mogelijk niet meer het best passende medium om de inhoud te presenteren. De drie gemeenten gaan gezamenlijk bepalen hoe nu verder. Ondertussen draagt het Streekarchief in ieder geval zorg voor het borgen van de inhoud. De website in haar huidige vorm zal in de loop van volgend jaar verdwijnen. Ter uitvoering van de hotspotmonitor van de gemeente Waalwijk en in aansluiting op het acquisitiebeleid van het Streekarchief werden meerdere particuliere archiefvormers benaderd. Met RKC Waalwijk werden de eerste contacten gelegd om in eerste instantie de aanwezigheid en locatie van archiefmateriaal te achterhalen. Via Heemkundekring Sprang-Capelle werd een aantal contactpersonen achterhaald in verband met het acquireren van archiefmateriaal over de MKZ-crisis in die plaats in 2001. Voor de gemeente Waalwijk werd op verzoek van Saskia de Kock en Marcella Wijtmans onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van archiefbronnen ter ondersteuning van ‘het verhaal van de Zuiderwaterlinie’ met betrekking tot die gemeente.

De conclusie is dat in het landschap niet veel terug is te vinden van deze linie (op De Vest in Waspik na), maar uit de archieven speekt veel leed met betrekking tot inundaties in het gebied en inkwartiering van en gedwongen leveranties aan Hollandse en Franse troepen in de periode 1701-1795. Voor de DIV-medewerkers van de gemeente Altena verzorgden streekarchivaris Hildo van Engen en inspecteur Caroline de Hart op 17 september een ontvangst en presentatie. Vanuit de gemeente Heusden brachten twintig medewerkers van Burgerzaken en het Klant Contact Centrum op 4 november een introductiebezoek aan het Streekarchief. De introductie in het archief werd door Hildo van Engen verzorgd. Op 25 september 2021 werd het boek Zoveel verhalen. Oorlogsslachtoffers

in

Sprang-Capelle,

Waalwijk

en

Waspik

gepresenteerd in de Waalwijkse Kerk aan de Haven. De verhalen over de 145 oorlogsslachtoffers werden geschreven door de drie heemkundekringen in de gemeente Waalwijk. Initiatiefnemer van de werkgroep die het boek samenstelde was oud-burgemeester Kleijngeld van Waalwijk. De redactie van het boek werd verzorgd door van J. Didden en adjunct-streekarchivaris Mariska Heijmans-van Bruggen. 8

Cursussen In de zomerperiode werden plannen gemaakt voor een cursusprogramma in het najaar, maar de coronamaatregelen maakten dat deze plannen niet werden gerealiseerd. Wel werd in samenwerking met de Bibliotheek Waalwijk op 13 oktober in de bibliotheek door medewerkster externe dienstverlening Malu Kuhlmann een workshop gegeven aan elf deelnemers om hen wegwijs te maken op de website van het Streekarchief. Het Brabants Dagblad legde de wederwaardigheden van de deelnemers vast. Op het gebied van kennisdeling en uitwisseling maakte inspecteur Caroline de Hart deel uit van de organisatie van de Kennisnetwerk Informatie en Archief (KIA) Thematiendaagse metadata die online plaatsvond. Voor het platform e-depot van KIA organiseerde zij webinars over toegankelijkheid. Presentaties/lezingen In 2021 gaf streekarchivaris Hildo van Engen op 16 september een voordracht over Leo Sikkers in de Voorste Venne in Drunen ter gelegenheid van de opening van de expositie ‘Nadruk verboden’ van kunstenaar Legs Boelen. Op 18 september vertelde hij over de restauratie van Heusden in de hervormde kerk in Heusden aan de vereniging Bewoond Bewaard. In het Streekarchief ontving hij op 12 november een groep (oud-)burgemeesters onder aanvoering van de Heusdense oud-burgemeester Roel Augusteijn, die hij opnieuw meenam in de geschiedenis van de restauratie van Heusden.

Publicaties In 2021 verschenen van de hand van medewerkers van het Streekarchief de volgende publicaties:

•

M. Heijmans-van Bruggen, ‘Hulp aan de ‘geïnundeerde landen van Altena en Heusden’, 1740-1741’, in: Historische Reeks Land van Heusden en Altena 29 (2021), p. 133-139.

•

J. Didden en M. Heijmans ed., Zoveel verhalen. Oorlogsslachtoffers in Sprang-Capelle, Waalwijk en Waspik (zonder plaats, 2020).

•

H. van Engen, ‘Een tempel aan de Nieuwe Markt’, in: H. van Engen, H. Nijdam en K. van Vliet (red.), Macht, bezit en ruimte. Opstellen over de noordelijke Nederlanden in de middeleeuwen aangeboden aan Hans Mol bij zijn afscheid als bijzonder hoogleraar Geschiedenis van de Friese landen in de Middeleeuwen aan de Universiteit Leiden (Hilversum 2021), p. 499-511.

•

H. van Engen, ‘De uitgifte van percelen in de Nieuwstad van Heusden’, Ons Voorgeslacht 76 (2021), p. 401-405.

•

H. van Engen, ‘De gasthuizen van Heusden: een inleiding’, Met Gansen Trou 71 (2021), p. 196-200.

•

M. Kuhlmann, ‘Dubbele boekhouding? Rekeningen van het gasthuis in Heusden uit de Franse Tijd’, Met Gansen Trou 71 (2021), p. 239-245.

9

Publieksactiviteiten Vanwege de coronapandemie was er in 2021 weinig ruimte voor fysieke publieksactiviteiten. Wat dit jaar wel doorgang kon vinden was de Expositie ’40-’45 in het Huis van Waalwijk aan het Raadhuisplein. Deze expositie werd, na diverse malen te zijn uitgesteld, uiteindelijk op 25 september geopend door burgemeester Ausems van Waalwijk. De expositie besteedde in de ruimten van het Kropholler complex aandacht aan diverse thema’s met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog in Sprang-Capelle, Waalwijk en Waspik en toonde daarbij diverse materialen uit de archieven en collecties van het Streekarchief. Tijdens de looptijd van de expositie tot 31 oktober was er sprake van zeventien openstellingsdagen. Op die dagen brachten circa 1700 mensen een bezoek aan de expositie. Daarnaast werden zo’n 700 schoolkinderen ontvangen. Die konden aan de slag met door het Streekarchief ontwikkelde opdrachten, zoals het maken van een persoonsbewijs. Op school hadden de kinderen al doosjes versierd en gevuld met wensen, gedichten etc. Deze doosjes werden geplaatst in de speciaal ingerichte stilteruimte. In die ruimte was een herdenkingskunstwerk geplaatst en werden de namen van alle oorlogsslachtoffers opgenoemd. Donderdag 26 augustus vond op het Streekarchief de presentatie plaats van het boek Van dag tot dag. Vlijmen, september 1944 - mei 1945, uitgegeven door Heemkundekring Onsenoort.

In het boek staan vier Vlijmenaren centraal, die hun ervaringen op schrift stelden. De gebeurtenissen zijn opgetekend door Henry Mommersteeg, in een brief aan zijn broer Wim in Engeland, door zijn schoonzus en buur Hedy Mommersteeg – Schöller, door bakker Cor van den Dungen en door moeder-overste van het klooster van de zusters J.M.J. in Vlijmen. De presentatie vond plaats op het Streekarchief omdat daar het handgeschreven manuscript van Henry Mommersteeg in beheer is. Het eerste exemplaar van het boek werd aangeboden aan adjunct-streekarchivaris Mariska Heijmans-van Bruggen. In het verslagjaar werden op de website twee nieuwe permanente webexposities ingericht naar aanleiding van actuele thema’s. Naar aanleiding van de Open Monumentendagen in september werd een digitale tentoonstelling aangeboden over ‘Mensen en Monumenten in Waalwijk’, in vervolg en aanvulling op die van Altena die in 2020 werd gepubliceerd. Daarnaast werd rond het thema van de Maand van de Geschiedenis ‘Aan het werk’ de webexpositie ‘Werken met Water: Nieuwe Hollandse Waterlinie’ gelanceerd.

10

Educatie Opnieuw kwamen bezoeken van schoolklassen aan het Streekarchief in het verslagjaar geheel te vervallen. Op het digitale vlak werd een bijdrage geleverd aan het educatief project ‘Groeten uit’ van Trefpunt Heusden over fotografie toen en nu. Daarnaast werd een opdrachtenboekje ontwikkeld voor de ontvangst van schoolklassen tijdens de Expositie ’40-’45 in het Huis van Waalwijk. Op 10 november 2021 vond op het Biesboschmuseumeiland en in De Werf in Woudrichem de lancering plaats van de Canon van Altena, www.canonvanaltena.nl, voor het onderwijs en het grote publiek. Malu Kuhlmann verzorgde een presentatie in De Werf. In 56 vensters wordt in de canon van Altena het verhaal van het Land van Heusden en Altena verteld met historische gebeurtenissen zoals de Sint-Elisabethsvloed van 1421, maar ook nieuwere verhalen zoals over schaatsheld Anton Verhoeven, die meereed in de Elfstedentochten.

Een van de 56 vensters uit de Canon van Altena.

Het samenstellen van de Canon van Altena is een initiatief van Erfgoed Altena in samenwerking met Streekarchief Langstraat Heusden Altena en Bibliotheek Cultuurpunt Altena. De 56 lokale verhalen, gebaseerd op de bijdragen aan deel 21 van de Historische Reeks Land van Heusden en Altena, zijn te zien op de canontijdlijn en vormen samen het verhaal van Altena. De Canon van Altena is gekoppeld aan de Canon van Nederland. De verhalen zijn verwerkt door het Streekarchief, dat ook de website van de Canon van Altena onderhoudt.

11

3

BEHEER

Beheer Het Streekarchief beheert zo’n vijf strekkende kilometer aan archief. Dit materiaal wordt bewaard in drie archiefbewaarplaatsen in Heusden en Zaltbommel. Vrijwel alle door het Streekarchief beheerde archieven en collecties zijn ontsloten door middel van inventarissen of plaatsingslijsten, die worden beheerd in het archiefbeheersysteem Mais Flexis. Via de website zijn 1,4 miljoen beschrijvingen van archiefstukken snel en eenvoudig te doorzoeken, in steeds meer gevallen gekoppeld aan scans van het betreffende archiefstuk. Inventarisatie In 2021 werden de onderstaande archieven en collecties door middel van een systematisch ingedeelde inventaris of plaatsingslijst ontsloten: Algemeen

•

Collectie Varia, 1545-2020 (aanvulling)

•

Collectie G. Hamoen, historisch onderzoeker ((ca. 1970)-2013)

•

Collecties D.B. van Vugt en J.A. Nieuwenhuizen, Rijswijk, (ca. 1880)-2015 (aanvulling)

Altena

•

Families de Vries en van der Plas (1881-2015)

•

Marktcommissie Jaarmarkt Giessen (1973-1975)

•

Sportraad Almkerk (1966-1972)

•

Sportraad Woudrichem (1973-1976)

•

Oud-archief Wijk, 1686-1811 (aanvulling)

•

Gemeentebestuur Wijk en Aalburg, 1811-1933 (aanvulling)

•

Nederlands Hervormde Gemeente Drongelen, 1761-2010 (aanvulling)

Heusden

•

Sint-Nicolaascomité, Vlijmen (1978-1988)

•

Harmonie Concordia, Vlijmen (1923-2006)

•

Drunens Gemengd Koor Vivace (1978-2018)

•

Stichting Y2K, vanaf 2015 Stichting Vestingstad Heusden (2000-2017)

•

Inventaris van het archief van kunstenaar A.J.M. (August) Weimar, 1908-1991 ((ca. 1910)-1997(2021))

•

Ondernemersvereniging Heusden en voorgangers (1918-2005)

•

Stichting Honsoirde, Nieuwkuijk (1993-2020)

12

•

Stichting Werkgelegenheid, Vlijmen (1968-1990)

•

Medezeggenschapscommissie, gemeente Vlijmen (1992-1994)

•

Cornelia Koolen, winkelierster, Heusden, 1839-1989 (aanvulling)

•

Nederlands Hervormde Gemeente Heusden, (1419)1590-2000(2006) (aanvulling)

•

J.J.M.W. ter Laak, burgemeester van Heusden, 1977-1988(2000, 2019) (aanvulling)

Waalwijk

•

R.K. arbeidersverenigingen, Besoijen en Waalwijk (1901-1978)

•

AbvaKabo, bondsafdeling Waalwijk, en voorgangers (1929-1994)

•

Unie van Vrijwilligers, afdeling Waalwijk e.o. (1976-2014)

•

Polsstokverspringvereniging Waalwijk (1977-1983)

•

Christelijk-Historische Unie (CHU), afdeling Waalwijk ((1908)1945-1981)

•

Partij van de Arbeid (PvdA), afdeling Waalwijk en omstreken (1973-1986)

•

Bijzondere Vrijwillige Landstorm, Besoijen (1925-1937)

•

Raad voor bejaarden, Waspik (1968-1982)

•

R.K. Vereniging voor Handelsonderwijs “Langstraat” te Waalwijk (1914-1918)

•

Stichting Hulp Polen, Waspik (1982-1997)

•

Gemeentebestuur Sprang-Capelle, (1907)1923-1996(1998) (aanvulling)

•

Gemeentelijk Energie Bedrijf Waalwijk, (1908)1922-1987 (aanvulling)

In het verslagjaar werden 37 nieuwe archiefvormers aan het archiefbeheersysteem toegevoegd. Verder werden diverse (delen van) archiefblokken beter toegankelijk gemaakt. Zo werd een verzameling hinderwetvergunningen in het archief van het gemeentebestuur Eethen uitgesplitst per vergunning en werden aan vele bouw-, hinderwet- en sloopdossiers de actuele adresgegevens toegevoegd, waarmee de vindbaarheid van deze vergunningen enorm werd vergroot. Beeld en geluid In 2021 zijn er geen grote schenkingen geweest van particulieren, maar wel enkele kleine. Bijvoorbeeld de schenking van foto’s van het 50-jarig bevrijdingsfeest in Nieuwendijk. Begin 2021 zijn de luchtfoto’s overgebracht van de voormalige gemeenten Werkendam en Aalburg. Ook in 2021 is het aantal en de kwaliteit van de fotobeschrijvingen in de beeldbank verder verbeterd, in veel gevallen met hulp van vrijwilligers. Vrijwilligster Nadia van Ark startte als beeldbankvrijwilliger. Haar voornaamste taak is het controleren van de achterzijden van beeldmateriaal, zodat de juiste vervaardiger in het archiefbeheersysteem kan worden ingevoerd. Tegelijkertijd worden dan ook beschrijvingen verbeterd of aangevuld als daar aanleiding toe is.

13

Voor verschillende media werden digitale bestanden van afbeeldingen aangeleverd, bijvoorbeeld aan Bart Beaard die voor Heemkundekring Onsenoort met regelmaat schrijft over de lokale geschiedenis van de gemeente Heusden. Verder kregen particulieren en bedrijven advies over het gebruik van fotoen filmmateriaal uit de collectie van het Streekarchief. Bibliotheek Voor de bibliotheekcollectie van het Streekarchief werden in 2021 door aankoop of schenking 34 nieuwe publicaties verworven, hoofdzakelijk op het terrein van de streekgeschiedenis. Digitalisering archiefstukken Een bijzondere toevoeging aan de digitale collectie van het Streekarchief is de jaargang 1879 van de Echo van het Zuiden. Deze jaargang ontbrak tot nu toe, maar kwam door bemiddeling van de heer J. Trijselaar in 2019 vanuit Capelle aan den IJssel naar het Streekarchief. De jaargang was afkomstig uit de boedel van een familielid. Onbekend was hoe hij daarin verzeild was geraakt. De jaargang is gescand met toepassing van OCR, zodat hij nu, net zoals de overige jaargangen van de Echo van het Zuiden woordelijk via de website te doorzoeken is. Daarnaast werd vooronderzoek verricht voor de digitalisering van kerkelijke lidmatenregisters en notariële archieven. De kerkelijke lidmatenregisters werden bovendien voorzien van foliëring ter voorbereiding van het scanproces.

In juli startte, na het doorlopen van een aanbestedingsprocedure, het project met als doel de digitalisering van de bij het Streekarchief in beheer zijnde series bouwdossiers van de gemeente Altena. Dit project wordt vanuit het Streekarchief begeleid en gemonitord door de adviseur e-depot en digitale informatie.

Bouwtekening van een boerderij in Almkerk, 1934

14

De dossiers worden bij het Streekarchief voorbereid; op de juiste volgorde gelegd en van de nodige barcodevellen voorzien. Vervolgens worden ze extern gescand door een digitaliseringsbedrijf. In 2021 kwamen al de eerste gescande bouwdossiers van de gemeente Altena digitaal beschikbaar via de website. In navolging van de gemeente Altena stelde eind van dit verslagjaar ook de gemeente Heusden een budget beschikbaar voor de digitalisering van de van deze gemeente bij het Streekarchief aanwezige series bouwdossiers. Hier zal in 2022 een start mee worden gemaakt. De bouwdossiers betreffende de gemeente Waalwijk zijn sinds 2013 al digitaal beschikbaar. Voor de kwaliteit van de dienstverlening is de digitale beschikbaarheid van deze omvangrijke series van grote betekenis. Hiermee wordt invulling gegeven aan een belangrijke doelstelling uit het huidige beleidsplan. Archiefbeheersysteem In archiefbeheersysteem Mais Flexis werd dit jaar om beveiligingsredenen de twee-factorauthenticatie geïmplementeerd. Verder werd de Behoudsmodule ingericht. Deze module is de kwaliteitsmonitor van de materiële staat van de archieven en collecties. Schade aan een archiefstuk kan via de module worden gemeld. Vervolgens kan het totale proces, vanaf registratie tot en met het behandelplan worden vastgelegd.

Ook kunnen eerder herstelde schades aan een archiefstuk worden gekoppeld, zodat zichtbaar is wat er in het verleden allemaal met het archiefstuk is gebeurd.

Een voorbeeld van een schademelding in de Behoudsmodule van Mais Flexis

15

Het proces van de digitalisering van de bouwdossiers van de gemeente Altena werd ook ingericht in Mais Flexis, vanaf het moment van transport naar het digitaliseringsbedrijf tot het moment van publicatie van de scans op de website. Eigen archief- en informatiebeheer In het verslagjaar werd het hybride archief over de periode 2013-2019 gedigitaliseerd en vervangen. Daarmee is het archief 2013-2019 geheel digitaal in beheer en toegankelijk. Hetzelfde geldt voor het archief vanaf 2020. Inkomende papieren stukken worden ter vervanging gescand en in de juiste digitale archiefmap geplaatst. Met de Record Management-tool wordt voortdurend de eigen informatiehuishouding (beheer, archiveren en selecteren) op de algemene schijf gemonitord. Op de inrichting van de archiveringsstructuur vindt bovendien twee keer per jaar een controle plaats door een werkgroep bestaande uit de inspecteur, de adviseur e-depot en een archivist. De in 2021 voor vernietiging in aanmerking komende archiefbescheiden zijn daadwerkelijk vernietigd. Een start werd gemaakt met het samenstellen van een samenhangend archiefoverzicht van het archief van het Streekarchief volgens de aanbeveling in het KPI-verslag 2021. Verder werd een aanzet gemaakt voor een beheerplan van de digitale bestanden die het Streekarchief beheert.

Dit betreft niet het eigen archief, maar scans van archieven en collecties in beheer bij het Streekarchief. Ook van deze bestanden moeten locaties, gebruik en beheer helder in kaart worden gebracht.

16

4

Acquisitie

Het bestuur stelde op 29 maart het acquisitieprofiel en het acquisitieplan voor het Streekarchief tot en met 2023 vast. Op basis van profiel en plan wordt richting gegeven aan met name het actief verwerven van particuliere archieven. Dit beleid zorgt ervoor dat er verantwoording kan worden gegeven van de keuzes die worden gemaakt en er een evenwichtige collectie wordt opgebouwd die zo representatief mogelijk is voor de ontwikkelingen, gebeurtenissen, plekken, organisaties, personen en groepen binnen het werkgebied van Streekarchief Langstraat Heusden Altena. Acquisitie Ook in 2021 verwierf het Streekarchief tal van archiefstukken, in veel gevallen dankzij de welwillendheid van particuliere schenkers. Tot de meest bijzondere acquisities behoorden de archieven van respectievelijk kunstenaar August Weimar, Stichting Honsoirde en de Nederlands Hervormde Gemeente Eethen.

Atelier van kunstenaar A.J.M. Weimar in Rotterdam. Weimar wees in zijn testament de gemeente Heusden aan als enige erfgenaam. Naast zijn collectie, omvatte dit ook zijn archief.

Algemeen

•

Prentjes m.b.t. priesterwijdingen-jubilea en andere religieuze gebeurtenissen. Schenking door dhr. M. Kokx te Waalwijk.

•

Gedrukte publicatie van de Staten van Holland met maatregelen tegen landlopers, 1724. Aankoop.

•

Documentatie betreffende diverse onderwerpen. Schenking door dhr. Cees de Gast te Meeuwen.

•

De Roeper, weekblad ten dienste van de Gereformeerde kerken, jaargang 1896, uitgegeven te Heusden. Anonieme schenking. 17

•

Protestantsche Noordbrabanter, 23 mei 1903. Schenking door dhr. Victor B. van Bergeijk te Wijk bij Duurstede.

•

Kaarten van de Grote Waard voor de Sint Elisabethvloed met verantwoording op basis waarvan de kaart tot stand is gekomen. Schenking door dhr. W. Janssen te Zuid-Beijerland.

•

Twee bidprentjes. Schenking door mevr. M.P.F. Rijk, Vrouwe van Bethanië.

•

Verzameling bidprentjes m.b.t. overleden familie, vrienden en kennissen van mevr. Bets van MolVan Halder. Schenking door dhr. J. Roes te Eindhoven.

•

Twee bidprentjes. Schenking mw. Janny de Ruijter te Waalwijk.

•

Verzameling bidprentjes. Schenking door mevr. B. de Hart te Heusden.

•

Archieven van stichtingen tot behoud van Langstraatspoorbruggen, 1987-1999. Schenking door Erfgoed ’s-Hertogenbosch.

•

Kerkblad Voetius 2002-2019 Schenking door Administratie Kerkblad Voetius te Sprang-Capelle.

•

Archief van Stichting Bevordering Werkgelegenheid Midden-Langstraat (SBW). Schenking van Baanbrekers te Waalwijk.

•

Archief van Stichting Pijler. Schenking van Baanbrekers te Waalwijk.

•

Archief van Stichting Twiddus Polen. Schenking van Baanbrekers te Waalwijk.

•

Kaart van de Heerlijkheid Engelen en Vlijmen. Schenking door dhr. P. van Eggelen te Vlijmen.

Altena

•

Archief gemeentebestuur Aalburg, 1990-2018. Overbrenging door de gemeente Altena.

•

Archief van de gemeenschappelijke regeling milieustation Aalburg-Woudrichem, 1998-2018. Overbrenging door de gemeente Altena.

•

Microfiches Centrale Technische Dienst voor het Land van Heusden en Altena. Overbrenging aanvulling door de gemeente Altena.

•

Nota’s betreffende de verdeling van enkele onder Veen gelegen landerijen van de heer G. Blankers en van verkocht gras voor de inboorlingen van Aalburg, 1882. Schenking door mevr. H.C. Strueli te Contra (Zwitserland).

•

Dorpskrant Meeuwen 2020. Schenking door dhr. Cees de Gast te Meeuwen.

•

Aanvulling op het archief van de Vereniging “Een school met de bijbel” te Andel. Schenking door mevr. I. Schouten-van Tilborg te Andel.

•

Stukken betreffende de familie van Tilborg in Wijk en Aalburg. Schenking door mw. I. Schouten-van Tilborg te Andel.

•

Levensbeschrijving van Alexander Gerard Brocx (1779-1884). Onder meer dokter en burgemeester in Werkendam. Schenking door dhr. W. Stam te Ouderkerk aan de Amstel.

•

Dossier m.b.t. de totstandkoming van deel 10 van de Historische Reeks Land van Heusden en Altena, gewijd aan NSB-burgemeester Van Dulst van Werkendam. Schenking onder voorwaarden door dhr. B. van Straten te Den Haag.

18

•

De Kerkklok van Almkerk, Kerkblad Ned. Herv. Gemeente Almkerk, 21 februari 1948. Schenking door dhr. J. Noorlandt te Rhenen.

•

Archief van de Nederlands Hervormde gemeente Eethen (1825-2008). Bruikleen door het kerkbestuur.

•

Aanvulling op het archief van de gereformeerde kerk Sleeuwijk-Woudrichem. Bruikleen door het kerkbestuur.

•

Archief van het Visserij- en cultuurhistorisch museum Woudrichem. Bruikleen door het bestuur.

•

Archief van Wylax International, Woudrichem. Schenking door Affish b.v. te Gorinchem.

•

Magazine Boeren in Altena; #trotsopdeboer, nummer 1 juni 2020 en nummer 2 juni 2021. Schenking door Kontakt Mediapartners te Goudriaan.

Heusden

•

Archief gemeentebestuur Drunen, 1940-1990. Overbrenging aanvulling door de gemeente Heusden.

•

Archief armbestuur Drunen, na 1854 Burgerlijk Armbestuur, 1811-1956. Overbrenging aanvulling door de gemeente Heusden.

•

Archief gemeentebestuur Drunen, 1991-1996. Overbrenging door de gemeente Heusden.

•

Tijdschrift Panorama van 4 juli 1947, waarin artikel over ‘De ramp van Heusden’. Schenking door dhr. R. Peters te Heusden.

•

Verzameling van eenige geloofwaardige berigten en brieven betreffende de elende van de opgezetenen der overstroomde landen in Nederland (Amsterdam 1741) met Aanhangzel van brieven, betreffende de overstroomde landen in ’t Lant van Heusden. Aankoop.

•

Archief van de Stichting Vestingstad Heusden, 2000-2017. Schenking door mevr. A. Putters te Drunen.

•

Archief van de Ondernemersvereniging Heusden en voorgangers. Schenking door mevr. G. Braam te Heusden.

•

Archief van kunstenaar Augustinus Weimar, wiens collectie in eigendom is van de gemeente Heusden. Overgedragen door dhr. H. Wellner te Heusden.

•

Stukken m.b.t. het Sint-Jorisgilde te Drunen, kopie. Schenking door dhr. A. van der Lee te Drunen.

•

Archief van Stichting Honsoirde. Schenking door dhr. H. van Engen (voorzitter) te Heusden.

•

Krantenknipsels, twee foto’s en een boekje over politiezaken in de gemeente Heusden in de jaren 70 en 80 van de 20e eeuw. Schenking door dhr. F. Rosenbrand te Drunen.

•

Knipsel- en documentatieverzameling betreffende Heusden. Schenking door dhr. W. Dijkstra te Herpt.

•

Genealogie Van Caem, Heusden. Schenking door Heemkundekring De Erstelinghe te Waalwijk.

•

Stukken betreffende Jo Moonen, tijdens de Koreaoorlog vermist geraakte soldaat uit Vlijmen. Schenking door mw. D. Moonen te Vlijmen.

•

Diverse boeken, krantenknipsels, foto’s met betrekking tot de geschiedenis van Heusden, afkomstig uit de nalatenschap van dhr. J. Beekmans te Heusden. Schenking door mevr. F. Beekmans te Heusden.

•

Drie rapporten van archeologische (voor)onderzoeken in de gemeente Heusden. Schenking door dhr. J. Schellekens te Drunen. 19

•

Vier delen uit de Stamperius-bibliotheek van uitgeverij Veerman te Heusden. Schenking door Zin in Boeken te Heusden.

Waalwijk

•

Archief van de Polstokverspringvereniging Waalwijk, 1977-1983. Schenking door dhr. T. van de Giessen te Waalwijk

•

Stukken betreffende Johannes van Breugel te Waalwijk. Schenking door mevr. M. van Breugel te Waalwijk.

•

Dorpskrant Waspik, jaargang 14, nummer 2. Schenking door redactie Dorpskrant te Waspik.

•

Tekeningen (calques) van de vakschool te Waalwijk, 1966, 1969, 1982. Schenking door dhr. E. van Riel te Waalwijk.

•

Aanvulling op het archief van de Liedertafel Oefening en Vermaak, Waalwijk. Schenking door het bestuur.

•

Diverse diploma’s mw. A de Ruijter en mw. A. v.d. Wiel, Waalwijk. Schenking mw. Janny de Ruijter te Waalwijk.

•

Briefhoofd van het voormalige schildersbedrijf J. De Groot en Zn te Sprang-Capelle. Schenking door dhr. R. de Groot te Sprang-Capelle.

•

Portret van Judocus Timmermans Wzn. (1834-1936), geschilderd door Theo van Delft, 1934, kopie. Schenking door mw. R. Canter-Visscher te Elsloo.

•

Archiefmateriaal over de Stichtingen Schoenenmuseum en SLEM. Schenking door dhr. M. Voorzee te Waalwijk.

•

Staat met de namen en herkomst van Engelse, Canadese en Amerikaans militairen die hoofdzakelijk vervoerd werden door de Verzetsgroep André en opgevangen door de L.O. Groep te ‘s Gravenmoer. Kopie. Schenking door dhr. L. de Graaff te Waalwijk.

20

5

TOEZICHT

Een belangrijke taak van het Streekarchief is het toezicht op het beheer van de archiefbescheiden die door de deelnemende gemeenten nog niet zijn overgebracht naar de archiefbewaarplaats. Dit toezicht wordt namens de streekarchivaris uitgeoefend door de archiefinspecteur. Op grond van een dienstverleningsovereenkomst oefent het Streekarchief ook toezicht uit op het archiefbeheer van Baanbrekers, de organisatie voor werk en inkomen van de gemeenten Heusden, Waalwijk en Loon op Zand. Vernietigingslijsten In het kader van de toezichthoudende taak beoordeelde de archiefinspecteur in het verslagjaar de vernietigingslijsten van de voor vernietiging in aanmerking komende archiefbescheiden van de (voormalige) gemeenten Aalburg (2021), Altena (2017-2019 en 2021), Heusden (2020), Waalwijk (2019), Werkendam (2017-2018 en 2021) en Woudrichem (2020-2021). Voor Baanbrekers vond een beoordeling plaats van de vernietigingslijsten van archiefbescheiden van ISD, WML en Baanbrekers over 2021, en voor het Streekarchief zelf beoordeelde de archiefinspecteur de vernietigingslijsten over 2021. Na goedkeuring door de inspecteur werden voor al deze lijsten in het verslagjaar verklaringen van vernietiging overhandigd. Inspectierapportages In het verslagjaar werd bij de drie gemeentelijke deelnemers, bij Baanbrekers en bij het Streekarchief het archief- en informatiebeheer geïnspecteerd.

Uitgangspunt was daarbij telkens de situatie in 2020. Voor de rapporten die naar aanleiding van deze inspectiebezoeken zijn opgesteld, is gebruikgemaakt van de door VNG ontwikkelde Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s) voor archieven. Aan de hand van deze KPI’s kan worden vastgesteld in hoeverre een gemeente voldoet aan de vereisten van de archiefwetgeving. De rapportages van de inspecteur met de antwoorden op de vragen uit de KPI’s dienen als instrument voor de colleges bij hun verantwoording naar de gemeenteraden. Conform de risicoanalyse van het bureau Interbestuurlijk Toezicht van de provincie Noord-Brabant vindt de inspectie van de informatiehuishouding van het Streekarchief eens per twee jaar plaats. Met het oog daarop heeft het dagelijks bestuur het KPI-verslag over 2020, opgemaakt in 2021, aangeboden aan Gedeputeerde Staten. Uit het KPI-verslag m.b.t. het Streekarchief kwam een aantal verbeterpunten naar voren. Om hier invulling en uitvoering aan te geven is in 2021 de archiefverordening van het Streekarchief geactualiseerd en op 7 juli door het bestuur vastgesteld.

21

TIOS Op initiatief van de inspecteur vond op 11 januari, 20 mei en 28 oktober het zogeheten TIOS plaats. In dit Tactisch Informatie Overleg Streekarchief komen vertegenwoordigers van de deelnemende gemeenten, Baanbrekers en het Streekarchief (Caroline de Hart, Joop Pauwels) samen om actuele ontwikkelingen te bespreken. In het TIOS kwamen in 2021 de volgende onderwerpen aan de orde: het archiveren van ruimtelijke plannen, de nieuwe toezichtsystematiek van bureau Interbestuurlijk Toezicht van de provincie Noord-Brabant, de Wet Open Overheid en de thema-inspectie opschonen. De thema-inspectie opschonen is in de tweede helft van 2021 door de inspecteur samen met de adviseur digitale informatie opgestart. Opschonen is sinds de invoering van de selectielijst 2017 niet meer verplicht. Door dit onderzoek moet een beeld worden verkregen wat de gevolgen zijn wanneer te bewaren dossiers niet meer opgeschoond worden.

Is het nog overzichtelijk (en daarmee eenvoudig te raadplegen)? Wat zijn de gevolgen voor opslag, welke impact heeft het op het milieu als alle documenten binnen de zaak bewaard blijven? Worden vertrouwelijke of privacygevoelige documenten bewaard die eigenlijk voor de lange termijn niet nodig zijn? Is het mogelijk geautomatiseerd op te schonen? Deze vragen moeten worden beantwoord door in de zaaksystemen van de aangesloten gemeenten voor een aantal zaken te bekijken welke documenten opgeschoond kunnen worden, en welke daarvan privacygevoelige of vertrouwelijke informatie bevatten. Daarbij wordt ook gekeken naar de omvang van de bestanden en hoe de documenten binnen de zaak zijn gestructureerd. Gekozen is voor het zaaktype omgevingsvergunning bouw, omdat dat het meest geraadpleegde zaaktype bij het Streekarchief is en ook bij de gemeenten veel geraadpleegd wordt. Inmiddels zijn de gemeenten Heusden en Waalwijk bezocht. De gemeente Altena volgt in 2022, waarna een rapportage kan worden opgemaakt. E-depot In juli werd verslag uitgebracht aan het algemeen bestuur inzake het e-depottraject sinds 2018. De conclusie is dat er met name resultaten zijn bereikt met betrekking tot de inrichting aan de zijde van het Streekarchief. Er is een adviseur e-depot aangesteld en Mais Flexis is in de basis ingericht om digitale archiefbescheiden op te nemen en duurzaam te beheren.

Helaas moest worden geconcludeerd dat bij de gemeentelijke zaaksystemen waar pilots mee werden ondernomen de mogelijkheid ontbreekt om gegevens te exporteren. Er kon daardoor niet of nauwelijks worden getest met de opname (ingest) van gegevens in en de raadpleging van het e-depot, en evenmin kon er op grond van deze ervaringen beleid worden geformuleerd voor toekomstige opnames. Dit is gedeeltelijk ondervangen door deelpilots uit te voeren rond de opname van enkele websites en videotulen. Van meerdere websites zijn en worden via een online tool archiefexemplaren gegenereerd en deze bestanden worden opgenomen in de duurzame digitale opslag (DDO) van Mais Flexis. Ten aanzien van de videotulen is een pilot in uitvoering. In overleg met De Ree Archiefsystemen, de leverancier van

22

Mais Flexis, en NotuBiz, de leverancier van de videotulen, is de ingest van de videotulen in Mais Flexis al sterk verbeterd. De verwachting is een volledig succesvolle ingest komend jaar. Het is belangrijk dat het Streekarchief hier klaar voor is, gezien videotulen een onderdeel zijn van de gemeentelijke omgeving die vanwege de bestandsgrootte wellicht vervroegd aan het Streekarchief zullen worden overgedragen. Naar aanleiding van de constatering dat InProces, het zaaksysteem van de gemeenten Altena en Waalwijk, geen exportmogelijkheid kent, noodzakelijk om een ingest in het e-depot te kunnen uitvoeren, is het Streekarchief in overleg getreden met leverancier Roxit, De Ree Archiefsystemen en het Nationaal Archief. Uit dit overleg kwam als mogelijke oplossing het creëren van een koppelvlak tussen InProces en het e-depot van De Ree. Het initiatief hiertoe ligt bij Roxit. Waar mogelijk blijft het Streekarchief in dit traject participeren. Komend jaar zal een pilot worden gestart die een ingest van digitaal particulier archief beoogd. Ondertussen blijven ontwikkelingen bij collega-archiefinstellingen op het terrein van e-depot gevolgd worden. Op 12 november ontving het Streekarchief enkele collega’s van het Regionaal Archief Tilburg voor de uitwisseling van ervaringen.

23

6

BEHOUD

Conservering en restauratie De door de gemeente Altena in beheer gegeven persoonskaarten van Aalburg, Dussen en Werkendam werden, nadat de alfabetische volgorde was hersteld, zuurvrij verpakt in passende dozen. Daarnaast werden diverse (delen van) archiefblokken opnieuw of beter van stickers voorzien. Om de begin 2021 in beheer overgedragen luchtfoto’s van de voormalige gemeenten Werkendam en Aalburg te kunnen bergen, werden twee tekeningenkasten met elk tien lades aangeschaft in depot Zaltbommel. Daarnaast werd onderzoek verricht naar opbergmogelijkheden van nog andere archiefstukken met afwijkende formaten, in het bijzonder een collectie gevelwandtekeningen. De voorgenomen herstel- en conserveringswerkzaamheden aan een aantal archiefbescheiden door een restauratieatelier werden vanwege de coronabeperkingen tot nader order uitgesteld. Archiefbewaarplaatsen De klimaatbeheersing in de drie archiefbewaarplaatsen van het Streekarchief functioneerde in 2021 naar behoren. In de archiefbewaarplaats aan de Pelsestraat in Heusden werd door de gemeente Heusden onderzoek gedaan naar een verbetering in de continuïteit van de klimaatwaarden. Daartoe worden komend jaar aanpassingen aan de installatie uitgevoerd. In de archiefbewaarplaats te Zaltbommel werd een reparatie uitgevoerd aan een koelmachine.

In het depot Zaltbommel vond een interne verhuizing plaats om de twee depotruimten efficiënter in te delen. Calamiteitenplan Op 20 oktober vond een ontruimingsoefening plaats in het pand aan de Pelsestraat 17 te Heusden. Er werd een brand gesimuleerd. Uit de evaluatie van deze oefening is een aantal aanbevelingen naar voren gekomen voor opname in en aanpassing van het calamiteitenplan. Deze zullen worden meegenomen in de actualisatie van het calamiteitenplan.

24