177 Bijlage Begroting Baanbrekers 2023

Begroting 2023 dagelijks bestuur 24 juni 2022 algemeen bestuur 4 juli 2022

Inhoud Voorwoord................................................................................................................................... 3 1

2

Algemeen ............................................................................................................................. 6 1.1

Leeswijzer ................................................................................................................................ 6

1.2

Financiële verantwoording ...................................................................................................... 7

1.3

Begroting in een oogopslag ..................................................................................................... 8

1.4

Gemeentelijke bijdragen ......................................................................................................... 9

Beleidsbegroting ................................................................................................................. 11 2.1

2.1.1

Deelprogramma 1: Re-integratie, Participatie & Inkomen ........................................... 13

2.1.2

Deelprogramma 2: Leren & Werken ............................................................................. 18

2.1.3

Deelprogramma 3: Gemeentelijke bijdragen & overige lasten en baten ..................... 20

2.1.4

Bedrag voor heffing van vennootschapsbelasting ........................................................ 21

2.1.5

Bedrag voor onvoorzien ................................................................................................ 21

2.2

3

4

Paragrafen ............................................................................................................................. 22

2.2.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................... 23

2.2.2

Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................... 28

2.2.3

Financiering ................................................................................................................... 29

2.2.4

Verbonden partijen ....................................................................................................... 31

2.2.5

Bedrijfsvoering............................................................................................................... 35

Financiële begroting ............................................................................................................ 39 3.1

Uiteenzetting financiële positie en toelichting ..................................................................... 39

3.2

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 .................................................................. 41

Toelichting op de begroting 2023......................................................................................... 43 4.1

5

Programmaplan ..................................................................................................................... 11

Toelichting op de lasten en baten per deelprogramma ........................................................ 43

4.1.1

Deelprogramma 1: Re-integratie, Participatie & Inkomen ........................................... 44

4.1.2

Deelprogramma 2: Leren & Werken ............................................................................. 47

4.1.3

Deelprogramma 3: Gemeentelijke bijdragen & overige lasten en baten ..................... 48

4.1.4

Overhead ....................................................................................................................... 49

4.2

(Vervangings)investeringen ................................................................................................... 51

4.3

Toelichting op de meerjarenraming ...................................................................................... 52

Bijlagen .............................................................................................................................. 54 5.1

Bijlage I: Geraamd verloop reserves en voorzieningen ......................................................... 54

5.2

Bijlage II: Overzicht van geraamde baten en lasten per taakveld ......................................... 56

5.3

Bijlage III: Formatie regulier / personele bezetting Wsw 2023 ............................................. 57

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

2

Voorwoord Sterk in mensenwerk Het eerste kwartaal van 2022 was nog maar een paar weken oud. Op dat moment kreeg ik de vraag om het voorwoord te schrijven voor onze begroting van 2023. Een leuke klus, waarbij het handig zou zijn als ik de toekomst kan voorspellen. Helaas beschik ik niet over een glazen bol. Toch heb ik het toetsenbord ter hand genomen om mijn inleidende tekst te schrijven. Aan het einde van het eerste kwartaal van 2022 zijn de gemeenteraadsverkiezingen. Dit zorgt ervoor dat de samenstelling van ons Dagelijks Bestuur en ons Algemeen Bestuur kan veranderen. Verder is het zo dat de keuzes die de nog te vormen coalities gaan maken natuurlijk ook hun invloed hebben op Baanbrekers. Ik hoop dat het niet leidt tot al te grote koerswijzigingen. Terwijl ik dit schrijf, hoor en zie ik berichten over het verder versoepelen van de coronamaatregelen. Ik ben erg benieuwd naar alle gevolgen van corona voor onze samenleving. Zoals het er nu naar uitziet, is de pandemie in 2023 veranderd in een epidemie. Hierbij moeten we een slag om de arm houden, want het virus is onvoorspelbaar gebleken. Corona heeft een flinke impact op iedereen.

Hoeveel mensen blijven er kampen met lichamelijke problemen? Wat is de emotionele schade? Hoeveel ondernemers lukt het om zonder steun van de overheid uiteindelijk overeind te blijven? Hoe ontwikkelt de vraag naar medewerkers zich? Kunnen we het gat op de arbeidsmarkt dichten door een inclusieve benadering, waarbij we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een mooie nieuwe toekomst kunnen bieden? Hoe kunnen we deze mensen nog beter helpen om volwaardig mee te doen in onze samenleving en aan werk? Ik maak me wel zorgen over enkele zaken die uiteindelijk op de langere termijn invloed gaan hebben op onze begroting. Zo moeten we een meerjaren investeringsplan gaan opstellen om, daar waar aan de orde, tenminste ons wagenpark en ons rijdend materieel te vervangen zodat onze mensen kunnen blijven werken met bij de taak behorende gereedschappen en hulpmiddelen. Ook maak ik me zorgen over het effect van de veranderende samenstelling van de diverse doelgroepen waarvoor wij werken. Helaas is werk niet voor iedereen weggelegd. Daarom maken wij er werk van om daar waar sociaal maatschappelijke activering voorlopig het hoogst haalbare is, deze personen door te leiden naar onze gemeenten. Verder is het niet voor iedereen haalbaar om te kunnen werken buiten de gebouwen van Baanbrekers. Deze groep mensen heeft intensieve begeleiding nodig.

Zij zijn dus nog meer aangewezen op onze organisatie. Ook voor die mensen zijn we er in 2023. En ook niet onbelangrijk: lukt het ons een aantrekkelijk werkgever te blijven? Om zo de juiste professionals te behouden én aan te trekken om de mensen die op onze dienstverlening zijn aangewezen op de juiste manier te begeleiden? Ook in 2023 werken we eraan om als organisatie zodanig toekomstbestendig te zijn om de door ons bestuur eind 2018 vastgestelde in-bewegingkoers succesvol te kunnen vormgeven. Concreter gezegd betekent dit dat we – zowel wat betreft structuur als werkprocessen én cultuur – de verandering zullen realiseren van een organisatie waar het ontwikkelen van mensen centraal staat. Na alle voorbereidingen in 2021 en 2022 komen de plannen voor onze nieuwe huisvesting in 2023 fysiek in uitvoering. Dan krijgen we ook te maken met tijdelijke huisvesting voor alle organisatieonderdelen die tot op heden in gebouw 1 hun plekje hadden. Dit betekent onder meer dat de fysieke contacten met onze Participatiewetkandidaten op een andere plek zullen plaatsvinden.

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

3

Tijdens de bouwperiode blijft het voor ons een mooie uitdaging om ervoor te zorgen dat we onze dienstverlening op een integrale manier kunnen blijven uitvoeren. Baanbrekers zal ook in 2023 onze in-bewegingkoers volgen. Deze koppelen we aan het beleid van het Rijk en aan de wensen en eisen uit de drie coalitieprogramma’s. Wij blijven inzetten op een inclusieve samenleving. En we blijven ons primaire proces van instroom-doorstroom-uitstroom inzetten voor onze kandidaten, met als doel dat ook deze mensen kunnen meedoen op de arbeidsmarkt. Hierbij zullen we flexibiliteit tonen en zorgen dat we tijdig inspelen op ontwikkelingen die onze kandidaten of onze organisatie raken. Zo zullen we de steeds verdergaande digitalisering op een veilige manier aanbieden. Hierbij nemen we onze medewerkers en kandidaten mee. We begeleiden hen goed om de digitale en technologische ontwikkelingen te kunnen gebruiken. Verder zullen wij de regionale ontwikkelingen volgen. We doen hier uiteraard aan mee als het waarde heeft voor onze kandidaten, de werkgevers in ons werkgebied, onze drie gemeenten en onze organisatie. Over wat wij willen bereiken, wat we daarvoor doen en wat het mag kosten, leest u meer in deze begroting voor het jaar 2023. Ook in 2023 zullen wij laten zien dat Baanbrekers sterk is in mensenwerk.

Wij doen dat graag samen in een fijne samenwerking met onze opdrachtgevers, onze drie gemeenten en zeker ook met onze bestuurders. Ad van Oudheusden directeur

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

4

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

5

1 Algemeen 1.1 Leeswijzer Voor u ligt de begroting 2023 en de meerjarenraming 2024 – 2026 van Baanbrekers. Baanbrekers voert voor de gemeenten Heusden, Loon op Zand en Waalwijk de Participatiewet en de Wet sociale werkvoorziening uit. De taken van Baanbrekers zijn te verdelen in twee hoofdgroepen: het bemiddelen naar of verstrekken van werk en het verstrekken van inkomensondersteuning (uitkeringen). Het eerste vanuit zowel de Participatiewet als de Wet sociale werkvoorziening. De uitgangspunten van de kaderbrief 2023 zijn in deze begroting verwerkt. De indeling en vorm van de begroting 2023 zijn in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Voor de opstelling van de begroting is uitgegaan van één programma in de zin van het BBV. Hierin zijn drie deelprogramma’s opgenomen: • • •

Re-integratie, Participatie & Inkomen Leren & Werken Gemeentelijke bijdragen & overige lasten en baten

De indeling van de deelprogramma’s sluit grotendeels aan op de taakvelden volgens het BBV. De kosten van overhead zijn niet in de deelprogramma’s verantwoord, maar worden afzonderlijk gepresenteerd.

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

6

1.2 Financiële verantwoording Algemeen De begroting 2023 is opgesteld in de lijn van de bijgestelde begroting 2022, waarbij uiteraard rekening is gehouden met de uitgangspunten zoals die in de kaderbrief 2023 zijn opgenomen en gecorrigeerd voor incidentele invloeden die specifiek op 2022 betrekking hebben. Enkele aanvullingen ten opzichte van de kaderbrief worden onderstaand nader toegelicht. Stortingen in reserves Voor het jaar 2023 zijn de volgende stortingen in reserves begroot: Aanvulling algemene reserve tot gewenst niveau Storting reserve herhuisvesting conform AB-besluit Totaal

€ 555.000 € 491.000 + € 1.046.000

De storting in de algemene reserve is eenmalig, en veroorzaakt incidenteel een verhoging van de exploitatielasten. De storting in de reserve herhuisvesting is conform het besluit van het algemeen bestuur van 13 december 2021, en bestaat uit de volgende componenten: Besparing vervallen storting in onderhoudsvoorziening gebouwen: Besparing vervallen afschrijvingskosten gebouw 1: Totaal

€ 342.500 € 148.562 + € 491.062

Vernieuwbouw Op 18 oktober 2021 heeft het algemeen bestuur besloten vernieuwbouw te realiseren op de huidige locatie. Hiermee is een bruto krediet gemoeid van € 27,8 miljoen. Door verkoop van panden en inbreng van eigen vermogen van totaal circa € 3,9 miljoen resteert een netto-investering van € 23,9 miljoen. Voor de financiering is een lening van € 20 miljoen afgesloten. Op termijn moet een aanvullende lening worden opgenomen. Het voornemen tot vernieuwbouw heeft voor de jaren 2021 tot en met 2025 een aantal financiële mutaties tot gevolg, die gedurende die jaren via een bestemmingsreserve worden verwerkt. In 2026 wordt deze bestemmingreserve ingezet om een deel van de investering van de vernieuwbouw te financieren. Structureel sluitende begroting Na aftrek van de geraamde stortingen in de reserves is de begroting 2023 sluitend. Post-corona periode De coronacrisis heeft grote impact gehad op de jaren 2020 en 2021, en ook in 2022 zullen de economische en financiële gevolgen nog gevoeld worden. We hebben de hoop en verwachting dat 2023 een post-corona jaar wordt. Vooralsnog hebben we ons voor de bepaling van het BUIG-budget en de ontwikkeling van het uitkeringsbestand gebaseerd op de ontwikkeling van het macrobudget PW 2023 zoals in de begroting 2022 van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) is gepubliceerd.

Zowel de verwachte uitkeringslast als de inkomsten blijven daarbij gelijk aan 2022. Bij aanbieding van Berap II 2022 zullen we tevens melding maken van het voorlopig budget BUIG 2023, zodat de gemeenten in de gelegenheid worden gesteld om dit nog voor aanvang van het boekjaar in hun begrotingen te verwerken. Zoals de afgelopen jaren gebruikelijk is, zal de actualisatie van de begroting bij aanvang van het boekjaar in de maand januari aan het algemeen bestuur voorgelegd worden. Ook eventuele beleidswijzigingen als gevolg van de gemeenteraadsverkiezingen zullen daarin worden meegenomen. BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

7

1.3 Begroting in een oogopslag Baanbrekers Bedragen x € 1.000

Realisatie 2021

Lasten DP1: Re-integratie, Participatie & Inkomen DP2: Leren & Werken DP3: Gemeentelijke bijdragen & .........overige lasten en baten Totaal lasten deelprogramma's Overhead Totaal lasten

Begroting 2022

Begroting 2023

2024

Meerjarenraming 2025

2026

35.851 11.992

32.718 13.062

32.344 12.989

33.351 13.167

34.051 13.080

34.501 13.036

71 47.915 8.837 56.751

35 45.815 6.959 52.774

35 45.368 7.032 52.400

35 46.553 7.006 53.559

35 47.166 8.075 55.241

35 47.572 7.261 54.833

34.582 11.939

30.428 13.468

30.309 13.162

31.197 13.119

31.895 12.909

32.341 12.830

8.882 55.404

9.161 53.057

9.975 53.446

9.716 54.032

12.681 57.485

9.661 54.833

Geraamd saldo van lasten en baten

-1.348

283

1.046

473

2.244

0

Af: stortingen reserves Bij: onttrekkingen reserves

-1.475 2.268

-492 209

-1.046 0

-473 0

-2.244 0

0 0

Geraamd resultaat -555 0 Realisatie 2021 : conform jaarrekening 2021 Begroting 2022 : conform begroting 2022 na 2e begrotingswijziging

0

0

0

0

Baten DP1: Re-integratie, Participatie & Inkomen DP2: Leren & Werken DP3: Gemeentelijke bijdragen & .........overige lasten en baten Totaal baten

Onder de baten van deelprogramma 3 zijn de navolgende gemeentelijke bijdragen verantwoord: Toelichting: Gemeentelijke bijdragen Bedragen x € 1.000 Gemeentelijke bijdragen

Realisatie 2021 6.910

Begroting 2022 8.789

Begroting 2023 9.613

Meerjarenraming 2024 2025 9.354 9.517

2026 9.300

De gemeentelijke bijdragen 2023 zijn gestegen ten opzichte van 2022. In hoofdstuk 4: toelichting op de begroting 2023 zijn nadere specificaties en toelichtingen per deelprogramma opgenomen.

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

8

1.4 Gemeentelijke bijdragen Conform de Gemeenschappelijke regeling ‘Uitvoeringsorganisatie Baanbrekers’ dragen de gemeenten bij aan de exploitatie van Baanbrekers op basis van de inwoneraantallen per 1 januari van het begrotingsjaar. Voor de begroting 2023 is gerekend met de inwoneraantallen per 1 januari 2022, zoals gepubliceerd door het CBS naar de situatie per medio februari 2022. Dit zijn voorlopige gegevens. De definitieve bijdragen voor 2023 worden bij het opmaken van de jaarrekening 2023 bepaald op basis van de inwoneraantallen per 1 januari 2023. Gemeente Heusden Loon op Zand Waalwijk Totaal

Inwoneraantal % 45.566 38,39% 23.771 20,03% 49.351 41,58% 118.688 100%

Op basis van de hierboven genoemde inwoneraantallen worden de bijdragen 2023 per gemeente als volgt. Voor de jaren 2024 tot en met 2026 worden dezelfde inwoneraantallen aangehouden als voor 2023. Verdeling naar gemeenten Bedragen x € 1

Realisatie Begroting Begroting 2021 2022 2023 Heusden 2.650.652 3.371.533 3.690.392 Loon op Zand 1.384.311 1.760.793 1.925.214 Waalwijk 2.875.050 3.656.957 3.996.940 Totaal 6.910.013 8.789.283 9.612.546 Realisatie 2021 : conform jaarrekening 2021 Begroting 2022 : conform begroting 2022 na 2e begrotingswijziging

Meerjarenraming 2024 2025 3.591.145 3.653.828 1.873.439 1.906.139 3.889.448 3.957.338 9.354.032 9.517.305

2026 3.570.484 1.862.660 3.867.071 9.300.215

De gemeentelijke bijdragen worden per kwartaal vooraf in rekening gebracht.

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

9

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

10

2 Beleidsbegroting 2.1 Programmaplan Baanbrekers voert namens de gemeenten Heusden, Loon op Zand en Waalwijk de Participatiewet en de Wet sociale werkvoorziening uit. In deze paragraaf wordt het programmaplan weergegeven en toegelicht. De opzet is gebaseerd op het BBV. De indeling van de deelprogramma’s is met ingang van het jaar 2023 gewijzigd. De oude deelprogramma’s Re-integratie & Participatie en Inkomensondersteuning zijn samengevoegd tot het nieuwe deelprogramma: Re-integratie, Participatie & Inkomen. Deelprogramma 2 is inhoudelijk ongewijzigd. Alleen de naam is gewijzigd van Leerwerkstructuur in Leren & Werken. Het programmaplan bestaat nu uit de volgende drie deelprogramma’s: • 2.1.1 Re-integratie, Participatie & Inkomen • 2.1.2 Leren & Werken • 2.1.3 Gemeentelijke bijdragen & overige lasten en baten

Uitdagingen Het landschap waarin Baanbrekers acteert verandert continu. Ontwikkelingen op het gebied van economie, arbeidsmarkt en wetgeving zijn allemaal factoren van invloed. In de deelprogramma’s schetsen we de ontwikkelingen die hun weerslag hebben op de wijze waarop wij invulling geven aan onze opdracht. Ontwikkelingen Baanbrekers Uitgangspunten Eind 2018 hebben de gemeenten en Baanbrekers de volgende uitgangspunten vastgesteld voor de dienstverlening van Baanbrekers: • • • • • • • •

Zo regulier als mogelijk werken Welzijn van mensen staat voorop Focus op werk Aandacht voor integrale aanpak Instroom, doorstroom, uitstroom als primair proces Bedrijfsmatige activiteiten als leerwerkstructuur en vangnet Opereren binnen de aangegeven kwalitatieve en financiële kaders Gemeenschappelijke opdrachtverstrekking(en) door de gemeenten, tenzij…

We blijven onze dienstverlening hieraan toetsen en verbeteren. Ontwikkeling doelgroepen binnen Baanbrekers De doelgroep Wsw bouwt tot 2061 af. Dan zal naar verwachting de laatste Wsw-medewerker de pensioengerechtigde leeftijd bereiken. Sinds 2015 is er geen nieuwe instroom in de Wsw mogelijk. In onze PMC’s werken nog relatief veel Wsw-medewerkers in een aansturende rol. Deze faseren langzaam uit door natuurlijk verloop. Wij zullen hierop bij de inrichting van onze fijnstructuur van Leren & Werken moeten inspelen. Enerzijds zijn we succesvol in het zo regulier als mogelijk plaatsen van medewerkers middels detacheringen, anderzijds blijven de Wsw-medewerkers die relatief de meest intensieve begeleiding en soms ook zorg nodig hebben, werkzaam op onze eigen locatie. Hier komt nog bij dat de productiviteit en mobiliteit van de Wsw-medewerkers afneemt vanwege vergrijzing. BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

11

Uiteraard stromen er nieuwe medewerkers in met een indicatie Beschut Werk. De indiceringscriteria voor deze nieuwe doelgroep zijn echter veel strenger dan bij de voormalige Wsw. Mede daardoor komt het dat deze vaak nog jonge mensen intensief begeleid moeten worden. Bij de vormgeving van werkleerlijnen binnen de fijnstructuur zullen we hierop inspelen. Wij gaan de werkleerlijnen ook inzetten binnen ons primaire proces van in-, door- en uitstroom. Dit betekent dat ook P-wetkandidaten tijdelijk onderdeel uitmaken van onze productiecapaciteit. Echter, de financieringsmethodes van P-wetkandidaten en Wsw’ers zijn wezenlijk anders. Ook zit er een groot verschil tussen de hoogte van de tegemoetkoming in de loonkosten tussen beide doelgroepen, voor een P-wetkandidaat wordt gemiddeld 50% subsidie ontvangen terwijl dit voor een Wsw’er gemiddeld 90% betreft. Wij vinden het cruciaal dat onze bestaande infrastructuur in stand gehouden wordt om de inwoners die het niet lukt om zelfstandig te participeren in onze werkende samenleving professioneel te kunnen blijven ondersteunen en begeleiden. Daarnaast blijft ons vangnet, zowel in geld als in werk, noodzakelijk voor diezelfde doelgroep. Zowel landelijk als vanuit de Noord-Brabantse mens-ontwikkel-bedrijven wordt hier, mede door ons, in Den Haag inmiddels intensief aandacht voor gevraagd. Meer hierover in paragraaf 2.1.2 Leren & Werken.

Zoals bij de invoering van de Participatiewet was voorspeld, zal het werkzoekendenbestand structureel veranderen. De doelgroep Participatiewet wordt gevormd door de groep klassieke bijstand (groen vlak). Maar ook door personen die voorheen tot de doelgroep van de Wsw behoorden (oranje vlak). Zij vertegenwoordigen de nieuwe doelgroep Banenafspraak (geel vlak) en nieuwe doelgroep Beschut Werk (blauw vlak). Ook een groep die voorheen tot de doelgroep Wajong (Uwv) behoorde, valt nu onder de Participatiewet (rood vlak). Met de invoering van de Participatiewet in 2015 is de Wajong alleen nog toegankelijk voor jonggehandicapten die duurzaam geen arbeidsvermogen hebben. De resterende groep die voorheen onder de Wajong zou vallen, zal daarom in de komende jaren gestaag ingroeien binnen de doelgroep van de Participatiewet. De nieuwe doelgroepen hebben vaker een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. De verwachting van Baanbrekers is dat voor de gehele doelgroep de duur en de intensiteit van begeleidingstrajecten naar zo regulier mogelijk werk zal toenemen. Hierdoor zal de inzet van functies als trajectbegeleider, jobcoach en werkleiding nog intensiever worden.

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

12

2.1.1 Deelprogramma 1: Re-integratie, Participatie & Inkomen Sinds 1 juli 2021 bestaat de afdeling Re-integratie, Participatie & Inkomen (RPI). Deze afdeling verzorgt de re-integratiebegeleiding naar werk, verstrekt een (tijdelijk) inkomen in de vorm van een uitkering en toetst of de hoogte van die uitkering passend is. Inwoners die (nog) niet in aanmerking komen voor een traject gericht op betaald werk, brengen we onder de aandacht van de gemeente die verantwoordelijk is voor het participatieaanbod. We houden contact om de kansen op werk te monitoren. Op basis van de gemeentelijke beleidsregels verstrekken we bijzondere bijstand. Op basis van een dienstverleningsovereenkomst voeren we de nieuwe Wet inburgering uit namens de gemeenten Heusden en Waalwijk. Ambitie 2023 We begeleiden zo veel mogelijk werkzoekenden (Participatiewet en Wsw) naar zo regulier en duurzaam mogelijk werk. Het accent komt nog meer te liggen op het welzijn van de mens en de kwaliteit van de dienstverlening. De beoogde kwaliteit en de daarvoor benodigde capaciteit moeten in balans zijn. Bij de ondersteuning maken we zoveel als mogelijk gebruik van digitale middelen. Zo kan de trajectbegeleider meer tijd besteden aan begeleiding en het beoogde resultaat. We bevorderen parttime werk omdat dit vaak de eerste stap is naar volledige uitstroom.

We intensiveren nazorg bij een plaatsing om herinstroom te voorkomen. We zetten in op gerichte werkgeversbenadering, omdat werkgevers ondanks hoogconjunctuur onze werkzoekenden niet automatisch weten te vinden. Dat doen we door ons te richten op de (te realiseren) relevante kansen in de arbeidsmarkt en de (te ontwikkelen) mogelijkheden van onze werkzoekenden. Daarvoor blijven we continu in verbinding met onze doelgroep en (potentiële) partners. We beoordelen een aanvraag van een uitkering vanuit de wettelijke kaders én met een bredere blik, om onbedoelde en ongewenste effecten op andere terreinen te voorkomen. Dat doen we ook bij een verlaging of een terugvordering van de uitkering. We vervullen voor de gemeenten een signaalfunctie. We behandelen onze uitkeringsgerechtigden zoals we zelf behandeld willen worden: menselijk, met gezond vertrouwen, met simpele en duidelijke communicatie, passend bij de mogelijkheden, maar ook passend binnen de wettelijke kaders.

Wat zijn de belangrijkste doelstellingen* voor 2023? • We realiseren 250 plaatsingen voor de doelgroep Participatiewet • We realiseren 20 plaatsingen naar meer regulier werk voor de doelgroepen Wsw en Beschut Werk • Alle uitkeringsgerechtigden hebben een plan van aanpak (of een ontheffing) • Minimaal 80% van de uitkeringsaanvragen wordt binnen 8 weken afgehandeld *Gezien het vroegtijdig stadium waarin deze begroting is opgesteld, zullen doelstellingen indien noodzakelijk bij …aanvang jaar worden bijgesteld.

Wat gaat Baanbrekers hiervoor doen? • We blijven de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt (kansrijke beroepen) volgen en zorgen voor adequate aansluiting hierop voor de gehele doelgroep. • We implementeren het plan van aanpak op basis van de opgedane ervaring met de pilot ‘trajectplan’ die in 2022 zal starten. • We implementeren de interventies en maatregelen uit de Toolkit Parttime werk (Simpel switchen). • We richten de uitkeringsaanvraag in op basis van ‘snelle aanvraag/snel besluit’ (Simpel switchen) en de opgedane ervaring met de pilot ‘snelle aanvraag’ die in 2022 start. • We implementeren digitale hulpmiddelen die kwaliteit toevoegen aan de dienstverlening op basis van opgedane ervaring in 2022 en effectieve en reeds bewezen technologie. BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

13

• • • •

We herschrijven de verzamelverordening Participatiewet tot ‘omgekeerde verordening’ en passen de beleidsregels aan waar ze niet aansluiten bij de uitgangspunten van de koers. We vereenvoudigen onze schriftelijke communicatie (o.a. website, brieven) op een manier die duidelijk is (o.a. B1-taalniveau) en past bij de wettelijke kaders. We borgen de afspraken met gemeenten op het gebied van signalering en integrale dienstverlening en zetten in op verdere kwaliteitsverbetering en procesverbetering. We vormen het huidige transferium om tot een volwaardig praktijkdiagnosecentrum.

Ontwikkelingen ➢ Economie en werkgelegenheid De economie heeft de coronacrisis tot nu toe verrassend goed doorstaan. De economie kromp in eerste instantie aanzienlijk maar herstelde zich in de loop van 2020. In het tweede kwartaal van 2021 was de economie op het niveau van voor de coronacrisis. Het economische herstel is ook zichtbaar op de arbeidsmarkt. Het CPB signaleert1 dat de vraag naar personeel groter is dan het aanbod. Ook wordt een kleine toename van de werkloze beroepsbevolking voorzien, die niet als zorgwekkend wordt bestempeld. Voor 2023 voorziet men dat 3,8% van de beroepsbevolking werkloos is. In 2021 daalde het aandeel werklozen nog tot om en nabij 3,4%. Hetzelfde percentage als in 2019, voor de coronapandemie. Met betrekking tot het uitkeringsbestand in 2023 gaan we voorlopig uit van een gelijkblijvend aantal als in 2022 van 1.435 bijstandsgerechtigden. Een nagenoeg gelijkblijvend bijstandsbestand zegt echter niets over de werklast. Met name de mutaties door in- en uitstroom van bijstandsgerechtigden brengt werk met zich mee. Daarnaast begeleiden onze medewerkers ook nog een groep van circa 80 personen die niet in de bijstand zitten. ➢ Arbeidsmarkt Er zijn momenteel meer vacatures dan werkzoekenden. Het CPB voorziet dat voor iedere 5 werkzoekenden 6 vacatures beschikbaar zijn. De komende jaren wordt voor vrijwel alle sectoren krapte op de arbeidsmarkt voorzien.

Hoogconjunctuur blijkt echter geen zekerheid voor snellere uitstroom. In heel Nederland blijken werkgevers en werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt elkaar niet zomaar te vinden. Dit vraagt om gerichte begeleiding en ontwikkeling van de werkzoekende, maar ook om een meer gerichte en intensievere werkgeversbenadering. In de top 10 openstaande vacatures in MiddenBrabant2 staan de ‘Laders/lossers en vakkenvullers’ en ‘Logistiek medewerkers’ bovenaan. Ook vinden we schoonmakers, receptionisten en telefonisten terug in de top 10. Daarmee zijn voor de doelgroep van Baanbrekers kansrijke vacatures beschikbaar. Door digitalisering, robotisering en economische invloeden is dit echter geen statisch lijstje.

1 2

MEV 2022, september 2021 UWV, maandcijfers arbeidsmarkt Midden-Brabant, december 2021

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

14

Baanbrekers zal samen met werkgevers en het onderwijs nog meer focussen op het laten aansluiten van de vraag van werkgevers op onze doelgroep en op de duurzaamheid van werk. Er is momenteel nog sprake van een te grote mismatch, waardoor vraag en aanbod elkaar onvoldoende vinden. Zo is momenteel in de regio voornamelijk vraag naar personeel dat fysiek bekwaam en ook buiten kantooruren inzetbaar is. De mensen die wij bemiddelden kunnen vaak niet geheel voldoen aan het gevraagde profiel. ➢ Wet- en regelgeving Coalitieakkoord Na een lange formatie is in december 2021 het coalitieakkoord Rutte IV gepresenteerd. Hierin worden onder andere de volgende maatregelen genoemd met raakvlak met het werk van Baanbrekers. • We maken werken lonender en verkleinen de armoedeval. • We willen meer mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar werk begeleiden. • We breiden het aantal beschutte werkplekken uit. • We breiden de arbeidsmarktinfrastructuur uit om de overgang van werk-naar-werk en van uitkering-naar-werk te stimuleren. Mede op basis van de opgedane ervaringen met de regionale mobiliteitsteams. • We verruimen de bijverdiengrenzen in de Participatiewet. • We verhogen het minimumloon stapsgewijs met 7,5% en houden de koppeling met de uitkering om het bestaansminimum te verstevigen.

• We hebben de ambitie om toeslagen af te schaffen, ter voorkomen van hoge terugvorderingen door ingewikkelde regelingen. • Samen met gemeenten zorgen we dat mensen die langdurig in de bijstand zitten actief worden benaderd en ondersteund en gestimuleerd naar werk. • We hebben oog voor ieders talenten en beperkingen, werken vanuit vertrouwen en er is ruimte voor maatwerk. • We wijzigen de kostendelersnorm zodat inwonende jongvolwassenen tot 27 jaar niet langer meetellen voor de uitkering van huisgenoten. • We beoordelen en verbeteren wetten op eenvoud, menselijke maat. Waar mogelijk krijgen professionals in de uitvoering meer beslisruimte. • We stellen strengere eisen aan beschermingsbewindvoerders en gaan opstapeling van schulden tegen door een maximum te stellen aan verhogingen, rente- en incassokosten. De voornemens van het kabinet sluiten aan bij de uitgangspunten die de gemeenten voor Baanbrekers hebben opgesteld. De nadere uitwerking en effecten van deze voornemens worden pas later bekend. We volgen de beleidsmatige ontwikkelingen op de voet en wij zijn vooral ook benieuwd naar de wijze waarop het kabinet deze maatregelen gaat financieren. Wetsvoorstel Breed offensief Dit wetsvoorstel is onderdeel van een breed offensief om mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te helpen en te houden.

Het gaat hierbij om mensen met een beperking die niet zelfstandig het wettelijk minimumloon kunnen verdienen. Het betreft mensen die onder de Participatiewet of de Wajong vallen. Het voorstel bevat een groot aantal wijzigingen om: • het proces van werk vinden en behouden eenvoudiger en makkelijker te maken voor werkgevers en werkzoekenden • het werken aantrekkelijker te maken voor mensen met beperkingen • bij te dragen aan duurzaam werk voor arbeidsbeperkten

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

15

Door lagere regelgeving zijn enkele onderdelen uit het Breed offensief inmiddels ingevoerd, zoals de geüniformeerde loonwaardebepaling, werkgeversdienstverlening in de arbeidsmarktregio, stroomlijning werkprocessen loonkostensubsidie en een andere financiering van loonkostensubsidies. Baanbrekers volgt de behandeling van het wetsvoorstel op de voet en anticipeert er uiteraard op. Nieuwe Wet inburgering De nieuwe 'Wet inburgering 2021' is op 1 januari 2022 in werking getreden. In deze nieuwe wet hebben gemeenten de regie om nieuwkomers zo snel mogelijk te laten meedoen in de maatschappij, het liefst via betaald werk. De gemeenten Waalwijk en Heusden hebben de uitvoering van deze wet overgedragen aan Baanbrekers. Baanbrekers voert de Wet Inburgering in samenhang met de Participatiewet uit om zo de inburgeraar optimaal te laten integreren. We werken hierbij samen met de gecontracteerde taalaanbieder Echt Nederlands, Vluchtelingenwerk, het COA, Contour de Twern, Bijeen en andere lokale partners. De gemeente Loon op Zand heeft ervoor gekozen de Wet inburgering in eigen regie uit te voeren. Uiteraard voert Baanbrekers voor hen wel de Participatiewet uit. 2022 is een overgangsjaar en een leerjaar. Een deel van de nieuwkomers dat in 2022 gehuisvest wordt, valt nog onder het oude stelsel omdat zij vóór de invoering van de nieuwe wet een vergunning tot verblijf hebben gekregen.

Hoewel zij zelf verantwoordelijk zijn voor hun inburgering wordt deze groep in de geest van de nieuwe wet door Baanbrekers begeleid. Nieuwkomers die onder de nieuwe wet vallen, volgen een oriëntatieprogramma als input voor hun Plan Inburgering en Participatie (PIP). Vervolgens wordt een intensief programma bij Baanbrekers aangeboden met een uitstroomprofiel werk of een uitstroomprofiel gericht op maatschappelijke participatie, gecombineerd met taalonderwijs, maatschappelijke begeleiding en andere activiteiten die bijdragen aan de integratie. Ook het opdoen van werkervaring, aanvullende opleidingen en financiële begeleiding maken onderdeel uit van deze integrale aanpak. Deze vernieuwde aanpak waarin Baanbrekers nauw samenwerkt met de hierboven genoemde partners wordt al werkenderwijs, in afstemming met de gemeenten, geëvalueerd en verbeterd en moet leiden tot een beproefd programma-aanbod vanaf 2023. Uiteraard zullen we in 2023 de uitvoering van de Wet inburgering blijven monitoren en verbeteren. Besluit SUWI, Regionale werkgeversdienstverlening Vanaf 1 januari 2021 is het gewijzigde besluit SUWI van kracht: werkgeversdienstverlening vindt plaats in de arbeidsmarktregio via één werkgeverservicepunt (WSP) gevormd door gemeenten en het UWV. Baanbrekers werkt samen met UWV, gemeenten, SW-bedrijven en het Leerwerkloket in WerkgeversServicepunt (WSP) Midden-Brabant.

Het WSP heeft als doel één herkenbaar, gezamenlijk, publiek aanspreekpunt voor werkgevers in de arbeidsmarktregio te zijn en instrumenten en processen binnen de regio zoveel mogelijk te harmoniseren. Als partner is Baanbrekers nauw betrokken bij de ontwikkelingen van het WSP en adviseren we de Langstraatgemeenten vanuit deze rol. Cao Aan de slag Vanaf 1 juli 2021 geldt de cao Aan de slag. Een cao speciaal voor mensen met een arbeidsbeperking die niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen en met behulp van loonkostensubsidie in dienst zijn bij bijvoorbeeld een sociaal ontwikkelbedrijf zoals Baanbrekers. De cao heeft een looptijd tot en met 31 december 2023. De cao biedt meer werk- en financiële zekerheid aan de meest kwetsbare werknemers. In zijn algemeenheid kan worden geconcludeerd dat de cao Aan de Slag kostenverhogend werkt ten opzichte van de eerdere arbeidsvoorwaardenregeling. Een volwaardig arbeidsvoorwaardenpakket met daarin generieke functieprofielen, pensioenopbouw en standaard verlofrechten zijn hier met name de oorzaak van. De kostenverhoging is meegenomen in de begroting,

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

16

maar is voor Baanbrekers beperkt van omvang. De effecten op de begeleiding naar zo regulier en duurzaam mogelijk werk worden nog door Baanbrekers in beeld gebracht. Stimulering Arbeidsmarkt Positie (STAP) Werkenden en werkzoekenden kunnen vanaf 1 maart 2022 een STAP-budget van maximaal € 1.000 aanvragen voor scholing en ontwikkeling. Mensen kunnen deze subsidie gebruiken voor het volgen van een training, cursus of opleiding om zo goed inzetbaar te blijven op de arbeidsmarkt. Baanbrekers wil deze middelen optimaal benutten voor de begeleiding van de doelgroep Wsw en Participatiewet naar zo regulier en duurzaam mogelijk werk.

Lasten en baten Deelprogramma 1: Re-integratie, Participatie & Inkomen Bedragen x € 1.000

Realisatie Begroting Begroting 2021 2022 2023 Lasten 35.851 32.718 32.344 Baten 34.582 30.428 30.309 Geraamd saldo van lasten en baten -1.269 -2.291 -2.036 Realisatie 2021 : conform jaarrekening 2021 Begroting 2022 : conform begroting 2022 na 2e begrotingswijziging

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

Meerjarenraming 2024 2025 33.351 34.051 31.197 31.895 -2.154 -2.156

2026 34.501 32.341 -2.160

17

2.1.2 Deelprogramma 2: Leren & Werken De leerwerkstructuur van Baanbrekers biedt aan kandidaten uit de Participatiewet en Wswmedewerkers de mogelijkheid werkzaamheden te verrichten en werknemersvaardigheden op te doen. Binnen Leren & Werken bieden we diverse activiteiten, met als doel de uitstroom zo optimaal mogelijk te laten zijn. Zo kennen we werkzaamheden binnen Twiddus (kringloopwinkel), horeca (Broikes en kantine), de Werkpool (detacheringsprojecten), Verpakken & Assemblage, Groen en Schoonmaak. Ambitie 2023 We zijn een opstap naar de reguliere arbeidsmarkt voor werkzoekenden die een (grote) afstand tot de arbeidsmarkt ervaren. We bieden tijdelijke werkplekken als springplank naar zo regulier en duurzaam mogelijk werk. Dit doen we met een divers werkaanbod dat aansluit bij de mogelijkheden van de werkzoekenden, maar ook de stap naar kansrijke beroepen en sectoren in de regio overbrugt. Op deze werkplekken worden competenties en (vak)vaardigheden ontwikkeld die een basis leggen om naar vermogen deel te nemen aan de arbeidsmarkt. Zo wordt betaald en duurzaam werk voor meer uitkeringsgerechtigden beschikbaar en dragen we bij aan een zo inclusief mogelijke arbeidsmarkt. We bieden structureel werk aan onze medewerkers met een indicatie Wsw of Beschut Werk, het zogenaamde vangnet. We hebben iedere medewerker goed in beeld en weten of er nog ontwikkelmogelijkheden zijn.

Zo gebruiken we ieders talenten ten volle op de meest reguliere werkplek. Het aanbod van de leerwerkstructuur stemmen we af op de mogelijkheden van de kandidaten en op de kansen voor duurzame uitstroom op de arbeidsmarkt. Om de aansluiting tussen onze doelgroep en kansrijke beroepen te behouden, is diversiteit in werkaanbod een vereiste. Zo ontstaat een sterke leerwerkstructuur die kan meebewegen met de ontwikkelingen in de economie en arbeidsmarkt. Wat zijn de belangrijkste doelstellingen* voor 2023? • We bieden (tijdelijke) leerwerkplekken als opstap naar kansrijke beroepen. • We bieden structurele werkplekken aan medewerkers met een indicatie Wsw of beschut werk. • Van alle medewerkers is inzichtelijk of de huidige werkplek (momenteel) de meest reguliere werkplek is en de ontwikkelmogelijkheden zijn in beeld. • 60% van de medewerkers zet binnen een werkleerlijn een vervolgstap. • 50% Van de medewerkers heeft een binnen de werkleerlijn passend vakdiploma, bijvoorbeeld VCA in het Groen en vakdiploma SVS voor schoonmaak. • 50% van de kandidaten in een leerwerktraject stroomt binnen 23 maanden uit naar een reguliere werkplek (met loonkostensubsidie). *Gezien het vroegtijdig stadium waarin deze begroting is opgesteld, zullen doelstellingen indien noodzakelijk bij …aanvang jaar worden bijgesteld.

Wat gaat Baanbrekers hiervoor doen? We realiseren werkleerlijnen in de richtingen gastvrijheid, logistiek en groen & recycling waarmee we aansluiten bij de kansrijke beroepen en sectoren in de regio (respectievelijk Leisure & Zorg, Logistiek en Techniek). Alle PMC-activiteiten komen in de nieuwe werkleerlijnen terug. We realiseren binnen de werkleerlijnen verschillende instapniveaus zodat een werkzoekende op het best passend niveau kan instappen. We brengen de op die werkplek te ontwikkelen competenties in kaart.

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

18

We delen alle werkplekken (doorstroom en vangnet) in op basis van de trede van regulier-werk (afgeleide van de Wsw-werkladder). Daarmee wordt van iedere medewerker inzichtelijk hoe regulier de werkplek is. We organiseren, in nauwe afstemming met de afdeling RPI, een tijdelijke werkplek als onderdeel van het ontwikkeltraject naar zo regulier mogelijk werk. Daarbij organiseren we begeleiding bij die werkplek om de beoogde ontwikkeling te faciliteren. Ontwikkelingen ➢ Wet- en regelgeving Initiatiefnota ‘Aan de slag in het Sociaal ontwikkelbedrijf’ In het voorjaar 2021 maakten we melding van de aangenomen initiatiefnota ‘Aan de slag in het Sociaal Ontwikkelbedrijf’ van de SP en het CDA, waarin zij pleitten om de rol van mens-ontwikkel-bedrijven te versterken. Het nieuwe kabinet zou daarmee verder aan de slag gaan. Op 23 februari jl. was er voor het eerst sinds twee jaar weer een Kamerdebat over de Participatiewet. De minister benoemde in het debat de meerwaarde van de sociaal ontwikkelbedrijven. Ze onderstreepte hun rol om mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te helpen. Op vragen van CDA en SP deed ze de toezegging om de door de Tweede Kamer omarmde initiatiefnota mee te nemen in het beleidsplan dat voor de zomer 2022 naar de Kamer wordt gestuurd.

Veel fracties uitten nadrukkelijk zorgen over de financiële positie en daarmee de toekomstbestendigheid van de sociaal ontwikkelbedrijven. Daarbij werd onder andere gerefereerd aan een brief van Cedris en de oproep van de Brabantse gemeenten. Deze Brabantse boodschap is ook namens Baanbrekers aangeboden en door onze bestuursvoorzitter ondertekend. De minister zal, voordat ze eventuele maatregelen neemt, eerst de Kamer een analyse sturen van de situatie van sociaal ontwikkelbedrijven op basis van onder andere gesprekken met gemeenten en de bedrijven. Baanbrekers volgt de ontwikkelingen op de voet en is zeer benieuwd naar het vervolg. Lasten en baten Deelprogramma 2: Leren & Werken Bedragen x € 1.000

Realisatie Begroting Begroting 2021 2022 2023 Lasten 11.992 13.062 12.989 Baten 11.939 13.468 13.162 Geraamd saldo van lasten en baten -53 406 174 Realisatie 2021 : conform jaarrekening 2021 Begroting 2022 : conform begroting 2022 na 2e begrotingswijziging

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

Meerjarenraming 2024 2025 13.167 13.080 13.119 12.909 -48 -170

2026 13.036 12.830 -206

19

2.1.3 Deelprogramma 3: Gemeentelijke bijdragen & overige lasten en baten Onder dit deelprogramma vallen de volgende posten. Gemeentelijke bijdragen Onder deelprogramma 3 worden de gemeentelijke bijdragen verantwoord, ter dekking van de exploitatie. Deze bijdragen worden overeenkomstig de gemeenschappelijke regeling berekend op basis van de inwoneraantallen per 1 januari van het verslagjaar. Overige lasten en baten Naast de gemeentelijke bijdragen worden in dit deelprogramma tevens alle overige (incidentele) baten en lasten verantwoord die niet specifiek zijn toe te rekenen aan de deelprogramma’s 1 en 2, en die ook niet onder de overhead vallen. Onvoorzien Vanaf 2022 is onder dit deelprogramma ook de post onvoorzien opgenomen. Deze bedraagt € 25.000. In paragraaf 2.1.5 is dit nader toegelicht.

Lasten en baten Deelprogramma 3: Gemeentelijke bijdragen & overige lasten en baten Bedragen x € 1.000

Realisatie Begroting Begroting 2021 2022 2023 Lasten 71 35 35 Baten 8.882 9.161 9.975 Geraamd saldo van lasten en baten 8.811 9.126 9.940 Realisatie 2021 : conform jaarrekening 2021 Begroting 2022 : conform begroting 2022 na 2e begrotingswijziging

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

Meerjarenraming 2025 35 35 9.716 12.681 9.681 12.646

2024

2026 35 9.661 9.626

20

2.1.4 Bedrag voor heffing van vennootschapsbelasting Vanaf 2016 zijn alle overheden in principe belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. In 2016 heeft voor het laatst een beoordeling van de fiscale positie van Baanbrekers plaatsgevonden. Hierbij is vastgesteld dat vennootschapsbelasting niet van toepassing is. In een brief van 24 januari 2017 heeft de inspecteur het volgende bepaald: “Er is geen sprake van winststreven wanneer Baanbrekers per (geclusterde) activiteit verlieslatend blijkt te zijn, dan wel wanneer Baanbrekers in staat blijkt te zijn binnen de begroting te opereren en het alsnog daarvan ontstane positieve resultaat (overschot) per ondernemingsactiviteit direct (voor bestemming van reserves) terugstort naar de deelnemende gemeenten op basis van een terugbetalingsverplichting in de statuten.”

2.1.5 Bedrag voor onvoorzien Bij de aanbieding van de begroting 2021 heeft de provincie Noord-Brabant de opmerking gemaakt dat conform de regelgeving van het BBV (artikel 8 lid 1) een post onvoorzien verplicht is. De provincie heeft gevraagd om hier bij volgende begrotingen rekening mee te houden. Vanaf het begrotingsjaar 2022 is een post onvoorzien opgenomen.

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

21

2.2

Paragrafen

Op grond van het BBV bevat de begroting een aantal paragrafen. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen, die versnipperd in de begroting staan, worden gebundeld. De paragrafen laten een dwarsdoorsnede zien van de financiële aspecten van de begroting. Het gaat vooral om de beleidslijnen voor beheersmatige aspecten die grote financiële gevolgen kunnen hebben of die van belang zijn voor de uitvoering van de deelprogramma’s. Het BBV benoemt een zevental paragrafen. Voor onze organisatie zijn die niet allemaal relevant. De voor Baanbrekers van toepassing zijnde paragrafen zijn: • • • • •

2.2.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.2.2 Onderhoud kapitaalgoederen 2.2.3 Financiering 2.2.4 Verbonden partijen 2.2.5 Bedrijfsvoering

Voor Baanbrekers zijn de paragraaf grondbeleid en de paragraaf lokale heffingen niet van toepassing.

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

22

2.2.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding In deze paragraaf worden de risico’s van Baanbrekers toegelicht en afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit om risico’s af te dekken. Bij de risico-inventarisatie is ook gekeken naar vergelijkbare organisaties om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen van de mogelijke risico’s. De financiële risico’s die Baanbrekers loopt, worden volledig afgedekt door de deelnemende gemeenten. Het weerstandsvermogen van Baanbrekers fungeert als eerste buffer indien zich tekorten voordoen, maar hoeft dus niet van dusdanige omvang te zijn dat er meerjarig tekorten mee kunnen worden afgedekt, of dat er structurele tegenvallers in de jaarlijkse exploitatielasten mee moeten worden opgevangen. In de gemeenschappelijke regeling Baanbrekers is bepaald dat de deelnemers bijdragen aan de kosten van de dienst indien het eigen vermogen van de dienst daalt tot onder de € 1,2 miljoen, indien daartoe vanuit bedrijfseconomisch standpunt aanleiding toe is. Van Baanbrekers wordt verwacht dat zij tegenvallers die zich gedurende het begrotingsjaar voordoen, zelf kan opvangen. Om die reden is het belangrijk dat het eigen vermogen wordt aangevuld tot de in de GR opgenomen norm van 1,2 miljoen euro.

In de begroting is daarom een storting in de algemene reserve opgenomen van € 555.000 om de algemene reserve, en daarmee de weerstandscapaciteit weer op € 1,2 miljoen te brengen. Definitie risico’s Een risico is een kans op het optreden van een negatieve gebeurtenis van materieel belang die niet is voorzien in de meerjarenbegroting. De risico’s worden opgenomen in de risicotabel, als onderbouwing van het benodigde weerstandsvermogen. Definitie weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van een organisatie is de mate waarin zij in staat is niet begrote, en substantiële financiële tegenvallers op te vangen met het doel haar taken te kunnen voortzetten. Het weerstandsvermogen geeft de robuustheid van de financiële huishouding weer. Het beoordelen daarvan vraagt inzicht in de omvang van de risico’s en de aanwezige weerstandscapaciteit. Het weerstandsvermogen bestaat uit de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de berekende benodigde weerstandscapaciteit op basis van het risicoprofiel. weerstandsvermogen =

beschikbare weerstandscapaciteit benodigde weerstandscapaciteit

Beschikbare weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen waarover een organisatie beschikt om de financiële gevolgen van de onderkende risico’s te kunnen afdekken. Er moet dan gedacht worden aan onbenutte ruimte in de reguliere begroting, vrij aanwendbare reserves en eventuele stille reserves die te gelde kunnen worden gemaakt. Voorzieningen blijven buiten beschouwing omdat dit geen eigen vermogen is. Hoe groot die weerstandscapaciteit moet zijn, is afhankelijk van de risico-inschatting maar ook van de bereidheid van het bestuur om deze risico’s te aanvaarden. De weerstandscapaciteit is te onderscheiden in een incidentele en een structurele component.

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

23

Incidentele weerstandscapaciteit kan bestaan uit: 1. Algemene reserve 2. Post onvoorzien incidenteel 3. Stille reserves 4. Incidentele begrotingsruimte Structurele weerstandscapaciteit kan bestaan uit: 1. Post onvoorzien structureel 2. Structurele begrotingsruimte Voor Baanbrekers geldt dat alleen de algemene reserve (incidenteel) en de post onvoorzien (structureel) als reële componenten voor het weerstandsvermogen kunnen worden aangemerkt. Gelet op de geringe omvang van de post onvoorzien betekent dit dat er nauwelijks structureel weerstandsvermogen is. Baanbrekers beschikt over de volgende reserves: • Algemene reserve Conform besluitvorming in 2018 is de hoogte van de reserve maximaal € 1,2 miljoen. Bij het vaststellen van de jaarrekening 2021 is aan het algemeen bestuur voorgesteld het jaarrekeningtekort ad € 555.000 ten laste van de algemene reserve te brengen. De reserve wordt in 2023 weer met dit bedrag aangevuld. • Reserve herpositionering Deze bestemmingsreserve is bedoeld voor de te maken kosten van uitvoering van het sociaal plan, en heeft dus een specifieke bestemming, en is dus niet inzetbaar voor de weerstandscapaciteit. Het resterend saldo van deze reserve zal op korte termijn worden aangewend ter dekking van frictiekosten vanuit de fijnstructuur. • Reserve vakantiegeld Deze bestemmingsreserve is eveneens niet inzetbaar voor de weerstandscapaciteit.

• Reserve herhuisvesting Deze tijdelijke bestemmingsreserve is eveneens niet inzetbaar voor de weerstandscapaciteit. (Benodigde) weerstandscapaciteit op basis van het risicoprofiel De geïnventariseerde risico’s met daarbij het geschatte maximum schadebedrag en de inschatting van de kans op optreden, leveren gezamenlijk de omvang van de benodigde weerstandscapaciteit op. Geïnventariseerde risico’s Risico’s

Maximale bedrag schade PM

Kans op optreden risico PM

Gewogen risico PM

1

Macrobudget Rijksmiddelen

2

Ontwikkeling van het aantal uitkeringsgerechtigden

PM

PM

PM

3

Garantstelling Baanbrekers aan Ruelong

PM

PM

PM

4

Vergrijzing

1.000.000

50%

500.000

5

Wegvallen opdrachtgevers

2.400.000

30%

720.000

6

Ontwikkeling loonkosten

690.000

25%

172.500

7

Risico’s herhuisvesting

5.735.000

910.500

8

Afwijkende loon- en prijsontwikkelingen t.o.v. CPB-index

16% gemiddeld PM

Totaal

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

PM € 9.825.000

PM € 2.303.000

24

Het risicoprofiel is dan als volgt: Kans 1: <10%

Gevolgklasse

Kans 2: 10%<>30%

Kans 3: 30%<>50%

Kans 4: 50%<>70%

Kans 5: 70%<>90%

Score 6: > 1.000.000 Score 5: >0,5 mln - € 1,00 mln.

5+7

Score 4: > 0,25 mio. - € 0,50 mln.

4

Score 3: > 0,15 mio. - € 0,25 mln.

6

Score 2: > € 0,10 mln. - € 0,15 mln. Score 1: tot en met € 0,1 mln. De nummering in dit risicoprofiel correspondeert met de opsomming in de tabel “geïnventariseerde risico’s”

Beoordeling beschikbaar weerstandsvermogen Op basis van de beschikbare weerstandscapaciteit, die op basis van de begroting per 31-12-2023 € 1.200.000 bedraagt, en de berekende benodigde weerstandscapaciteit op basis van het risicoprofiel, kan het weerstandsvermogen als volgt worden berekend: € 1.200.000 / € 2.303.000 = 0,52 In het gemeenschappelijk (landelijk) toezichtkader (versie 2020) houdt de provincie de volgende waardering aan: Waardering

Ratio

Betekenis

A

>=2.0

Uitstekend

B

1.4 < 2.0

Ruim voldoende

C

1.0 < 1.4

Voldoende

D

0.8 < 1.0

Matig

E

0.6 < 0.8

Onvoldoende

F

< 0.6

Ruim onvoldoende

Historisch perspectief De omvang van het weerstandsvermogen is bestuurlijk regelmatig onderwerp van discussie geweest. Naar aanleiding hiervan heeft in 2021 hierover met de provincie Noord-Brabant afstemming plaatsgevonden. De conclusie is dat het aan het algemeen bestuur is om duidelijke normen te stellen voor het gewenste weerstandsvermogen, en te bepalen of de te lopen risico’s acceptabel zijn. Het algemeen bestuur bepaalt de norm weerstandsvermogen Overheden zijn vrij om de norm voor het weerstandsvermogen zelf te bepalen. Over het noodzakelijke niveau van de algemene reserve zijn in de GR afspraken gemaakt. Het berekende kengetal is een indicatie van het begrote weerstandsvermogen, en wordt door het algemeen bestuur van Baanbrekers in alle gevallen als acceptabel beschouwd.

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

25

Toelichting op de risico’s 1. Macrobudget Rijksmiddelen De verlaging van het macrobudget van de Wsw rijksvergoeding is gebaseerd op een verwachte uitstroom van Sw-medewerkers. Landelijk wordt geconstateerd dat de daadwerkelijke uitstroom lager ligt dan rekenkundig is meegenomen. Dit heeft tot gevolg dat er een discrepantie ontstaat tussen de subsidiestroom en de daadwerkelijke lasten welke ten laste komen van de Sw-organisatie. Het financiële effect van dit risico drukt op de staat van baten en lasten. 2. Ontwikkeling van het aantal uitkeringsgerechtigden De ontwikkeling van het aantal uitkeringsgerechtigden is gebaseerd op landelijke verwachtingen. Lokaal wijken deze af. De afgelopen jaren ontwikkelde het aantal uitkeringsgerechtigden bij Baanbrekers zich gunstiger dan de landelijke trend, maar inmiddels is deze positieve tendens afgevlakt en zijn de financiële gevolgen zichtbaar in het resultaat op de BUIG. Omdat de werkelijke ontwikkeling van de BUIG een onvoorspelbaar karakter heeft, blijft dit een risicopost. 3. Risico’s deelnemingen (Garantstelling Baanbrekers aan Ruelong B.V.) In 2018 is door het algemeen bestuur besloten dat Baanbrekers een voorziening opneemt voor het negatief eigen vermogen van Ruelong B.V. Op grond van dit besluit heeft Baanbrekers een voorziening getroffen voor de gecumuleerde verliezen van Ruelong B.V. tot en met het boekjaar 2021.

Voor de komende jaren wordt een dotatie in de voorziening geraamd ter hoogte van het verwachte bedrijfsresultaat. Het risico bestaat echter dat het daadwerkelijk resultaat afwijkt van de verwachting. 4. Vergrijzing Doordat er geen nieuwe instroom in de Wsw plaatsvindt, neemt het aandeel ‘oudere’ Sw-werknemers bij Baanbrekers toe. Door een hoger arbeidsongeschiktheidspercentage onder oudere medewerkers leidt dit tot hogere kosten. Dit risico wordt ingeschat op € 1,0 miljoen over een periode van 5 jaar. 5. Omzet Het wegvallen van opdrachtgevers heeft bij de invoering van de Participatiewet meer dan gemiddeld impact op het resultaat. Baanbrekers is meer dan bij de Sw afhankelijk van de opdrachtgevers omdat het Rijk alleen het ontbrekende deel aan loonwaarde compenseert. Dit risico wordt ingeschat op 30% van de omzet van de tien grootste opdrachtgevers (omzet: € 2,4 miljoen). 6. Ontwikkeling loonkosten De stijging van de loonkosten Wsw kan hoger zijn dan de compensatie daarvoor vanuit de Wsw rijksvergoeding. Dit risico wordt ingeschat op 1% van de salarislasten Wsw, zijnde € 138.000. Voor 5 jaar is dit bedrag € 690.000. 7. Risico’s herhuisvesting In 2021 heeft het algemeen bestuur het besluit genomen tot herhuisvesting. Een dergelijk groot project brengt ook extra financiële risico’s met zich mee.

Door het bureau dat de herhuisvesting begeleidt, wordt in een uitgebreide risicomatrix een aantal risico’s benoemd dat betrekking heeft op de nieuwbouw. Naar de situatie per begin februari 2022 bedraagt de totale omvang van de risico’s € 5.735.000 met een daarbij behorende gewogen risicopost van € 910.500. 8. Afwijkende loon- en prijsontwikkelingen t.o.v. CPB-index Voor het berekeningen van de loon- en prijsontwikkeling wordt uitgegaan van de “index loonvoet sector overheid” en de “netto materiële overheidsconsumptie” volgens de meest recente septembercirculaire. Jaarlijks blijkt dat bij de realisatie hier (vaak negatieve) afwijkingen op ontstaan. Het risico wordt PM opgenomen. BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

26

Financiële kengetallen Het BBV schrijft voor dat in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing een aantal verplichte kengetallen wordt opgenomen. Doel daarvan is inzicht te geven in de financiële positie van de organisatie. Kengetal

Jaarrekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023

Netto schuldquote

-/- 3,6

-/- 10,5

-/- 6,2

Idem gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

-/- 4,4

-/- 10,8

-/- 6,5

9,3 %

21 %

11,7 %

-/- 2,4 %

0%

0%

Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte

Netto schuldquote Het BBV schrijft hier twee vergelijkbare kengetallen voor: • de netto schuldquote; • de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen. De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie. Netto wil zeggen dat van de schulden eventueel uitgezette gelden zijn afgetrokken. De schuldenlast wordt uitgedrukt in een percentage van de begrotingsomvang exclusief mutaties op reserves. Een negatief percentage geeft aan dat per saldo sprake is van een positieve ontwikkeling. De relatief grote wijziging van beide quotes zijn het gevolg van opname van de lening voor de herhuisvesting. Solvabiliteitsratio Solvabiliteit geeft aan hoe groot het aandeel is van het eigen vermogen in het totaal van de passiva. Het kengetal geeft inzicht in de mate waarin Baanbrekers in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De ratio is het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Hoe hoger deze ratio, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de organisatie. De relatief grote wijziging van deze ratio is eveneens het gevolg van de nieuwe lening voor de herhuisvesting.

Structurele exploitatieruimte In dit kengetal komt tot uiting of Baanbrekers over voldoende structurele baten beschikt om de structurele lasten te dekken. De structurele lasten en baten worden in dit kengetal uitgedrukt als een percentage van de totale baten (voor mutaties op reserves) van het betreffende jaar. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Een cijfer van rond de nul (tussen -0,4 en 0,4) betekent dat de structurele baten en lasten min of meer in evenwicht zijn. Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen en relatie tot de financiële positie De kengetallen zijn in overeenstemming met de positie van Baanbrekers als gemeenschappelijke regeling. De organisatie heeft een beperkt eigen vermogen en is gedeeltelijk gefinancierd met vreemd vermogen. Dit komt tot uiting in de solvabiliteitsratio. De uitkomst hiervan wordt voor een belangrijk deel bepaald door het beleid ten aanzien van de opbouw van de algemene reserve. Door de algemene reserve te maximeren en de bestemmingsreserves te reguleren is indirect besloten om niet te sturen op de solvabiliteit.

BEGROTING 2023 EN MEERJARENRAMING 2024-2026

27

2.2.2 Onderhoud kapitaalgoederen Huisvesting regulier onderhoud Baanbrekers beschikte over een in 2019 geactualiseerd (duurzaam) meerjarig onderhoudsplan gebouwen 2020–2039 en een daarbij behorende voorziening voor het onderhouden van de gebouwen. In 2019 zijn met behulp van een EED-audit (Energy Efficiency Directive) alle gebouwen bekeken en is het uitvoeringsplan voor het onderhoud geheel geactualiseerd. De onderhoudsreserve is in 2019 omgezet in een voorziening. Vanaf 2020 tot en met 2021 is jaarlijks € 342.500 in de voorziening gestort. De werkelijke onderhoudskosten zijn gedurende die jaren direct ten laste van de voorziening gebracht. Het onderhoudsplan was opgesteld met een looptijd van 20 jaar. Met het besluit van het algemeen bestuur tot vernieuwbouw is de onderhoudsvoorziening per ultimo 2021 komen te vervallen. Besloten is geen planmatig onderhoud meer uit te voeren en de besparing van de jaarlijkse storting in de voorziening wordt gedurende enkele jaren ingezet ter gedeeltelijke financiering van de vernieuwbouw. Na het gereedkomen van de nieuwbouw zal uiteraard een nieuw DMJOP worden opgesteld, en worden de onderhoudskosten via een nieuw te vormen voorziening geëgaliseerd.