173 Stichting BFL Behoud van erfgoed en natuur in de Baardwijkse Overlaat (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Stichting Federatie Behoudt (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
de
Langstraatspoorbruggen (FBL)
(geanonimiseerd) Waalwijk,
12 november
2025
Betreft: -
(geanonimiseerd) MN (geanonimiseerd) met bespreking van gedeputeerde B zie ondersteuners; bijlage. Argumentatie van FBL als reactie op dat verslag.
Verslag
de
van
de
stichting
FBL
en
haar -
Geachte dames Uit
heren, leden
1219-2025, waarin
van
Provinciale Staten
aangeeft op de hoogte te willen blijven van de voortgang overleg spoorbruggen en de spoordijk in de Baardwijkse Overlaat, vloeit voort dat u onlangs het verslag heeft ontvangen van het overleg van de stichting FBL en haar ondersteuners met de gedeputeerde B (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) MN Det verslag zend ik u, wellicht ten overvloede, bijgaand toe. uw
motie
en
van
het
over
u
de
In het bewuste
verslag wordt nog gerept over 4 mogelijkheden die wij hebben aangedragen tijdens dat gesprek. Ze worden genoemd in het begin van het verslag. Maar naar aanleiding van dat gesprek op 7 oktober zijn we tot de conclusie gekomen dat onze optie 4, nieuwe bruggen en reconstructie van de verborgen pijlers, het meest in aanmerking komt, om te voldoen aan de wensen van RCE, de provincie en de aannemer en tevens een optie is die natuur en erfgoed het beste tot hun recht laat komen. In de bijlage vindt u een nadere uitleg van dit voorstel. Hoewel
(geanonimiseerd) vervolg zal komen op dat gesprek tussen gedeputeerde B en ons (geanonimiseerd) belanghebbenden, menen wij er toch nu al goed aan te doen, een B reactie te geven op dat verslag en met name op de argumenten die erin zijn verwoord over de mogelijkheden en onmogelijkheden, om een andere manier te vinden voor de aanleg van een snelfietsroute door de Baardwijkse Overlaat, een manier waarbij de historische omgeving en de natuur meer recht wordt gedaan dan het geval is in de huidige plannen van het PIP-GOL voor dit gebied. Onze reactie en er
nog
een
als
argumenten treft u in het onderstaande
aan.
Reactie van
1. Motie In
de
op het verslag van 7 oktober 2025 FBL met gedeputeerde (geanonimiseerd)
PS
het
verslag staat dat u als Provinciale Staten een motie (1219-2015) heeft aangenomen waarbij onderzocht dient te worden wat de (on)mogelijkheden zijn voor het verschuiven de van uitvoering, de mogelijkheden en onmogelijkheden te onderzoeken voor het behoud van de spoorbrug en de spoordijk binnen de kaders van het PIP. Dat betekent dat u als Provinciale Staten naar aanleiding van dit verslag opnieuw uw standpunt kunt bepalen met betrekking tot de aanleg van SFR: de plannen volgen zoals voorgesteld in het PIP GOL. Of de voorstellen van de stichting FBL volgen en daarmee kostbaar erfgoed en natuur sparen. 2. Argumenten De
provincie
provincie geeft in het verslag diverse redenen
opvatting dat de dijk moet worden afgegraven en er geen wijzigingen in de plannen mogelijk zijn: A. De ligging en vormgeving van de bruggen zijn nauwkeurig omschreven in het ruimtelijk plan. De gekozen oplossing is een voorwaarde voor de natuurcompensatie Het rijk en de RCE hebben aangegeven, dat het voorliggende ontwerp hun voorkeur heeft en aantasting van de bruggen niet wordt toegestaan. UD De bruggen in de Baardwijkse Overlaat zijn randvoorwaardelijk voor de aanleg van de infrastructurele maatregelen. MI Als de brug niet wordt gerealiseerd of niet tijdig (Binnen twee jaar na deze oplevering moet de brug gereed zijn) in uitvoering wordt genomen, is het gebruik van drie infrastructurele maatregelen, zijnde de aansluiting DrunenWest, de parallelstructuur aan beide zijden van de A59, en de westelijke randweg Drunen, in strijd met het PIP. F. Vanuit het Rijk is in eerste instantie ingezet op gehele sanering van de dijk om zo het cultuurhistorisch open karakter van het gebied terug te brengen. Het ontwerp zoals nu voorgesteld is in nauwe samenwerking uitgewerkt om aan zoveel mogelijk belangen invulling te geven. G. Afwijken van de planning heeft grote financiële consequenties voor planning en het beschikbare budget.
OW
voor
haar
.
.
.
.
3.
Standpunten FBL
In het onderstaande
daarbij A.
in
grote
gaan we in op de argumenten, hierboven lijnen dezelfde indeling aan als hierboven.
geciteerd.
Bij de vormgeving van de bruggen is te weinig rekening gehouden met de cultuurhistorische waarde van de bruggen, de dijk en het natuurgebied. Deze waarde wordt o.a. onderschreven door de
Knippenbergprijs
en
Europa Nostra Award, de
overige prijzen die aan
de
bruggen zijn
We
houden
toegekend. Ook de natuurwaarde van het gebied , gelegen in de groenblauwe mantel is te weinig terug te vinden in het huidige ontwerp. B.
De huidige oplossing wordt gezien als compensatie voor de aanleg van wegen , waardoor er sprake zou zijn van cultuurhistorie die het verlies van natuur mitigeert. Echter , de oplossing die FBL voorstaat , het reconstrueren van de noordelijke helft van de pijlers tot hun oorspronkelijk hoogte en het behoud van de dijk doet veel meer recht aan de eis van compensatie dan het voorgestelde GOL-plan. Immers: op de noordelijke gereconstrueerde pijlers kan een brug over de volle lengte van de Baardwijkse Overlaat worden aangelegd die een duidelijke link vormt naar het verleden van de Halve Zolenlijn. Deze brug kan een breedte hebben , gelijk aan die van de huidige spoorbruggen. De verkeersveiligheid , het comfort voor de fietser en het behoud van veel natuur zijn dan duidelijke winstpunten. Uitgaande van de mogelijkheid om de noordelijke punten van de pijlers te reconstrueren tot hun oorspronkelijke hoogte en in de wetenschap dat deze werkzaamheden zullen worden uitgevoerd door de firma Nico de Bont , die ook de werkzaamheden aan de Moerputtenbrug heeft uitgevoerd , kan aan deze firma gevraagd worden een begroting op te stellen voor deze reconstructie , zodat kan worden vastgesteld wat de meerkosten van de wijzigingen zouden zijn. Het fietspad op de dijk en op de huidige bruggen kan worden gehandhaafd , de dijk wordt dan niet afgegraven.
Op de noordelijke helft van de pijlers , die daartoe worden gebracht op hun oorspronkelijke hoogte , kan de nieuwe fietsbrug worden gefundeerd. De foto toont , hoeveel er nog intact is van de historische pijlers.
C. Wij voeren nu , november 2025 , overleg met de RCE over de mogelijkheden rondom deze bruggen. In onze plannen worden de bruggen overigens niet aangetast , maar wordt er een duidelijke link gelegd met de historie van dit gebied. Het ritme van de pijlers keert terug en maakt dit erfgoed weer beleefbaar als historisch ankerpunt in het landschap. D. Er wordt gesteld dat er een afhankelijkheid zit met de overige werkzaamheden van PIP GOL in de Baardwijkse Overlaat. Ons voorstel hoeft niet in conflict te komen met het huidige voorstel. Het niet afgraven van de dijk zorgt voor een aanzienlijke geringere milieubelasting , omdat in de dijk schadelijke stoffen zitten die niet verspreid worden over het natuurgebied. Indien de afhankelijkheid bestaat uit het gebruik van het zand van de af te graven spoordijk , kan dit worden opgelost door in de Baardwijkse Overlaat poelen/vijvers aan te leggen en het daarbij vrij komende zand te gebruiken voor de aanleg van wegen. De poelen zullen een verrijking vormen van de natuur in het gebied.
E.
Ons
voorstel hoeft geen vertraging met zich mee te brengen. De geplande brug aan de noordzijde staat ook in de huidige plannen, de dijk hoeft niet te worden afgegraven. De reconstructie van de noordelijke helft van de
verborgen pijlers is vergelijkbaar met hetgeen er destijds is gebeurd bij de Moerputtenbrug, hier zelfs nog eenvoudiger, omdat het werk niet boven water maar gewoon op het land kan worden uitgevoerd. F.
Het behoud
de
van
dijk en
het behoud
moeten
leiden dat het vermeende
gebied
leidt tot
inbouwen
pijlers
van
uit 1885
reconstrueren
een
groot verlies
natuur zou toch tot het inzicht ‘cultuurhistorisch open karakter’ van het
van
van
veel
kostbaar
erfgoed
en
natuur.
Met het
de
pijlers van de fietsbrug van 332 meter in de op te graven zullen deze laatste onherstelbaar worden beschadigd. Met het van de punten van de op te graven pijlers zullen de
oorspronkelijke pijlers van
de
spoorbrug
gebracht worden en daarmee ook het historische beeld dat de drie overgebleven spoorbruggen oorspronkelijk tot een en dezelfde spoorbrug van 881 meter lang hebben weer
in zicht
behoord. G.
We
denken dat de financiële
gering, Deze
niet zelfs
opgesteld
gevolgen bij wijziging zijn.
van
de
plannen uiterst
positief zullen
stichting Federatie Behoudt de Langstraatbruggen; de medeondertekenaars zijn lid van respectievelijk Bond Heemschut en Brabants Heem. Daaruit moge blijken dat er grote zorg heerst over de dijk en de bruggen als erfgoed. Enige tijd geleden hebben ook 5000 bezorgde burgers een handtekening geplaatst onder een petitie tot behoud van de dijk. En tot slot valt te bedenken, dat dit spoortracé werd onderscheiden met de Nationale Cultureel Erfgoedprijs, de Henri Ford European Conservation Award, de Knippenbergprijs én in 2013 met de Europa Nostra Award. Met
brief is
zo
door de
vriendelijke groet
Namens
de ondertekenaars
Secretaris (geanonimiseerd) M: (geanonimiseerd)@gmail.com
Stichting F.B.L. (geanonimiseerd)
(geanonimiseerd) Brabants
Heem
(geanonimiseerd) M: (geanonimiseerd) Bond
A; Heem
Heemschut
(geanonimiseerd)
(geanonimiseerd)
HEEMSCHUT
Bijlage Omschrijving van ons voorstel: bruggen en reconstructie van de verborgen pijlers.
Nieuwe
In de
spoordijk
zitten
pijlers verborgen, die ooit de 881 meter lange brug ondersteunden. Door de oude historische pijlers alleen aan de noordzijde te reconstrueren tot hun oude omvang en daarop een fietsbrug te funderen, kan de dijk behouden blijven en kunnen er twee gescheiden fietspaden ontstaan. Door alleen het noordelijk deel van de pijlers te reconstrueren, voorkomt men dat de pijlers in hun geheel zouden moeten worden gerestaureerd en blijft het in de toekomst altijd nog mogelijk de pijlers alsnog in hun geheel te
(geanonimise rd)
(geanonimiserd) (geanonimiserd)
restaureren. buiten
De reconstructie de dijk uitsteekt
gemaakt,
van en
dat deel van de pijlers zorgt ervoor dat het noordelijk deel zodoende het ritme van de pijlers weer zichtbaar wordt
waardoor
gezien vanuit het noorden er een duidelijke link ontstaat historie, terwijl gezien vanuit het zuiden de natuur en de dijk een link leggen ecologische verbindingszone.
Omvang pijler
-
Restant
pijler
-
DIJK
natuur wordt vermindert De
gehandhaafd
de overlast
bovenstaande
als
van
schets
compensatie
het toenemende
geeft
globale
de
de
van
de natuur is het
gunstig
dat de
dijk blijft behouden, veel aanleg
van
wegen
en
van
de houtwal
verkeer. indruk
van
de dan ontstane situatie.
Dijk en De
natuur behouden bomen en struiken aan
een
voor
de
naar
(Brug-)wegdek
-
Ook uit cultuurhistorisch oogpunt en voor het behoud er maar weinig aan de huidige situatie verandert. De
naar
zuidzijde van het fietspad kunnen bij deze optie blijven. Zij verbeteren het micro klimaat, vangen stikstof, verhogen de aantrekkeliijjkheid en comfort van de route.
allemaal behouden
nagenoeg CO2 en fijnstof
af
en
de
Bovendien bieden zij beschutting tegen slecht weer en tropische zon aan de 2000 tot 2500 fietsers die per etmaal deze route gebruiken. Daarnaast zou deze natuur de EVZ langs de kanaaldijk extra ondersteunen. De spoordijk vormt namelijk een buffer en geleiding naar de EVZ voor wild. Daarnaast wordt het overvloedige lawaai van de A59 significant gedempt. Besparing kosten en milieu Als de spoordijk wordt gehandhaafd , wordt het afgraven van vervuilde grond daardoor overbodig en ontstaat er ook geen probleem vanwege die vervuilde grond. Diverse onderzoeken tonen namelijk aan dat de grond van de spoordijk vanwege de daarin voorkomende verontreinigingen niet bruikbaar is als ondergrond voor het wegenstelsel in de Baardwijkse Overlaat. In de dijk bevinden zich namelijk allerlei voor het milieu schadelijke stoffen , waaronder vier zware metalen en Pfas. Het hoeft geen betoog dat handhaven van de dijk ook een flinke kostenbesparing en bescherming van het milieu oplevert. We hopen in het bovenstaande duidelijk te hebben gemaakt , dat we streven naar een betere oplossing dan de tot nu voorgestelde. We hopen in gesprek met u , dit nader te mogen onderbouwen. We hopen vooral dat de unieke waarde van dit erfgoed in combinatie met de natuur wordt onderkend en dat dit leidt tot een aanpassing van de huidige plannen.