157-4 ZLTO De Langstraat Reactie ontwerp-Omgevingsvisie gemeente Waalwijk (geanonimiseerd)

ZLTO # Gemeente T.a.v.

Waalwijk

de

gemeenteraad

Postbus

10150

5140

(geanonimiseerd) MN

Go

Betreft:

reactie

ontwerp

Geachte

(geanonimiseerd) mevrouw, B,

Omgevingsvisie

Waalwijk

ZLTO De Langstraat heeft met veel belangstelling kennisgenomen van het ontwerp “Omgevingsvisie Waalwijk”. Het ontwerp straalt heel duidelijk uit dat we met elkaar in onze gemeente ervoor moeten zorgen dat het in 2050 ook nog fijn is om in onze gemeente te wonen, te werken, te recreëren, te beleven en te ondernemen. Daarbij bepalen keuzes van nu over de inrichting van de kernen en het buitengebied ons welzijn van

Om

straks. als agrarische

blijven

om

sector duurzaam te kunnen ondernemen dient het ook mogelijk te economisch haalbaar te kunnen blijven ondernemen. Dit is een essentiële

randvoorwaarde

planten en het maken van gezond voedsel ook een bijdrage te blijven leveren aan belangrijke maatschappelijke thema’s zoals bijvoorbeeld de energietransitie, klimaatadaptatie (bijvoorbeeld door het vastleggen van koolstof in de bodem) en het beheer van natuur en landschap. De

om

Omgevingsvisie

zo

naast de

zorg

legt

wat

betreft te

voor

onze

dieren

en

zwaar de nadruk op de rol van de agrarische landschapsbeheerder. Onze rol als voedselproducent lijkt daarbij een ondergeschoven kindje en dat vinden wij onbegrijpelijk, zeker in deze tijden van geologische spanningen. Door eenzijdig Natuur-Inclusieve Landbouw naar voren te schuiven als gewenst transitie pad voor de agrarische sector ontstaat er in Waalwijk geen ontwikkelperspectief wat recht doet aan de diversiteit van de agrarische bedrijven in onze gemeente. Wij zijn van mening dat de Omgevingsvisie onvoldoende houvast en aan de agrarische ondernemers om hun belangrijke rol in het vitaal houden ruimte geeft van het buitengebied te kunnen blijven vervullen. We zullen dit hieronder puntsgewijs

ondernemer

als natuur-

ons

en

toelichten.

Ontwikkeling glastuinbouwcluster In

het

glastuinbouwcluster de toekomst van het gaat lijkt de gemeente wel al voor te sorteren op een uitkomst van dit onderzoek. Op pagina 77 van het ontwerp lezen wij namelijk onder “overige niet-grondgebonden bedrijven” dat deze bedrijven een bepaalde mate van ontwikkelruimte krijgen, beperkter dan grondgebonden bedrijven, maar ruimer ten opzichte van veehouderij en glastuinbouwbedrijven. Dit impliceert dat de gemeente geen ruimte meer wil bieden aan glastuinbouwbedrijven binnen dit cluster, terwijl het cluster op dit moment nog steeds de status heeft van concentratiegebied voor glastuinbouwbedrijven. Wij vragen de gemeente eerst de uitkomsten van dit onderzoek af te wachten alvorens uitspraken te doen over de ontwikkelingsmogelijkheden van de glastuinbouwbedrijven in dit gebied. Immers, zelfs bij een reconstructie van dit gebied kan het noodzakelijk zijn om de dan nog blijvende glastuinbouwbedrijven ontwikkelruimte te bieden om deze bedrijven op een haalbare manier de gewenste energietransitie (telen zonder gebruik van aardgas) te laten maken. cluster

ontwerp

staat

onderzocht

beschreven worden.

dat

Sprang-Capelle voor

het

Niettemin

Pagina

1

van

5

Ontwikkelingsmogelijkheden veehouderij Op pagina 132 lezen wij dat “het verder verruimen van mogelijkheden voor (intensieve) veehouderijen , met uitzondering van bestaande mogelijkheden , als ongewenst worden gezien”. Deze bepaling staat een verdere verduurzaming van de veehouderij in de weg. De weg naar een duurzame landbouw zal voor iedere ondernemer anders zijn. De SER heeft hierover een advies uitgebracht: “Naar duurzame toekomstperspectieven voor de landbouw”. Dit advies laat verschillende transitiepaden zien , die gelijkenissen vertonen met de ontwikkelrichtingen die de provincie Noord-Brabant heeft opgenomen in haar Beleidskader Landbouw en Voedsel. Bij één van deze transitiepaden brengen ondernemers door middel van innovaties de druk op het milieu omlaag , maar hiervoor dient er wel ontwikkelruimte te zijn om dit economisch haalbaar te laten zijn. Daarnaast blijft ontwikkelruimte nodig om bijvoorbeeld aan dierwelzijnseisen te voldoen. Wij vragen u deze beperking niet op te nemen in de definitieve versie van de Omgevingsvisie.

Te eenzijdige nadruk op Natuur-Inclusieve Landbouw Zoals hierboven al staat beschreven is Natuur-Inclusieve Landbouw niet de enige ontwikkelstrategie die leidt tot een duurzame landbouw , maar de Omgevingsvisie straalt uit dat dit voor de gemeente Waalwijk wel het gewenste toekomstbeeld is. Hiermee wordt het voor veel ondernemers lastig om te voldoen aan de ambitie die de gemeente op pagina 131 als volgt formuleert: “In het gehele agrarische gebied streven we naar duurzame landbouw. Dat betekent vormen van landbouw die passen binnen een duurzame ontwikkeling en die toekomstbestendig zijn , zowel in ecologisch , economisch , als sociaal opzicht”. Wij onderschrijven deze ambitie , maar vragen u in de uitwerking van deze ambitie aan te haken bij het bovengenoemde “beleidskader voor landbouw en voedsel” zodat ondernemers zelf de keuze kunnen maken hoe zij de weg bewandelen richting duurzame landbouw. Immers , op dit moment kunnen slechts een beperkt aantal ondernemers economisch vol houdbaar de stap zetten naar een vorm van Natuur-Inclusieve Landbouw. Dat ondernemers door projecten en programma’s gestimuleerd worden natuurinclusiever of landschapsinclusiever te ondernemen is van een andere orde. Dat wordt sector breed gedragen , getuige ook het groot aantal deelnemers aan de Biodiversiteitsmonitor Melkveehouderij.

Ook voor de akkerbouw is een biodiversiteitsmonitor in ontwikkeling. De gemeente kan zelf ook een bijdrage leveren door het Stila (de Stimuleringsregeling voor het Landschap) ruimhartiger voor agrarische ondernemers open te stellen.

Zorg ook voor passende kaders voor multifunctionele landbouw Verbreding van de landbouw is ook een van de transitiepaden die SER en provincie Noord-Brabant in hun beleidsnota benoemen. Wij pleiten ervoor dat de gemeente Waalwijk de waarde van multifunctionele landbouw als een essentiële pijler voor een vitaal , veilig en toekomstbestendig buitengebied erkent. Multifunctionele landbouwbedrijven combineren agrarische productie met maatschappelijke diensten zoals zorg , educatie , kinderopvang , recreatie en directe verkoop van streekproducten. Deze verbreding versterkt de relatie tussen boer en burger , draagt bij aan sociale cohesie en biedt nieuwe verdienmodellen voor agrarische ondernemers. Door multifunctionele landbouw te verankeren in het ruimtelijk beleid , draagt Waalwijk bij aan een leefbaar Pagina 2 van 5

platteland , economische vitaliteit en maatschappelijke veerkracht. De gemeente faciliteert hiermee ondernemers die willen verbreden en biedt ruimte voor nieuwe initiatieven die passen bij de lokale context en bijdragen aan de kwaliteit van de fysieke leefomgeving.

Voeg belang van de agrarische structuur toe aan het afwegingskader voor nieuwe ontwikkelingen In de Omgevingsvisie staat een belangrijke passage opgenomen over nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied: “Bij de afweging over de ontwikkeling van nieuwe functies in het landelijk gebied is het niet alleen belangrijk om te kijken naar welke functies en activiteiten wenselijk zijn , maar ook naar de aanwezige en historische (omliggende) waarden en de omgeving van een gebied. Daarnaast zorgen nieuwe functies en activiteiten voor nieuwe effecten in de (verre) omgeving. Om zo min mogelijk inbreuk te maken op het landelijk gebied en te streven naar meervoudig ruimtegebruik , hanteren we het uitgangspunt dat inbreiden voor uitbreiden gaat. Een ontwikkeling op kortere termijn overwegen we alleen indien dit vanwege een zwaarwegend maatschappelijk belang nodig is” Wij onderschrijven deze passage , en zouden daaraan willen toevoegen dat bescherming van agrarische gronden hoge prioriteit heeft want we zien dat de druk op beschikbare ruimte ook in het buitengebied verder toeneemt. Nog los van de gemeentelijke uitdagingen en keuzes hebben agrarische ondernemers ook te maken met Europese opgaven , de Rijksoverheid , Provincie en andere partijen. Iedereen oefent continu druk uit op het ruimtelijk gebied en daarmee ook op onze schaarse vruchtbare productiegrond.

We stellen daarom voor om in het afwegingskader voor nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied (anders dan agrarische ontwikkelingen) voortaan ook te toetsen op de effecten van dergelijke initiatieven op de agrarische structuur. Het uitgangspunt bij het afwegingskader dient te zijn , inbreiden waar mogelijk. Wanneer hier geen ruimte voor is , eerst functies combineren met behoud van de agrarische bestemming , mits dit past bij een (financieel) duurzame agrarische bedrijfsvoering. Wanneer aanpassen van de landbouwkundige functie onontkoombaar is , toets dan zorgvuldig op de gevolgen voor de agrarische structuur. Wij hebben hiervoor een afwegingskader ontwikkeld wat hierbij behulpzaam kan zijn en lichten dit graag toe en vragen u dit uitgangspunt over te nemen bij nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied.

Huisvesting seizoenarbeiders Voor agrarische ondernemers in de gemeente Waalwijk is het van het grootste belang dat er ruimte is om huisvesting op eigen erf te realiseren. Huisvesting op eigen erf is een duurzame en praktische oplossing en draagt bij aan het ontlasten van de reguliere woningmarkt , biedt flexibiliteit aan agrarische ondernemers en sluit aan bij het seizoensmatige karakter van het werk. Wij vragen de gemeente nadrukkelijk om dit binnen het omgevingsplan te faciliteren. Voor het borgen van goede kwalitatieve huisvesting kan worden aangesloten bij de 2 bestaande keurmerken , te weten AKF en SNF , in lijn met de aanbevelingen vanuit rapport ‘Commissie Roemer’. Wij benadrukken hierbij het belang om hierin de samenwerking van buurgemeenten te zoeken voor regionale afstemming.

Pagina 3 van 5

Mestverwerking Ook voor mestverwerking , anders dan voor kleinschalige mestverwerking op het eigen bedrijf , zien wij in de visie onvoldoende mogelijkheden terugkomen. Dit is een gemiste kans omdat juist door mestverwerking er integraal gewerkt kan worden aan het opwekken van groen gas in combinatie met een lagere stikstofuitstoot op de omliggende Natura 2000 gebieden en een lagere methaanuitstoot op de agrarische bedrijven. Mestverwerking , mits op de juist plaats , biedt een grote kans om de veehouderijbedrijven in de gemeente Waalwijk verder te verduurzamen. Wij vragen u daarom de Omgevingsvisie op dit punt aan te passen.

Verdieping biodiversiteit De agrarische sector kan een belangrijke bijdrage leveren aan een biodivers en aantrekkelijk landschap. Door programma’s als ANB (Agrarisch Natuurbeheer) en het STILA (Stimuleringskader voor het Landschap) kunnen ondernemers een bijdrage leveren aan de biodiversiteit in hun omgeving. Daarnaast zijn zoals hierboven al gesteld veel melkveehouders deelnemer aan de Biodiversiteitsmonitor Melkveehouderij. Het ondernemerschap van de agrarische ondernemer is daarbij de basis: de ondernemer bekijkt welke biodiversiteitsmaatregelen passend zijn binnen zijn bedrijfsvoering. Bij het lezen van de passage over biodiversiteit in 5. 8. 5. bekruipt ons echter het gevoel dat de gemeente te veel zelf op de stoel van de ondernemer wil gaan zitten. Wij vragen ons af wat de gemeente precies beoogt met het opnemen van deze uitgebreide passage. Wanneer de gemeente dit als wenkend perspectief voor de agrarische sector wil voorhouden gaan wij ervan uit dat zij heel fors middelen gaat reserveren voor vergoeding van de groene en blauwe diensten die de agrarische ondernemers hiervoor gaan leveren.

Omgevingsvisiekaart We vragen u nogmaals te kijken naar de plekken die aangeduid zijn als waterberging. Op basis van onze terreinkennis lijken deze niet op de juiste plek te liggen. Wat betreft de aanduiding “Prioriteit natuurinclusieve landbouw” vragen wij ons af hoe de gemeente tot deze aanduiding is gekomen. Wij vermoeden dat dit zijn oorsprong vindt in de Gebiedsgerichte Aanpak voor de Langstraat. Wij erkennen dat Natuurinclusieve Landbouw kansen biedt voor gronden die direct aan Natura 2000 gebieden grenzen , maar de gebiedsgerichte aanpak is nog niet in een stadium dat de gemeente wat betreft prioritering hier al conclusies aan kan verbinden. We constateren dat daarnaast (of daarboven op) ook nog in een aantal polders met hoogproductieve landbouwgronden het symbool voor “Natuurinclusieve Landbouw” is geplaatst. Dit bevestigt onze eerder gemaakte opmerking dat de gemeente eenzijdig de nadruk legt op Natuurinclusieve landbouw als gewenst toekomstmodel. Juist in hoogproductieve landbouwgebieden dient het belang van voedselproductie voorop te staan. Dat wil niet zeggen dat in die gebieden geen aandacht geschonken hoeft te worden aan biodiversiteit , maar de focus hierop vinden wij in deze gebieden niet passend. Wij vragen u deze aanduiding van de kaart te verwijderen.

Pagina 4 van 5

Voor wat betreft de uiterwaarden staat een aanduiding van “te versterken/te ontwikkelen groene hoofdstructuur” opgenomen. Het betreffende gebied is echter veelal nog in

agrarisch gebruik. Wij vragen u deze aanduiding begrensd zijn als natuurnetwerk te verwijderen.

daarom

voor

de

percelen

die

niet

Wij vragen u bovengenoemde punten over te nemen in de definitieve versie van de Omgevingsvisie en zijn uiteraard bereid een toelichting te geven op onze reactie. Deze

zienswijze dient zienswijze indien.

ook

dekt ook

mijn persoonlijke

situatie

waardoor

ik geen

andere

(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) ZLTO

De

Langstraat

(geanonimiseerd) @zlto.nl 06- (geanonimiseerd)

Pagina

5 van

5