124b Rechtspraak m.b.t. 3 Natuurvergunningen Gemeente Waalwijk

RECHTSPRAAK m.b.t. 3 NATUURVERGUNNINGEN GEMEENTE WAALWIJK 30 april 2021 Op deze dag ontving de Omgevingsdienst Brabant Noord de aanvraag voor 3 natuurvergunningen die door de gemeente Waalwijk bij het college van de provincie Noord-Brabant werden ingediend. • Het project uitbreiding bedrijventerrein Haven 8 Oost ziet op het bouwrijp maken van de bedrijven-terreingronden voor logistieke bedrijvigheid. [Zaaknummer SHE 22/2734] • Het project Oostelijke insteekhaven bestaat uit realisatie en gebruik van een insteekhaven, een containerterminal, een damwandkering, een zwaaikom en het bouwrijp maken van terrein voor watergerelateerde logistieke bedrijven. [Zaaknummer SHE 22/2929] • Het project Randweg ziet op de realisatie van een randweg, het gebruik eravn en de verandering van verkeersstromen door de nieuwe weg. De randweg zoregt ervoor dat de infrastructuur van de GOL en die van bedrijventerrein Haven op elkaar worden aangesloten. [Zaaknummer SHE 22/2930] 30 september 2022 Volgens de ingediende ‘Herstelbeschikking van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant’ is door de [ODBN] Omgevingsdienst Brabant Noord op 30 september 2022 een vergunning verleend (kenmerk Z/145601332685). [Noot: tegen dit besluit werd beroep ingesteld. Op 18 april 2024 heeft de rechtbank Oost-Brabant een tussenuitspraak gedaan.]

18 april 2024 Uitspraak van de Rechtbank Oost-Brabant. Door de Stichting van GOL naar Beter is beroep ingesteld, omdat zij vindt dat de projecten teveel schade veroorzaken aan natuurgebieden en de stikstofberekeningen niet kloppen. Het college heeft gebruik gemaakt van zogenoemde interne én externe saldering om de schadelijke gevolgen van de projecten voor natuurgebieden te verminderen. “Het college heeft onvoldoende gemotiveerd dat aan de voorwaarden voor externe saldering is voldaan. Er zijn meer motiveringsgebreken. De rechtbank stelt het college [noot: onder specifieke voorwaarden] in de gelegenheid om de motivering aan te vullen.” 23 september 2024 Tussenuitspraak van de rechtbank Oost-Brabant. Bij tussenuitspraak van 18 april 2024 heeft de rechtbank het college in de gelegenheid gesteld om binnen 10 (tien) weken na verzending van de tussenuitspraak de geconstateerde gebreken te herstellen met inachtneming van de overwegingen in deze tussenuitspraak. Op verzoek van het college heeft de rechtbank deze termijn bij tussenuitspraak van 10 juni 2024 verlengd tot en met 16 september 2024. Bij brief van 16 september 2024 heeft het college vervolgend de rechtbank medegedeeld dat ook deze termijn voor het college niet haalbaar is en verzocht om deze termijn nog te verlengen tot en met 7 oktober 2024.

Naar het oordeel van de bestuursrechter is in dit geval sprake van een bijzonder geval. Het verzoek zal daarom worden toegewezen. 26 september 2024 Herstelbeschikking van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant. [Kenmerk Z/230541] Opgemaakt door Omgevingsdienst Brabant Noord [ODBN] en op 26 september 2024 door de afdelingsmanager akkoord bevonden. 1 oktober 2024 Kennisgeving Wet natuurbescherming, Gemeente Waalwijk, Oostelijke insteekhaven, Z/230541. Publicatie in het ‘Provinciaal Blad’ nummer 14826 van 1 oktober 2024. Kennisgeving Wet natuurbescherming, Gemeente Waalwijk, Randweg, Z/230552. Publicatie in het ‘Provinciaal Blad’ nummer 14890 van 1 oktober 2024. “De aanvraag, de beschikking, en de bijbehorende stukken liggen vanaf 1 oktober 2024 tot en met 8 november 2024 ter inzage. [Noot: termijn is korter dan 6 weken!] - pagina 1 van 5 -

2 oktober 2024 Kennisgeving Wet natuurbescherming, Gemeente Waalwijk, uitbreiding bedrijventerrein Haven 8 Oost, Z/230546. Publicatie in het ‘Provinciaal Blad’ nummer 14912 van 2 oktober 2024. “De aanvraag, de beschikking, en de bijbehorende stukken liggen vanaf 2 oktober 2024 tot en met 12 november 2024 ter inzage. 25 november 2024 Bij brief van 11 oktober 2024 heeft de rechtbank Oost-Brabant de door het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Brabant eind september 2024 genomen herstelbesluiten m.b.t. de drie projecten toegezonden. De gemeente Waalwijk wordt in de gelegenheid gesteld om binnen vier weken na 11 oktober 2024 haar zienswijzen op deze herstelbesluiten in te sturen. Op 25 november 2024 heeft de gemeente Waalwijk laten weten dat de herstelbesluiten geen aanleiding geven om een inhoudelijke zienswijze naar voren te brengen. 6 december 2024 Verwijzend naar de e-mail van 12 november 2024 dient de Stichting van Gol naar Beter een beroepschrift in tegen de herstelbesluiten van de natuurvergunningen van de drie projecten. Beroep: de door de rechtbank in de tussenuitspraak geconstateerde gebreken worden niet, althans onvoldoende hersteld! • Daling stikstofdepositie op gebiedsniveau wordt niet aannemelijk gemaakt. • Dreigende verslechtgering wordt niet tijdig voorkómen door inzet van passende maatregelen. • Verouderde AERIUS-versie gebruikt.

• 60% mag worden ingezet voor externe saldering. • Saldogevend bedrijf Nieuwevaart 93 Sprang-Capelle verkeert in bijzonder slechte en bouwvallige staat. Allemaal redenen om het beroep gegrond te verklaren. 18 december 2024 Uitspraak van de Raad van State - gedwongen door een uitspraak van het Europese Hof van Justitie - waarbij is bepaald dat intern salderen van stikstofruimte niet zonder natuurvergunning mag. Intern salderen betekende tot dan toe dat een nieuwe natuurvergunning niet nodig was bij de bouw van een nieuwe stal, de aanleg van een weg, of de bouw van een industriële machine, als de stikstofuitstoot niet hoger uitkwam dan wat in de oude situatie vergund was. Vanaf nu echter staan de gevolgen van dat nieuwe project ‘op zichzelf’, schrijft de Raad van State in de uitspraak. Bijkomend pijnpunt is dat dan met het van toepassing zijn van de ‘additionaliteitsvereiste’ - net als bij het extern salderen - de stikstofruimte die wordt gebruikt niet nodig is voor het beschermde natuurgebied dat in de buurt ligt! Met behulp van extern salderen was het mogelijk om een vergunning te krijgen voor een nieuwe activiteit. Als aanvrager koop je in dat geval stikstofdepositie van een ondernemer die is gestopt met (een deel van) zijn activiteiten.

De ‘additionaliteitsvereiste‘ houdt concreet in dat extern én intern salderen alleen mogelijk is wanneer het beëindigen van het saldogevende bedrijf niet (volledig) ten goede hoeft te komen aan de natuur. Als je een activiteit wilt uitvoeren waar stikstofemissie bij vrijkomt, dan moet je vanuit het verleden stikstofrechten hebben. Dat is wat de referentiesituatie genoemd wordt. Daarvan heeft de Raad van State nu gezegd dat als die referentiesituatie een milieutoestemming is, dus bijvoorbeeld een oude Hinderwetvergunning of een milieuvergunning, en daar zit stikstofruimte in die je structureel onbenut hebt gelaten, dan mag je die niet zomaar alsnog benutten voor een nieuw project. Dat is de ‘latente ruimte’, zoals die vaak wordt genoemd. Op die latente ruimte was al kritiek, omdat bij gebruik daarvan de stikstofuitstoot in de praktijk omhoog gaat. Die stikstofruimte was op papier weliswaar al vergund, maar werd niet benut. En die stikstofruimte kon je tot nu toe in het geval van een nieuw project wel gaan benutten. Ook daar heeft de Raad van State met deze uitspraak van 18 december 2024 een stokje voor gestoken!

- pagina 2 van 5 -

Uitspraak Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State 202200383/1/R2 De hoger beroepen van RWE Generation NL B.V. en het college zijn gegrond én het incidenteel hoger beroep van MOB [Coöperatie Mobilisation fort he Environment U.A.] en Vereniging Leefmilieu is gegrond. Het college van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant dient binnen 26 weken een nieuw besluit te nemen op: • het verzoek tot intrekking van de volledige natuurvergunning uit 2011 en • de aanvraag om een natuurvergunning van RWE en deze op de wettelijk voorgeschreven wijze bekend te maken. Uitspraak Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State 202201311/1/R2 Het incidenteel hoger beroep van de Stichting Brabantse Milieufederatie en anderen is gegrond én het hoger beroep van het college van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant is gegrond. Het college van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant dient binnen 26 weken een nieuw besluit te nemen en dit op de wettelijk voorgeschreven wijze bekend te maken. 21 december 2024 Schriftelijke Art. 47-vragen van de fractie van SGP Gesteld naar aanleiding van de uitspraken d.d. 18 december 2024 door de Afdeling van de Raad van State. 22 januari 2025 Beantwoording namens het College van B&W van de schriftelijk door de fractie van SGP op 21.12.2024 gestelde vragen; dit naar aanleiding van de gerechtelijke uitspraak van 18 december 2024.

Antwoord 1: “De gevolgen van deze uitspraak zijn in potentie groot voor de gemeente Waalwijk. Bij ontwikkelingen van enige omvang zal al snel sprake zijn van het niet op voorhand kunnen uitsluiten van significante (stikstof)effecten, waardoor een natuurvergunning (thans: omgevingsvergunning voor een Natura 2000activiteit) en een passende beoordeling nodig zullen zijn.” “Wat de specifieke gevolgen voor lopende vergunningaanvragen en projecten zullen zijn, is op dit moment niet te zeggen. Dit zal per project moeten worden beoordeeld. Zo is nog niet voor alle genoemde projecten al een stikstofberekening gemaakt.” “Voor het GOL en de insteekhaven zijn juist [lees: nog maar kort geleden] natuurvergunningen verleend (zij het nog onderhevig aan rechtelijke toetsing).” [Noot: zie verder de beantwoording van de vragen 2 t/m 12!].

27 januari 2025 Brief van de rechtbank Oost-Brabant. Op 18 december 2024 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State twee uitspraken gedaan waarin zij tot de conclusie komt dat er aanleiding is om haar rechtspraak over intern salderen te wijzigen. Deze wijziging houdt kort gezegd in dat de referentiesituatie niet mag worden betrokken bij de vraag of significante gevolgen van een project op voorhand zijn uitgesloten. Intern salderen met de referentiesituatie mag wel als mitigerende [lees: verzachtende, gematigde] maatregel betrokken worden in de passende beoordeling van de gevolgen van een project. Voor de wijze waarop de omvang van de referentiesituatie van intern salderen als mitigerende maatregel in een passende beoordeling mag worden betrokken, wordt zoveel mogelijk aangesloten bij de voorwaarden die gelden voor extern salderen, waaronder de additionaliteitsvereiste. De wijziging van de rechtspraak over intern salderen is direct van toepassing. In al lopende procedures tegen natuurvergunningen zal de Afdeling de naar voren gebrachte beroepsgronden beoordelen in het licht van het nieuwe beoordelingskader. De rechtbank Oost-Brabant zal dit ook doen.

De rechtbank Oost-Brabant ziet in het voorgaande aanleiding om partijen de gelegenheid te bieden zich schriftelijk uit te laten over de betekenis van deze rechtspraakwijziging voor de lopende lopende beroeosprocedures over de aan de gemeente Waalwijk verleende natuurvergunningen. Hiervoor zal de rechtbank een termijn stellen van vier weken vanaf 27 januari 2025. - pagina 3 van 5 -

21 februari 2025 Reactie op brief van 27 januari 2025 van rechtbank Oost-Brabant namens de Stichting van GOL naar Beter. De uitspraken van de Afdeling hebben betrekking op en gevolgen voor zowel de mogelijkheden van intern als die van extern salderen. In de Waalwijkse procedures wordt van allebei gebruik gemaakt. In het algemeen brengt Van Gol naar Beter naar voren dat de uitspraken zodanige consequenties hebben voor de besluiten die in de onderhavige drie procedures aan de orde zijn, dat de bestreden besluiten niet in stand kunnen blijven. Gezien de nieuwe jurisprudentie van de Afdeling moet zo bezien worden geconcludeerd dat in ieder geval een deel van de dierplaatsen niet extern had mogen worden gesaldeerd, omdat de stallen en of dierhokken niet meer structureel in gebruik waren. In zoverre kunnen ook de herstelbesluiten als gevolg van de uitspraken van de Afdeling d.d. 18 december 2024 geen stand houden. Reden om de beroepen gegrond te verklaren.

OVERIG Woo-verzoeken Door de Stichting van GOL naar Beter is reeds op 30 mei 2022 bij Gedeputeerde Staten een Woo-verzoek Wet open overheid ingediend. “Er is een aangepaste PIP GOL. Deze zal binnenkort in Provinciale Staten behandeld gaan worden. Wij willen dan ook graag de volgende informatie ontvangen: de nieuwe passende beoordeling PIP GOL met daarbij de onderliggende berekeningen en motieven en afwegingen.” Op 15 augustus 2023 is nog een Woo-verzoek ingediend met de volgende inhoud: “Hierbij een nieuw Wooverzoek, namelijk het beschikbaar stellen Omnitrans data inzake GOL.” Met besluiten van 21 september 2023 hebben Gedeputeerde Staten op het Woo-verzoek beslist. Met het bestreden besluit van 6 maart 2024 hebben GS het bezwaar deels ongegrond verklaard, het besluit van 21 september 2023 herzien en dit aangevuld. Hiertegen is door VGNB beroep ingesteld en is door GS gereageerd met een verweerschrift. Door VGNB is vervolgens met een brief van 14 november 2024 een nadere memorie ingediend, waarop GS met een brief van 19 november 2024 hebben gereageerd. Door de rechtbank Oost-Brabant is het beroep van VGNB op 28 november 2024 op een zitting behandeld. “Het beroep is gegrond. Het bestreden besluit wordt vernietigd, maar de rechtsgevolgen van het bestreden besluit blijven in stand.

Dat betekent dat GS niet méér informatie hoeven te verstrekken dan zij hebben gedaan en dat GS de al verstrekte informatie niet in een andere vorm hoeven te verstrekken.” Hoger beroep Door de Stichting van GOL naar Beter is op 31 maart 2025 bij de Afdeling bestuursrechtspraak van Raad van State hoger beroep ingesteld tegen de uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant d.d. 14 februari. “Ten onrechte heeft de rechtbank geoordeeld dat GS geen licentie hadden hoeven te verstrekken om de openbaar gemaakte informatie te kunnen raadplegen en gebruiken.” Verzocht is om een termijn tot en met 16 mei 2025 te stellen teneinde gronden van het hoger beroep aan te vullen en/of toe te lichten en het hoger beroep gegrond te verklaren.

GEWIJZIGDE INPASSINGSPLANNEN Bij de 1e tussenuitspraak van 24 november 2021 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State aan Provinciale Staten van Noord-Brabant een half jaar de tijd gegeven om een aantal gebreken in de inpassingsplannen voor de GOL te herstellen. In elk geval moest beter worden gekeken naar het stikstofonderzoek waarop de plannen zijn gebaseerd en naar een maatregel die bedoeld is om de stikstofuitstoot in het gebied te verminderen. Nadat de provincie hierover een nieuw besluit neemt, zal de Afdeling bestuursrechtspraak een eindspraak doen over de plannen. - pagina 4 van 5 -

Bij de 2e tussenuitspraak van 14 februari 2024 [ruim 2 jaar later] heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State nog geen groen licht gegeven om aan weerszijden van de A59 tussen Waalwijk en Den Bosch de infrastructuur aan te passen. Weliswaar werd door de provincie in tweede instantie voldoende gemotiveerd dat aan de voorwaarden van het zogenoemde extern salderen bij een agrarisch bedrijf in Drunen is voldaan, echter de inpassingsplannen zijn op enkele andere onderdelen nog niet helemaal in orde. Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant is opgedragen om binnen 39 weken na verzending van die uitspraak de daarin omschreven gebreken in de gecoördineerd voorbereide en op 15 juli 2022 vastgestelde (gewijzigde) inpassingsplannen Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat Oost en Gebiedsontwikkeling West, en de op 25 juli 2022 gewijzigde natuurvergunning van 14 mei 2018 voor de realisatie en de ingebruikname van het project Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat te herstellen met inachtneming van wat in die uitspraak is overwogen over de gebreken in die besluiten. Door de Stichting van GOL naar Beter en anderen is betoogd dat de verkeersmodellen die zijn gebruikt om de gewijzigde PIP’s en GOL te onderbouwen, niet deugdelijk zijn en met name ten onrechte het verkeer in de Schout Lieshoutstraat buiten beschouwing laten.

Onder meer wordt gesteld dat het oordeel onder 25.2 van de tussenuitspraak van 24 november 2021 onjuist is.

Beslissing / Einduitspraak De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State verklaart op 26 februari 2025 [weer een jaar later] het beroep van VGNB en anderen tegen de besluiten van 24 mei 2024, waarbij Provinciale Staten de gewijzigde PIP’s en GOL hebben vastgesteld, ongegrond. De punten in de GOL-plannen die nog hersteld moesten worden, is op de juiste wijze gebeurd. Daarmee heeft de Provinciale Staten van Noord-Brabant alsnog groen licht gegevenom aan weerszijden van de A59 tussen Waalwijk en Den Bosch de infrastructuur aan te passen. [Noot: zie verder nog wel het antwoord d.d. 21 februari 2026 van de Stichting van GOL naar Beter ik reactie op de brief van 27 januari 2025 van de rechtbank Oost-Brabant op pagina 4 van 5 ! ].

- pagina 5 van 5 -