124a Grondslag aanvullende kredietfinanciering GOL niet eenduidig

Waalwijk, 24 juni 2025

Grondslag aanvullende kredietfinanciering GOL niet eenduidig ! Het Statenvoorstel 29/25 A, het Raadsvoorstel Heusden 2044828 en het Raadsvoorstel Waalwijk 24151 voor aanvullende kredietfinanciering Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat (GOL) zijn woordelijk onderling enigermate afwijkend en niet voor maar één uitleg vatbaar. Dus is er m.b.t. het beoordelingsproces deels sprake van een ‘ongelijk speelveld’ in de eraan ten grondslag liggende keuzemogelijkheden voor de statenleden en de leden van de gemeenteraden van de risicodragende partijen! Bovendien is door de risicodragende drie partijen feitelijk hoofdzakelijk uitgegaan van denkbeelden of veronderstellingen die vooraf als mogelijk of zelfs als vaststaand zijn aangenomen als grondslag van de gevolgde redeneringen! Deugdelijke onderbouw met cijfers en bewijzen ontbreekt goeddeels! [Noot: een Statenvoorstel of een Raadsvoorstel is een ter goedkeuring voorgelegd uitgewerkt plan [blauwdruk] met als doel een keuze te maken uit eventueel meerdere opties dan wel in te stemmen met een voorgesteld besluit of beleidswijziging. De overzichtelijkheid, leesbaarheid en volledigheid zijn daarbij uiterst belangrijke kwaliteitscriteria.]

Keuze uit drie scenario’s ? Het Statenvoorstel en de Raadsvoorstellen zijn een formeel go/no go moment voor de uitvoeringsfase van het GOL. In het Statenvoorstel wordt nadrukkelijk verwezen én ingegaan op de memo van 11 juli 2023 van de heer Erik Ronnes, voormalig gedeputeerde van de provincie Noord-Brabant. Daarin worden in totaal drie scenario’s toegezegd ofwel 3 chronologische beschrijvingen van mogelijke toekomstige gebeurtenissen, t.w.: 1. geheel uitvoeren van het project 2. gedeeltelijk uitvoeren van het project 3. stopzetten van het project [Noot: Het woord ‘mogelijk’ zal daarbij gebruikt zijn in de betekenis van eventueel / misschien / denkbaar.] Frappant is dat voor de opzet van de drie voorstellen niet gekozen is voor gelijkvormigheid in de opbouw én de uitleg van standpunten! In het Raadsvoorstel van de gemeente Waalwijk gaat het college wel erg nadrukkelijk slechts uit van een ‘alles of niets’-keuze. De slechtst denkbare loop van gebeurtenissen wordt neergezet, teneinde geforceerd groen licht te krijgen voor het realiseren van het GOL-project in zijn eerder vastgestelde opzet.

De voorspelling die inhoudt dat er anders iets verschrikkelijks staat te gebeuren, is echter een doemscenario waarvoor de concrete bewijzen niet zijn overlegd! En met een bovenmatige zelfingenomenheid volhouden dat sprake zou zijn van het mooiste draaiboek dat je jezelf maar kunt voorstellen, dat is absoluut een niet realistisch droomscenario! De werkelijkheid ligt zonder enige twijfel ertussenin! Standpuntformulering Ad. 1 [geheel uitvoeren] Dit is het [toevoeging gemeente Heusden: meest gewenste] scenario om de doelen te realiseren. [toevoeging gemeente Heusden: Door de positieve uitspraak van de Raad van State is er nu de kans om daar voor te gaan.] Doelen op het gebied van ecologie (ontsnippering), water (hoogwaterbescherming), mobiliteit & infrastructuur (leefbaarheid, verkeersveiligheid, doorstroming en randweg Vlijmen o.a. voor toekomstige woonbestemming De Grassen in Vlijmen en de ontsluiting van bedrijventerrein Haven 8 in Waalwijk ) worden behaald. Hierbij is rand voorwaardelijk dat ook de aanvullende financiële middelen beschikbaar worden gesteld door de betrokken partijen. Ad.

2 [gedeeltelijk uitvoeren] Belangrijk uitgangspunt is dat [tekst gemeente Heusden: Dit scenario lijkt ons niet reëel omdat] dit in juridische zin onmogelijk is, omdat dit naar alle waarschijnlijkheid zal leiden tot een wezenlijke wijziging van de aanbesteding, en het project dus in gewijzigde vorm opnieuw aanbesteed moet worden. Er is sprake van een wezenlijke wijziging die mogelijk moet leiden tot een nieuwe aanbesteding en of dit past binnen de reeds verkregen juridische toestemmingen. Als volledige aanvullende financiering niet haalbaar blijkt te zijn, dan zal verkend moeten gaan worden wat nog wel mogelijk is. Dit kost extra tijd en geld. Mogelijk dat daarmee ook draagvlak voor het project verloren gaat. In ieder geval gaat het ten koste van de integrale [lees: volledige en allesomvattende] aanpak van het project en zullen bepaalde doelen niet worden gerealiseerd. - pagina 1 van 3 -

Daarnaast komen we onze afspraken, zoals vastgelegd in de bestuursovereenkomst (26 september 2013) en de uitvoeringsovereenkomst (19 februari 2019) tussen de GOL-partners niet na. Ook kan het contract met de aannemer niet worden uitgevoerd zoals overeengekomen. Mogelijk kunnen enkele onderdelen, zoals de aanleg van de snelfietsroute en de ecologische verbindingszones (EVZ’s) afzonderlijk worden gerealiseerd. De overige onderdelen zijn echter onderling afhankelijk en kunnen niet los van elkaar worden uitgevoerd. Noot: aanvullende tekst van gemeente Heusden: De onderdelen die onderling niet afhankelijk zijn, zullen moeten worden opgeknipt per stakeholder die dan weer een apart besluitvormingsproces moeten gaan doorlopen inclusief nieuwe planvorming, onderzoeken, vergunningstrajecten et cetera. Hierdoor zou op één of meerdere onderdelen aanzienlijke vertraging en hogere (maatschappelijke) kosten gaan ontstaan. Dat staat haaks op de bestuurlijke afspraken, het gemeenschappelijk belang, de al aanbestede werken én de noodzaak tot uitvoering (als voorbeeld: de hoogwaterbeschermingsopgave zou verder ernstig worden vertraagd en een ongewenste situatie in stand te houden).

Ad. 3 [stopzetten] De projectdoelen worden niet [toevoeging gemeente Heusden: integraal] gerealiseerd. Er zal mogelijk in deelprojecten verder moeten worden gewerkt door de lokaal verantwoordelijke overheden [volgens gemeente Heusden: de desbetreffende stakeholder] om bepaalde doelen alsnog te realiseren. Zoals bijvoorbeeld de hoogwater beschermingsopgave of de aan te passen aansluiting 44/45 op de A59 (Waalwijk) om de nieuwe randweg en woningbouw in De Grassen in Vlijmen wel mogelijk te maken. In dit geval zal ook de aannemer zeer waarschijnlijk een schadevergoeding claimen waarvan nu de hoogte nog niet duidelijk is. Dit naast de reeds gemaakte kosten. De aannemer wenst immers het project te realiseren op basis van de aanbesteding en omzet te maken. Daarnaast moet ook worden onderzocht of dit past binnen de reeds verkregen juridische toestemmingen. Financiën Om de Gebiedsopgave [lees: taak ?] Oostelijke Langstraat te kunnen realiseren zijn aanvullende middelen nodig. [Bron: Statenvoorstel 29/25A] Gemeente Heusden en gemeente Waalwijk hebben ter ondersteuning aan de financiële besluitvorming in gemeenteraden een advies laten opstellen door Twijnstra en Gudde [moet zijn: TwynstraGudde]. Inmiddels is sinds woensdag 18 juni jl. een notitie binnengekomen van bureau TwynstraGudde.

Dat heeft desgevraagd het financieel voorstel voor de doorstart van het GOL-project - dat door de aannemer aan de provincie werd uitgebracht - doorgenomen. Die doorstart is noodzakelijk geworden doordat het project gedurende langere tijd heeft stilgelegen als gevolg van een langdurige procedure bij de Raad van State. Significante citaten uit betreffend advies zijn o.a.: • “Wij hebben ons met name gericht op de opgevoerde kostensoorten en de onderbouwingsgrondslag daarvoor. Wij hebben ons met name geen oordeel gevormd over de noodzaak en technische en inhoudelijke juistheid van wijzigingen en onderliggende posten, alsmede niet over de juistheid van de bijbehorende bedragen. Voor wat betreft deze laatstgenoemde aspecten zijn wij uitgegaan van de toetsing door en het oordeel van (het projectteam van) de Provincie Noord-Brabant en door PNB ingeschakelde adviseurs.” [zie pagina 1/5] • “Inmiddels verkeren de uitwerking van de herstart door de aannemer en de gesprekken over de kostenconsequenties daarvan zich in een afsluitend stadium, maar blijkt de finale uitwerking complex.” [zie pagina 2/5] • “Omwille van de voortgang kan deze besluitvorming niet wachten tot het moment dat de doorstart geheel is uitgewerkt en ook alle financiële onderbouwingen tot in detail inzichtelijk zijn.

Er is door de Provincie Noord-Brabant op basis van de huidige gegevens een inschatting gemaakt van de maximale financiële impact, die de basis vormt voor een kredietvoorstel aan Heusden en Waalwijk.” [zie pagina 2/5] • “De kostenverhoging van het project is zeer fors. Bij nadere bestudering blijkt dat een aanzienlijk deel van de door de aannemer opgevoerde extra kosten rechtstreeks voortvloeit uit het contract (indexatie tot en met oktober 2024) en uit voor en na de stilstand overeengekomen wijzigingen. Deze zijn noodzakelijk bevonden en binnen de daarvoor geldende contractuele afspraken overeengekomen. - pagina 2 van 3 -

• •

•

Hiermee is ca 60% van de kostenstijging vanuit de aannemer te verklaren. Ingewikkelder ligt het bij de door de aannemer opgevoerde financiële gevolgen van de bouwtijdverlenging (ca. 40% van de meerkosten), doordat dit een verscheidenheid aan kostensoorten betreft die voor een belangrijk deel op het inhoudelijk en financieel oordeel van de aannemer berusten (denk bijvoorbeeld aan de planning en de benodigde capaciteit) en deels ook diens inschattingen zijn van voorziene nog te maken kosten.” [zie pagina 2/5] “Vragen kunnen gesteld worden bij de door de aannemer opgevoerde kosten voor aanvullende indexatie over de periode 2019-2025 en de extra vergoeding voor nieuwe risico’s.” [zie pagina 4/5] “Voor de overige bijkomende vertragingskosten (ca. 4% van de geactualiseerde bouwsom) geldt met name dat deze op dit moment niet volledig inzichtelijk te krijgen zijn. De aannemer geeft aan dat die kosten er aankomen en tegelijkertijd is de omvang van de extra kosten nog niet vast te stellen de aannemer werkt hiervoor nog met inschattingen. Denk bijvoorbeeld aan offertes van leveranciers en onderaannemers die niet meer gestand kunnen worden gedaan en waar nog geen nieuwe prijsopgaven van beschikbaar zijn.

Deze gevolgen zullen gaandeweg duidelijk worden en alsnog door de aannemer als wijzigingen moeten worden onderbouwd in het reguliere contractbeheersingsproces.” [zie pagina 4/5] “Wij hebben de indruk dat het contractmanagement vanuit PNB tot op heden onvoldoende effectief is ingezet om succesvol te kunnen acteren richting de aannemer.” [zie pagina 5/5]

Hoe door de colleges inhoudelijk op deze notitie precies gereageerd wordt, moet nog gaan blijken! Voor de raadsleden van de gemeenten Heusden en Waalwijk staan daarin - over het geheel genomen – tenminste 7 [zeven !] aanknopingspunten vermeld, die aanleiding zouden moeten zijn om eerst bij de colleges aan te dringen op aanvullend contact met de aannemer. Verder onderhandelen over thans nog openstaande onderdelen en de daarmee gepaard gaande financiële middelen zou - mede bezien vanuit de financiële belangen van de inwoners van de gemeenten Heusden en Waalwijk - zonder meer de voorkeur moeten genieten boven het op respectievelijk 24.06. - 26.06. en 27.06. geven van een GO / NO GO voor het opstarten van de uitvoering van werkzaamheden! Geen eenheid van communicatie ! Saillant is de omstandigheid dat er kennelijk tussen partijen geen eenheid van communicatie is afgesproken. Of is er met betrekking tot geheimhouding van de Notitie van TwynstraGudde sprake van het niet nakomen van onderling tussen de GOL-partners gemaakte afspraken? Hoe het ook zij, als eerste valt op dat deze Notitie gedateerd is op woensdag 18 juni 2025. En deze zal beslist diezelfde dag per e-mail aan de colleges en/of de verantwoordelijke wethouders in Heusden én Waalwijk toegezonden zijn.

Het geeft dan te denken dat de raadsleden - ondanks de gedane toezegging dat deze na binnenkomst direct aan de gemeenteraden zou worden doorgezonden - pas op vrijdag 20 juni bij hen werd aangeleverd! Daarbij komt verder nog dat de raadsleden van de gemeente Waalwijk de Notitie achter ’t slotje [onder embargo!] hebben toegezonden gekregen, terwijl de gemeente Heusden deze op vrijdag 20 december jl. meteen al openbaar toegankelijk heeft gemaakt! Een bijzonder vreemde gang van zaken! Overigens kan vooralsnog ook niet voor 100% worden uitgesloten dat er op andere terreinen in het voortraject door de aannemer en/of de risicodragende of andere partijen (inschattings)fouten zijn gemaakt. 4% van de geactualiseerde aanneemsom van € 135,7 miljoen die volgens TwynstraGudde nog ter discussie staat, komt in de praktijk neer op een bedrag ter grootte van € 5,42 miljoen ! De kosten voor het op 24 april 2025 door de Stichting van GOL naar Beter ingebrachte voorstel voor het laten uitvoeren van een verkorte Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse vallen bij dat bedrag volledig in het niet. Door op donderdag 26 juni a.s. te kiezen voor de uitvoering van Fase 1 van het MKBA - én de absolute constructieve medewerking van de ambtelijke organisaties - wordt dat voor € 25.000 (excl. BTW) op basis van dossieranalyses en gesprekken met sleutelpersonen uitgevoerd.

En idealiter volgt er dan aan het eind van de maand juli 2025 al het resultaat. Tot slot: het hele verhaal voor de gemeente Waalwijk houdt bovendien nog in dat het eventueel nu al groen licht geven voor een doorstart van het GOL-project nog geen garantie biedt voor het door de rechtbank Oost-Brabant vrijgeven van de thans geblokkeerde 3 natuurvergunningen. [zie bijgaand overzicht 5 pagina’s] - pagina 3 van 3 -