107 Bijlage 3d Ecologisch onderzoek beschermde flora en fauna ZW380kV-Oost

Dhr. A. Goutbeek

Uitvoering:

Natuur-Wetenschappelijk Centrum

Opnamedatum:

17-06, 09-07, 25-09 en 01-10-2019

Veldwerk:

Jeroen Dekker, Annemijn de Groot, Alexandra Haan, Rob Haan, Danny van den Heuvel, Christine Huibers-van de Velde, Celine Huisman en Luca Prins

Aanleiding:

Er wordt gewerkt aan een nieuwe hoogspanningsverbinding vanaf Borssele naar Tilburg. Een deel van het tracé zal door het bos van de Brabantse Wal en het bos van Landgoed Huis ter Heide lopen waardoor hier een nieuwe strook gekapt moet worden van circa 70 meter breed. Na de realisatie van de nieuwe verbinding worden de bestaande verbindingen in beide gebieden verwijderd en kan de natuur zich hier herstellen. Na de veldbezoeken bleek dat het tracé van de Brabantse Wal ondergronds aangelegd zal worden. De waarnemingen zijn wel opgenomen in deze notitie. Arcadis heeft aan het Natuur-Wetenschappelijk Centrum (NWC) gevraagd om een indicatief vleermuisonderzoek uit te voeren in het kader van de natuurwetgeving. Het doel is om naast de literatuur en de modellen een beeld te hebben van de aanwezigheid van vleermuizen en het gebruik van het bos op hoofdlijnen.

Locatiebeschrijving:

Op beide locaties groeit gemengd bos met een groot aandeel naaldbomen. Op de Brabantse Wal ligt al een tracé, het nieuwe tracé zal ondergronds aangelegd worden. Op het landgoed van Huis ter Heide is een tracé aanwezig in het zuiden van het gebied. Het nieuwe tracé zal het gebied in de noord-zuidrichting doorkruisen. Amersfoortcoördinaten: Brabantse Wal 81.661 - 388.713 Huis ter Heide 130.441 - 404.062

Methode Het bos is op de locatie van de nieuwe tracés te voet doorkruist om een beeld te krijgen van de vleermuisfauna en activiteit. Er hebben twee bezoeken plaatsgevonden bij de Brabantse Wal en drie bezoeken bij Huis ter Heide (vanwege regen). Het eerste bezoek heeft in de kraam/zomerperiode plaatsgevonden (15 mei - 15 juli) en het tweede bezoek in de zomer/paarperiode (15 augustus - 1 oktober). Alle bezoeken hebben in de avond plaatsgevonden. In verband met de grootte van het tracé bij Huis ter Heide en de matige doordringbaarheid van het bos is gekozen voor een team van vier personen in plaats van twee, zoals bij de Brabantse Wal. Tijdens de bezoeken is gelet op alle activiteiten van vleermuizen en zijn ook waarnemingen van andere diersoorten genoteerd. Tijdens de veldbezoeken is gebruikgemaakt van heterodyne batdetectors (type Pettersson D-100 en/of Petterson D-240x). Met behulp van deze batdetectors zijn de waargenomen vleermuissoorten op naam gebracht. De veldbezoeken zijn op 17 juni, 9 juli, 25 september en 1 oktober 2019 uitgevoerd door medewerkers van het NWC. De weersomstandigheden (temperatuur, neerslag en windkracht) op deze dagen, de start- en eindtijden van de vleermuisinventarisaties, de tijd van zonsondergang (ZO) en het aantal waarnemers per veldbezoek, worden vermeld in tabel 1 (Brabantse Wal) en 2 (Huis ter Heide).

De gegevens over de weersomstandigheden zijn door de veldmedewerkers ter plekke gemeten of ingeschat. Tabel 1: Weersomstandigheden, start- en eindtijd en aantal waarnemers per veldbezoek bij Brabantse Wal

Datum

Temp.

Neerslag

Bewolking

(ºC)

Wind

Start

Eind

ZO

(Bft)

# Waarnemers

09/07/‘19

15

Droog

7/8

2

22:00

02:00

21:58

2

01/10/‘19

15

Droog

8/8

3

19:15

22:50

19:18

2

Tabel 2: Weersomstandigheden, start- en eindtijd en aantal waarnemers per veldbezoek bij Huis ter Heide

Datum

Temp.

Neerslag

Bewolking

(ºC)

Wind

Start

Eind

ZO

(Bft)

# Waarnemers

17/06/‘19

13

Droog

2/8

2

22:00

01:00

22:03

4

25/09/‘19

16

Regen

6/8

3

19:30

22:10

19:34

4

01/10/‘19

15

Droog

5/8

2

19:15

22:05

19:18

4

Resultaten Tijdens de inventarisaties op de Brabantse Wal zijn in totaal vijf vleermuissoorten waargenomen. Het betreft de Gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus), de Ruige dwergvleermuis (Pipistrellus nathusii), de Rosse vleermuis (Nyctalus noctula), de Laatvlieger (Eptesicus serotinus) en de (Gewone) grootoorvleermuis (Plecotus auritus/spec.) (figuur 1, tabel 3).

Figuur 1: Waarnemingen vleermuizen Brabantse Wal. Tabel 3: Waarnemingen vleermuizen Brabantse Wal.

Datum

Waargenomen soorten

Aantallen en gedrag

09/07/’19

Gewone dwergvleermuis

- Meerdere individuen (<12) waargenomen

Ruige dwergvleermuis

- Enkele individuen (<8) waargenomen

Rosse vleermuis

- Enkele individuen (<5) waargenomen

Gewone dwergvleermuis

- Meerdere individuen (15-20) waargenomen

01/10/’19

- Sociale geluiden waargenomen Ruige dwergvleermuis

- Enkele individuen (<3) waargenomen

Laatvlieger

- Enkele individuen (<3) waargenomen

Grootoorvleermuis (spec.)

- Eén individu waargenomen

Tijdens de inventarisaties bij Huis ter Heide zijn drie vleermuissoorten waargenomen: Gewone dwergvleermuis (Pipistrellus pipistrellus), de Ruige dwergvleermuis (Pipistrellus nathusii) en de Laatvlieger (Eptesicus serotinus) (figuur 2, tabel 4).

Figuur 2: Waarnemingen vleermuizen Huis ter Heide. Tabel 4: Waarnemingen vleermuizen Huis ter Heide.

Datum

Waargenomen soorten

Aantallen en gedrag

17/06/’19

Gewone dwergvleermuis

- Meerdere individuen (30-40) waargenomen

Laatvlieger

- Enkele individuen (<8) waargenomen

Gewone dwergvleermuis

- Enkele individuen (<5) waargenomen

25/09/’19

- Eén individu foeragerend bij pand 01/10/’19

Gewone dwergvleermuis

- Enkele individuen (<4) waargenomen - Sociale geluiden waargenomen

Ruige dwergvleermuis

- Enkele individuen (<3) waargenomen

Andere waarnemingen Naast vleermuizen zijn nog verschillende andere diersoorten waargenomen op beide locaties. Bij de Brabantse Wal zijn meerdere bosuilen (Strix aluco) waargenomen. Daarnaast is een zingende Nachtzwaluw (Caprimulgus europaeus) waargenomen. Bij Huis ter Heide zijn meerdere bosuilen waargenomen, waarvan twee bedelende juvenielen. Verder zijn een baltsende Kerkuil (roepend, Tyto alba), een Raaf (roepend, Corvus corax) en een Heikikker (ter plaatse,

Rana arvalis) waargenomen. Er is ook een actieve dassenburcht aangetroffen in het gebied. Deze waarnemingen zijn weergegeven in figuur 3 en 4, de coördinaten staan in tabel 5 en 6.

Figuur 3: Waarnemingen overige soorten Brabantse Wal.

Figuur 4: Waarnemingen overige soorten Huis ter Heide

Tabel 5: Waarnemingen overige soorten Brabantse Wal.

Tabel 6: Waarnemingen overige soorten Huis ter Heide.

Datum

Soort

Coördinaat (Amersfoort)

Datum

Soort

Coördinaten (Amersfoort)

09/07/’19

Bosuil

82.181 - 389.760

17/06/’19

Das

131.625 - 403.351

Bosuil

81.848 - 388.838

Bosuil

130.837 - 404.093

Bosuil

81.753 - 388.936

Bosuil

130.842 - 404.053

Nachtzwaluw

81.273 - 388.506

Kerkuil

130.675 - 404.482

Bosuil

82.558 - 389.864

Raaf

130.556 - 405.206

Bosuil

131.238 - 403.876

Heikikker

131.667 - 403.557

01/10/’19

25/09/’19

Conclusie en aanbevelingen Het tracé bij de Brabantse Wal zal ondergronds aangelegd worden, waardoor hier geen kap plaats hoeft te vinden. Dit vermindert de ecologische impact aanzienlijk. Bij het tracé over Huis ter Heide zullen veel bomen gekapt moeten worden. Het gebied heeft grote waarde als foerageergebied en/of vliegroute voor de Gewone dwergvleermuis, de Ruige dwergvleermuis en de Laatvlieger. Het gebied wordt tevens gebruikt door enkele strikt beschermde diersoorten zoals de Das (Meles meles), de Heikikker en de Kerkuil en enkele algemeen beschermde soorten zoals de Bosuil, de Raaf en de Nachtzwaluw. Vernietiging van leefgebieden en verstoring van strikt beschermde diersoorten is verboden zonder ontheffing. Zorgplicht geldt voor alle soorten, ook wanneer deze niet strikt beschermd zijn.

ECOLOGISCH ONDERZOEK BESCHERMDE FLORA EN FAUNA ZUIDWEST 380KV-OOST

BIJLAGE D GEGEVENS ONDERZOEKSMETHODIEK Vleermuizen Tabel 11: Omstandigheden vleermuisonderzoeken, Huis ter Heide

Ronde

Datum

Veldcondities

Veldbezoek 1

17 juni 2019 – 22:00-01:00

13 graden, BF 2, vrijwel geheel bewolkt, droog

Veldbezoek 2

25 september 2019 – 19:30-22:10

15 graden, BF 2, zwaar bewolkt, regen

Veldbezoek 3

1 oktober 2019 – 19:15-22:05

15 graden, BF 3, geheel bewolkt, droog

Steenuil Tabel 12: Omstandigheden steenuil inventarisatie nabij Bergen op Zoom.

Ronde

Datum

Veldcondities

Veldbezoek 1

20 maart 2019 – 17:00-00:00

13 > 9 graden, BF 1, vrijwel geheel bewolkt, droog

Veldbezoek 2

11 april 2019 – 19:00-00:00

7 > 6 graden, BF 2, geen bewolking, droog

Veldbezoek 3

22 april 2019 – 19:00-00:00

18 graden, BF 3, half bewolkt, droog

Tabel 13: Omstandigheden steenuil inventarisatie nabij Roosendaal.

Ronde

Datum

Veldcondities

Veldbezoek 1

24 maart 2019 – 17:00-00:00

11 > 6 graden, BF 1, geen bewolking, droog

Veldbezoek 2

16 april 2019 – 19:00-00:00

19 > 14 graden, BF 2, helder, droog

Veldbezoek 3

23 april 2019 – 19:00-00:00

15 graden, BF 3, zwaar bewolkt, droog

Tabel 14: Omstandigheden steenuil inventarisatie nabij Zevenbergen.

Ronde

Datum

Veldcondities

Veldbezoek 1

27 maart 2019 – 17:00-00:00

12 > 9 graden, BF 1, zwaar bewolkt, droog

Veldbezoek 2

18 april 2019 – 19:00-00:00

14 > 10 graden, BF 3, licht bewolkt, droog

Veldbezoek 3

27 april 2019 – 19:00-00:00

13 > 9 graden, BF 3, geheel bewolkt, meestal droog af en toe lichte regen

Tabel 15: Omstandigheden steenuil inventarisatie nabij Oosterhout.

Ronde

Datum

Veldcondities

Veldbezoek 1

28 maart 2019 – 17:00-00:00

12 > 7 graden, BF1, helder, droog

Veldbezoek 2

19 april 2019 – 19:00-00:00

21 > 15 graden, BF2, licht bewolkt, droog

Veldbezoek 3

28 april 2019 – 19:00-00:00

12 > 7 graden, BF2, vrijwel geheel bewolkt droog

Onze referentie: D10010049:66 - Datum: 1 december 2020

64 van 66

ECOLOGISCH ONDERZOEK BESCHERMDE FLORA EN FAUNA ZUIDWEST 380KV-OOST

Rugstreeppad Tabel 16. Omstandigheden rugstreeppadden inventarisatie nabij Bergen op Zoom

Ronde

Datum

Veldcondities

Veldbezoek 1

Avond van 20 april tot 2:00 21 april

18 graden, BF1, zonnig

Veldbezoek 2

Avond van 24 juli tot 2:00 25 juli

24 graden, BF1, geen bewolking

Tabel 17. Omstandigheden rugstreeppadden inventarisatie nabij Hoge Zwaluw

Ronde

Datum

Veldcondities

Veldbezoek 1

Avond 24 april tot 2:00 25 april

22 graden, BF2, half bewlokt, lichte regen na 00:30

Veldbezoek 2

Avond 25 juli tot 2:00 26 juli

31>22 graden, BF1, geen bewolking

Alpenwater- en vinpootsalamander Tabel 18. Omstandigheden Alpenwater- en vinpootsalamander inventarisatie nabij Bergen op Zoom

Ronde

Datum

Veldcondities

Veldbezoek 1

20 april overdag

24 graden, BF1, zonnig

Veldbezoek 2

24 juli overdag en avond/nacht

30>24 graden, BF1, geen bewolking

Beschermde flora en insecten Tabel 19. Omstandigheden flora en insecten inventarisatie nabij Bergen op Zoom

Ronde

Datum

Veldcondities

Veldbezoek

15 juli 7:00 tot 20:00

24 graden, droog, 16 < 23 graden, BF 1, half bewolkt

Onze referentie: D10010049:66 - Datum: 1 december 2020

65 van 66

ECOLOGISCH ONDERZOEK BESCHERMDE FLORA EN FAUNA ZUIDWEST 380KV-OOST

COLOFON ECOLOGISCH ONDERZOEK BESCHERMDE FLORA EN FAUNA ZUIDWEST 380KV-OOST EU-204 PLANOLOGIE EN OMGEVING ZUID-WEST 380KV OOST PROJECTNUMMER TENNET: 002.678.20 MERIDIANNUMMER: 002.678.00 0855155 [VKA 1.0.2]

KLANT TenneT T.S.O. AUTEUR Folkert Volbeda PROJECTNUMMER C05062.000381.0100 ONZE REFERENTIE D10010049:66 DATUM 1 december 2020 STATUS Definitief GECONTROLEERD DOOR

VRIJGEGEVEN DOOR

Arjen Goutbeek Projectleider Natuur & Biodiversiteit

Simone Bos Senior projectleider

Arcadis Nederland B.V. Postbus 264 6800 AG Arnhem Nederland +31 (0)88 4261 261 www.arcadis.com

Onze referentie: D10010049:66 - Datum: 1 december 2020

66 van 66