106 Stichting FBL Destructie van cultureel erfgoed

Stichting Federatie Behoudt de Langstraatspoorbruggen (FBL) Dr. Donker Curtiusstraat 17 5142 BA Waalwijk www.langstraatspoorbruggen.nl College van B & W van Waalwijk Raadsleden van Waalwijk Kwaliteits Commissie van Waalwijk Waalwijk, 22-02-2022 Onderwerp: Destructie van cultureel erfgoed Geachte dames en heren, De stichting FBL zet zich al meer dan 35 jaar in voor het behoud van de historische bruggen in de Baardwijkse Overlaat. Eén van haar leden, penningmeester sinds de oprichting van onze stichting en vanwege zijn verdiensten in de strijd voor het behoud van de spoorbruggen onderscheiden als Ridder in de Orde van OranjeNassau, beschrijft in het onderstaande, waarom de oude spoorbrug over het Afwateringskanaal hem na aan het hart ligt. Het lijkt ons goed, bij het besluit met betrekking tot de bruggen in het Halve Zolenpad, zijn gedachten met u te delen.

Aan het woord is Peter Claassen: “In het midden van de jaren '80 konden mijn vriend Huub en ik de aanblik van de in verval geraakte Baardwijkse spoorbrug niet meer aanzien, en we besloten deze eigenhandig op te knappen. We visten meerdere stalen traanplaten uit het water en legden deze weer op hun plaats, metselden de entree weer op, verwijderden grond en begroeiing, metselden een pijler weer op en hebben de roestige brug met silo lak en aluminiumverf weer een toonbaar uiterlijk gegeven. Onze werkzaamheden werden door vele voorbijgangers enthousiast begroet, en daarom begonnen we als slotstuk een fietspad van de brug te maken. Dit wilden we doen door het stuk rails dat ervoor lag te vullen met witte grond, en vervolgens te betegelen. Het zand voerden we grotendeels eigenhandig met kruiwagens vanaf de zandafgraving bij het Lido aan. Dit plan konden we echter niet verwezenlijken, want inmiddels had de NS lucht van onze werkzaamheden gekregen. Ze dreigden ons voor de rechter te slepen als we niet zouden stoppen. Hier konden we als 15-jarigen niet tegenop en het einde van onze droom was daar.

Niet lang daarna, toen sloop van de brug nog steeds dreigde, mengde wederom een tiener, Chantal van Esch, zich in de strijd door samen met haar klas een protestactie te organiseren. Dit was ook het startsein voor enkele verontwaardigde volwassenen 'Borkse ménse' om actie te ondernemen. Om de brug voor de toekomst veilig te stellen, richtten Gerard van Esch, Ad van Mierlo, Henk Klerkx, Gerard van der Steen en ik in februari 1987 de Stichting Redt de Waalwijkse Spoorbrug op. Een ware lobby kwam op gang: handtekeningenacties, interviews op de radio, ingezonden stukken in de krant, verkoop van stickers, boeken, buttons en pentekeningen, gesprekken met de gemeente, ware Spoorbrugfestivals met tientallen optredende bandjes, noem het maar op. We kregen daarbij hulp van steeds meer mensen en meer stichtingen, onder andere een in Drunen, werden opgericht. Al snel werden we door de politiek serieus genomen, en vonden we in mevrouw Smits- van Kwawegen en Hans van de Ven van de gemeente Waalwijk ware medestanders. De bekroning op al dit werk volgt als op 9 mei 1992 de toenmalige minister van verkeer en waterstaat Hanja Maij-Weggen de prachtig gerestaureerde bruggen, (die in Drunen zijn ook meteen meegenomen) met daarop een fietspad in gebruik worden genomen. Sindsdien hebben honderdduizenden mensen kunnen genieten van dit ooit bijna vergeten en verloren gegane stukje Baardwijk.

In de jaren die volgden is de kleine stichting uitgegroeid tot een Federatie met veel enthousiaste en kundige leden die niet stil hebben gezeten: Méér fietspaden over de oude Halve Zolen spoorlijn, restauratie van de Moerputtenbrug in 's-Hertogenbosch, vruchtbare acties tot het behoud van de spoorbrug in Geertruidenberg, enzovoort. Het werk werd beloond met vele prijzen, waaronder de Knippenbergprijs, de Henri Ford European Conservation Award, de Nationale Culturele Erfgoed Prijs, en als klapstuk de Europa Nostra Award. Wie ooit over het Halve Zolenpad met de bruggen gefietst heeft, begrijpt meteen waarom we zo vaak in de prijzen gevallen zijn. Toen we begonnen met onze strijd riep een raadslid letterlijk: 'Geen cent steken we in die bonk roest', maar toen jaren later het sluitstuk, het Halve Zolenpark, geopend werd, luidde de ambtelijke kreet: 'Dit is het beste dat Waalwijk in de laatste decennia is overkomen'. Het beste dat Waalwijk in de laatste decennia is overkomen dreigt nu echter uit te monden in de grootste historische vergissing, die Waalwijk ooit kan begaan. Een paar jaar geleden heeft een commerciële partij namelijk een heel plan gemaakt om een snelfietsroute van de bruggen in het Halve Zolenpad te maken.

Goed idee, zou je zeggen, de fiets moet gepromoot worden. Echter, men is van plan om op de oude pijlers van de 135 jaar oude spoorbruggen met hun Rijksmonumentenstatus een volledig betonnen brug neer te plempen, omdat de welijzeren spoorbrug te smal zou zijn! Net alsof door het bouwen van meer bruggen drommen fietsers naar dit gebied trekken! Wat is het volgende? Het Rijksmuseum voorzien van kunststof kozijnen? Deze vergelijking durf ik te trekken, omdat dit ook een volstrekt zinloze en onbegrijpelijke verbouwing van een Rijksmonument zou zijn. Het plan is bovendien een klap in het gezicht van alle mensen en organisaties die vrijwillig duizenden uren in de redding van deze brug hebben gestoken om een uniek stukje historie voor de gemeenschap te bewaren. Moet men zo met burgerparticipatie en de eigen historie omgaan? En het wordt nog gekker: men is van plan bij de spoordijk tussen Waalwijk en Drunen 332 meter af te graven en ook hier een betonnen brug te bouwen; vier bruggen in totaal dus. Alle aanwezige bomen, overige begroeiing en dieren moeten hiervoor wijken, en in een verordening staat zelfs, dat er in het hele gebied geen enkele boom meer geplant mag worden! In een wereld van geld, waar deze plannenmakers door aangestuurd worden, is blijkbaar geen plaats voor cultuurhistorisch besef en een gezond leefklimaat.

Ik vraag me werkelijk af wat deze mensen voor gedachten hebben, als zij een plan maken om duizenden zinloze kubieke meters beton te storten in een natuurrijke omgeving? Moeten we in deze tijd van milieucrisis de kostbare stikstofruimte die we hebben, opofferen aan zulk soort projecten? Moeten hier miljoenen aan belastinggeld zonder nut en noodzaak voor worden weggesmeten? Voor de weldenkende mens kan het antwoord alleen maar nee zijn. Ook: hoe kan een gemeente die trots is op haar nieuwe schoenenmuseum, willens en wetens deze spoorbrug, dit monument dat de schoenindustrie tot grote bloei heeft gebracht laten ontheiligen? Ik roep daarom het College van B & W, de Gemeenteraad en de Ruimtelijke Kwaliteits Commissie van de Gemeente Waalwijk dan ook op hun verantwoording te nemen, “nee” te stemmen tégen beton, en vóór cultuur. natuur en milieu. Met vriendelijke groet, Peter Claassen mede-oprichter en penningmeester van • Stichting Red de Waalwijkse Spoorbrug en • Stichting Federatie Behoudt de Langstraatspoorbruggen (F.B.L.)