082-25 Septembercirculaire 2025

Aan de leden van de raad van de gemeente Waalwijk

Ons kenmerk Uw brief Uw kenmerk

76888

Behandeld door Documentnummer Datum verzonden

J. M. 79583 22 oktober 2025

Betreft

Raadsinformatiebrief 082-25 Septembercirculaire 2025

Geachte leden van de raad, Via deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de effecten van de Septembercirculaire 2025 voor onze gemeente. Septembercirculaire 2025 Jaarlijks verschijnen doorgaans drie circulaires. De Meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de Rijksoverheid, de Septembercirculaire de vertaling van de Miljoenennota en de Decembercirculaire is op basis van de Najaarsnota en rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De Septembercirculaire 2025 is volgens planning verschenen. Voor de gemeente Waalwijk staan de belangrijkste onderwerpen uit deze Septembercirculaire hieronder toegelicht. 1. Financiële effecten Septembercirculaire 2025 voor algemene uitkering De effecten van deze circulaire ten opzichte van de Meicirculaire 2025 zijn: Bedragen x € 1.000 2029 2025 2026 2027 2028 120.440 121.097 119.676 115.945 116.900

V = Voordeel N = Nadeel Septembercirculaire 2025

116.356

Meicirculaire 2025 V

Verschil t.o.v. vorige circulaire

118.326

4.084

V

118.688

2.771

V

115.151

989

V

116.192

794

V

708

2. Consequenties vanuit Septembercirculaire 2025 voor begroting Als gevolg van de wijzigingen in de Septembercirculaire 2025 worden ook geoormerkte bedragen in onze begroting opgenomen. Samen heeft dit het volgende effect: Bedragen x € 1.000 V = Voordeel N = Nadeel Verschil algemene uitkering t.o.v. vorige circulaire

2025

2026

2027

2028

V

4.084

V

2.771

V

989

V

794

2029 V

Totaal geoormerkte bedragen (*) Netto effect Septembercirculaire (per saldo ten gunste van de begroting)

N

2.439

N

1.825

N

214

N

108

N

90

V

1.645

V

946

V

775

V

686

V

618

708

(*) Voor verdere toelichting verwijzen wij u naar de bijlage

1/6 Taxandriaweg 6

Postbus 10150

5140GB Waalwijk

t 0416-683456

info@waalwijk.nl

www.waalwijk.nl

De algemene uitkering laat ten opzichte van de Meicirculaire 2024 een voordeel zien. Hieronder worden de grootste afwijkingen toegelicht: a. Een hoger accres b. BTW compensatiefonds (BCF) c. Hoeveelheidsverschillen en uitkeringsbasis d. Taakmutaties e. Decentralisatie, integratie en suppletie-uitkeringen Ad. a: Hoger accres De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt in de Septembercirculaire voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van het accres. Met het accres wordt de groei of krimp van de rijksuitgaven bedoeld. In de Septembercirculaire 2025 is een nieuwe raming voor het accres 2026 en verder opgenomen. Voor Waalwijk gaat het per saldo om neerwaartse accresbijstellingen voor de jaren 2026 tot en met 2029 (2026: € 169.000; 2027 € 327.000; 2028 € 431.000; 2029 € 530.000). Ad. b: BTW compensatiefonds (BCF) Het BTW Compensatiefonds (BCF) heeft een plafond. Dit plafond muteert jaarlijks met het accrespercentage. In 2025 bedraagt het BCF-plafond voor gemeenten € 4,5 miljard. Als de gezamenlijke declaraties onder dit plafond blijven, wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding volgt een uitname. Jaarlijks wordt bij de Septembercirculaire een voorschot verstrekt op de verwachte onderschrijding van dat kalenderjaar. In de Meicirculaire van het volgende jaar volgt dan de afrekening.

In deze circulaire bedraagt het voorschot voor het jaar 2025 € 428 miljoen. Voor Waalwijk is dit een bedrag van € 1.196.000. Hier staat tegenover dat de stelpost BCF van € 867.000 voor 2025 komt te vervallen. Zodoende levert dit voor Waalwijk per saldo een voordeel op van € 329.000 in 2025. Ad. c: Hoeveelheidsverschillen en uitkeringsbasis De hoogte van de algemene uitkering wijzigt door ontwikkelingen in de maatstaven. De grootste stijgingen in de Septembercirculaire zijn veroorzaakt door: het aantal inwoners met een migratieachtergrond, het aantal eenpersoonshuishoudens, het aantal inwoners 75+ en de waardering voor de regionale centrumfunctie. Voor Waalwijk levert dit tot en met 2029 een jaarlijks voordeel op variërend van € 1,1 tot € 1,2 miljoen. Ad. d: Taakmutaties Er zijn meerdere taakmutaties geweest, waarvoor middelen aan het gemeentefonds zijn toegevoegd. Een aantal van deze taakmutaties worden uitgewerkt in beleid. De middelen worden tijdelijk geparkeerd op de stelpost taakmutaties gemeentefonds totdat het beleid en de financiële gevolgen in beeld zijn. Het deel wat niet aangewend wordt voor nader in te vullen beleid zal op een later moment weer vrijvallen in het gemeentefonds en integraal onderdeel uitmaken van de algemene dekkingsmiddelen bij de begroting.

De som van de taakmutaties zijn: 2025 € 2,4 miljoen; 2026 € 140.000; 2027 € 103.000, 2028 € 97.000 en voor 2029 € 96.000. De grootste taakmutatie heeft betrekking op Hervormingsagenda jeugd 2023 en 2024 van € 2,3 miljoen in 2025 voor de gemeente Waalwijk. Het demissionair kabinet heeft besloten tot compensatie van de incidentele tekorten op jeugdzorg in 2023 en 2024. Het gaat om een landelijk bedrag van € 728 miljoen in 2025 voor de ondersteuning van de transformatie van de Jeugdhulp. Ad. e: Decentralisatie, integratie en suppletie-uitkeringen In de Septembercirculaire zijn voor gemeente Waalwijk twee nieuwe decentralisatie-uitkeringen opgenomen, die in de bijlage worden toegelicht: Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) voor 2025 een bedrag van € 1,59 miljoen en Overheidsbrede dienstverlening. En een structureel bedrag vanaf 2026 van € 44.000. De overige mutaties binnen de integratie- en decentralisatie-uitkeringen worden in de bijlage toegelicht. 3. Consequenties voor de begrotingspositie Rekening houdend met de uitkomsten van deze circulaire ontstaat het volgende financieel beeld 2025 – 2029, waarbij de raming uit het Voorjaarsbericht 2025 als basis is genomen voor het jaar 2025 en de ramingen uit de Begroting 2026 voor de jaren 2026 en verder:

2/6 Taxandriaweg 6

Postbus 10150

5140GB Waalwijk

t 0416-683456

info@waalwijk.nl

www.waalwijk.nl

Bedragen x € 1.000 V = Voordeel N = Nadeel Stand voor Septembercirculaire 2025

2025

Effecten Septembercirculaire 2025

V

1.645 V

V

3.294

V

2026

1.649

Stand na Septembercirculaire 2025

2027

2028

V 49 946

V

365

V

775

V 995

V

1.140

2029

N 1.859 V

686

N 1.173

N 2.212 V

618

N 1.594

De financiële effecten van de Septembercirculaire 2025 zullen voor de jaren 2025-2029 worden opgenomen in het Najaarsbericht 2025. Tevens wordt het voordeel uit de Meicirculaire 2025 van € 1.817.000 voor het jaar 2025 verwerkt in het Najaarsbericht 2025. Samenvattend De effecten voor de algemene uitkering zijn ten opzichte van de Meicirculaire 2025 positief voor de gemeente Waalwijk. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het accres, BTW Compensatiefonds, de aanpassing van de hoeveelheidsverschillen, taakmutaties en mutaties binnen decentralisatieuitkeringen. Als we het resultaat bekijken na oormerkingen dan blijft er een positief resultaat over in de jaren 2025-2029, deze worden gemuteerd met het begrotingsresultaat. Hoogachtend, HET COLLEGE VAN WAALWIJK, de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha Ausems

Bijlagen: 1 (zie volgende bladzijde)

3/6 Taxandriaweg 6

Postbus 10150

5140GB Waalwijk

t 0416-683456

info@waalwijk.nl

www.waalwijk.nl

Bijlage 1: toelichting op geoormerkte bedragen en stelposten De volgende wijzigingen zijn doorgevoerd in decentralisatie-, integratie- en specifieke uitkeringen: (bedragen * €1.000) - Decentralisatie, integratie en suppletie-uitkeringen Participatie (IU) Impulsbudget sociale infrastructuur (DU) Versterking omgevingsveiligheidsdiensten (DU) Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE)(DU) Overheidsbrede Dienstverlening

2025 17

2026 1.760

2027 173

2028 73

2029 56

0 0 17

90 11 22

96 11 22

1 11 17

1 11 0

0

1593

0

0

0

0

44

44

44

44

- Taakmutaties Rijksvaccinatieprogramma Wet integrale suïcidepreventie Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 Toezicht gastouderopvang Implementatie Participatiewet in balans Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen

2.422 6 0 2.299 0 82 35

65 0 25 0 5 35

41 0 26 0 7 8

35 0 26 0 7 2

34 0 26 0 6 2

Totaal geoormerkte bedragen en stelposten

2.439

1.825

214

108

90

Toelichting Decentralisatie- en Integratie-uitkeringen: Voor Waalwijk gelden zijn er de volgende mutaties in uitkeringen die geoormerkt of te wel budgettair neutraal verwerkt kunnen worden: Participatie Beschut werk In de periode 2025-2027 wordt in totaal ruim € 110 miljoen beschikbaar gesteld om de werking van loonkostensubsidie (LKS) bij beschut werk te verbeteren. De extra middelen worden toegevoegd aan de Rijksbijdrage beschut werk via de IU Participatie. Na de inwerkingtreding van de wijziging zullen de extra middelen onderdeel worden van het budget voor de bijstand en loonkostensubsidies. Impulsbudget sociale infrastructuur Door de toekenning van de loon- en prijsontwikkeling (LPO) wijzigt de omvang van de decentralisatie-uitkering ‘Impulsbudget sociale infrastructuur’. Ook is de verdeling vanaf 2026 bijgewerkt op basis van veranderingen in samenwerkingsverbanden en de nieuwste gegevens voor de verdeelmaatstaf. Deze uitkering loopt van 2025 tot en met 2034. In 2025 gaat het om € 1,7 miljoen en vanaf 2026 tot en met 2034 om € 1,5 miljoen. Versterking omgevingsveiligheidsdiensten De VNG, namens de gemeenten, en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zijn overeengekomen (in het bestuurlijk omgevingsberaad van 24 oktober 2024) dat bepaalde taken van het vervolg op de Meerjarenagenda Versterking Omgevingsveiligheid (MVO) door gemeenten worden uitgevoerd.

Het gaat om wettelijke taken op het terrein van de omgevingsveiligheid. Het gaat om een bedrag van € 3,9 miljoen in 2025, € 4,9 miljoen in 2026 en in 2027 en € 3,8 miljoen in 2028. De verdeling is gebaseerd op de gemeentelijke verdeelsleutel Externe Veiligheid (gebaseerd op aantal risicobronnen en inwonersdichtheid). Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) De decentralisatie-uitkering CDOKE vervangt de SPUK CDOKE. In 2026 wordt een bedrag van ruim € 666 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op he gebied van klimaat- en energiebeleid. Van dit bedrag wordt € 30,5 miljoen in een volgende circulaire verdeeld op basis van een in overleg met de VNG nog vast te stellen verdeelsleutel. De middelen zijn ook beschikbaar voor de periode 2027 tot en met 2030 maar de uitkeringsvorm na

4/6 Taxandriaweg 6

Postbus 10150

5140GB Waalwijk

t 0416-683456

info@waalwijk.nl

www.waalwijk.nl

2026 is nog niet bepaald. Deze decentralisatie-uitkering bestaat uit basisfinanciering en planfinanciering. Alle gemeenten ontvangen basisfinanciering voor de vergroting van hun capaciteit. Daarnaast zijn aanvullend middelen beschikbaar voor gemeenten die in 2024 of 2025 planfinanciering hebben aangevraagd voor bijvoorbeeld het instellen van een zero emissie-zone, het aanleggen van zonneweiden of windparken en het aardgrasvrij maken van woningen. Voor Waalwijk gaat het om een bedrag van € 1.593.000 voor 2026. Overheidsbrede Dienstverlening De SPUK Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) wordt vanaf 2026 omgezet naar de decentralisatie-uitkering Overheidsbrede Dienstverlening. Via deze uitkering worden gemeenten gefaciliteerd om laagdrempelige en empatische ondersteuning te bieden bij regelzaken met de (digitale) overheid en om hun regierol in het lokale netwerk in te vullen. Hiervoor is vanaf 2026 een structurele bijdrage van € 15,4 miljoen beschikbaar. Voor Waalwijk gaat het om een structureel bedrag van € 44.000 vanaf 2026. Taakmutaties Voor Waalwijk gelden de volgende taakmutaties die geoormerkt kunnen worden: Rijksvaccinatieprogramma Per 1 januari 2025 worden er op advies van de Gezondheidsraad verschillende wijzigingen aangebracht in het vaccinatieschema van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP).

Dit betekent dat sommige vaccinaties op een andere leeftijd aangeboden worden en dat er voor bepaalde leeftijdscohorten inhaalcampagnes nodig zijn. Deze veranderingen in het RVP schema hebben daarmee ook gevolgen voor de taken van gemeenten vanwege hun verantwoordelijkheid voor de uitvoering en financiering van het RVP. De budgettaire impact van de wijzigingen in het vaccinatieschema van het RVP verschilt in de periode 2025 t/m 2029 per jaar. De kosten voor gemeenten stijgen in de gehele periode 2025 tot en met 2029 in totaal met € 2,3 miljoen. Dit bedrag wordt voor de hele periode in één keer in 2025 aan de algemene uitkering toegevoegd. Wet integrale suïcidepreventie Op 1 januari 2026 treedt de Wet integrale suïcidespreventie in werking. Gemeenten worden op grond van deze wet geacht suïcidepreventie in hun gezondheidsbeleid op te nemen en uit te voeren. Hiertoe wordt vanaf 2026 jaarlijks € 10 miljoen beschikbaar gesteld. De middelen worden verdeeld via het cluster Sociale basisvoorzieningen. Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 Naar aanleiding van de eerdere afspraken in het voorjaar met de VNG heeft het kabinet besloten tot compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Gemeenten ontvangen in totaal € 728 miljoen van het Rijk die ze kunnen inzetten ter ondersteuning van de transformatie van de Jeugdhulp conform de afspraken in de Hervormingsagenda.

Het gaat dan om het versterken van de sociale basis en stevige lokale teams, met tevens aandacht voor het verbeteren van kind- en gezinsbescherming en de bredere integrale aanpak sociaal domein. De middelen worden verdeeld via het cluster Individuele voorzieningen Jeugd. De gemeente Waalwijk ontvangt voor het jaar 2025 een bedrag van € 2.299.000. Toezicht gastouderopvang De Eerste Kamer heeft ingestemd met het wetsvoorstel om de kwaliteit van gastouderopvang beter te waarborgen. De nieuwe kwaliteitseisen gaan gelden vanaf 1 juli 2026 (naast enkele kleinere wijzigingen die ingaan per 1 januari 2026). De wetswijziging leidt tot meerkosten voor toezicht en handhaving op de gastouderopvang. Het gaat om € 1,4 miljoen in 2026, € 2,2 miljoen in 2027 en 2028 en daarna aflopend naar € 1,8 miljoen in 2029 en structureel € 1,7 miljoen vanaf 2030. Implementatie Participatiewet in balans Het wetsvoorstel Participatiewet in Balans is een initiatief om de Participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren, met name door meer maatwerk, versoepeling van regels en een menselijkere aanpak. In totaal wordt er € 58,1 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd. Er wordt € 55,5 miljoen beschikbaar gesteld in de periode 2025-2030 ten behoeve van de implementatie van deze wet. Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen

5/6 Taxandriaweg 6

Postbus 10150

5140GB Waalwijk

t 0416-683456

info@waalwijk.nl

www.waalwijk.nl

Het kabinet stelt eenmalig € 60 miljoen beschikbaar aan gemeenten voor de organisatie van de vervroegde Tweede Kamerverkiezing op 29 oktober. Het kabinet heeft hierover besloten na overleg met de VNG. Deze vergoeding is aanvullend op de vergoeding die gemeenten jaarlijks via het gemeentefonds krijgen voor de uitvoering van hun wettelijke taken bij het organiseren van verkiezingen. De middelen worden verdeeld via het cluster Bestuur en ondersteuning, maatstaf inwoners.

6/6 Taxandriaweg 6

Postbus 10150

5140GB Waalwijk

t 0416-683456

info@waalwijk.nl

www.waalwijk.nl