081-23a Bijlage Evaluatie 2.0 Integraal Waterplan

Evaluatie Integraal Waterplan Waalwijk 2021-2024 (IWW) Deze evaluatie betreft de periode 2021-2022 van het Integraal Waterplan Waalwijk 20212024. In het IWW is aangegeven dat begin 2023 een evaluatie wordt uitgevoerd en dat de raad hierover wordt geïnformeerd. Deze evaluatie geeft ook input voor het nieuw op te stellen IWW 2025-2027. De looptijd van het nieuwe IWW is eenmalig drie jaar om een betere afstemming te krijgen met het Integraal Uitvoeringsprogramma (IUP). Het IWW is op deze pagina te downloaden: https://www.waalwijk.nl/water-thematischbeleid Op 31 augustus krijgt u een beknopte toelichting op deze brief en is er gelegenheid tot het stellen van vragen. De evaluatie volgt de hoofdstukindeling van het IWW: 1. Inleiding. Hier zijn geen relevante aspecten voor de evaluatie in opgenomen; 2. Wat hebben we gedaan. Dit betreft de evaluatie van de voorloper van dit IWW; 3. Wat willen we. Hier staan de ambities geformuleerd van dit IWW en de verdere toekomst; 4. Wat hebben we. Hierin staat de areaalgegevens beschreven; 5. Wat gaan we doen. Hier staan de maatregelen beschreven die we in deze planperiode 2021-2024 willen uitvoeren; 6. Wat voor gevolgen heeft dit voor de personele inzet en financiën. Hier staat beschreven welke personele bezetting en financiën er nodig zijn; 7. Voortgangsbewaking. Hier staan de verschillende overlegstructuren beschreven op het gebied van water.

Op de laatste pagina van deze brief is een lijst opgenomen met vaktermen en een korte uitleg daarbij. In de volgende hoofdstukken zijn de vetgedrukte koppen overgenomen uit het IWW. Daaronder staat de evaluatie beschreven op dat specifieke onderwerp.

1. Inleiding Dit hoofdstuk is niet geëvalueerd wegens het algemene karakter.

2. Wat hebben we gedaan Dit hoofdstuk in het IWW behandelt de evaluatie van de voorliggende planperiode 20162020. Bij het aanbieden van het IWW 2021-2024 aan de raad in november 2020, is deze evaluatie al gedeeld met de raad.

3. Wat willen we Dit hoofdstuk van het IWW beschrijft de plannen en ambities die deels binnen de planperiode 2021-2024 vallen en deels reiken over een langere tijdsperiode.

1

Invoering van de Omgevingswet. De invoering van de Omgevingswet was bij het opstellen van het IWW voorzien voor 2022. Na uitstel zal deze wet met ingang van 1 januari 2024 in werking treden. Bij het opstellen van het IWW is de hoofdstukindeling zo gekozen dat deze past in de structuur van de Omgevingswet. In 2050 willen we dat 60% van het totale verhard oppervlak is afgekoppeld van de riolering. Uit de areaalgegevens van het Basisrioleringsplan (BRP) blijkt dat 362 ha verhard oppervlak afwatert naar een rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) van het waterschap Brabantse Delta. Voor 2021 was er al 27 ha afgekoppeld. Oorspronkelijk was er dus 362 + 27 = 387 ha aangesloten. Om het doel van 60% te bereiken, dient er in 2050 233 ha van de huidige verharding te zijn afgekoppeld. Er is momenteel 33 ha afgekoppeld. Dit wordt hoofdstuk 5 nader toegelicht. Vanuit de duurzaamheidsambitie wordt onderzocht of er energie uit afvalwater kan worden gewonnen. Het idee is dat er uit de temperatuur van afvalwater energie wordt gewonnen. In Nederland lopen er verschillende onderzoeken naar deze complexe methode. Gemeente Waalwijk volgt deze landelijke ontwikkelingen. Bestrijden van droogte door robuuste watersystemen aan te leggen. Eén van de componenten van de klimaatverandering is droogte. Hierdoor neemt onze grondwatervoorraad af.

Dat is schadelijk voor de natuur, maar ook onze drinkwatervoorraad neemt hierdoor af. Met het IWW leveren we een bijdrage om droogte te bestrijden door de grondwatervoorraad zoveel mogelijk aan te vullen. We richten ons zowel op nieuwbouw als op bestaande bouw. Bij nieuwbouw, aanbouw, uitbreiding van bestaande verharding en reconstructies is het uitgangspunt om 60 mm hemelwaterberging aan te leggen op eigen terrein, of wel 60 liter per vierkante meter verharding. Dit sluit aan bij de norm die door de Brabantse Waterschappen wordt gehanteerd. Het is goed merkbaar dat ruimte schaars is, waardoor het vaak moeilijk is om de waterberging in te passen in de plannen. Voor het afkoppelen van bestaande bebouwing is er een stimuleringsregeling. Deelname is op basis van vrijwilligheid. Een belangrijke voorwaarde uit de regeling is dat er voor het af te koppelen oppervlak 20 mm berging wordt aangelegd, ofwel 20 liter per vierkante meter verharding. We hanteren een praktische ondergrens van 20 m2. In beide gevallen streven we na dat het geborgen water infiltreert in de bodem en daarmee de grondwatervoorraad aanvult. In gebieden met een hoge grondwaterstand (minder dan 70 cm onder maaiveld) of een slechte waterdoorlatendheid (bijvoorbeeld klei) loopt de waterberging langzaam leeg naar oppervlaktewater. Bij de zorg voor het oppervlaktewater zijn zowel waterschap als gemeente betrokken.

Het stedelijk water en riolering van de gemeente en de watergangen en rioolzuivering van het waterschap zijn nauw met elkaar verbonden. Samenwerking is van belang om knelpunten op te lossen en samen kansen te verzilveren. We voeren gezamenlijke studies uit en stemmen werkzaamheden op elkaar af om zoveel mogelijk werk-met-werk te 2

kunnen maken. Een actueel voorbeeld is de baggeropgave. Het waterschap is verantwoordelijk voor het verwijderen van het slib uit de watergangen. Zij moeten immers borgen dat de watergangen voldoende berging en afvoercapaciteit hebben. Op locaties waar de oever van de gemeente is, is de gemeente “ontvangstplichtig”. Dat wil zeggen dat de gemeente het uitkomende slib moet verwerken en/of afvoeren. Door een goede afstemming van deze werkzaamheden, voeren we het baggerwerk heel efficiënt uit.

4. Wat hebben we Onze omgeving is continu in beweging en verandert van jaar tot jaar. Dat betekent dat ons areaal ook steeds verandert. Enkele voorbeelden: • Bij nieuwbouw wordt nieuwe riolering aangelegd. Vuilwater en hemelwater worden hierbij gescheiden ingezameld. • Bij een reconstructie wordt het gemengd riool vervangen door een nieuw riool en een aparte hemelwatervoorziening. Soms blijkt dit niet mogelijk, bijvoorbeeld door de ligging van grote hoeveelheden kabels en leidingen. In de onderstaande tabel een vergelijking tussen de areaalgegevens zoals die in 2020 zijn aangeleverd voor het IWW en de huidige gegevens uit 2023. Areaalgegevens Areaal Hoofdriool Rioolaansluitingen Pompen (gemalen)

2020 320 22.500 320

2023 345 23.850 325

Eenheid Km Stuks Stuks

We zien op alle onderdelen een toename. Dat is verklaarbaar door uitbreiding van het stedelijk gebied. Daarnaast dient te worden opgemerkt dat er in ons nieuw beheersysteem betere gegevens beschikbaar zijn. Als we inzoomen op het hoofdriool, zien we dat in de periode 2021-2022 bij nieuwbouw gescheiden riolering is aangelegd. Een DWA-riool voor het vuile water en een HWA-riool voor het hemelwater. Bij reconstructies leggen we nieuwe HWA-voorzieningen aan. Daar sluiten we het hemelwater van de openbare verharding op aan en we stimuleren mensen om ook de voorkant van hun dak daarop aan te sluiten. Het vuilwater en een restant van hemelwater blijft aangesloten op het verbeterd gemengd riool. “Verbeterd” slaat erop dat de openbare ruimte van het gemengd riool is afgekoppeld. Om de areaalgegevens nog beter op orde te krijgen, loopt er nu een actie om inzicht te krijgen in de aanwezige infiltratievoorzieningen zoals kratten en om deze op te nemen in het beheersysteem. We reinigen inspecteren ieder jaar 10% van het rioolstelsel. We reinigen alle kolken twee maal per jaar en de lijngoten één maal per jaar. Gemalen worden jaarlijks geïnspecteerd en één tot drie maal per jaar gereinigd. Dit alles hebben we conform planning uitgevoerd. We zien dat er steeds meer kwel ontstaat met typische waardevolle natuurontwikkeling tot gevolg. 3

De Westelijke Langstraat is hier een mooi voorbeeld, al is de omvorming van dit gebied nog in ontwikkeling. Met name bij de woningen is het grondwater een zeer belangrijk aandachtspunt. De provincie is hiervoor eerste aanspreekpunt en de instantie die de ontwikkeling van het grondwater nauwlettend volgt. Daarbij worden ze ondersteund door het waterschap Brabantse Delta. Een nieuw AfvalwaterAkkoord (AWA) voor gemeente en waterschap. In een AWA worden afspraken vastgelegd tussen gemeente en waterschap, in dit geval gemeente Waalwijk en waterschap Brabantse Delta. Het gaat specifiek over de hoeveelheid afvalwater die per rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) mag worden afgevoerd en welke maatregelen beide partijen treffen om die hoeveelheid afvalwater en de verwerking ervan te optimaliseren. In 2021 hebben gemeente en waterschap een nieuw AWA ondertekend. Een nieuw Basisrioleringsplan (BRP) is in 2022 opgeleverd. Een BRP is een onderzoek naar het functioneren van het gemeentelijk rioleringsstelsel. De onderzoeksvraag daarbij is of het water (vuilwater en hemelwater) zonder overlast of schade kan worden verwerkt. Hiervoor wordt een computermodel gebruikt waar verschillende buien mee worden doorgerekend. De buien waarmee het model wordt doorgerekend zijn allen gebaseerd op gegevens van Stichting Rioned.

Voor het gemengde rioolstelsel geldt dat de bui die gemiddeld eens per 2 jaar valt, moet kunnen worden verwerkt. Overlast met water tussen de stoepranden is eens in de 10 jaar acceptabel, maar schade met water in gebouwen mag niet vaker dan eens per 25 jaar voorkomen. Hemelwatersystemen dienen robuuster te zijn en daarmee klimaatbestendiger. 60 mm berging is hierbij de norm. Uit de berekeningen blijkt dat er enkele gebieden zijn die gevoelig zijn voor wateroverlast, waaronder Loonsestraat, Heistraat en Wendelnesseweg Oost. Veel van deze straten of in de omgeving ervan zijn opgenomen in het IUP. Door in te zetten op afkoppelen worden de riolen ter plaatse minder belast en zal de kans op overlast afnemen. Omvorming van groen naar (groene) wadi pakt de wateroverlast aan. Een relatief eenvoudige manier is het omvormen van groen naar een wadi. Dit is een brede greppel van maximaal 50 cm diep. Meer dan 95% van de tijd staat de wadi droog en oogt deze als een groene ruimte. Alleen tijdens neerslag staat er maximaal enkele decimeters water in de wadi die in enkele uren tot maximaal 2 dagen weer leeg is. In Landgoed Driessen liggen veel wadi’s waar de omliggende verharding via het oppervlak op afwatert. Deze zijn al bij de aanleg van de wijk aangelegd. De klachtenregistratie. Ons systeem voor klachtenregistratie is in 2022 overgegaan van de RSB-melddesk naar Fixi.

In 2021 zijn er 475 meldingen geregistreerd over riolering (412 meldingen) en (oppervlakte)water (63 meldingen). In 2022 zijn er 549 meldingen geregistreerd over riolering (459 meldingen) en (oppervlakte)water (90 meldingen).

4

Onder de categorie riolering komen veel meldingen binnen over kolken, verstoppingen en het opvragen van riooltekeningen van de eigen huisaansluiting. Verder valt op dat na extreme neerslag meldingen over water op straat binnenkomen. Bij de categorie (oppervlakte)water komen veel meldingen binnen over het beheer, vervuiling, vissterfte en verstoppingen. De toename voor 2022 is deels te verklaren door circa 15 meldingen die niet in deze categorie thuishoren (waterleiding, riolering) en enkele dubbele meldingen. Controle op aansluitingen en lozingen op de riolering en op het oppervlaktewater. Controle op aansluitingen en lozingen heeft conform het raadsbesluit over de inzet van handhaving een lage prioriteit. Onderzoek heeft uitgewezen dat bij een gescheiden stelsel foutaansluitingen voorkomen. Uit gesprekken met de betrokkenen blijkt doorgaans geen onwil. Gevolg is wel dat in zo’n situatie vuilwater wordt geloosd op het hemelwaterstelsel dat vervolgens uitmondt in het oppervlaktewater. Dat leidt er bijvoorbeeld toe dat de kwaliteit het slib in de watergangen plaatselijk zo slecht is, dat het niet kan worden hergebruikt, maar tegen hoge kosten moet worden afgevoerd en gestort.

5. Wat gaan we doen Dit hoofdstuk in het IWW beschrijft de maatregelen voor de planperiode 2021-2024. Voor de evaluatie is het daarom een interessant hoofdstuk. Bij nieuwbouw wordt enkel vuilwater aangesloten en afgevoerd naar de zuivering. Dit wordt als norm zo gehanteerd. Bij nieuwbouw wordt hemelwater op het eigen perceel opgevangen (60 mm). Bij nieuwbouw wordt deze eis zo gehanteerd en uitgevoerd. De raad heeft in 2021 de hemelwaterverordening vastgesteld. Dit biedt de mogelijkheid tot handhaving indien iemand geen of te weinig waterberging aanlegt. Opgemerkt dient te worden dat er in de periode 2021-2022 nieuwbouw is gerealiseerd die onder het oude regime is voorbereid en vergund. Hiervoor gelden nog de toenmalige eisen voor de waterberging. Om in bouwplannen de waterhuishouding zo goed mogelijk in te passen is vroegtijdig overleg nodig met de wateradviseur van de gemeente. Bij de betrokken teams hebben we vooraf uitleg gegeven over het belang van de vroegtijdige betrokkenheid van de wateradviseur. Daardoor merken we dat de wateradviseur ook steeds beter wordt aangehaakt bij bouwplannen. Uit te voeren onderzoeken Onderzoek Databeheer - jaarlijks Hydraulische berekeningen uitvoeren Inspecteren gemalen en drukriolering Inspecteren riolering – 10% per jaar

Uitgevoerd Ja Ja (BRP 2022) Ja Ja 5

Inspecties oppervlaktewater, met name duikers Overige onderzoeken: • Foutaansluitingen Haven 7 • Overstort Professor Asserweg • Waterhuishouding Landgoed Driessen Uit te voeren onderhoud Te onderhouden object Vrijverval riolering Gemalen Persleidingen Drukriolering Individuele Behandeling Afvalwater (IBA) Oppervlaktewateren

Ja, na melding Ja Loopt Loopt

Onderhoudsmaatregelen Reiniging, verstoppingen, reparaties Reiniging, verstoppingen, reparaties Reiniging, verstoppingen Reiniging, verstoppingen, reparaties Reiniging, verstoppingen, reparaties

Uitgevoerd Ja Ja Ja Ja Ja

Maaien, reiniging duikers

Ja, na melding

Rioolvervangingen in 2021 en 2022 In de periode 2021 en 2022 waren per jaar 3 km rioolvervanging gepland. Dit vormt een overbrugging tussen de 1 à 2 km rioolvervanging in de jaren ervoor en de gemiddeld 4 à 5 km die na deze planperiode nodig is. Uit de gegevens blijkt dat in de periode 2021-2022 ruim 3,2 km riolering is vervangen. • Verbeterd Gemengd Riool 3.223 m • Hemelwaterriool 2.150 m • Afgekoppeld verhard oppervlak 35.979 m2 Hieruit blijkt dat over een groot deel van de reconstructie een hemelwaterriool naast het (verbeterd) gemengd riool is aangebracht. Het betreft projecten uit het Integraal Uitvoeringsprogramma (IUP) 2019-2020. Er zijn een aantal oorzaken aan te wijzen waarom er op dit moment minder dan 3 km rioolvervanging per jaar is gerealiseerd: • De voorbereidingstijd van projecten is langer geworden. Dat heeft onder andere te maken met de participatietrajecten die we doorlopen. • Door Corona en stikstofperikelen zijn veel projecten (deels) voorbereid, maar nog niet tot uitvoering gekomen. • Bij veel projecten zijn er werkzaamheden door nutsbedrijven nodig. De doorlooptijden bij deze organisaties is afgelopen jaren fors toegenomen. Ter indicatie: Enexis hanteert dat werkzaamheden een jaar na opdracht worden uitgevoerd. • Schaarste van grondstoffen en personeel hebben er afgelopen jaren toe geleid dat de levertijd van producten sterk is toegenomen.

Enkele jaren geleden was het nog normaal dat een aannemer enkele weken na opdracht kon starten met de uitvoering. Tegenwoordig is dat eerder na enkele maanden. Wat betreft het personeel, zien we al enkele jaren een behoorlijke krapte op de arbeidsmarkt. Ondanks dat de uitvoering en realisatie is vertraagd, werkt onze organisatie wel hard door aan de voorbereiding van nieuwe projecten. Daarom verwachten wij de komende jaren de achterstand in te halen. Jaarlijks dienen er gemiddeld 15 pompinstallaties te worden vervangen.

6

In de periode 2021-2022 zijn er 17 installaties vervangen: 8 stuks in 2021 en 9 stuks in 2022. Dat is minder dan het gemiddelde. Vervanging doen we als de onderhoudsrapportages daar aanleiding toe geven. Afgelopen jaren bleek dat minder dan gemiddeld te zijn. Het gemiddelde van 15 vervangingen per jaar is echter gebaseerd op een langere termijn van 10 tot 15 jaar. Daarom is het niet vreemd dat over een periode van 2 jaar afwijkingen optreden ten opzichte van het meerjarig gemiddelde. Gemeenschappelijk maai- en baggerbeleid met het waterschap. De watergangen in gemeente Waalwijk bestaan uit een wateroppervlak dat door het waterschap wordt beheerd en taluds (oevers) die door de gemeente of derden worden beheerd. Samenwerking tussen waterschap en gemeente kan voordelen opleveren voor beide partijen. In 2023 gaan we samenwerken met het maaibestek van het Waterschap Brabantse Delta. In het baggerbeleid is geen samenwerking, omdat gemeente Waalwijk tot nu toe weinig eigen baggerwerk heeft. Bij voorkomende baggerwerkzaamheden is er wel een gedegen afstemming tussen waterschap en gemeente. Activiteiten, maatregelen en ontwikkelingen in onze buitenruimte toetsen we op klimaatbestendigheid.

Het IWW haakt aan bij de Global Goals: • #6: schoon water en sanitatie; • #9: water als infrastructuur voor de aan- en afvoer van zowel drinkwater als afvalwater; • #11: duurzame steden en gemeenschappen met hergebruik, circulariteit en gezondheid; • #13: klimaatactie - water vasthouden ter bestrijding van droogte en hitte; • #14: leven in het water bestaat uit een gezond en aantrekkelijk ecosysteem; • #17: partnerschappen, juist omdat water zoveel functies heeft en raakvlakken kent met andere belanghebbenden is samenwerking nodig om het watersysteem optimaal in te richten. Voor water zijn dit vooral de thema’s afkoppelen, waterberging en droogtebestrijding. Afkoppelen is ondertussen standaard, al hebben we nog een uitdaging om eigenaren van woningen en bedrijven mee te krijgen. Daarnaast blijkt ook dat de benodigde ruimte in het openbare gebied niet altijd aanwezig is. Wat betreft waterberging en droogtebestrijding is er een tendens gaande dat hemelwater liever wat langer wordt vastgehouden in het gebied waar het valt. We hebben daarbij wel extra aandacht dat het vasthouden niet leidt tot problemen, bijvoorbeeld door een te hoge grondwaterstand. Bewustwording van klimaatbestendigheid bij bewoners en bedrijven. De meeste grond in de gemeente Waalwijk is van particulieren.

Om onze leefomgeving klimaatbestendig in te richten, kunnen we niet zonder medewerking van die particulieren. Dat begint met bewustwording zoals het duurzaamheidsfestival, de week van het water, een scholenprogramma en berichten op de socials. We verleiden mensen tot actie met de stimuleringsregelen afkoppelen, de inzet van afkoppelcoaches, het NK Tegelwippen en de tegeltaxi. De stimuleringsregeling afkoppelen is medio 2021 vastgesteld en sindsdien van kracht. Er hebben 53 mensen in 2021 deelgenomen en 42 mensen in 2022. Samen hebben zij in totaal 1,35 ha (3 voetbalvelden) aan verharding van het riool afgekoppeld. De regeling is 7

nu enkel gericht op percelen die zijn aangesloten op gemengde riolering. Door de regeling te verbreden kan een grotere doelgroep deelnemen. Denk hierbij aan percelen die nu op gescheiden riolering zijn aangesloten. Daarnaast is verbreding mogelijk door meer inzet op grotere spelers zoals woningcorporaties en bedrijven. Hiermee kunnen we een sterke impuls geven aan het af te koppelen particuliere oppervlak. In 2022 heeft gemeente Waalwijk voor het eerst deelgenomen aan het NK Tegelwippen. Met ruim 16.000 gewipte tegels behaalde we in onze categorie de 19e plaats van in totaal 80 deelnemers. Het beheersysteem is nog niet geheel compleet als het gaat om drainage. Een deel van de gegevens van de drainage die in het verleden is aangelegd, is niet teruggekoppeld naar de beheerorganisatie. Overigens heeft dit niet geleid tot grondwaterproblemen. Actualisatie van de Aansluitverordening riolering en de Bouwverordening. Actualisatie van beide verordeningen is voorzien in 2023. Afstemming vindt plaats met het team vergunningen om ervoor te zorgen dat dit goed landt met de inwerkingtreding van de Omgevingswet.

6. Wat zijn de gevolgen voor personele inzet en financiën Personele inzet. De Leidraad Riolering van Stichting Rioned geeft een benodigde capaciteit tussen 6 en 10 fte aan. De huidige bezetting op water/riolering is 7,15 fte. Daarmee is de beoogde uitbreiding uit het IWW ingevuld. Financiën. Financieel zou de rioolvoorziening per 31 december 2022 € 1.935.324 bedragen. Dat blijkt € 3.395.338 te zijn. Uitgangspunt is om de rioolvoorziening boven € 1 miljoen te houden om onvoorziene omstandigheden te kunnen opvangen. Er zijn meerdere oorzaken aan te wijzen die ertoe hebben geleid dat de rioolvoorziening hoger is dan verwacht. De belangrijkste posten zijn: 1. De afgelopen jaren is minder rioolvervanging uitgevoerd dan gepland. De redenen hiervoor zijn al beschreven. Daardoor zijn de posten voor rente en afschrijving samen circa € 750.000 lager dan begroot. 2. De rest van het verschil is terug te vinden in meerdere posten waarbij “onderhoud en reparatie” met circa € 150.000 en “rioolinspecties” met € 100.000 de grootste posten vormen. Overigens blijkt de afwijking op deze twee posten incidenteel te zijn. Ondanks dat de voorziening op dit moment een behoorlijke omvang heeft, moeten we rekening houden met de aanstaande inhaalslag in rioolvervanging en de extreme indexering van prijzen in de grond-, weg- en waterbouw (GWW).

De CROW-indexcijfers voor betonproducten (zoals rioolbuizen) en bitumineuze bindmiddelen (in asfalt) zijn beide in 2022 met 30%-punten gestegen.

8

7. Voortgangsbewaking Bestuurlijke overleggen met het waterschap (2x per jaar). Tijdens de bestuurlijke overleggen worden zowel algemene ontwikkelingen besproken als projecten met raakvlakken; 2021: 6 juli en 9 december; 2022: wegens verkiezingen geen regulier overleg in het voorjaar. Najaarsoverleg over nieuwjaar heen geschoven naar 1 februari 2023. Samenwerkingsverband Hart van Brabant. Binnen dit samenwerkingsverband zijn er op het gebied van water twee relevante werkgroepen waarin we deelnemen: • Werkgroep klimaatadaptatie waarbij 9 à 10 keer per jaar overleg wordt gevoerd. • Afvalwaterteam Innovatie Kennis Agenda (IKEA) met 4 à 5 keer per jaar overleg, kennisdeling en gezamenlijke aanbestedingen Regulier ambtelijk overleg waterschap Brabantse Delta. De frequentie van dit overleg is afgelopen jaar aangepast van tweewekelijks naar vierwekelijks. Coördinerend wateroverleg met waterschap Brabantse Delta. Tegelijk met de ontwikkeling van Haven 8 door gemeente Waalwijk liep het project Aanpassing Waterhuishouding Waalwijk (AWW) door waterschap Brabantse Delta. Om de werkzaamheden zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen en knelpunten te voorkomen was er een coördinerend wateroverleg. Met de oplevering van het AWW is dit succesvol afgerond.

9

Woordenlijst met verklaring Afkoppelen

Afvalwater AWA - afvalwaterakkoord

Basisrioleringsplan

DWA – droogweerafvoer Duikers Drukriolering Foutaansluiting

Gemalen Gemengd riool Hemelwaterriool HWA - hemelwaterafvoer IBA - Individuele behandeling afvalwater Kolken Lijngoten Persleidingen RWZI rioolwaterzuiveringsinstallatie Verbeterd gemengd riool Vuilwaterriool Wadi

De afvoer van verharding en/of daken naar het riool wordt verbroken. Gebruikelijk is om deze afvoer dan op te vangen en liefst te infiltreren in de bodem. Water dat de houder wilt afvoeren. Dat kan vuilwater zijn, hemelwater, of een combinatie van beiden. Een overeenkomst tussen waterschap en gemeente waarin afspraken worden gemaakt over de hoeveelheid afvalwater dat de gemeente afvoert naar de RWZI’s van het waterschap. Ook kunnen hier afspraken worden gemaakt over de maatregelen die beide partijen treffen om de hoeveelheid afvalwater en de verwerking ervan te optimaliseren. Een studie waarbij een model van de gemeentelijke riolering wordt gecombineerd met de afwaterende oppervlakken. Met simulaties van buien wordt getest of het rioolstelsel voldoet en waar eventueel maatregelen nodig zijn om het stelsel op orde te houden of te krijgen. Vuilwater zoals de afvoer van keuken, badkamer, toilet en wasmachine. Buis die twee wateren met elkaar verbindt. Riool dat onder druk water afvoert. Een lozing van vuilwater op een hemelwaterriool of een lozing van hemelwater op een vuilwaterriool. Over het algemeen bevindt deze fout zich op het particuliere perceel. Pompinstallatie om water naar een hoger gelegen stelsel te verpompen. Riool waar zowel DWA als HWA op is aangesloten. Riool waar enkel HWA op is aangesloten. Regenwater, smeltwater, hagel.

Een zuiveringsinstallatie voor vuilwater van één woning. Dit wordt toegepast bij afgelegen panden waar de aanleg van riolering (te) kostbaar is. Putjes in de straat die het hemelwater opvangen. Meestal tegen of in de stoeprand geplaatst. Lange en smalle goot met rooster die hemelwater opvangt. Een buisleiding waar een gemaal afvalwater in pompt om het naar een hoger gelegen punt te transporteren. Een voorziening van het waterschap waar het afvalwater van de gemeente wordt gezuiverd. Het gezuiverde afvalwater wordt afgevoerd naar een oppervlaktewater. Een gemengd riool waar deels het verhard oppervlak van is afgekoppeld. Riool waar enkel DWA op is aangesloten. Een ondiepe berging voor hemelwater van maximaal 50 cm diep, begroeid met gras. Het water zakt vanuit de wadi weg in de bodem.

10