077-22 Bijlage AdviesKoersSociaalDomein SAR

soctALt AovtEsRAAD

Aon het College von B&W Waolwijk

Betreft: advies Koersbepaling Sociaal Domein Waalwijk Datum: 5 oktober 2022

Geacht College, Hierbij geeft de Sociale Adviesraad waalwijk (SAR) een reactie op de Koersbepaling die het College gaat voorleggen aan de Gemeenteraad. De Adviesraad heeft in een eerder stadium ook input geleverd in gesprekken die zijn gehouden met

de medewerkers die deze Koersbepaling aan het voorbereiden waren. Toch willen wij in ons advies een aantal aandachtspunten toevoegen waarbij wij ook refereren aan ons eerdere advies uit 2020 (een aanzet voor een nieuwe visie in het sociaal domein) en ons advies van rnaaft 2022 (hoofdlijnen

voor de huidige coalitieperiode 2022-20261.

1. Met de Koersbepaling wordt een kantellng ingeluid van de huidige (sinds 2015) geldende systematiek waarbij het zelfredzame individu centraal staat tegenover een overheid die op aanvraag al dan niet indiceert in de individuele omstandigheden van een individueel geval. De nieuwe Koersnota tendeert in onze ogen naar een overheid die kiest voor

samenredzaamheid. Een overheid welke haar focus legt op een generiek proactief beleid gericht op preventie door middel van investeringen in bestaanszekerheid, publieke (mentale) gezondheid en in gelijke kansen. Belangrijke analyse hierbU is dat "de huidige vorm van

organiseren inwoners niet duurzaam vooruat helpt en financieel en organisatorisch niet houdbaar is". De Bemeente wil deze ontwikkeling keren en stelt een nieuw systeem voor, gericht op meer welzijnsvoorzieningen aan de voorkant en een gemeente die dichtbÍ gaat organiseren en gaat investeren in buurt- en wijkopbouw.

2. Deze nieuwe koersbepaling sluit in die hoofdlijn aan bij de eerdere adviezen van de SAR, waarbij wij participatie en betrokkenheid van de inwoners, liefst van onderaf en georganiseerd op wijk- en buurtniveau als alternatief van het huidige beleid presenteerden onder de noemer van "Samenredzaamheid". Ook waarderen wij de aanzet voor de integraliteit waarmee de geschetste problemen in kansenongelijkheid en achterstand in gezondheid e.d. in samenhang worden beschreven Wij steunen derhalve de geformuleerde uitgangspunten in paragraaf 4.1 en adviseren om het verminderen van kansenongelUkheid in Waalwijk steeds als toets te hanteren bij de uitwerking van de aangekondigde beleidsnota's op blz. 20 van de Koersnotitíe.

3.

Bovenstaande visie is ambitieus. Als de SAR kijkt naar enkele andere gemeenten die in de afgelopen jaren op een dergelijke wijze aan de slag zijn gegaan dan ziet zij vaak eeh uitwerking in lang.iarige programma's van tien (Heerlen) tot soms wel twintig (Rotterdam) .iaar. De §AR pleit ook bij de uitwèrking van de nieuwe Waalwïkse koers in de aangekondigde uitwerkingen voor een luimé tijdshorizon waarbij er in het sociaal domein

samengewerkt wordt met duurzame partners op basis van langiarlge contracten en gezamenlijk gedeeldë ën ook uitdagende doelstellingen. Door middel van duidelijke, jaarlíkse prestatieafspraken kunnen deze doelen in meetbare prestaties worden ingekleurd. De SAR kan zich voorstellen dat daarbii ook be8onnen woÍdt met experimènten in bepaalde wiiken of buurten, om daarna als lerende organisatie de verworven inzichten over de gehele gemeente uit te roll€n. Het College benoemt vier scenario's die globale richtlng moeten geven aan de uitwerking' Het gaat daarbij hiet om scenario's die elkaar uitsluiten in de onderliggende uitwerking van

thema's maar die een hoofdrichting aangeven zo l.eeft de SAR begrepen. Dè SAR ziet scenario 4 als een methodiek die past bU haar eerdere adviezen voor een benadering waarin Waalwijk investeert in buurt- en samenlevingsopbouw en daarbij inwoner§ faciliteert in diverse lokale wijkgèrichte initiatieven elkaar te (gaan) ondersteunen en tè helpen. De SAR ziet op dat punt geen verschil in scenarío 3 of 4 als het gaat om de noodzaak om die benadering te kiezen en in beide scenario's fors te investeren in opbouwwerk en inloopdíenstèncentra, De focus dient volgens de SAR niet te liggen op de keuze voor één scenario, maar op de brede kwalitatieve doelstelling van een proactief beleid voor de gehele gemeente, waarbij de scenariokeuzè ondersteunend is aan het te voeÍen beleid. Daarom is volgens de SAR ook denkbaar dat voor de ene wijk gekozen wordt voor het ene scenario, maar voor een andere wijk een ander scenario. De §AR merkt èp dat niet duidelijk wórdt ín dè notà hoe inwoners benaderd gaan worden om

op de nieuwe manier te particÍperen. Dè communicatie over de nieuwe koers is direct een wezenlijk aspect bij het slagen of mislukken van een benadering van onderop, De SAR adviseert de gemeente gebruik te maken van nieuwe participatiemodellen zoals een Burgerberaad voor dit langiarige proces. Ook adviseert ziJ om sarnen te werken in een lerend

netwerk met andere gemeenten (zie Movisie-congresverslag 'Sterke sociale basis'23 septeÍnber 2022). Al eerder pleitte de SAR voor een benadering van onderop, waarbij ook zorginitiatieven vanuit de samenleving worden gestimuleerd en gefaciliteerd ?oals projectèn voor wonen over de generàties heen. M€t waardering voor de wijze waarop de scenario's domein-breed en ook in verhouding tot andere domeinen worden uitgewerkt, vindt de SAR het onderdeel Wonen in het overzicht van de vier scenario's te mager uitgewerkt. Alleefl het thema van uithuíszetting wordt hier genoemd. De SAR beveelt aan om te benoemen dat bij de uitwerking van gekozen scenario('s) hetthema Wonen meer ifltegraal wordt meegenomen. De crisis op de woningmarkl voor instromers maar ook het thema van de toënemende behoefte aan moderne combinaties van wonen en zorg (voor elkaar) van ouderen (al dan niet met jongeren) màken dat de SAR vindt dat dit thema breder moet worden meeg€nomen ín de uitwerking. Ook wil de SAR een lans breken voor het jeugdwerk bij de uitwerking van de gekozen koers. Bij de aangekondigde uitwerking in 2023 is de SAR van men:ng dat er veel aandacht gegeven

moet worden aan preventief jeugdwerk om de Waalwijkse jeugd de toekomst te geven die zij verdient.

6. De SAR constateert dat het Collegè in de scenario's een andere rol-definiëring van Team Wijz voorstaat. De SAR deelt de lijn om de taken van Team Wijz mèer te focussen en terug te brengen mede gericht op het oplossen van de hardnekkige wachttijden aan de voordeur. Team Wijz kan zich dan richten op haar taak als regisseur van klanttrajecten en beslisser bij maatwerkvoorzieningen. Wijk en buurtteams en de Wij-dienstencentra zullen de spil moeten worden van de lokale bÈnadering. Team Wijz medewerkers kunnen dan burgers helpen om de weg te vinden naar deze teams als een preventief aanbod perspectief biedt voordat een individuele maatwerkvoorziening aan de orde is. Ook kan de tijd die hiermee bespaard wordt besteed worden aan het integraler (over de domeinen heen) werken in complexe situatles waarin kansenongelijkheid, armoede, schulden etc. naast (jeugd)zorgvragen aan de orde is 7

. Op blz. 20 wordt de uitwerking aangekondigd van deze nieuwe Koers in 15 beleidsnota's/regelingen waarvan 14 in de 4 kwartalen van 2023. Dat is een ambitieus programma zeker als je voor sommige onderdelen van het nieuwe beleid ook in het beleidsproces een start wil maken met het betrekken van burgers van onderop. Dat kost nu eenmaal wat meer tijd maar daar staat tegenover dat het proces van samen optrekken al een onderdeel is van de nieuwe visie. Dat dit dan pas later in een formele beleidsnota wordt vastgesteld is in de ogen van de SAR geen probleem. Wellicht kan ook gekeken worden of sommige nota's gelUktijdig en in samenhang kunnen worden uitgebracht.

Graag zal de SAR bij de uitwerking van deze nieuwe koers in de genoemde regelingen voor het

sociaal domein in Waalwijk nader advies uitbrengen. Wij zien er naar uit om in dat proces vroegtijdig

betrokken te worden zodat wij ook onze rol kunnen spelen om de advisering een onderdeel te laten zijn van een proces om in Waalwijk inwoners en de organisaties/verbanden waarin zij verenigd zijn,

te kunnen betrekken bij onze advisering.

Met vriendelijke groet, namens de sociale adviesraad Waalwijk,