072-23 Meicirculaire 2023

Aan de leden van de raad van de gemeente Waalwijk

Ons kenmerk Uw brief Uw kenmerk Betreft

Behandeld door Documentnummer Datum verzonden

M. Paans 27 juni 2023

Raadsinformatiebrief 072-23 Meicirculaire 2023

Geachte leden van de raad, Via deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de effecten van de meicirculaire 2023 voor onze gemeente. Meicirculaire 2023 Jaarlijks verschijnen doorgaans drie circulaires. De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, de septembercirculaire de vertaling van de Miljoenennota en de decembercirculaire is op basis van de Najaarsnota en rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De meicirculaire 2023 is volgens planning verschenen. Deze circulaire bevat informatie over de actualisatie van het accres op basis van de Voorjaarsnota 2023 en een structurele extra rijksbijdrage vanaf 2027. Voor de gemeente Waalwijk staan de belangrijkste onderwerpen uit deze meicirculaire hieronder toegelicht. 1. Financiële effecten van de meicirculaire 2023 voor algemene uitkering De effecten van deze circulaire t.o.v. die van decembercirculaire 2022 staan uitgewerkt in onderstaande tabel: Bedragen x € 1.000 V = Voordeel N = Nadeel Meicirculaire 2023 Decembercirculaire 2022 Verschil t.o.v. vorige circulaire

2023 97.417 96.519 V 898

2024 103.855 97.907 V 5.948

2025 104.868 99.407 V 5.461

2026 95.814 93.203 V 2.611

2. Consequenties vanuit meicirculaire 2023 voor begroting Als gevolg van de wijzigingen in de meicirculaire 2023 worden ook geoormerkte bedragen in onze begroting opgenomen. Samen heeft dit het volgende effect:

Bedragen x € 1.000

2027 94.671 90.089 V 4.582

V = Voordeel N = Nadeel Verschil AU t.o.v. vorige circulaire Totaal geoormerkte bedragen* Per saldo ten gunste van de begroting

2023 V 898 N 1.829 N 931

2024 V 5.948 N 4.870 V 1.078

2025 V 5.461 N 5.289 V 172

2026 V 2.611 N 4.569 N 1.958

2027 V 4.582 N 4.624 N 42

*Voor verdere toelichting verwijzen wij u naar de bijlage

De algemene uitkering laat ten opzichte van de decembercirculaire 2022, voor alle jaren, een voordeel zien. Dit voordeel wordt met name veroorzaakt door: a. Een hoger accres b. Structurele rijksbijdrage vanaf 2027 c. Hoeveelheidsverschillen en uitkeringsbasis d. WOZ e. Jeugdzorg Ad. a: Hoger accres De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt in de meicirculaire voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van het accres. Met het accres wordt de groei of krimp van de rijksuitgaven bedoeld. In het coalitieakkoord Rutte IV is besloten om het accres vanaf 2026 niet langer te koppelen aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Voor 2026 en verder is het accres gesplitst in een vaststaand volumedeel en een loon- en prijsdeel dat per circulaire wordt geactualiseerd op basis van de laatste inzichten van het CPB over de loon- en prijsontwikkeling. In deze circulaire is een nieuwe accresraming opgenomen. Voor Waalwijk gaat het om een bedrag van ongeveer € 5 miljoen in 2024, aflopend naar ongeveer € 3,7 miljoen in 2027. Deze daling wordt veroorzaakt doordat het Rijk met ingang van 2026 het accres neerwaarts heeft bijgesteld vooruitlopend op de nieuwe financieringssystematiek. In 2023 ontvangt Waalwijk € 729.000 aan loon- en prijsontwikkeling, waarvan € 339.000 vanwege een extra prijsbijstelling over 2022. Ad.

b: Structurele rijksbijdrage vanaf 2027 In de Voorjaarsnota 2023 van het Rijk is besloten dat het gemeente- en provinciefonds vanaf 2027 geïndexeerd worden op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. De volumeontwikkeling wordt dan gebaseerd op een historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp, waardoor de fondsen minder schommelen. Vooruitlopend op de nieuwe financieringssystematiek ontvangt Waalwijk vanaf 2027 eens structurele rijksbijdrage van € 2.568.000. Ad. c: Hoeveelheidsverschillen en uitkeringsbasis Bij het begrip ontwikkeling van de uitkeringsbasis gaat het om de wijzigingen in de landelijke aantallen inwoners, woonruimten, leerlingen, uitkeringsgerechtigden, WOZwaarden enzovoort. Als gevolg van de overgang naar het nieuwe verdeelstelstel per 1-12023 zijn in deze circulaire relatief grote hoeveelheidsverschillen te zien. Dit is het gevolg van de invoering van nieuwe maatstaven (die niet één-op-één vergeleken kunnen worden met de oude maatstaven) en daarnaast zijn ook van enkele bestaande maatstaven de formules veranderd. Bij de septembercirculaire 2023 is dit niet meer aan de orde. Voor Waalwijk betekent dit in 2024 een voordeel van € 236.000 aflopend naar een nadeel van € 449.000 in 2027.

Ad. d: WOZ Er bestaan twijfels over de verwerking van de WOZ-waarden in de meicirculaire 2023. Zodoende zijn op advies van een externe deskundige (PAUW) de WOZ-waarden overschreven met de eigen, reële verwachtingen van de WOZ-waarden. Dit leidt tot een nadeel van € 1,7 miljoen in 2024, oplopend tot € 2 miljoen in 2027.

Ad. e: Jeugdzorg Het Rijk en de VNG hebben 18 april 2023 een financieel principeakkoord bereikt voor de Hervormingsagenda Jeugd. In de meicirculaire 2023 wordt voor jeugdzorg, onder voorbehoud van omzetting naar een definitief akkoord op de Hervormingsagenda, middelen aan de algemene uitkering toegevoegd. Voor Waalwijk gaat het om € 1,3 miljoen in 2024 en € 0,8 miljoen in 2025. Voor de jaren 2026 en verder blijven de middelen gereserveerd en zal toevoeging aan de algemene uitkering plaatsvinden na het advies van de deskundigencommissie en besluitvorming daarover. Omdat de kosten van het sociaal domein reëel worden geraamd worden deze middelen gezien als algemeen dekkingsmiddel en niet geoormerkt. 3. Consequenties voor de begrotingspositie Rekening houdend met de uitkomsten van deze circulaire ontstaat het volgende financieel beeld 2023 – 2027, waarbij de raming uit het Voorjaarsbericht 2023 als basis is genomen: Bedragen x € 1.000 V = Voordeel N = Nadeel Voorjaarsbericht 2023 Kadernota 2024 onontkoombaarheden Kadernota 2024 Uitwerking en continuering van ambities Stand kadernota 2024 Effecten meicirculaire 2023 Stand na Meicirculaire 2023

V

V N N

2023 99 N.v.t.

2024 V 3.181 N 1.035

2025 V 5.522 N 1.113

2026 N 1.650 N 1.116

2027 N 1.626 N 4.484

N.v.t.

N 1.935

N 1.664

N 1.422

N 1.422

99 931 832

V 211 V 1.078 V 1.289

V 2.745 V 172 V 2.917

N 4.188 N 1.958 N 6.146

N 7.532 N 42 N 7.574

De financiële effecten van de meicirculaire 2023 zullen voor 2023 (incidenteel) worden opgenomen in het Najaarsbericht 2023 en voor de jaren 2024-2027 worden verwerkt in de begroting 2024-2027. Energietoeslag Voor 2023 is besloten om in 2023 nogmaals € 1.300 aan de mensen met een laag inkomen uit te keren om hen te ondersteunen bij het voldoen van de energierekening. Om huishoudens in 2022 nog beter te ondersteunen, heeft het kabinet gemeenten de mogelijkheid gegeven om € 500 miljoen hiervan al in 2022 uit te keren. De resterende € 875 miljoen zal in de septembercirculaire 2023 via een decentralisatie-uitkering worden verdeeld en niet via de algemene uitkering. Samenvattend De effecten voor de algemene uitkering zijn ten opzichte van de decembercirculaire 2022 positief voor de gemeente Waalwijk. Dit voordeel is vooral nodig ter dekking van loon- en prijsontwikkeling. Groot aandachtspunt blijft de terugloop in algemene uitkering in 2027 van bijna € 10 miljoen, ten opzichte van 2025. Dit wordt o.a. veroorzaakt door de opschalingskorting die er vanaf 2026 en verder nog in zit. Daarnaast ontvangen we incidentele middelen in 2024 en 2025 die zorgen voor een afwijking met 2026 en verder. En vanaf 2026 wordt het volumeaccres afgeschaft en het accres voor nominale ontwikkeling wordt neerwaarts bijgesteld.

Na verwerking van de kadernota 2024 zien we het begrotingsresultaat vanaf 2026 en verder nog negatiever worden. Hoogachtend, HET COLLEGE VAN WAALWIJK, de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha C.A.M. Ausems

Bijlagen: 1 (zie volgende bladzijde)

Bijlage: toelichting op geoormerkte bedragen en stelposten Er zijn wijzigingen doorgevoerd in decentralisatie-, integratie- en specifieke uitkeringen. Daarnaast zijn er een aantal taakmutaties. De volgende mutaties worden geoormerkt: (bedragen * €1.000) - Decentralisatie, integratie en suppletie-uitkeringen Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches (DU) Suppletie-uitkering Bommenregeling (SU) Armoedebestrijding kinderen (DU) Wet Goed Verhuurderschap (DU) Leerlingenvervoer Oekraïne (DU) Taal voor ontheemden uit Oekraïne (DU) Maatschappelijke begeleiding (DU) Einde lening Inburgeringsplicht (ELIP) (DU) Participatie (IU)

2023

2024

2025

2026

2027

721

54

36

15

60

-221

-221

-221

-221

-221

6

6

6

6

5 288

269

251

230

275

- Taakmutaties Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag Handhaving energielabel C kantoren Verdeling structurele middelen Wet goed Verhuurderschap Flankerend beleid energiearmoede Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief) Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp WMO Herinvoering eigen bijdrage WMO

208

16

553

-46

-36

9 2

9 2

10 2

9 -2

9 -2

5 107

5

5

4

4

295

279

270

241

245 -581

245 -562

Stelpost loonontwikkeling voorjaarsbericht (VJB23/0.13) Loon- en prijsontwikkeling (globaal)

900

900

900

900

900

3.900

3.800

3.700

3.700

Totaal geoormerkte bedragen en stelposten

465 14 92 52 26

85

N 1.829 N 4.870 N 5.289 N 4.569 N 4.624

Toelichting Decentralisatie-, integratie- en suppletie-uitkering: Voor Waalwijk gelden er mutaties bij de volgende uitkeringen: - Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches (DU) De financiering van combinatiefuncties/buurtsportcoaches verliep tot en met 2022 via het gemeentefonds. Vanaf 2023 verloopt dit via een SPUK (specifieke uitkering). Voor Waalwijk gaat het om een structureel bedrag van € 221.000 welke nu uit de

decentralisatie-uitkering wordt gehaald. De SPUK is reeds aangevraagd en toegekend. Per saldo verloopt dit budgettair neutraal. - Bommenregeling (SU) Begin dit jaar is er een suppletie-uitkering aangevraagd bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het bedrag wat is aangevraagd is nu toegekend (€ 465.000). Zie raadsbesluit op 9 maart 2023: https://waalwijk.notubiz.nl/document/12334878/2 - Armoedebestrijding kinderen (DU) Jaarlijks vindt in de meicirculaire actualisatie plaats van de verdeling van de middelen ten behoeve van armoedebestrijding onder kinderen. Voor Waalwijk gaat het om een extra structureel bedrag van € 6.000. - Wet Goed Verhuurderschap (DU) In de decembercirculaire 2022 zijn structurele middelen toegekend voor de Wet Goed Verhuurderschap. Met deze wet hebben gemeenten de mogelijkheid om malafide verhuurderschap en discriminatie op de huurmarkt gerichter aan te pakken. De structurele middelen worden vanaf januari 2023 uitgekeerd via de algemene uitkering. De incidentele middelen (invoeringskosten) worden via een decentrale uitkering uitgekeerd. Voor Waalwijk gaat het om een incidenteel bedrag van € 14.000. - Leerlingenvervoer Oekraïne (DU) De decentralisatie-uitkering Leerlingenvervoer Oekraïne is een tegemoetkoming aan gemeenten voor de vervoerskosten die zij hebben gemaakt, en maken voor leerlingenvervoer van Oekraïense vluchtelingen.

Het ziet toe op de periode januari 2023 tot en met 31 juli 2023. Waalwijk ontvangt in 2023 een incidenteel bedrag van € 92.000. - Taal voor ontheemden uit Oekraïne (DU) Om deel te kunnen nemen aan de Nederlandse maatschappij is het leren van de Nederlandse taal essentieel. Deze decentralisatie-uitkering heeft als doel om het gemeentelijke aanbod van taalonderwijs aan volwassen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren. Waalwijk ontvangt in 2023 een incidenteel bedrag van € 52.000. - Maatschappelijke begeleiding (DU) Voor de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden ontvangt Waalwijk in 2023 een incidenteel bedrag van € 26.000 - Einde lening Inburgeringsplicht (ELIP) (DU) Deze decentralisatie-uitkering wordt toegekend voor het begeleiden en het in een beperkt aantal gevallen financieel ondersteunen van ELIPs bij het betalen van extra cursusuren of examengelden. Dit zijn inburgeraars die hun lening voor de inburgering (vrijwel) volledig hebben uitgeput, maar nog steeds inburgeringsplichtig zijn. Waalwijk ontvangt hiervoor in 2023 een incidenteel bedrag van € 5.000. - Participatie (IU) De Integratie Uitkering Participatie is in deze circulaire structureel naar boven bijgesteld. De reeks loopt van € 288.000 in 2023 naar € 275.000 in 2027. Deze middelen worden doorbetaald aan Baanbrekers.

Taakmutaties Voor Waalwijk gelden de volgende taakmutaties: - Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag Op 1 januari 2023 is de Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen in werking getreden. Vanaf dit uitkeringsjaar is er structureel jaarlijks € 3,3 miljoen

beschikbaar voor de financiële gevolgen die de uitvoering van deze wet met zich meebrengt voor gemeenten. Dit houdt in dat er geen koppeling is met het daadwerkelijk plaatsvinden van verkiezingen in een gegeven jaar. Voor Waalwijk gaat het om een structureel bedrag van € 9.000. - Handhaving energielabel C kantoren In het Bouwbesluit is vastgelegd dat per 1 januari 2023 een kantoor energielabel C of beter moet hebben om nog als kantoor gebruikt te mogen worden. De VNG en het ministerie van BZK vinden dat toezicht en handhaving van deze maatregel voortvarend moet worden opgepakt. Daarom worden middelen naar voren gehaald, zodat het zwaartepunt van de financiering ligt in de jaren 2023 tot en met 2025. In de meicirculaire 2024 zullen de jaren 2026 tot en met 2029 worden verwerkt. Voor Waalwijk gaat het om jaarlijks € 2.000 in 2023 tot en met 2025. - Verdeling structurele middelen Wet goed Verhuurderschap In de decembercirculaire 2022 zijn structurele middelen toegekend voor de Wet Goed Verhuurderschap. Deze structurele middelen zijn aangepast in de meicirculaire. Voor Waalwijk gaat het om een extra structureel bedrag van € 5.000 per jaar. - Flankerend beleid energiearmoede Het kabinet stelt in 2023 en 2024 middelen beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen.

De middelen kunnen worden ingezet voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroegsignalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. Waalwijk ontvangt incidenteel € 107.000 in 2023. In een latere circulaire volgt de verdeling van de middelen voor 2024. - Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Voor de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden heeft het kabinet in 2023 middelen beschikbaar gesteld. Deze middelen worden beschikbaar gesteld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Voor Waalwijk gaat het om een incidenteel bedrag van € 85.000 in 2023. - Integraal Zorgakkoord (WMO abonnementstarief) Het kabinet stelt structureel extra middelen (€ 110 miljoen) beschikbaar aan gemeenten samenhangend met het Integraal Zorgakkoord, ter compensatie van gemeenten voor gestegen kosten als gevolg van de invoering van het abonnementstarief Wmo. Voor Waalwijk gaat het om een structureel bedrag van € 295.000 in 2025, aflopend naar € 270.000 in 2027 en verder. - Eigen bijdrage Wmo Het abonnementstarief in de Wmo wordt afgeschaft en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo heringevoerd.

Anders dan beoogd in het Coalitieakkoord verdwijnt het abonnementstarief niet alleen voor de huishoudelijke hulp, maar voor alle Wmo-voorzieningen waarop het abonnementstarief nu van toepassing is. Hiervoor wordt een wetsvoorstel voorbereid. De taakstellende besparing uit de meicirculaire 2022 wordt nu gecorrigeerd. Voor Waalwijk gaat het om een structureel bedrag van € 241.000 in 2025, en in verdere jaren € 245.000. Voor het invoeren van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage wordt een structurele taakstellende besparing opgenomen van € 581.000 in 2026 en € 562.000 in verdere jaren. Stelpost loonontwikkeling voorjaarsbericht In het Voorjaarsbericht 2023 zijn in voorstel VJB23/0.13 de structurele gevolgen van de CAO gemeenten 2023 indicatief op € 2 miljoen bepaald. Daarbij kon als dekking een stelpost van € 1,1 miljoen uit de Septembercirculaire 2022 worden ingezet. Tevens is daarbij een voorschot genomen op het te ontvangen accres van de Meicirculaire 2023 van € 900.000. Uit het accres bij de Meicirculaire 2023 kan deze post nu worden gedekt, daarom nu een nadeel.

Loon- en prijsontwikkeling (globaal) Het rijk heeft bij de berekening van het accres in de algemene uitkering rekening gehouden met de indexering van lonen en prijzen op basis van het Centraal Economisch Plan van het Centraal Planbureau. Op grond van de door de raad vastgestelde Nota van Uitgangspunten is globaal gerekend aan de indexering voor 2024 voor lonen, prijzen en subsidies voor de gemeente Waalwijk. Voor 2024 en 2025 is daarvoor € 4,3 miljoen nodig, vanaf 2026 en verder € 4,2 miljoen.