047-22 Meicirculaire 2022

Aan de leden van de raad van de gemeente Waalwijk

Ons kenmerk Uw brief Uw kenmerk Betreft

Behandeld door Documentnummer Datum verzonden

F. van Kruisselbergen 28 juni 2022

Raadsinformatiebrief 047-22 Meicirculaire 2022

Geachte leden van de raad, Via deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de effecten van de meicirculaire 2022 voor onze gemeente. Meicirculaire 2022 De meicirculaire is de eerste van de drie circulaires zoals die jaarlijks regulier verschijnen. Voor de gemeente Waalwijk staan de belangrijkste onderwerpen uit deze meicirculaire hieronder toegelicht: 1. Financiële effecten van de meicirculaire 2022 voor algemene uitkering De effecten van deze circulaire t.o.v. die van decembercirculaire 2021 staan uitgewerkt in onderstaande tabel: Bedragen x € 1.000 V = Voordeel N = Nadeel Meicirculaire 2022 Decembercirculaire 2021 Verschil t.o.v. vorige circulaire

2022 91.535 86.251 V 5.283

2023 92.783 80.976 V 11.807

2024 94.598 80.933 V 13.665

2025 97.010 81.665 V 15.345

2026 91.391 81.665 V 9.725

2. Consequenties vanuit meicirculaire 2022 voor begroting Als gevolg van de wijzigingen in de meicirculaire 2022 worden ook geoormerkte bedragen in onze begroting opgenomen. Samen heeft dit het volgende effect: Bedragen x € 1.000 V = Voordeel N = Nadeel Verschil AU t.o.v. vorige circulaire Totaal geoormerkte bedragen* Per saldo ten gunste van de begroting

2022 V 5.283 N 3.206 V 2.077

2023 V 11.807 N 7.326 V 4.481

2024 2025 V 13.665 V 15.345 N 6.752 N 5.763 V 6.913 V 9.582

2026 V 9.725 N 5.757 V 3.968

*Voor verdere toelichting verwijzen wij u naar de bijlage

Bovenstaande tabel laat voor de jaren 2022-2025 oplopende voordelen zien. Het verschil ten opzichte van de vorige circulaire heeft als belangrijkste oorzaken: a. Een hoger accres b. Het Vervallen van de opschalingskorting 2023-2025

c. De herverdeling van het gemeentefonds Ad. a: Hoger accres Met het accres wordt de groei of krimp van de rijksuitgaven bedoeld. Dus als het rijk meer gaat uitgeven, stijgt ook het accres voor de gemeenten, als het tegenovergestelde gebeurt dan neemt deze voor gemeenten af. Samen ‘trap op en samen trap af’ wordt dit genoemd. De accressen zijn hoger dan eerder aangekondigd. In de jaren 2022 tot en met 2025 is dit het gevolg van extra rijksuitgaven op basis van de Voorjaarsnota van het kabinet en een hogere loon- en prijsontwikkeling dan tot nu toe aangenomen. Het accres van 2026 is veel lager door afloop van de huidige kabinetsperiode; het kabinet heeft daarbij niet de lijn van de Voorjaarsnota voortgezet. Uit het accres moeten wij ook de effecten van onze loon- en prijsstijgingen zien te dekken (zie daarvoor bijlage). Ad. b.: Vervallen opschalingskorting 2023-2025 In de voordelen ten opzichte van de vorige circulaire is ook het laten vervallen van de opschalingskorting voor 2023 – 2025 opgenomen. Omdat de kabinetsperiode maar tot en met 2025 loopt, is voor 2026 nog niet bepaald of de opschalingskorting dan ook (structureel) wordt teruggedraaid, hoewel dat eerder door de VNG is bepleit. Ad. c: Herverdeling gemeentefonds In de meicirculaire 2022 is het nieuwe verdeelmodel van 2019 geactualiseerd naar de stand van 1 januari 2023.

Conform de verdeling van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) bedraagt het herverdeeleffect € 71,05 per inwoner. Echter het maximale positieve of negatieve effect per inwoner is in 2023 € 7,50 , in 2024 € 22,50 en in 2025 € 37,50; dat is het maximale effect van de herverdeling gemeentefonds. Dit ingroeipad, waarmee de gemeenten naar de nieuwe verdeling toegroeien, wordt beperkt tot 3 jaar. Naar aanleiding van de ontwikkelingen in accres en opschalingskorting in 2026 heeft de VNG na overleg met het kabinet aangekondigd dat twee onderzoeken worden opgestart: - Onderzoek naar de gemeentelijke financiën 2026 en verder (“financiële ravijn”); - Onderzoek naar verruiming gemeentelijk belastinggebied.

3. Consequenties voor de begrotingspositie Rekening houdend met de effecten van deze circulaire ontstaat het volgende financieel beeld 2022 – 2026, waarbij de raming uit het Voorjaarsbericht 2022 als basis is genomen: Bedragen x € 1.000 V = Voordeel N = Nadeel Voorjaarsbericht 2022 Coalitieakkoord Effecten meicirculaire 2022 Stand na meicirculaire 2022

2022 742 n.v.t. V 2.077

2023 N 120 N 1.285 V 4.481

2024 V 331 N 1.910 V 6.913

V N V

2025 870 1.975 9.582

2026 V 606 N 1.810 V 3.968

V 2.819

V 3.076

V 5.334

V

8.477

V

V

2.764

De financiële effecten van de meicirculaire 2022 zullen voor 2022 (incidenteel) worden opgenomen in het Najaarsbericht 2022 en voor de jaren 2023-2026 worden verwerkt in de begroting 2023-2026. Resumé De effecten van de meicirculaire zijn positief voor de gemeente Waalwijk. De uitkomsten van deze meicirculaire kunnen worden betrokken bij het kaderstellend debat, met daarbij enkele kanttekeningen:  Wij (en ook andere gemeenten) verwachten dat het rijk in de periode 2023 – 2025 niet in staat zal zijn om alle extra uitgaven te realiseren en mogelijk nog met bezuinigingen



komt. Het rijk kan last gaan krijgen van zaken als de gevolgen van de stikstofproblematiek, capaciteit energienet etc. Dat heeft invloed op investeringen van het rijk, nog buiten het sluitend krijgen van hun eigen begroting. Niet realiseren van de extra uitgaven betekent een lager accres en dus minder algemene uitkering, met daarnaast nog kans op bezuinigingen, die ook kunnen doorwerken naar gemeenten. Het zijn momenteel onzekere tijden en tal van factoren kunnen nog invloed hebben op onze meerjarenbegroting, zoals het risico op nog verdere prijsstijgingen, de economische ontwikkeling en het realiseren van in de begroting opgenomen taakstellingen.

Hoogachtend, HET COLLEGE VAN WAALWIJK, de secretaris, Michel Tromp

Bijlagen: 1

de burgemeester, Sacha C.A.M. Ausems

Bijlage: toelichting op geoormerkte bedragen en stelposten Er zijn wijzigingen doorgevoerd in decentralisatie- en integratie-uitkeringen, taakmutaties en de loon- en prijsontwikkeling en al deze mutaties worden geoormerkt. 2022 2.308 1.954 317 37

2023 37

2024 37

2025 37

2026 37

37

37

37

37

- Integratie-uitkeringen Participatie

294 294

253 253

259 259

214 214

214 214

- Suppletie-uitkeringen Suppletie-uitkering Bommenregeling

604 604 2.736 2.739 -27 12 13

2.556 2.572 -41 12 13

2.112 2.370 -42 12 13 -241

2.106 2.370 -44 12 13 -245

0

4.300

3.900

3.400

3.400

3.206

7.326

6.752

5.763

5.757

(bedragen * €1.000) - Decentralisatie-uitkeringen Energietoeslag Uitvoeringskosten klimaatakkoord Extra capaciteit BOA’s

- Taakmutaties Jeugdzorg Valpreventie bij ouderen (akkoord rijk) Inburgering: leerbaarheidstoets Versterking dienstverlening gemeenten Eigen bijdrage huishoudelijke hulp Loon- en prijsontwikkeling (globaal) Totaal geoormerkte bedragen en stelposten Toelichting

Decentralisatie- en integratie-uitkeringen en een suppletie-uitkering: Voor Waalwijk gelden er mutaties bij de volgende decentralisatie-uitkeringen: Energietoeslag (éénmalig); Uitvoeringskosten klimaatakkoord (éénmalig); Extra capaciteit BOA’s (structureel met ingang van 2023); Participatie (structureel). Deze gelden worden verrekend met Baanbrekers. Suppletie-uitkering Bommenregeling (éénmalig). Deze houdt verband met het raadsbesluit op 24 februari 2022: https://waalwijk.notubiz.nl/document/11075481/1 Taakmutaties Jeugdzorg (Coalitieakkoord) Na overleg tussen het rijk en de VNG mochten gemeenten in hun begroting 2022 voor de jaren 2023 en verder 75% van de bedragen waar de Arbitragecommissie jeugdzorg van uit gaat, opnemen; de gemeente Waalwijk heeft dat ook gedaan (zie tweede regel van tabel hieronder). Het kabinet gaat ervan uit dat op basis van de reeks van die commissie gemeenten inzetten op besparingsmaatregelen in de jeugdzorg. Bij de Meicirculaire 2022 ontvangt Waalwijk in de algemene uitkering voor 2023 werkelijk € 4,1 miljoen (als 100%), een voordeel van zo’n € 1,4 miljoen. Voor de jaren 2024 – 2026 blijft de raming op 75% staan, wel wordt de reeks aangepast. Deze vervangt de oude ramingen, die komen te vervallen. Dit leidt nog tot voor- en nadelen in die jaren. Bedragen x € 1.000

V = Voordeel N = Nadeel Raming in meicirculaire 2022 Vervallen oude raming Effect meicirculaire 2022

2023 V 4.148 N 2.739 V 1.409

2024 V 2.940 N 2.572 V 368

2025 V 2.710 N 2.370 V 340

2026 V 1.865 N 2.370 N 505

Valpreventie bij ouderen (Coalitieakkoord rijk) Het kabinet heeft valpreventie, als kostenbesparende preventiemaatregel, in het Coalitieakkoord opgenomen. Valpreventie draagt bij aan gezond ouder worden en leidt tot netto besparingen in de domeinen Zvw en Wlz. De maatregelen die nodig zijn voor implementatie worden komende periode met alle relevante stakeholders, zo ook de gemeenten, uitgewerkt. Dit leidt vanaf 2023 tot een taakstellende besparing in het gemeentefonds: voor Waalwijk € 27.000 in 2023, oplopend naar € 44.000 in 2026. -

Inburgering: leerbaarheidstoets De leerbaarheidstoets is onderdeel van de brede intake in de Wet inburgering. De leerbaarheidstoets heeft als doel om inzicht te geven in het niveau van de Nederlandse taal dat een inburgeringsplichtige kan bereiken gedurende de inburgeringstermijn. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de begeleiding bij de afname van de leerbaarheidstoets; Waalwijk ontvangt daarvoor structureel € 12.000. -

Versterking dienstverlening gemeenten In deze circulaire worden de middelen van de decentralisatie-uitkering Systeemleren met ingang van 2023 additioneel toegevoegd aan de algemene uitkering; voor Waalwijk structureel € 13.000. Eerder is in de decembercirculaire 2021 al een bedrag beschikbaar gesteld. Voor de jaren 2023 en verder ontvangt Waalwijk na deze toevoeging in totaal € 27.000 per jaar. -

Eigen bijdrage huishoudelijke hulp In het Coalitieakkoord van het rijk is opgenomen dat dit kabinet werkt aan een aanpassing van de eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp in de Wmo. De komende periode wordt deze maatregel met cliënten, gemeenten en het Centraal Administratie Kantoor (CAK) uitgewerkt. De maatregel vraagt een wetswijziging en vergt een aanzienlijke implementatietijd waardoor de beoogde datum van inwerkingtreding op 1 januari 2025 is gesteld. De aanpassing dient met ingang van 2025 te leiden tot een taakstellende besparing; voor Waalwijk ongeveer € 250.000 per jaar. -

Loon- en prijsontwikkeling (globaal) Het rijk heeft bij de berekening van het accres in de algemene uitkering rekening gehouden met de indexering van lonen en prijzen op basis van het Centraal Economisch Plan van het Centraal Planbureau. Op grond van de door de raad vastgestelde Nota van Uitgangspunten is globaal gerekend aan de indexering voor 2023 voor lonen, prijzen en subsidies voor de gemeente Waalwijk. Voor 2023 is daarvoor € 4,3 miljoen nodig, in 2024 € 3,9 miljoen en in de jaren vanaf 2025 € 3,4 miljoen; waarbij de effecten van de nieuwe energiecontracten voor 2023 en verder zijn meengenomen.