044 Stichting FBL Pleidooi voor herstel verborgen pijlers (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Stichting Federatie Behoudt de Langstraatspoorbruggen (FBL) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) www.langstraatspoorbruggen.nl Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant Gedeputeerde 1m (geanonimiseerd) EN (geanonimiseerd) Colleges van B&W van gemeente Waalwijk Provinciale Staten Gemeenteraden
Waalwijk,
van
Waalwijk
van
en
Heusden
Noord-Brabant en
Heusden
16 februari 2026
Onderwerp: Bruggen in snelfietsroute Baardwijkse Overlaat
Geachte dames
heren,
en
Inleiding De spoordijk in de Baardwijkse Overlaat herbergt een aantal historische pijlers, die in vroegere tijden de 881 meter lange brug hebben gedragen. Onder de brug over het Afwateringskanaal zijn deze pijlers nog te aanschouwen. Ze stammen uit ongeveer 1885 en zijn dus al ruim 140 jaar oud. Deze pijlers werden meteen
spoorlijn bosch
van
dubbel
breed
Lage
Zwaluwe
gemaakt, omdat de naar ’s-Hertogen-
ontworpen als dubbel spoor. Dubbel spoor is het nooit geworden door de concurrentie van het autoverkeer; in de Baardwijkse Overlaat werd de spoorbrug zelfs door een spoordijk. Door de aanleg van het Drongelens over grote delen vervangen was
Kanaal
overlaatgebied ten dele overbodig geworden en was ook de lange brug op pijlers nodig. Slechts drie bruggen bleven er over, nodig als overbrugging van het kanaal, de Overstortweg en de oprit naar de A59. Over deze spoordijk en de drie restanten van de eens zo lange spoorbrug werd vanaf 1992 het Halve Zolenpad aangelegd, een utilitair en toeristisch belangrijke fietsverbinding. was
de functie als niet
meer
Pijleronderzoek Maar
dijk,
de oude al werden
pijlers ze
wel
bleven aanwezig in de aan beide zijden schuin
aflopend gemaakt, om te passen binnen het profiel van de dijk. Nadat de plannen voor de
Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat opgesteld heeft men summier onderzocht, hoe de toestand van die oude pijlers was. Het fundament bleek daarbij nog prima in orde (zie foto). De pijlers rusten op houten werden
palen
en
een
houten
plaat.
S
En ook de restanten van de pijlers in de dijk werden summier onderzocht, doordat men zodat het profiel van een van de oude pijlers een deel van de dijk heeft weggegraven, zichtbaar werd
(zie foto). Daarbij werd alleen de noordzijde van twee van de pijlers bekeken, waarbij men constateerde dat de pijlers flink hoger waren dan men tot dan
toe had aangenomen.
Dat dit onderzoek
niet erg zachtzinnig werd uitgevoerd, is op bijgaande foto te zien. De stenen van de historische pijlers liggen verspreid aan de voet van de pijler. Na het onderzoek werd de dijk weer hersteld en bleef verder in gebruik als fiets- en wandel-
pad. Plannen
GOL
De schets
van
het
de
IPVDelft, die in opdracht van ontwerpers zijn van de extra brug in de plaats van de spoordijk, lijkt uit te GOL
gaan van een smal hoopje stenen, waarop de betonnen brug rust die is gefundeerd op een
eveneens
betonnen
kolom
die
in
(geanonimiserd)
de
oude
pijlers zijn geboord. Dat schrikbeeld alle jaren gemotiveerd, om bij de provincie te pleiten voor een andere wijze van aanleg van de snelfietsroute. Het enheeft
ons
semble
van
de
drie oude
delen
van
de
oor-
spronkelijke brug samen met de spoordijk en de welig tierende natuur inspireerde ons, om ons te blijven inzetten van de dijk en spoorbruggen als erfgoed.
voor
het behoud
Helaas liggen de bomen nu in stapels langs de Overstortweg en is de flora en fauna al voor een groot deel verdwenen. Ons pleidooi tot aan de Raad van State heeft geen succes opgeleverd. Maar toch wenden we ons nu weer tot de gedeputeerde , tot de verantwoordelijke wethouders en tot de volksvertegenwoordigers in Provinciale Staten en in de gemeenteraden , om nog eens nadrukkelijk na te denken over het restaureren van de verborgen pijlers. Toekomst erfgoed Nu , in februari 2026 , is gestart met het afgraven van een groot deel van de dijk , nadat eerst alle bomen en struiken zijn verwijderd. De eerste pijlers zijn daardoor nu in hun geheel te bezichtigen. En dat levert de bijgaande foto op , die een massief blok metselwerk toont , in alle grootsheid. Zowel de noord- als de zuidzijde zijn afgeschuind , maar de restanten zijn indrukwekkend. De negentiende-eeuwse pracht straalt er vanaf. De zijkanten van de pijlers zijn deels nog voorzien van pleisterwerk , dat niet meer overal intact is.
We denken dat het van moed en historisch besef zou getuigen , wanneer alsnog zou worden besloten tot het opmetselen van de pijlers tot hun oorspronkelijke hoogte en daarop de nieuwe vierde brug te laten rusten. Daarbij zou men kunnen besluiten tot een algehele restauratie , maar men zou ook kunnen volstaan met een reconstructie. Bij een algehele restauratie zouden zoveel mogelijk de oorspronkelijke materialen moeten worden gebruikt , maar men kan ook volstaan met een tussenlaag tussen de oude historische delen en de nieuwe delen die daarop worden aangebracht. Kostenaspect Dat brengt natuurlijk kosten met zich mee. Daarbij zouden de kosten moeten worden vergeleken met de kosten voor de huidige wijze van construeren (aanhelen van de 3
pijlers,
boren
in de
pijlers, betonnen kolommen, enz.), waarbij de winst op het gebied van historisch erfgoed nadrukkelijk moet worden meegewogen. De door de provincie de Overlaat als culturele compensatie voor het van openheid gewenste Baardwijkse verlies aan natuur door de aanleg van wegen elders in het gebied zou daardoor nog meer vorm krijgen. We hebben als erfgoedorganisatie helaas niet de mogelijkheid een inschatting te maken van bovengenoemde berekening, maar we denken dat het voor de aannemerscombinatie mogelijk moet zijn, om deze wijziging in de plannen als ‘werk in het werk’ door te voeren en te komen tot een redelijke inschatting van de consequenties die dat met zich mee brengt. Goud in handen Deelnemers aan heid
Olympische spelen tot Olympisch goud. Wij
te komen
de
Heusden,
voor
de
streek
een
gouden
het
Provincie kans
vriendelijke groet
(geanonimiseerd) voorzitter MO. (geanonimiseerd) secretaris Namens stichting FBL ‚
eenmaal
in de vier
denken
dat
de
voor
Noord-Brabant
en
is,
historisch
een
mogen aanschouwen. We doen dan deze kans nadrukkelijk te overwegen Met
hebben
dergelijk ook en
een
met
vooral
voor
mogelijkgemeentes Waalwijk en de
jaren
inwoners
te
van
deze
erfgoed over enkele jaren te hartstochtelijk beroep op u als politici ons daarover in gesprek te gaan.