022 Provincie Noord-Brabant Statenmededeling GOL
Tekst van het document
Statenmededeling
Datum Onderwerp
Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat
6 januari 2026 Documentnummer
GS: 6234920 PS: 6252208
Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant, Kennisnemen van Stand van zaken moties en toezeggingen Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat Aanleiding Het afgelopen jaar zijn de onderstaande moties aangenomen voor het GOL: 1. M122a-2025 Geen bomenkap zonder volwaardig en uitvoerbaar compensatieplan 2. M109a-2025 De GOL eist zijn tol 3. M121a-2025 Behoud de Spoordijk 4. M95-2024 GOL-Halve Zolenlijn In deze Statenmededeling wordt u geïnformeerd over de laatste stand van zaken. Bevoegdheid Gedeputeerde Staten geven uitvoering aan de aangenomen moties en toezeggingen door Provinciale Staten. Rollen en belangen Gedeputeerde Staten geven namens de Provincie Noord-Brabant, Gemeente Heusden, gemeente Waalwijk, gemeente ’s-Hertogenbosch, Waterschap Aa en Maas en Rijkswaterstaat uitvoering aan het project Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat. In deze hoedanigheid zijn zij ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de moties en toezeggingen aangenomen in Provinciale Staten.
Programma
Infrastructurele projecten
Kernboodschap
Datum
1. M122a-2025 Geen bomenkap zonder volwaardig en uitvoerbaar compensatieplan
6 januari 2026 Documentnummer
In deze motie verzoekt u te borgen dat een volwaardig en uitvoerbaar compensatieplan wordt geregeld alvorens te starten met de kap van de bomen voor het GOL. Een landschapsarchitect heeft de opdracht gekregen om een groencompensatieplan op te stellen. Dit plan is besproken met betrokken belangenverenigingen en heemkundeverenigingen. De suggesties en opmerkingen zijn verwerkt in dit plan. De plannen van het groencompensatieplan kunt u terugvinden op www.oostelijkelangstraat.nl. Op verzoek van Uw Staten maar ook van de wethouders van Waalwijk en Heusden heeft op 18 november 2025 een presentatie van het groencompensatieplan voor Provinciale Staten van Brabant en Raadsleden van Heusden en Waalwijk plaatsgevonden. De avond is door circa 25 belangstellenden bezocht bestaande uit raadsleden van de gemeente Heusden en gemeente Waalwijk en leden van het algemeen bestuur van het Waterschap Aa en Maas. Ook waren een aantal leden van Provinciale Staten aanwezig. Medewerkers van de aannemerscombinatie Mourik en Besix hebben een toelichting gegeven op de bomenkap, de beschermingsregimes binnen de provincie en gemeenten en de compensatieplicht. Ook is over het gehele tracé toegelicht waar de nieuwe beplanting komt te bestaan. Er zijn vragen gesteld over de compensatieregels, de soorten bomen die geplant worden en het versterken van de compensatiegebieden.
Met uitzondering van één veegronde kapvergunning in de gemeente Heusden zijn alle kapvergunningen verleend en onherroepelijk. Op 25 en 27 november 2025 zijn informatieavonden georganiseerd waarbij voor bewoners een toelichting is gegeven op het groencompensatieplan en de start van de werkzaamheden in Waalwijk. Deze avonden zijn druk bezocht en er waren voornamelijk vragen over de routing van het verkeer. Hiermee is uitvoering gegeven aan M122a-2025 geen bomenkap zonder volwaardig en uitvoerbaar compensatieplan. Hiermee wordt de motie als afgedaan beschouwd. Er zijn twee voorlopige voorzieningen ingediend tegen de kap en compensatie door diverse belangenorganisaties: 1. Kapvergunning (veegronde) – Tegen een nog openstaande kapvergunning (2025) is een voorlopige voorziening ingediend. De bomen uit deze vergunning worden voorlopig niet gekapt, omdat er nog geen definitief besluit ligt.
2/7
GS: 6234920 PS: 6252208
2. Groencompensatieplan – Op 21 december 2025 is bezwaar gemaakt tegen het ontbreken van een zelfstandig besluit over het compensatieplan voor Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langstraat. Omdat geen reactie is gegeven op het verzoek om vóór 1 januari 2026 een besluit te nemen, is op 2 januari 2026 een voorlopige voorziening ingediend bij de rechtbank Oost-Brabant. Deze vraagt om een onmiddellijk verbod op het kappen van bomen. De kap die gepland staat op 8 januari 2026 betreft bomen waarvoor vergunningen uit 2020/2021 onherroepelijk zijn. Deze kap gaat door, omdat de voorlopige voorzieningen hierop geen invloed hebben: er loopt geen bezwaar- of beroepsprocedure en er is geen spoedeisend belang.
2. M109a-2025 De GOL eist zijn tol In deze motie hebben uw Staten verzocht om op zoek te gaan naar alternatieve financiering en daarbij nadrukkelijk bij het Rijk aan te kloppen om haar verantwoordelijkheid te nemen en een bijdrage in de kosten te leveren. In het BO Leefomgeving Zuid-Nederland (BOL) van afgelopen 11 juni hebben Rijk en regio met elkaar gesproken over de inzet inzake ‘kleine verbeteringen autonetwerk of doorstroming. Voor de provincie NoordBrabant is de A59 Gebiedsopgave Oostelijke Langstraat (GOL) toen als kansrijk beoordeeld. Op 25 augustus 2025 heeft de provincie per brief vernomen dat het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W) een bijdrage zal leveren aan het project. Dit betreft de gevraagde rijksbijdrage van € 20,75 mln. (inclusief btw). De formele besluitvorming over de inzet van de Rijksmiddelen voor ‘kleine verbeteringen autonetwerk of doorstroming’ zal plaatsvinden na een positief besluit op het BO MIRT. Het BO MIRTZuid is gepland op 8 januari 2026. . Met de formele brief van I&W is uitvoering gegeven aan M109a-2025 De GOL eist zijn tol.
3. M121a-2025 Behoud de Spoordijk Met deze motie hebben uw Staten gevraagd u nauwgezet op de hoogte te houden en te informeren over het verloop van de gesprekken, ook na het de vaststelling van het besluit tot aanvullende financiering. Er hebben diverse gesprekken plaats gevonden met de Federatie Belangenbehartiging Langstraatspoorlijn waarbij de federatie een uitvoerige toelichting heeft gegeven op de wensen voor het behoud van de spoordijk. Via een Memo gedeputeerde hebben wij u op de hoogte gesteld van de voortgang van de gesprekken. Hiermee is uitvoering gegeven aan de betreffende motie.
3/7
Datum
6 januari 2026 Documentnummer
GS: 6234920 PS: 6252208
4. M121a-2025 Behoud de Spoordijk en M95-2024 GOL-Halve Zolenlijn
Datum
Uw Staten hebben verzocht om te onderzoeken of binnen de plannen van de Gebiedsontwikkeling Oostelijke Langestraat het mogelijk is de bestaande spoordijk op plaatsen waar nodig te verbreden, de natuur langs de dijk te sparen of versterken of af te zien van de nieuw aan te leggen, betonnen, fietsburg over de Baardwijkse overlaat. De voorlopige uitkomsten van de onderzoeken hebben wij in een gesprek gedeeld met de Stichting Federatie Behoudt De Langstraatspoorbruggen (FBL). De federatie pleit al een aantal jaren voor het behoud van de spoorbruggen.
a. Brug over het Drongelens kanaal De Federatie Belangenbehartiging Langstraatspoorlijn (FBL) heeft in verschillende overleggen alternatieven aangedragen voor het behoud van de spoordijk en de Rijksmonumentale brugdelen. Hun voorkeur is om de bestaande brug over het Drongelens Kanaal te verbreden, zodat een nieuwe brug naast de huidige kan worden vermeden. Als dit niet haalbaar blijkt, stelt FBL voor een vergelijkbare brug naast de monumentale brug te realiseren. Het Nederlandse erfgoedbeleid, vastgelegd in onder andere de Nota Belvedère (1999), de beleidsbrief Modernisering van de Monumentenzorg (2009) en de Erfgoedwet (2016), richt zich op ‘Behoud door Ontwikkeling’. Dit betekent dat nieuwe functies en eigentijdse oplossingen mogelijk zijn, mits monumentale waarden behouden blijven. De Minister van OCW en de provincie Noord-Brabant ondersteunen deze benadering ook voor de herontwikkeling van het voormalige spoortracé tot snelfietsroute. Randvoorwaarde voor het ontwerp is dat nieuwe bruggen visueel niet concurreren met de monumentale spoorbruggen, die beeldbepalend zijn voor de Baardwijkse Overlaat. Nieuwe bruggen moeten eenvoudig, terughoudend en strak vormgegeven zijn.
De door FBL voorgestelde alternatieven voldoen niet als compensatie of mitigatie voor aantasting van cultuurhistorische waarden zoals vastgelegd in de Omgevingsverordening, omdat ze te beperkt kijken naar het geheel van de Baardwijkse Overlaat en zich vooral richten op de Rijksmonumentale brugdelen. Conclusie De brug over het Drongelens Kanaal is eigendom van het Rijk. Het huidige ontwerp voldoet aan de eisen die vanuit het Rijk (als eigenaar van de brug) en de Rijksdienst voor cultureel erfgoed worden gesteld. Om deze reden zien wij geen ruimte om af te wijken van het huidige ontwerp. Dit ontwerp vormt de basis voor de aangevraagde vergunning.
4/7
6 januari 2026 Documentnummer
GS: 6234920 PS: 6252208
b. Bruggen in de Baardwijkse Overlaat, naast bestaande Spoordijk (gemeente Heusden) Op verzoek van uw Staten hebben wij een uitgebreid onderzoek uitgevoerd, wat de mogelijkheden zijn binnen de kaders van het provinciaal inpassingsplan, de effecten op het cultuurhistorisch vlak en de financiële consequenties voor de kosten en dekking van het project. Wat zijn de mogelijkheden binnen het provinciaal Inpassingsplan? Wij hebben zowel intern als extern een juridisch advies gevraagd. Het externe advies is opgesteld door de advocaat van Hekkelman Advocaten. Bovendien hebben we de aannemerscombinatie Mourik en Besix (verder te noemen CMB) gevraagd in hoeverre het handhaven en verbreden van de Spoordijk problemen geeft voor de uitvoeringsplanning. Uit het juridisch advies blijkt, dat het niet mogelijk is om binnen de regels van het onherroepelijke inpassingsplan tot een aanpassing van het ontwerp te komen. Als er wel een wijziging gewenst is, moet er een nieuwe planologische procedure worden doorlopen. Uit het juridisch advies volgt ook dat het binnen de onherroepelijke regels van het inpassingsplan niet mogelijk is om tot de laatste fase van het GOL te wachten met het afgraven van de Spoordijk. Ook hiervoor zou een nieuwe planologische procedure nodig zijn. Voor de aannemerscombinatie is aanpassing van het ontwerp in de uitvoeringsplanning mogelijk.
Het opnieuw voeren van planologische procedures brengt echter nieuwe vertraging mee, evenals juridische en financiële risico’s. Wat zijn de financiële consequenties? Wij hebben de aannemerscombinatie gevraag te onderzoeken wat de financiële consequenties zijn van een verschuiving en aanpassing van het ontwerp. Dit is moeilijk in te schatten omdat, een aantal hierboven genoemde risico’s zich moeilijk laten ramen, waaronder een grotere vertraging als gevolg van bezwaren maar ook mogelijke problemen rondom het beleid voor stikstof. Ook heeft het niet afgraven financiële consequenties voor de dekking aan gezien een deel van de subsidie komt te vervallen voor de snelfietsroute. Dit gaat over een bedrag van meer dan € 1.0 miljoen. Wat zijn de mogelijkheden binnen het cultuurhistorisch vlak? De Baardwijkse Overlaat is op de Cultuurhistorische Waardenkaart Noord Brabant (CHW) aangeduid als Cultuurhistorisch waardevol gebied en daarmee verankerd in de provinciale Omgevingsverordening artikel 5.44 Cultuurhistorische waarden (voorheen Verordening Ruimte artikel 22/Interim Omgevingsverordening artikel 3.29). Dit betekent dat ingrepen zich moeten richten op behoud, versterking of duurzame ontwikkeling van de cultuurhistorische waarden en kenmerken van het gebied. Bij
5/7
Datum
6 januari 2026 Documentnummer
GS: 6234920 PS: 6252208
de Baardwijkse Overlaat betekent dit specifiek het behoud van open landschap en afstemmen van natuurontwikkeling, waterberging en stedelijke uitbreiding op de cultuurhistorische identiteit van de Overlaat. Het aanleggen van de uitgebreide verkeersinfrastructuur in het cultuurhistorisch waardevol gebied is een aantasting van de aanwezige cultuurhistorische waarden en kenmerken en daar mee strijdig met de Omgevingsverordening. Het huidige plan voor de fietsbrug over de Baardwijkse Overlaat laat zien dat we erfgoed willen behouden, versterken en duurzaam ontwikkelen en waarmee behoud van een deel van de spoordijk in de Overlaat niet mogelijk is. Eindconclusie Wij waarderen de inzet van de Federatie voor het behoud van de spoordijk maar moeten na het juridische onderzoek ook concluderen dat de ruimte voor het honoreren van deze wensen binnen de bestaande kaders van het provinciaal inpassingsplan zeer beperkt is. Dit hebben wij ook kenbaar gemaakt in de verschillende gesprekken. Op basis van de uitgebreide onderzoeken concluderen wij dat beide aangenomen moties niet kunnen worden uitgevoerd binnen de bestaande kaders van het PIP, zoals de motie oproept. Om deze reden houden wij vast aan het voorliggende plan en zijn wij voornemens door te gaan met de geplande uitvoering. Hiermee is uitvoering gegeven aan de betreffende moties.
Wel willen wij in gesprek gaan met de Federatie op welke wijze er ter plekke blijvende aandacht geschonken kan worden aan de rijke historie van dit gebied. Hiermee worden de moties M121a-2025 Behoud de Spoordijk en M95-2024 GOL-Halve Zolenlijn als afgehandeld beschouwd. Consequenties Het vasthouden aan het voorliggende ontwerp heeft geen consequenties voor het project. Europese en internationale zaken Geen raakvlak met Europees/internationaal beleid en Europese regelgeving. Communicatie Er heeft overleg plaats gevonden met de aannemerscombinatie Mourik en Besix, de gemeente Heusden en de gemeente Waalwijk. In het overleg met FBL zijn de voorlopige uitkomsten van de onderzoeken gedeeld. Wij gaan ook in overleg FBL om mee te denken over de verrijkingsmaatregelen (o.a. informatieborden etc.) op de brug. Vervolg Op basis van de bovenstaande conclusie zal in Q1 2026 gestart gaan worden met de uitvoering van het werk plan voor de bruggen over de Baardwijkse overlaat en het Drongelens kanaal.
6/7
Datum
6 januari 2026 Documentnummer
GS: 6234920 PS: 6252208
Bijlagen - Advies Hekkelman Advocaten
Datum
6 januari 2026 Documentnummer
GS: 6234920
Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant, de voorzitter,
de secretaris,
mr. I.R. Adema
drs. G.H.E. Derks MPA
PS: 6252208
7/7