007-26 Burgerbegroting inclusief afdoening Motie Kaders Burgerbegroting

Aan de leden van de raad van de gemeente Waalwijk

Ons kenmerk Uw brief Uw kenmerk

41076

Behandeld door Documentnummer Datum verzonden

A. Glaudemans 100665 27 januari 2026

Betreft

Raadsinformatiebrief 007-26 Burgerbegroting inclusief afdoening Motie Kaders Burgerbegroting

Geachte leden van de raad, Op 1 februari 2025 is de eerste editie van de Burgerbegroting van de gemeente Waalwijk gestart. Op 15 april 2025 informeerden wij u over ronde 1 en 2 met raadsinformatiebrief 04125 inclusief infographic. Met deze raadsinformatiebrief informeren wij u over: − Het verloop van ronde 3 en 4 en de start van ronde 5. − De uitkomsten van de evaluaties van ronde 3 en 4 met inwoners en medewerkers. − Lessen die wij daaruit trekken. − Motie Kaders Burgerbegroting.

Ronde 3 Ideeën indienen Tussen 31 maart en 2 mei konden ideeën ingediend worden voor de Burgerbegroting. Er zijn 59 ideeën ingediend door inwoners van Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik. Eén idee was zo groot dat dit is opgesplitst in twee ideeën. In totaal zijn er dus 60 ideeën ingediend door 47 mensen. Deze ideeën zijn door medewerkers van de gemeente Waalwijk aan de hand van het reglement Burgerbegroting beoordeeld en getoetst op haalbaarheid en uitvoerbaarheid: − 41 ideeën waren door naar ronde 4 en deden mee in de stemronde. − 12 ideeën zijn in ronde 3 door de indieners ingetrokken, vaak vanwege de benodigde tijd of omdat plannen zijn samengevoegd met een ander idee. − 7 ideeën voldeden helaas niet aan de voorwaarden van het reglement en deden daarom niet mee in de volgende ronde. Zie de infographic in de bijlage voor de evaluatie en resultaten van deze ronde. Aanbevelingen deelnemers − Behoud het huidige proces van samenwerken en persoonlijke ondersteuning; de waardering is hoog. − Maak het formulier voor indienen eenvoudiger, neem het ophalen van draagvlak hierin mee en begeleid inwoners daarbij. − Beschrijf de informatie op de website kort, bondig, toegankelijk én begrijpelijk. − Zet nog sterker in op het vergroten van de bekendheid van de Burgerbegroting en op het bereiken van een breder publiek. − Overweeg aanpassingen in het budget en de stemverdeling.

Bijvoorbeeld een maximumbedrag per idee of gelijke kansen per kern.

1/4 Taxandriaweg 6

Postbus 10150

5140GB Waalwijk

t 0416-683456

info@waalwijk.nl

www.waalwijk.nl

Aanpassingen n.a.v. de aanbevelingen − Zowel in ronde 4 als in ronde 5 als voor de tweede editie in 2026 behouden we het huidige proces van co-creatie en samenwerken. − We voegen uitleg én voorbeelden toe bij de vragen in het indieningsformulier. De draagvlakverkenning wordt toegevoegd aan het indieningsformulier. − De indeling van de website wordt eenvoudiger waardoor men minder hoeft door te klikken. − De teksten op de website schrijven we korter en bondiger. Daarnaast gebruiken we concrete voorbeelden uit de eerste editie Burgerbegroting. − In nauw contact met OMO Scholengroep de Langstraat zijn we een proef aangegaan om de tweede editie Burgerbegroting een plek te geven in de leerlingenraad en/of de lessen Maatschappijleer op de Overlaat. − We doen geen aanpassingen in het budget en de stemverdeling. Een maximumbedrag per idee wordt al gehanteerd (maximaal 50% van het themabudget) en de einduitslag in ronde 4 laat zien dat er een goede verdeling van ideeën is over de drie kernen.

Ronde 4 Online stemmen Elke inwoner vanaf 16 jaar van de gemeente Waalwijk mocht per thema van 1 t/m 17 september online stemmen op de 41 ideeën. Men moest een profiel aanmaken op de website om aan te tonen dat men inwoner is. Van jongeren onder de 16 jaar mag de gemeente geen gegevens registreren. Jongeren van 11 t/m 15 jaar mochten tijdens het Stemevent via een anoniem stembriefje hun individuele stem uitbrengen. Geldigheid stemmen Stemmen die niet aan het reglement van de Burgerbegroting voldoen zijn verwijderd. Door 918 inwoners zijn in totaal 1905 online stemmen én likes uitgebracht. Hiervan waren er 34 ongeldig doordat ze zijn uitgebracht door mensen werkzaam voor de gemeente Waalwijk (denk aan ambtenaren, raadsleden of fractievolgers) of mensen van buiten de gemeente. Zo komen we tot 1871 uitgebrachte stemmen én likes. Stemmen tijdens Stemevent Op zaterdag 20 september vond het Stemevent plaats in sporthal De Slagen. Alleen inwoners uit Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik mochten stemmen. Bij het Stemevent zijn aan de deur de gegevens van de deelnemers geregistreerd. Uitslag In totaal zijn 28 van de 41 ideeën gekozen die worden uitgevoerd in 2026. Zie de infographic in de bijlage voor de evaluatie en resultaten van deze ronde. Aanbevelingen deelnemers − Behoud het huidige proces van samenwerken en persoonlijke ondersteuning; de waardering is hoog.

− Maak het online stemmen eenvoudiger. − Herzie de verplichte registratie op de website (controleren of iemand inwoner van de gemeente Waalwijk is), dit wordt als hoge drempel ervaren. − Zorg dat jongeren van 11 tot en met 15 jaar online mogen stemmen. − Laat inwoners hun idee pitchen tijdens het Stemevent. − Zet nog sterker in op het vergroten van de bekendheid van de Burgerbegroting en op het bereiken van een breder publiek. Aanpassingen n.a.v. de aanbevelingen − De leverancier van de website heeft de applicatie aangepast en de meervoudige stem gebouwd waardoor duidelijker wordt dat men op meer dan één idee moet stemmen. − We verminderen de registratievragen tot het noodzakelijke minimum. We behouden de registratie omdat enkel inwoners van de gemeente Waalwijk mogen stemmen. − We maken een instructievideo met uitleg over het online stemmen. − We betrekken opnieuw de privacy-officer van de gemeente Waalwijk om de mogelijkheden van online stemmen voor jongeren te onderzoeken.

2/4 Taxandriaweg 6

Postbus 10150

5140GB Waalwijk

t 0416-683456

info@waalwijk.nl

www.waalwijk.nl

− − −

In nauw contact met OMO Scholengroep de Langstraat zijn we aan het onderzoeken hoe we een proef met (online) stemmen voor jongeren op school vorm kunnen geven. De opzet van het Stemevent wordt aangevuld met een 'markt’ waar alle indieners hun idee kunnen presenteren. Daarna komt men via de werkvorm en het gesprek aan tafel tot een top 5 van favoriete ideeën. We behouden de mix van online en offline communicatiemiddelen om inwoners te informeren, betrekken en activeren.

Ronde 5 Subsidiebeschikking of afsprakenovereenkomst Voor de uitvoering van de gekozen ideeën hanteren we twee typen uitgaande brieven: een subsidiebeschikking en een afsprakenovereenkomst. Subsidiebeschikkingen worden gebruikt wanneer indieners hun idee volledig zelf uitvoeren. De subsidie wordt uitgekeerd aan de indiener (particulier of rechtspersoon). Er zijn 21 subsidiebeschikkingen verstuurd. Afsprakenovereenkomsten worden ingezet voor ideeën die door de gemeente worden uitgevoerd. Dit is met name wanneer er aanpassingen in de fysieke buitenruimte nodig zijn. Het budget blijft in beheer van de projectleider. In de afsprakenovereenkomst ligt de nadruk op de gezamenlijke uitvoering van de activiteiten. De indiener blijft betrokken tijdens de uitvoering en de verantwoording. Er zijn 6 afsprakenovereenkomsten verstuurd. Bij de subsidiebeschikking en afsprakenovereenkomst is een toelichting opgesteld in de vorm van veelgestelde vragen en antwoorden. Deze toelichting verduidelijkt onderdelen uit de documenten, bevat linkjes naar relevante regelingen én helpt indieners bij de uitvoering van hun idee. Eén idee is door indieners bij de start van ronde 5 ingetrokken. Dit besluit is door de indieners samen met omwonenden en de gemeente genomen. In 2026 worden dus 27 ideeën uitgevoerd. Uitvoering in 2026 Indieners hebben in 2026 twaalf maanden om hun idee uit te voeren.

Ieder kwartaal sturen we hen een korte e-mail waarin we vragen om een update met betrekking tot de uitvoering van het idee en de financiën. Als het idee klaar is, sturen we de indiener een format voor de verantwoording. In dat format vertelt de indiener in ieder geval hoe het idee is uitgevoerd, hoe het idee past bij het betreffende thema van de Burgerbegroting en hoe inwoners gebruik hebben gemaakt van het idee.

Motie Kaders Burgerbegroting Op 17 september 2024 heeft uw raad de motie Kaders Burgerbegroting aangenomen. In de motie verzocht de raad het college om: 1. Voor de start van de eerste editie het reglement informeel aan de raad voor te leggen, zodat zienswijzen kunnen worden aangeleverd en besproken in de werkgroep democratische vernieuwing. 2. Pragmatische evaluatie(criteria) voor te leggen aan de werkgroep democratische vernieuwing. 3. Na de jaarlijkse evaluatie van de eerste editie te starten met de tweede editie van 2026. 4. De geselecteerde initiatieven uit de eerste editie in het najaar van 2025 een podium te bieden om hun projecten aan de raad en samenleving te presenteren. 5. In 2026 kaders te ontwikkelen voor een nieuwe inspraak- en participatieverordening, inclusief een voorstel voor het uitdaagrecht en een verkenning van andere breed gedragen participatievormen. 1. Reglement Het college heeft het reglement voorafgaand aan de vaststelling informeel aan de raad voorgelegd. Op 23 oktober 2024 is het concept gedeeld; fracties konden tot 6 november zienswijzen indienen. Deze zijn op 8 november gebundeld en voorgelegd aan de duale raadswerkgroep ‘Democratische Vernieuwing’, waar deze op 14 november zijn besproken.

3/4 Taxandriaweg 6

Postbus 10150

5140GB Waalwijk

t 0416-683456

info@waalwijk.nl

www.waalwijk.nl

De zienswijzen zijn vervolgens, in afstemming met de juridische afdeling, verwerkt. Het college heeft het reglement Burgerbegroting samen met de subsidieregeling Burgerbegroting op 28 januari 2025 vastgesteld. Beide regelingen zijn 31 januari 2025 gepubliceerd in het Gemeenteblad (www.officielebekendmakingen.nl) en op 1 februari 2025 in werking getreden. 2. Evaluatiecriteria In het projectplan Burgerbegroting is al een opzet voor de evaluatie opgenomen, inclusief uitgewerkte evaluatiecriteria. Tijdens de bespreking van de zienswijzen op het reglement met de duale raadswerkgroep ‘Democratische Vernieuwing’ zijn aanvullende aandachtspunten benoemd. Deze punten zijn toegevoegd aan de bestaande evaluatiecriteria, waardoor een pragmatische evaluatie is ontstaan met doelen, thema’s en prestatie-indicatoren. Op 29 november 2024 zijn deze pragmatische evaluatiecriteria met de duale raadswerkgroep gedeeld. Binnen de reactietermijn zijn geen opmerkingen ontvangen, wat wij opvatten als instemming met de opzet. 3. Jaarlijkse evaluatie De Burgerbegroting volgt een lerende aanpak (PDCA): na iedere ronde wordt geëvalueerd via vragenlijsten en gesprekken met inwoners en betrokken medewerkers van de gemeente. De bevindingen worden besproken binnen het projectteam en de stuurgroep Burgerbegroting.

Waar mogelijk zijn ze direct toegepast in een volgende ronde én/of worden ze verwerkt in de tweede editie in 2026. De evaluatie van ronde 1 en 2 is met u gedeeld in raadsinformatiebrief 041-25 van april jongstleden. Deze huidige raadsinformatiebrief zijn we gestart met de evaluatie van ronde 3 en 4. Ronde 1 t/m 4 van de eerste editie zijn afgerond. Ronde 5 (opstellen subsidiebeschikkingen en afsprakenovereenkomsten én uitvoering ideeën) loopt tot en met december 2026 en wordt gedurende het jaar geëvalueerd op basis van de kwartaalrapportages van de initiatiefnemers en uitvraag aan betrokken medewerkers. Dit biedt ons de kans om direct bij te sturen. De uitkomsten van de evaluaties van de eerste editie zijn verwerkt in de opzet van de tweede editie, die start op 1 februari 2026. Ook in 2026 worden alle rondes geëvalueerd. In de eerste helft van 2027 volgt een gezamenlijke eindevaluatie van beide edities. 4. Het bieden van een podium Na stemming in ronde 4 worden 27 ideeën in 2026 uitgevoerd. In overleg met de afdeling communicatie is gekozen om de indieners een doorlopend podium te bieden via het online participatieplatform Meedoen in Waalwijk. We maken een aparte pagina met updates, evenementen en mogelijkheden om mee te doen tijdens de uitvoering.

Zo versterken we ontmoeting, verbinding en samenwerking én krijgen initiatiefnemers een duurzaam podium, passend bij onze dienstverleningsvisie. In deze visie staat ‘Digitaal waar het kan, persoonlijk waar nodig’ centraal. 5. Inspraak- en participatieverordening Op 22 oktober 2025 heeft u de raadsinformatiebrief 090-25 ‘Vernieuwen participatiebeleid en participatieverordening’ ontvangen, waarin is toegelicht hoe in 2026 het participatiebeleid en de participatieverordening worden vernieuwd en welk tijdpad daarbij hoort. Met de hierboven beschreven acties en resultaten acht het college de motie ‘Kaders Burgerbegroting’ afgedaan. Hoogachtend, HET COLLEGE VAN WAALWIJK, de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha Ausems

Bijlagen: Infographic ronde 3 en ronde 4

4/4 Taxandriaweg 6

Postbus 10150

5140GB Waalwijk

t 0416-683456

info@waalwijk.nl

www.waalwijk.nl