007-25 Terugblik focusblad veiligheid 2024 en toezenden focusblad 2025

Aan de leden van de raad van de gemeente Waalwijk

Ons kenmerk Uw brief Uw kenmerk Betreft

Behandeld door Documentnummer Datum verzonden

B. Horsten 22 januari 2025

Raadsinformatiebrief 007-25 Terugblik focusblad veiligheid 2024 en toezenden focusblad 2025

Geachte leden van de raad, In het Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 beschrijven we welke doelstellingen op welk thema we willen behalen op het brede vlak van openbare orde en veiligheid. Waalwijk is een gemeente waarbij het streven is dat inwoners veilig kunnen wonen, werken en recreëren. Een gemeente waar men zich veilig voelt en waar veiligheidspartners optimaal samenwerken. We zijn vooruitstrevend en innovatief. Onze aanpak is gericht op daadkrachtig repressief optreden waar nodig en preventieve inzet in de brede aanpak in het veiligheidsveld. We zetten de ingezette lijn om een Langstraatbreed veiligheidsbeleid te voeren verder door. Hierbij is er ruimte voor lokale aandachtspunten en werken we samen op de verschillende thema’s en uitdagingen die we in deze vier jaar zien. Want samen staan we sterker. Er is onderzoek gedaan naar de brede welvaart, waarin ook de veiligheidsbeleving van de inwoners zijn meegenomen. In de gemeente Waalwijk is deze de afgelopen 10 jaar toegenomen. De afgelopen jaren hebben ons laten zien dat, zeker binnen het veiligheidsveld, niet alle ontwikkelingen voorspelbaar zijn. Dit beleid is dan ook nadrukkelijk een dynamisch beleid dat, indien nodig, aangepast of bijgesteld kan worden. Jaarlijks wordt er een gemeentelijk focusblad opgesteld waarbij prioriteiten worden gesteld.

Met deze terugblik op het focusblad van 2024 willen we u informeren over de stand van zaken van het veiligheidsbeleid. In het veiligheidsbeleid heeft uw raad de volgende prioriteiten benoemd: 1. Verbinding zorg en veiligheid 2. Jeugd 3. Ondermijning 4. Overlast 5. Digitale veiligheid Aan de hand van deze prioriteiten blikken we terug op het afgelopen jaar door een toelichting te geven op enkele noemenswaardige ontwikkelingen. Daarnaast sturen we u bij deze brief het focusblad voor 2025 waarin de aandachtspunten voor het komende jaar opgesomd staan.

Terugblik op 2024 1. Verbinding zorg en veiligheid In 2024 is er gewerkt aan de ontwikkelopgaven die er liggen in de verbinden tussen zorg en veiligheid. Hiervoor is in kaart gebracht wat de randvoorwaarden zijn om deze verbinding te versterken en heeft o.a. geresulteerd in het toevoegen van een beleidsadviseur en procesregisseur Zorg- en Veiligheid. Daarnaast is de functie van wijk GGZ structureel geborgd in de organisatie. Ook heeft de gemeente Waalwijk zich het afgelopen jaar sterk gemaakt om te investeren in complexe veiligheidsdossiers met een zorgcomponent. Hier zijn eind 2024 vanuit het rijk financiële middelen voor toegekend voor de duur van twee jaar. Er worden volgend jaar 30 tot 50 dossiers geanalyseerd. Dit geeft een enorme boost in de samenwerking tussen de betrokken partijen én geeft ook inzicht in kansrijke interventies om escalatie van problemen in een vroegtijdig stadium te voorkomen. 2. Jeugd Er wordt gewerkt volgens het 7-stappenmodel jeugd. Dit model is een beproefde methode voor de integrale aanpak van problematische jeugdgroepen met als doel het verminderen van overlast en criminaliteit. In 2024 is de aanpak doorontwikkeld en wordt er actiever ingezet op het vroegtijdig signaleren interveniëren door bijvoorbeeld het houden van huisgesprekken.

In 2025 is het de doelstelling om deze aanpak te borgen in een convenant met de politie en het Openbaar Ministerie. In 2024 is er daarnaast, in samenwerking met verschillende netwerkpartners, voorlichting gegeven aan jongeren op het voortgezet onderwijs. Deze voorlichting was erop gericht om jongeren bewust te maken van criminele uitbuiting. 3. Ondermijning In 2024 is na een pilot met het spoedeisend sluiten van panden bij overtreding van de Opiumwet het Damoclesbeleid aangepast. Deze wijziging zorgt ervoor dat de gemeente Waalwijk een voorloper is in de aanpak van georganiseerde criminaliteit en er direct opgetreden kan worden. Er zijn in 2024 dertien situaties geweest waarbij het Damoclesbeleid is toegepast. Hierbij ging het om acht keer harddrugs, twee keer hennep, een keer lachgas en twee keer voorbereidingshandelingen die strafbaar zijn gesteld in de Opiumwet. In acht gevallen is de woning of het pand door de burgemeester gesloten. Bij elke constatering is er bestuurlijk opgetreden. Ook is er vier keer een last onder dwangsom opgelegd op basis van de APV vanwege het dealen van drugs op straat en lopen er op dit moment nog twee procedures voor het dealen van drugs op straat. Daarnaast is er twee keer een last onder dwangsom is opgelegd voor het vervoeren van inbrekerswerktuig en een last onder dwangsom voor het bezit van illegaal vuurwerk.

Hier lopen aanvullend nog twee procedures voor.

Door middel van de wet Bibob (Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) kan de gemeente een vergunningsaanvraag weigeren of intrekken als twijfel bestaat over de integriteit van een betrokkene. Er zijn in 2024 in totaal 65 Bibobonderzoeken uitgevoerd waarbij er geen weigeringen of intrekkingen hebben plaatsgevonden. Dit onderschrijft de preventieve werking van de screening van de achtergrond van aanvragers van bepaalde vergunningen. Daarnaast hebben we in RIEC-verband samengewerkt om ondermijning tegen te gaan. Hierin werken we samen met politie, openbaar ministerie en belastingdienst aan de aanpak van lokale casuïstiek waar sprake is van ondermijning. Ook is er een bestuurlijk interventieteam (BIT) opgericht dat zich richt op het uitvoeren van controles in district Hart van Brabant om ondermijning tegen te gaan. Dit is een regionale samenwerking waarbij integrale controles op verschillende branches worden uitgevoerd. Denk hierbij aan controles gericht tegen illegale prostitutie, mensenhandel en arbeidsuitbuiting. In 2024 zijn door het BIT acht integrale controledagen in de regio Hart van Brabant uitgevoerd waarbij ook de gemeente Waalwijk actief betrokken is. Er is in 2024 actief ingezet om uitvoering te geven aan de Brabantse norm weerbare overheid. Dit doen we door o.a. een VOG-P te vragen voor bepaalde functies.

Daarnaast wordt er aan nieuwe medewerkers van de gemeente Waalwijk een workshop integriteit gegeven en worden er regelmatig trainingen gegeven aan collega’s op het thema ondermijning. Ook is er voor raadsleden van de gemeenten uit de regio (Dongen, Heusden, Loon op Zand en Waalwijk) op 10 december een bijeenkomst georganiseerd over integriteit. 4. Overlast Overlast kent verschillende verschijningsvormen en kent een mate van subjectiviteit. Dat maakt dat iedere aanpak maatwerk is. Een aantal vormen heeft afgelopen jaar extra aandacht gekregen: Huisverboden In 2024 zijn er door de burgemeester zes huisverboden opgelegd. Het huisverbod wordt opgelegd in situaties waar er sprake is van huiselijk geweld. Het is niet bedoeld als bestraffende maatregel maar als een periode om tot rust te komen, zorg op te starten en samen met Veilig Thuis veiligheidsafspraken te maken. Jaarwisseling & vuurwerkaanpak In 2024 is net als voorgaande jaren samen met onder andere de politie, jongerenwerk, scholen en de boa’s ingezet op het voorkomen en beperken van (vuurwerk)overlast in de periode voorafgaande aan de jaarwisseling en een zo veilig mogelijk verloop van de jaarwisseling zelf. Denk hierbij o.a. aan een mix van preventieve en repressieve maatregelen.

Daarnaast is naar aanleiding van het maatschappelijk vuurwerkdebat een twee sporen communicatielijn ingezet: op vuurwerktijden en op bewustwording op het afsteken van vuurwerk en wat dit betekent voor de samenleving. Er zijn vuurwerkfilmpjes opgenomen bij vier locaties waar het zeker niet wenselijk is om vuurwerk af te steken, ook niet tijdens de jaarwisseling als er geen vuurwerkverbod geldt (dierenasiel, kinderboerderij, hospice en woonzorginstelling). Deze zijn gedeeld via diverse kanalen, ook binnen de jongeren doelgroep. Deze aanpak willen we in 2025 voortzetten.

Verder is door politie en boa’s ingezet op controles op hotspots. Hotspots zijn plekken waar regelmatig vuurwerk afgestoken wordt, waarvan overlastmeldingen zijn gedaan. Daarnaast is door politie extra ingezet op de illegale (vaak digitale) handel in vuurwerk. Door het regionale Bestuurlijk Interventie Team (BIT) is verder ingezet op controles van mogelijke opslagplaatsen. Inzet BOA’s In 2024 is er door de boa’s van de gemeente Waalwijk ingezet om overlast van de meest voorkomende dagelijkse ergernissen zoals parkeren en afval tegen te gaan. Door capaciteitsproblemen in het team is er een beroep gedaan op de flexibiliteit van de medewerkers om structureel aanwezig te zijn in het openbaar gebied. Er is daarnaast ook geïnvesteerd in de werving van nieuwe medewerkers om de bezetting op orde te krijgen, waardoor er op dit moment voldoende capaciteit is. Daarnaast zijn er aanvullende bevoegdheden aan de boa’s toegekend waardoor er ook actief wordt ingezet op de verkeersveiligheid door het controleren op fietsverlichting, fietsen door rood stoplicht en het bellen op de fiets. Straatintimidatie Straatintimidatie is en blijft een maatschappelijk probleem dat voor een verhoogd onveiligheidsgevoel kan zorgen. In de gemeente Waalwijk is besloten om het lokale meldpunt medio oktober 2024 offline te halen.

Allereerst zorgt het lokale meldpunt specifiek voor straatintimidatie namelijk niet voor een verdere aanscherping van ons totaalbeeld van de problematiek en waren er een gering aantal meldingen. Daarnaast is seksuele straatintimidatie per 1 juli 2024 strafbaar vanwege de inwerkingtreding van de Wet Seksuele Misdrijven. Hierdoor kan er melding en/of aangifte worden gedaan bij de politie. Deze (politie)cijfers worden ook door de gemeente gemonitord om een actueel beeld bij de problematiek te houden. De overige onderdelen van onze aanpak van straatintimidatie in het afgelopen jaar zijn opgenomen in de reguliere veiligheidsaanpak. Zo zijn er fysieke maatregelen getroffen bij hotspots zoals het aanpassen van de verlichting en snoeien van het groen. Daarnaast hebben de handhavers extra aandacht voor deze locaties. We blijven periodiek aandacht besteden aan bewustwording rondom dit probleem om ervoor te zorgen dat het niet verder normaliseert. Zo is er in 2024 een campagne gevoerd op het thema straatintimidatie via DPG-Media. Mede door deze campagne zijn onze digitale posters over dit onderwerp bijna 240.000 keer in beeld gekomen bij bezoekers van de verschillende nieuwswebsites en – apps. Evenementen In de gemeente Waalwijk vinden jaarlijks verschillende evenementen plaats. In 2024 is daarnaast ook Koningin Máxima twee keer op bezoek geweest.

Het evenementenseizoen heeft zonder grootschalige verstoringen van de openbare orde plaatsgevonden. Daarnaast hebben we op 31 augustus 2024 een veiligheidsmarkt op het Raadhuisplein georganiseerd met als doel inwoners op een laagdrempelige manier in contact met de hulpdiensten te brengen. Er waren allerlei activiteiten waarbij bezoekers op een leuke manier kennis konden maken met allerlei veiligheidsthema’s en zijn gedurende de dag verschillende demonstraties gegeven door brandweer, politie en EHBO.

RKC Waalwijk Samen met RKC Waalwijk, de politie en het Openbaar Ministerie werken we aan een veilig verloop van de (thuis)wedstrijden van RKC Waalwijk. In 2024 hebben we doorlopend contact met deze partijen gehad om, indien nodig per wedstrijd, maatregelen te nemen om voetbalgeweld en -overlast te voorkomen. Deze samenwerking heeft ook geresulteerd in een adequate aanpak na de ongeregeldheden rondom de wedstrijd RKC Waalwijk - AJAX op 29 september 2024. Na deze ongeregeldheden zijn er 9 personen aangehouden op verdenking van openlijke geweldpleging, zij worden gedagvaard om voor de rechter te verschijnen. De gemeente Waalwijk heeft deze 9 personen een stadion-omgevingsverbod opgelegd voor de maximale duur van 2 jaar. Daarnaast is de taskforce KNVB ingezet voor het uitkijken van de camerabeelden, er zijn 17 landelijke stadionverboden én geldboetes opgelegd. Inzet flexibel cameratoezicht In het voorjaar van 2024 was er sprake van aanhoudende openbare ordeverstoringen aan de Bernard Zweersstraat in Waalwijk. Omdat het veiligheidsgevoel in de buurt was aangetast, de incidenten voor onrust zorgden in de buurt en de vermoedelijke pleger in beeld was is er mobiel cameratoezicht ingezet. Mede door het plaatsen van flexibel cameratoezicht is de openbare orde hersteld. Daarnaast is er ook flexibel cameratoezicht ingezet in de haven na aanleiding van vondst van een container met drugs.

De camera’s hadden een preventieve werking en er is repressief opgetreden tegen de pleger van de strafbare feiten. 5. Digitale veiligheid Digitale veiligheid wordt steeds belangrijker. Dat zien we bijvoorbeeld terug aan de stijgende politiecijfers rondom digitale fraude en oplichting. Maar ook het veilig omgaan met onze eigen systemen en gegevens is essentieel. In 2024 heeft de gemeente Waalwijk in samenwerking met de politie en bibliotheek een bijeenkomst georganiseerd voor senioren over digitale veiligheid. Tijdens de bijeenkomst heeft de politie een presentatie gegeven over echte/nep mails, telefoontjes en websites. Daarnaast is er ook actief gecommuniceerd met senioren in de gemeente Waalwijk over nepagenten die actief waren in de gemeente. Er is een hiervoor een brief gestuurd naar alle inwoners van de gemeente Waalwijk van 80 jaar en ouder. We willen inwoners en ondernemers weerbaar maken door actief te communiceren over wat zij kunnen doen om te voorkomen dat ze slachtoffer worden van deze criminaliteit. Daarnaast speelt Waalwijk een actieve rol in de regionale werkgroep cyber waar nieuwe aanpakken bedacht, opgezet en uitgevoerd worden voor de regio Zeeland-West-Brabant.

Focusblad 2025 We zullen veel van onze activiteiten voort zetten, deze zullen worden beschreven in het focusblad 2025. We zetten onder andere in op een gezamenlijke aanpak waarin het sociaal- en het veiligheidsdomein samenwerken om escalaties te voorkomen, overlast te verminderen en kwetsbare inwoners beter te ondersteunen. Deze ontwikkelopgave maakt deel uit van de implementatieopgave ‘Samen Redzaam’. De ontwikkelingen zijn met elkaar verbonden en worden uitgewerkt in beleidskaders voor zorg en veiligheid. Daarnaast zetten we extra in op het voorkomen van jonge aanwas in de criminaliteit. Dit doen we door actief voorlichting te geven op basis- en voortgezet onderwijs scholen om jongeren weerbaar en bewust te maken over criminaliteit en middelengebruik. Door een landelijke trend met een toename van steekincidenten wordt er in de Algemene Plaatselijke Gemeente Waalwijk Verordening (hierna APV) een nieuw artikel opgenomen. Hierdoor wordt de mogelijkheid geboden om gebieden aan te wijzen waar het verboden is een mes bij te hebben. Dit kan enkel als er een gevaar is voor de openbare orde en veiligheid in dat gebied. Daarnaast is het goed om te melden dat het dragen van steekwapens als vlindermessen en stiletto's al bij wet verboden is. Dit op basis van de Wet Wapens en Munitie.

Gelet op maatschappelijke ontwikkelingen en de toenemende geopolitieke spanningen is er ook extra aandacht voor het ontstaan van maatschappelijke onrust. Dit kan zich uiten in radicaal gedrag van personen of groepen en escaleren naar situaties die de (lokale) democratie of de openbare orde bedreigen en ondermijnen. Er wordt hiervoor geïnvesteerd in het netwerk van bondgenoten in de gemeente Waalwijk. Dit is om signalen vroegtijdig op te sporen en het investeren in een weerbare samenleving. De eerste bijeenkomst van Bondgenoten heeft op 16 december 2024 plaatsgevonden, dit wordt in 2025 voortgezet. Ook wordt er een opleidingsplan radicalisering en polarisatie opgesteld om in- en externe medewerkers opgeleid en getraind te houden, om vroegtijdig signalen op te pakken en hierop te anticiperen. Daarnaast is er aandacht voor geopolitieke spanningen en wordt er door de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant gewerkt aan een plan voor een weerbare samenleving. In de bijlage vindt u het focusblad voor 2025, hierin staan alle prioriteiten op het gebied van openbare orde en veiligheid benoemd. Dit zijn de prioriteiten zoals u als raad heeft vastgesteld in het Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026. De jaarlijkse raadsinformatieavond over veiligheid vindt plaats op 6 februari 2025 waarin de burgemeester, samen met haar veiligheidspartners, verder ingaat op de veiligheid in Waalwijk.

Hoogachtend, HET COLLEGE VAN WAALWIJK, de secretaris,

de burgemeester,

Michel Tromp

Sacha Ausems

Bijlagen: focusblad 2025