2026-63-NR-Raadsvoorstel-Participatieverordening-gemeente-Waalre-2026
Tekst van het document
G | E | M | E | E | N | T | E WA_ | I___RE Raadsvoorstel Participatieverordening gemeente Waalre 2026 Waalre, 27 oktober 2026 Vergaderdatum: | 8 december 2026 Voorstelnummer: | 2026-63 Zaaknummer: | 1139016 Portefeuillehouder: | M. F. Oosterveer Naam opsteller: | Nienke de Ridder Naam voorstel: | Voorstel tot het vaststellen van de Participatieverordening gemeente Waalre 2026 Grondslag raadsbesluit: | Gemeentewet (art. 149 en art. 150), Wet versterking participatie op decen- traal niveau Voorgesteld besluit Het voorstel is om 1) | De Participatieverordening gemeente Waalre 2026 vast te stellen; 2) | Een uitgebreide, integrale herziening van de participatieverordening mogelijk te maken. Voorstelnr. 2026-63 | pag. 1= | Datum vergadering: 8 december 2026 Onderwerp Participatieverordening gemeente Waalre 2026 Voorstel Het voorstel is om 1) De Participatieverordening gemeente Waalre 2026 vast te stellen; 2) Een uitgebreide, integrale herziening van de participatieverordening mogelijk te maken. Inleiding De Wet versterking participatie op decentraal niveau verplicht gemeenten om uiterlijk per 1 januari 2027 bepalingen over het uitdaagrecht op te nemen in de participatieverordening. De huidige verordening voor- ziet hierin onvoldoende. Aanpassing van de verordening is daarom noodzakelijk. Daarnaast is nog een bredere herzieningsopgave nodig.
Bij het opstellen van de verordening in 2022 was er nog geen modelverordening van de VNG voorhanden: deze is dus logischerwijs niet gebruikt. Inmiddels is een modelparticipatieverordening van de VNG beschikbaar, die een actueel en juridisch robuust kader biedt voor de verdere ontwikkeling van het participatiebeleid. Deze kent twee varianten, waarbij beide varianten diverse keuzemogelijkheden hebben om de verordening uit te breiden en/of af te stemmen op de situatie in Waalre. Het overnemen van deze modelverordening vraagt diverse beleidsmatige keuzes die nog niet met de raad zijn besproken. Het college acht het daarom van belang de raad te betrekken bij de afwegingen die samenhangen met een integrale herziening van de participatieverordening. Het college stelt daarom een gefaseerde aanpak voor. In de eerste fase worden uitsluitend de wijzigingen doorgevoerd die noodzakelijk zijn om per 1 januari 2027 te voldoen aan de wettelijke vereisten. Ten opzichte van de oude verordening betekent dit dat de volgende zaken zijn nu aangepast: • Hoofdstuk 4 over het uitdaagrecht is toegevoegd; • Onder artikel 1 is de definitie van het uitdaagrecht opgenomen. In de tweede fase wordt gewerkt aan een integrale herziening van de participatieverordening, waarbij raad, inwoners en organisatie worden betrokken.
Een integrale herziening vóór 1 januari 2027 is, gelet op de be- nodigde beleidsmatige afwegingen, betrokkenheid van de raad en participatie van inwoners, niet haalbaar. De voorgestelde fasering waarborgt zowel wettelijke naleving als bestuurlijke zorgvuldigheid. Uiterlijk aan het einde van het derde kwartaal van 2028 is de nieuwe verordening gereed. Samenhang met de nota 'Verder aan de slag met participatie' De participatieverordening vormt de juridische basis participatie binnen de gemeente Waalre. De nota 'Ver- der aan de slag met participatie' (verder: nota) beschrijft hoe participatie in de praktijk wordt vormgege- ven, welke uitgangspunten hierbij gelden en op welke wijze participatie wordt georganiseerd. Deze docu- menten vullen elkaar aan: de verordening legt formele spelregels vast; de nota biedt ruimte voor verdere uitwerking en ontwikkeling in de praktijk. Kortom: de verordening beschrijft het 'wat', de nota beschrijft het 'hoe'. Bij de integrale herziening van de verordening wordt daarom ook de relatie gelegd met de door- ontwikkeling van de nota in de praktijk, zodat regelgeving, beleid en praktijk goed op elkaar (blijven) aan- sluiten. Voorstelnr. 2026-63 pag. 2= Datum vergadering: 8 december 2026
Beoogd resultaat Het beoogde resultaat is om: 1) Per 1 januari 2027 te voldoen aan de Wet versterking participatie op decentraal niveau; 2) Een uitgebreide, integrale herziening van de participatieverordening mogelijk te maken. Argumenten 1.1 We voldoen hiermee tijdig aan de Wet versterking participatie op decentraal niveau. Per 1 januari 2027 zijn gemeenten op grond van de Wet versterking participatie op decentraal niveau verplicht om regels op te nemen het uitdaagrecht in hun participatieverordening. De huidige Verordening participatie gemeente Waalre 2022 bevat deze onderdelen niet of onvoldoende. Met het nu doorvoeren van de noodzakelijke wijzigingen, voldoen we tijdig aan de wet. Hiermee worden juridische en bestuurlijke risico's verkleind. 2.1 Op deze manier krijgt de raad de ruimte voor een bredere inhoudelijke discussie over de participatiever- ordening en -beleid. Bepaalde onderdelen uit de modelverordening van de VNG zijn momenteel niet opgenomen in de verorde- ning, namelijk: de mogelijkheid om nadere regels vast te stellen, een hardheidsclausule, overgangsrecht, etc.
Daarnaast zijn er enkele facultatieve onderdelen die expliciet moeten worden afgewogen richting de raad, namelijk: de participatieparagraaf (over het opnemen van een participatieparagraaf in de jaarlijkse begroting, waarin het college de speerpunten voor participatie voor het komende jaar benoemd) en het experimenteerprogramma (een tweejaarlijks programma, vastgesteld door het college, om de ontwikkeling van participatie te bevorderen). Juist deze onderwerpen kunnen voor de raad relevant zijn omdat zij bijdra- gen aan verdere ontwikkeling van participatiebeleid én ruimte bieden voor nieuwe participatievormen. 2.2 De integrale herziening kan hierdoor zorgvuldig worden voorbereid. Door de benodigde tijd te nemen voor participatie en beleidsontwikkeling ontstaat ruimte om inwoners, maatschappelijke partners, raad en organisatie zorgvuldig te betrekken bij de totstandkoming van een toe- komstbestendige participatieverordening. Kanttekeningen 1.1 De bepaling over participatie onder de Omgevingswet blijft staan, terwijl hier eigenlijk een ander wettelijk kader voor is. In de huidige verordening zijn bepalingen opgenomen over participatie onder de Omgevingswet. Juridisch bezien ligt regulering hiervan primair binnen het kader van de Omgevingswet. Het handhaven van deze bepalingen in de participatieverordening leidt echter niet tot strijd met hogere regelgeving.
Om die reden wordt voorgesteld deze bepalingen vooralsnog te handhaven en de positionering daarvan te betrekken bij de integrale herziening van de verordening. 2.1 De gekozen fasering leidt tot twee besluitvormingsmomenten. Het college acht deze fasering noodzakelijk om enerzijds tijdig aan de wettelijke verplichtingen te voldoen en anderzijds voldoende ruimte te bieden voor een zorgvuldige beleidsontwikkeling en participatie van betrokkenen. Kosten en dekking De uitvoering past binnen de bestaande ambtelijke capaciteit en brengt dus geen extra kosten met zich mee. Voorstelnr. 2026-63 pag. 3= Datum vergadering: 8 december 2026
Duurzaamheid Niet van toepassing. Burgerparticipatie Voor dit voorstel heeft geen participatie plaatsgevonden. Het betreft uitsluitend wijzigingen die noodzakelijk zijn om te voldoen aan gewijzigde wet- en regelgeving. Bij de voorgenomen integrale herziening van de participatieverordening in 2027 wordt een participatietraject doorlopen waarbij inwoners, maatschappelijke partners en de raad worden betrokken. Inclusieve samenleving Een actuele participatieverordening draagt bij aan heldere kaders voor participatie. Daarmee wordt een basis gelegd voor een toegankelijke en inclusieve manier waarop inwoners invloed kunnen uitoefenen op gemeentelijk beleid en uitvoering. Communicatie Na vaststelling wordt de verordening gepubliceerd. Binnen de organisatie wordt deze o.a. bekendgemaakt via intranet. Daarnaast wordt de website gebruikt om inwoners bekend te maken met dit nieuwe recht. Vervolgprocedure en planning Een eerste stap is om de praktische kant van het uitdaagrecht vorm te geven en inwoners bekend te maken met op welke manier zij het uitdaagrecht kunnen uitoefenen. Begin 2027 wordt een (project)plan opgesteld voor de integrale herziening van de participatieverordening, hierover wordt de raad geïnformeerd middels een RIB. Hieraan wordt in de periode daarna uitvoering gegeven. Uiterlijk aan het einde van het derde kwartaal van 2028 is dit project gereed.
Bijlagen onderdeel van het voorstel - Participatieverordening gemeente Waalre 2026 Bijlagen ter informatie - Verordening Participatie gemeente Waalre 2022 BURGEMEESTER EN WETHOUDERS VAN WAALRE, Gemeentesecretaris, burgemeester, R.M.M.A.S van der Wijst= M.F. Oosterveer Voorstelnr. 2026-63 pag. 4= Datum vergadering: 8 december 2026