RV Bredere functie Stadhuis Franeker

AAN DE RAAD Concept raadsadvies Bredere functie stadhuis Franeker Datum behandeld in college Datum agendering Onderwerp Portefeuillehouder

7 oktober 2025 18 december 2025 Onderzoek Bredere functie Stadhuis Franeker J. Dijkstra

Behandelend ambtenaar E-mailadres Telefoonnummer

N. Nicolai n.nicolai@waadhoeke.nl

Samenvatting Op 13 maart 2025 heeft de gemeenteraad ingestemd met de startnotitie ‘Onderzoek bredere functie stadhuis’. Het doel van het project was om te komen tot een voorkeursscenario, inclusief een kostenindicatie van de realisatie daarvan. Door een extern bureau is onderzoek gedaan en zijn er drie ontwikkelrichtingen voorgesteld. Deze ontwikkelrichtingen zijn opgenomen in het rapport in bijlage 1 en tot stand gekomen na uitvoerige participatie met inwoners van Franeker, de huidige gebruikers en stakeholders van het stadhuis. Het college stelt ontwikkelrichting 1 ‘Huis van de stad’ voor om verder uit te werken als voorkeurscenario. Voorstel 1. Kennis te nemen van het onderzoeksrapport ‘Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker’ 2. Ontwikkelrichting 1 als voorkeursscenario voor een bredere functie van het stadhuis verder uit te laten werken.

Aanleiding In het collegeprogramma 2022-2026 Sûn wurkje oan ’e takomst heeft het college aangekondigd in de periode 2022-2026 aan de slag te willen gaan met het onderzoek hoe het oude stadhuis van Franeker een bredere functie kan krijgen, in verbinding met de nabije omgeving. Uit eerdere inventarisaties en gesprekken met het college zijn er een aantal randvoorwaarden en/of doelen voor de bredere bestemming meegegeven: • Het verbinden van het stadhuis met omliggende attracties, zoals het Planetarium, theater de Koornbeurs, Museum Martena, Werelderfgoed Waddenzee; • Het creëren van een open en toegankelijke publieksfunctie (eerste etage); • Het behouden van het karakter van het cultureel erfgoed; • Behouden van de representatieve functie van het gebouw. Om uitvoering te geven aan deze wens van het college, is dit onderwerp opgenomen in de nota ‘Herijking Ontwikkelperspectief 2018-2028’ van de gemeente Waadhoeke. Een bredere bestemming van het stadhuis draagt bij aan het beleven van de stad en de regio. Momenteel heeft het stadhuis verschillende functies en wordt het gebouw door verschillende organisaties en stichtingen gebruikt voor verschillende doeleinden. Velen hebben van oudsher verworven ‘rechten’ op het gebruik van het stadhuis.

Het huidig gebruik is heel divers: zo wordt het stadhuis gebruikt als trouwlocatie, vergaderlocatie, dinerruimte, kantoor en heeft het gebouw een publieksfunctie (historisch centrum, bezichtigingen tijdens stadswandelingen, open voor publiek op bepaalde dagen) en jaarlijks verblijft Sinterklaas in het gebouw. De kelder wordt gebruikt door de Stichting Historisch Centrum Franeker, die daar haar archief en representatieruimte heeft. De bovenverdieping wordt grotendeels verhuurd aan Streekwurk. Op 13 maart 2025 heeft de gemeenteraad ingestemd met de startnotitie ‘Onderzoek bredere functie stadhuis’. Het doel van het project was om te komen tot een voorkeursscenario, inclusief een kostenindicatie van de realisatie daarvan. Door een extern bureau is onderzoek gedaan en zijn er drie ontwikkelrichtingen voorgesteld. Deze ontwikkelrichtingen zijn opgenomen in het rapport in bijlage 1 en tot stand gekomen na uitvoerige participatie met inwoners van Franeker, de huidige gebruikers en stakeholders van het stadhuis. In het adviesrapport is te lezen wat de wensen van de verschillende stakeholders zijn. Het college stelt ontwikkelrichting 1 voor als voorkeursscenario. Ontwikkelrichting 1 staat voor Huis van de Stad – het stadhuis opwaarderen als historische bezoeklocatie met een ‘Toeristisch Informatiepunt’.

Upgraden van de inrichting en ‘look and feel’ van het stadhuis, installeren van een vaste (interactieve presentatie) over de geschiedenis van het stadhuis en toegankelijk maken van de eerste verdieping voor het publiek. Binnen deze ontwikkelrichting blijft het stadhuis fungeren als trouwlocatie en als locatie voor tijdelijke culturele activiteiten. Ontwikkelrichting 2 en 3 staan benoemd in het rapport in bijlage 1.

2

| Bredere functie Stadhuis Franeker

Beoogd (meetbaar) effect Het doel is om tot realisatie te komen van het gekozen voorkeursscenario voor een bredere functie van het stadhuis. Na besluitvorming kan het vervolgproject opgestart worden ‘Uitwerking en realisatie gekozen scenario’. Op die manier kan het stadhuis beter verbonden worden met omliggende attracties en kan het stadhuis een bredere toekomstbestendige functie krijgen. Motivering Argumenten 1.1 Na de vaststelling van de startnotitie is er opdracht gegeven voor een onderzoek Op 13 maart 2025 heeft de gemeenteraad ingestemd met de startnotitie ‘Onderzoek bredere functie stadhuis’. Het doel van het project was om te komen tot een voorkeursscenario, inclusief een kostenindicatie van de realisatie daarvan. Door een extern bureau is onderzoek gedaan en zijn er drie ontwikkelrichtingen voorgesteld. Deze ontwikkelrichtingen zijn opgenomen in het rapport in bijlage 1 en tot stand gekomen na uitvoerige participatie met inwoners van Franeker, de huidige gebruikers en stakeholders van het stadhuis. In het adviesrapport is te lezen wat de wensen van de verschillende stakeholders zijn. 2.1 De gekozen ontwikkelrichting sluit het beste aan bij de beleidsdoelstellingen Het biedt een goede balans tussen behoud van erfgoed, toegankelijkheid voor inwoners en versterking van het toeristisch profiel van Franeker.

Daarnaast behoud het een aantal huidige functies zoals trouwlocatie, ontvangstfunctie en locatie voor Historisch Centrum Franeker. Deze keuze past binnen het accommodatiebeleid van Gemeente Waadhoeke en onze Binnenstad visie. 2.2 Het stadhuis blijft toegankelijk en zorgt voor maatschappelijke meerwaarde Door het stadhuis open te stellen voor publiek, wordt het een plek waar inwoners en bezoekers zich welkom voelen. De functie trouwen in een historisch gebouw draagt bij aan de beleving van een bijzondere dag en versterkt de emotionele waarde van het gebouw. Daarnaast sluit deze keuze aan bij de uitkomsten van de inwoners enquête. Het behoud van de functie als trouwlocatie en het behoud van het stadhuis als cultureel erfgoed worden verreweg het meest genoemd door de inwoners. Meerdere openbare functies zorgt voor meer gebruik van het stadhuis. En een levendig stadhuis draagt bij aan de aantrekkelijkheid van het centrum van Franeker. Als laatste versterken de functies elkaar; de aanwezigheid van een “Toeristisch Informatiepunt’ verleidt tot een bezoek aan het stadhuis en vice versa.

2.3 Deze keuze is een directe vertaling van de meest gekozen opties uit de inwonersenquête De wens voor een informatiepunt voor toeristen (166 keer gekozen), een tentoonstellingsruimte voor lokale kunst en geschiedenis (141 keer gekozen) en een locatie voor kleinschalige culturele evenementen (126 keer gekozen) vormen de kern van dit concept. Dit sluit aan bij de suggesties van stakeholders om de historische waarde van het pand op te waarderen en het te ontwikkelen tot een centraal ‘aanlandpunt’ voor bezoekers van Franeker. 2.4 Deze keuze heeft een beperkte impact op het huidige gebruik en eist beperkte bouwkundige ingrepen. Bestaande functies kunnen grotendeels behouden blijven, er zijn beperkte bouwkundige ingrepen nodig en deze keuze sluit aan bij de voorkeuren uit de inwonersenquête en de werksessie.

3

| Bredere functie Stadhuis Franeker

Kanttekeningen/risico’s 2.1 Functies kunnen conflicteren met elkaar Huwelijksvoltrekkingen kunnen conflicteren met reguliere openstelling voor publiek. Het kan leiden tot onduidelijkheid of frustraties bij zowel het publiek als bij het bruidspaar en haar gasten. Om dit te voorkomen is goede communicatie en afspraken van belang. 2.2 Extra financiële dekking nodig De structurele exploitatielasten zijn hoger dan bij het huidige gebruik. Denk aan bemensing, onderhoud, up to date houden van de presentaties. Er zijn meer financiële middelen nodig om het stadhuis levendig te houden. Voor alle ontwikkelrichtingen geld dat (aanvullend) bouwkundig en cultuurhistorisch onderzoek nodig is om onder andere de authenticiteit van inrichtingscomponenten te bepalen en/of vast te stellen waar ingrepen kunnen worden gedaan. 2.3 Organisatorische complexiteit In het huidige VVV wordt het VVV bemant door medewerkers van Museum Martena. Dit gebeurt in combinatie met de baliefunctie van het museum. Een verplaatsing van de informatiefunctie is dat er nagedacht moet worden over de bemensing/organisatie van het toeristisch informatiepunt. Hierbij zijn twee mogelijkheden; 1 de bemensing wordt verzorgd door Museum Martena of 2 de bemensing wordt verzorgd door de gemeente als optie 1 niet haalbaar is. Bij optie 2 moet een nieuwe organisatie worden ingericht voor het toeristisch informatiepunt.

Dat vraagt om afstemming, samenwerking en ook aanvullende financiële middelen om deze functie te kunnen bekostigen. Voordeel hiervan betekent dat we het als gemeente zelf kunnen organiseren evenals dit ook in Leeuwarden en Harlingen gebeurt. 2.4 Toegankelijk maken van de eerste verdieping Bij deze keuze moet ook de eerste verdieping met een lift bereikbaar worden gemaakt. Dit vraagt om nader bouwkundig onderzoek. Wellicht kunnen mogelijke aanpassingen gecombineerd worden met de verduurzamingsopgave. Alternatieven A. Te kiezen voor voorkeursscenario 2; De voordelen van scenario 2 zijn dat het een uniek en onderscheidend concept is, het bestaat nog niet in Nederland. Het sluit aan bij het Planetarium als UNESCO Werelderfgoed en er is kans op cofinanciering. Nadelen zijn dat het grote impact heeft op het huidige gebruik, de keuze zorgt voor hoge investeringskosten en bouwkundige aanpassingen. Daarnaast hangt het succes af van steun van andere organisaties en externe partijen. En er is weinig flexibiliteit voor maatschappelijke en toeristische functies. B. Te kiezen voor voorkeursscenario 3; Een voordeel van dit concept is dat het kan zorgen voor een economische impuls. Het zorgt voor een verlenging van de verblijfsduur van toeristen, het versterkt de centrumfunctie van Franeker. Een marktpartij draagt het risico en de gemeente ontvangt huur.

Een trouwlocatie kan blijven bestaan en de horeca kan deze functie versterken. Nadelen zijn dat de publieke functie onder druk komt, maatschappelijke toegankelijkheid is niet gegarandeerd. Het zeggenschap verschuift naar een private partij. De monumentale status beperkt de mogelijkheden voor verbouwen en inrichten waardoor er waarschijnlijk ook maar een beperkte

4

| Bredere functie Stadhuis Franeker

hotelcapaciteit kan worden gerealiseerd. En als het concept commercieel niet slaagt, ontstaat leegstand of functieverlies. C. Geen keuze te maken uit alle 3 genoemde voorkeursscenario en BMC opdracht geven om met een nieuw aangepast voorkeursscenario te komen. De brede betrokkenheid van inwoners en stakeholders kan hierdoor verwateren. Vertraging van het project leidt tot afnemend enthousiasme en vertrouwen. En voor de ambtelijke organisatie, huurders en partners blijft dan onduidelijk wat de toekomstvisie is. De huidige voorkeursscenario’s komen voort uit consultatie en uitvoerige onderzoeken. Vervolg Wat Kernsessie over voorkeurscenario ontwikkelrichting Besluit ontwikkelrichting bredere functie stadhuis Besluit ontwikkelrichting bredere functie stadhuis Vervolg project Uitwerking en Realisatie bredere functie stadhuis Presentatie Uitwerking en Realisatie bredere functie stadhuis

Wie Raad College Raad BMC

Wanneer 04-11-2025 18-11-2025 18-12-2025 Januari 2026

Raad

Kadernota 2026

Onderdeel van het vervolg is aanvullend bouwkundig en cultuurhistorisch onderzoek, technische haalbaarheid, financiële analyse, organisatorisch model, wet- en regelgeving, kansenanalyse en impactanalyse op huidige gebruikers etc. Participatie Externe stakeholders en inwoners van de gemeente zijn betrokken tijdens het onderzoek. Zo is er een enquête uitgezet om te inventariseren wat de wensen en ideeën zijn van inwoners. Met een aantal stakeholders en huidige gebruikers zijn gesprekken gevoerd. Alle mogelijke belanghebbenden zijn uitgenodigd om deel te nemen aan een werkatelier om in groepjes tot een aantal haalbare ideeën te komen. Dit werkatelier is georganiseerd op 3 juli 2025. De verslagen hiervan zijn te vinden in de bijlage van het rapport (bijlage 1). Financiën Dekking voor het vervolg met onderzoekskosten kunnen gevonden worden in het ontwikkelfonds. Bijlagen Bijlage 1: BMC Naar nieuwe mogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker – Een eerste verkenning – 8 september 2025

5

| Bredere functie Stadhuis Franeker

Burgemeester en wethouders van Waadhoeke

, burgemeester

, secretaris

6

| Bredere functie Stadhuis Franeker

NR.: 2025-011011 De raad van de gemeente Waadhoeke

Gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van Waadhoeke van 18 november 2025;

BESLUIT 1. Kennis te nemen van het onderzoeksrapport ‘Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker’ 2. Ontwikkelrichting 1 als voorkeursscenario voor een bredere functie van het stadhuis verder uit te laten werken. Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 18 december 2025 ,

{{Signer2}}

{{Signer1}}

Dit document is digitaal ondertekend.

7

| Bredere functie Stadhuis Franeker

, voorzitter

, griffier