RV Beleidsnota dorps- en buurthuizenbeleid 2025-2034

AAN DE RAAD

Datum behandeld in college Datum agendering Onderwerp Portefeuillehouder Samenvatting

4 juni 2024 27 juni 2024 dorps- en buurthuizenbeleid 2025-2034 M. van der Meer

Behandelend ambtenaar E-mailadres Telefoonnummer

W. Stienstra/H. Tamsma w.stienstra@waadhoeke.nl

Na het vaststellen van startnotitie Dorps- en buurthuizenbeleid “Moetsje yn ’e takomst”, is een publiekssessie, een interne sessie en een kernsessie georganiseerd. Op basis van de verkregen input uit deze sessies is een definitieve conceptversie van de beleidsnota dorps- en buurthuizenbeleid opgesteld. Voorgesteld wordt om deze vast te stellen.

Voorstel 1. De beleidsnota dorps- en buurthuizenbeleid 2025-2034 vast te stellen. 2. De financiële consequenties mee te nemen in de kadernota 2025-2028.

Aanleiding Tijdens de raadsvergadering van 7 november 2023 is de startnotitie Dorps- en buurthuizenbeleid “Moetsje yn ’e takomst” vastgesteld (zie bijlage 1). Op 6 februari volgde een Publiekssessie. Tijdens deze avond hebben bestuurders van dorps- en buurthuizen, dorps- en wijkbelangen en andere belangstellenden input en feedback gegeven voor het nieuwe beleid. Op 27 februari is een interne brainstormsessie geweest waar interdisciplinair gekeken is op welke manier dorps- en buurthuizen een bijdrage kunnen leveren aan het behalen van gemeentelijke ambities. Op basis van deze input is een eerste conceptnota geschreven. Deze conceptversie is op 7 mei 2024 besproken in een kernsessie met de raad. Op basis van de input uit deze sessie zijn nog enkele wijzigingen doorgevoerd. In dit raadsvoorstel wordt ingegaan op een aantal vragen die tijdens de kernsessie is gesteld. De raad wordt nu voorgesteld in te stemmen met de definitieve versie van de nota dorps- en buurthuizenbeleid. Beoogd (meetbaar) effect • De raad stelt de beleidsnota voor dorps- en buurthuizen definitief vast. • Een nieuwe regeling voor dorps- en buurthuizen met afwegingskader zorgt voor duidelijkheid. • Het multifunctioneel gebruik van de dorps- en buurthuizen wordt gestimuleerd. Motivering 1.1 In deze beleidsnota zijn de ideeën en wensen verwerkt die zijn opgehaald tijdens in- en externe sessies.

Er ligt een beleidsnota die brede steun verdient van dorps- en buurthuisbestuurders, dorps- en wijkbelangen en andere belanghebbenden. Ook zijn in de beleidsnota de opmerkingen verwerkt die tijdens de kernsessie door de gemeenteraadsleden zijn gemaakt. 1.2 Nadat het beleid is vastgesteld kunnen subsidieaanvragen voor nieuwbouw, (grote) verbouw en verduurzaming van dorps- en buurthuizen eerlijk en gelijkwaardig worden afgewogen. Uit de diverse sessies is naar voren gekomen dat de huidige regelingen niet toereikend zijn om (al) de dorps- en buurthuizen toekomstbestendig te maken. In bijlage 3. is een overzicht opgenomen met de stand van zaken (en raadsbesluiten) van de dorps- en buurthuizen waarover een raadsbesluit ligt en waar aanvragen in voorbereiding zijn. In de beleidsnota wordt voorgesteld om een nieuwe subsidieregeling (Dorpshuizenfonds, lees ook buurthuizen) voor nieuwbouw, verbouw en verduurzaming van dorps- en buurthuizen in te stellen. Hierdoor wordt maatwerk overbodig en ontstaat er een eerlijk afwegingskader. Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen nieuwbouw of bestaande bouw, maar wordt 30 procent van de subsidiabele kosten gesubsidieerd.1 Dit ongeacht de hoogte van de investeringen; hiermee worden vele discussies voorkomen en ontstaat duidelijkheid bij de dorps- en buurthuisbestuurders.

Door een Dorpshuizenfonds in te stellen ontstaat er voor de besturen zekerheid dat bij de gemeente ook daadwerkelijk geld beschikbaar is. In bijlage 4 is een zeer globale inschatting van de benodigde investeringen voor de verbouw, nieuwbouw en verduurzaming van dorps- en buurthuizen in de periode 2025-2034 (niet openbaar) opgenomen. Deze lijst vormt de basis voor de € 1.700.000 die we voor de komende 10 jaren nodig achten.

1 Wat onder subsidiabele kosten valt wordt in de regeling die wordt opgesteld nader uitgewerkt.

2

| Beleidsnota dorps- en buurthuizenbeleid 2025-2034

Het Dorpen- en wijkenfonds loopt af in 2026. Na evaluatie besluit de raad of er voldoende financiële ruimte is om de regeling door te zetten. Uit dit fonds kunnen de dorps- en buurthuisbesturen elke 4 jaar een maximale subsidie van € 20.000 aanvragen. We schatten in dat vele besturen hiervan gebruik zullen (blijven) maken. Nadat het Dorpshuizenfonds is ingesteld blijft de raad verantwoordelijk voor het vrijspelen van bedragen uit dit fonds. Concreet betekent dit dat subsidiebedragen voor nieuwbouw, verbouw en verduurzaming uit dit fonds een besluit behoeven van de raad. 1.3 De huidige onderhoudsregeling wordt overeenkomstig de wens van dorps- en buurthuisbestuurders op een aantal punten aangepast. Alle besturen ontvangen een vaste bijdrage op basis van het aantal inwoners en het aantal m2 bruto vloeroppervlakte (BVO) zoals vastgesteld in het Meerjaren Onderhoudsplan (MJOP). De besturen ontvangen om de 4 jaar een MJOP. Het doel van de regeling is om bij te dragen in de kosten van het regulier onderhoud. Uit een evaluatie bleek dat de onderhoudsregeling erg wordt gewaardeerd. Wel gaven enkele bestuurders uit met name kleine kernen tijdens de publiekssessie aan dat het bedrag te laag is. De stijging van de bouwkosten van de afgelopen jaren heeft er voor gezorgd dat dorps- en buurthuizen meer geld kwijt zijn aan het onderhoud.

We verhogen het onderhoudsbedrag van € 98.800 voor de komende vier jaar met 50 procent. In de publiekssessie kwam daarnaast het kwijtschelden van onroerende zaakbelasting (OZB) meermaals ter sprake. In 2023 betaalden alle dorps- en buurthuizen samen ruim € 52.000 aan OZB. De OZB kan niet zonder meer worden kwijtgescholden. Voorgesteld wordt om tegemoet te komen aan de wensen van de dorps- en buurthuisbesturen om de OZB te compenseren en om meer geld beschikbaar te stellen voor onderhoud. Dit door de jaarlijkse onderhoudssubsidie in totaal met 50 procent (€ 49.400) te verhogen (van € 98.800 naar € 148.200). Het subsidiebedrag mag zowel gebruikt worden voor onderhoud als voor het betalen van de OZB. In 2020 hebben alle dorps- en buurthuizen een energieprestatie advies (EPA-U) ontvangen. Het advies geeft inzicht in de bouwkundige ingrepen en verbetermogelijkheden van apparaten en installaties. Samen met het Rijk heeft de provincie een ondersteuningsprogramma opgezet waar dorps- en buurthuizen kosteloos verduurzamingsadvies krijgen. Het KlimOp-programma is echter in 2024 beëindigd omdat het beschikbare budget hiervoor geheel is besteed. Een energieprestatie advies blijft belangrijk voor het verduurzamen van de dorps- en buurthuizen. Voor de dorps- en buurthuizen die daar behoefte aan hebben willen we daarom als gemeente in 2027 (tegelijk met MJOP) een EPA-U aanbieden (€ 30.000).

De ondersteuning van dorps- en buurthuizen kwam zowel in de publiekssessie als in de kernsessie naar voren, we maken samen met Doarpswurk, Connexa en de evenementencoördinator een plan van aanpak hoe we de ondersteuning nog beter kunnen laten aansluiten op de behoefte, gericht op de opgehaalde ondersteuningsvragen. Daarnaast willen we het multifunctioneel gebruik van de dorps- en buurthuizen stimuleren door meer gebruik te maken van de dorps- en buurthuizen. We onderzoeken samen met sociale partners of en hoe we een ‘arkbak Waadhoeke’ kunnen ontwikkelen, waaruit dorpsof buurthuizen ‘gereedschappen’ kunnen gebruiken die aansluiten bij doelen en ambities van de gemeente. Daarbij sluiten we zo veel mogelijk aan bij initiatieven die zich voordoen in de dorps- en buurthuizen. We onderzoeken gezamenlijk op welke manier deze initiatieven aansluiten bij de sociale doelen van de gemeente zo stimuleren we ontmoeten.

3

| Beleidsnota dorps- en buurthuizenbeleid 2025-2034

2.1 In de kadernota vindt de integrale afweging plaats. De financiële consequenties van het dorps-en buurhuizenbeleid worden opgevoerd in de kadernota 2025. De kadernota wordt door de raad behandeld op 18 juli 2024. Kanttekeningen/risico’s 1.1 Eén en ander is afhankelijk van de goedkeuring van de begroting van 2025. Het vaststellen van dit beleidsplan betekent een extra financiële impuls voor de dorps- en buurthuizen in onze gemeente. Voorwaarde is echter wel dat deze gelden ook beschikbaar kunnen worden gesteld. Dit wordt pas definitief duidelijk nadat de begroting 2025 is vastgesteld. Er zijn twee dorpen met een andere uitgangspositie door eerdere besluitvorming van de raad. De dorpen Tzummarum en Menaam hebben toezeggingen vanuit de raad gekregen voor het bouwen van een (nieuw) dorpshuis. Het betekent dat deze twee dorpen en hun ideeën voor een mogelijk dorpshuis op basis van eerdere besluitvorming worden afgehandeld. Zij vormen daarmee een uitzondering op het beleid zoals dat wordt vastgesteld in het dorps- en buurthuizenbeleid. Alternatieven Deze is niet van toepassing, omdat met het doorlopen van deze stappen uitvoering wordt gegeven aan hetgeen tijdens de raadsvergadering van 7 november 2023 in de startnotitie Dorps- en buurthuizenbeleid “Moetsje yn ’e takomst” is vastgesteld (zie bijlage 1.).

Vervolg Na vaststellen door de gemeenteraad is de planning om in Q3 2024 de regelingen dorps- en buurthuizen op te stellen dan wel aan te passen. De raad wordt hierover via actieve informatie over geïnformeerd. De dorps- en buurthuisbestuurders alsmede de dorps- en wijkbelangen worden actief op de hoogte gehouden van deze stappen, onder andere door dit te melden in de nieuwsbrief dorpen en wijken. In Q4 van 2024 en 2025 wordt uitvoering gegeven aan de in de beleidsnota genoemde acties. Deze dienen deels ook met andere instanties te worden opgepakt. In 2029 (halverwege) vindt een evaluatie van de regelingen plaats en wordt één en ander met de raad gedeeld. Indien een evaluatie eerder wordt uitgevoerd dan is het onderzoek, gezien het geringe aantal te verwachten aanvragen, niet representatief. De uitvoering van de beleidsnota loopt daarmee parallel aan het proces waarin het dorpshuis Wjelsryp op dit moment zit. Het dorpshuis Wjelsryp wil in 2025 starten met de verbouwing van het dorpshuis. De regeling Dorpshuizenfonds moet klaar zijn in Q4 van 2024, zodat Wjelsryp voor 2025 een aanvraag kan doen. Voor het dorpshuis in Marsum komt de regeling Dorpshuizenfonds in principe net te laat. Het dorpshuis heeft de financiering rond gekregen met een externe lening.

Daarnaast heeft het dorpshuis een bijdrage van € 20.000 uit het Dorpen- en Wijkenfonds ontvangen en kan het aanspraak maken op nog eens € 20.000 uit ditzelfde fonds. In verband met de stijgende bouwkosten wil dorpshuis Marsum deze zomer starten met de verduurzaming. Participatie Het beleid is tot stand gekomen door middel van een participatief proces, waarin dorps- en buurthuisbestuurders, dorps- en wijkbelangen en andere belangstellenden op verschillende momenten

4

| Beleidsnota dorps- en buurthuizenbeleid 2025-2034

betrokken zijn. Tijdens de Doarps- en buerthûzemoeting van 10 april jl. is een update gegeven over het proces van deze beleidsnota en tijdens de kernsessie van 7 mei jl. kon worden ingesproken en vragen worden gesteld. Financiën De in het conceptbeleid genoemde richtingen heeft financiële consequenties. Deze moeten worden opgenomen in de kadernota 2025-2028 voor een integrale financiële afweging. Structurele kosten Verhogen budget voor de onderhoudssubsidie dorpshuizen, MFC’s en buurthuizen met € 49.400. Incidentele kosten • Incidenteel budget van € 30.000 voor Energieprestatie Advies (EPA-U) in 2027. • Incidentele storting van € 1.700.000 uit de algemene middelen in de nieuwe bestemmingsreserve Dorpshuizenfonds voor de verbouw, nieuwbouw en verduurzaming van dorps- en buurthuizen en MFC’s in de periode 2025-2034. Dit bedrag is bepaald op basis van de huidige staat, recente investeringen en ouderdom van de dorpshuizen. Inschatting is dat vele dorpshuizen gebruik zullen blijven maken van de huidige subsidieregeling voor dorpshuizen van maximaal € 20.000 per vier jaar uit het dorpen- en wijkenfonds. Bijlagen Bijlage 1: Startnotitie Dorps- en buurthuizenbeleid “Moetsje yn ’e takomst”. Bijlage 2: Beleidsnota dorps- en buurthuizenbeleid 2025-2034 “Romte foar de Mienskip”. Bijlage 3: Overzicht lopende stand van zaken verbouw, nieuwbouw en verduurzaming van dorps- en buurthuizen.

Bijlage 4: Overzicht dorps- en buurthuizen ingeschatte investeringen (niet openbaar).

Burgemeester en wethouders van Waadhoeke

, burgemeester

, secretaris

5

| Beleidsnota dorps- en buurthuizenbeleid 2025-2034

NR.: 2024-107608 De raad van de gemeente Waadhoeke

Gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van Waadhoeke van 4 juni 2024;

BESLUIT 1. De beleidsnota dorps- en buurthuizenbeleid 2025-2034 vast te stellen. 2. De financiële consequenties mee te nemen tijdens de behandeling van de kadernota 2025-2028.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 27 juni 2024,

{{Signer2}}

, voorzitter

Signed By: Waanders, Marga <m.waanders@waadhoeke.nl> 04/07/2024 13:59:27 CEST ID: 6fa932c2-ca5a-4fdc-8b38-4138760cc798 Auth: Scribble

{{Signer1}}

, griffier

Signed By: Lyklema, Tinco <t.lyklema@waadhoeke.nl> 02/07/2024 17:30:03 CEST ID: 6fa932c2-ca5a-4fdc-8b38-4138760cc798 Auth: Scribble

Dit document is digitaal ondertekend.

6

| Beleidsnota dorps- en buurthuizenbeleid 2025-2034