RV Adviesnota Verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2023

AAN DE RAAD

Datum opgesteld

11 april 2023

Datum agendering

11 mei 2023

Onderwerp

Verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2023 De Vries

Portefeuillehouder

Behandelend ambtenaar E-mailadres Telefoonnummer

C. van der Velde-de With c.vandervelde@waadhoek e.nl 0517 380 380

Samenvatting De gemeenteraad wordt gevraagd een nieuwe verordening leerlingenvervoer vast te stellen. Met het vaststellen van de verordening Leerlingenvervoer willen wij leerlingen die in aanmerking komen voor een vergoeding leerlingenvervoer op een passende wijze bedienen, rekening houdend met de lokale situatie en de ontwikkelingen in het sociaal domein en passend onderwijs. Voorstel 1. De verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2023 vaststellen.

Inleiding Door de Vereniging Nederlandse Gemeenten is een nieuwe Verordening leerlingenvervoer gemaakt waarin de aanpassingen over de wet Passend Onderwijs en ontwikkelingen in het sociaal domein zijn verwerkt. Gemeente Waadhoeke neemt de indeling en de wettelijk bepaalde aanpassingen over van de modelverordening, maar maakt ook gebruik van de beleidsvrijheid zodat bepalingen van de verordening aansluiten bij de lokale situatie. Op een aantal punten wordt u geadviseerd af te wijken van de VNG modelverordening: 1. Op basis van leeftijd (jonger dan twaalf jaar) aangepast vervoer verstrekken aan leerlingen die een school voor speciaal (basis) onderwijs bezoeken. In de VNG modelverordening wordt uitgegaan van openbaar vervoer onder begeleiding tot een leeftijd van 9 jaar. Gezien de lokale situatie, waarbij openbaar vervoer verbindingen vaak niet ideaal zijn en daarom het reizen met openbaar vervoer extra uitdagend is met jonge kinderen die aangewezen zijn op speciaal (basis) onderwijs, wordt u geadviseerd tot de leeftijd van 12 jaar aangepast vervoer te verstrekken aan deze groep. (artikel 19 onder a). Daarnaast stellen wij u voor een aantal wijzigingen door te voeren ten opzichte van de vorige verordening Waadhoeke. 2.

volledige vrijstelling van het drempelbedrag (eigen bijdrage) voor leerlingen die op basis van hun onderwijsbehoefte genoodzaakt zijn een verder gelegen school te bezoeken. Voorheen gold deze vrijstelling in Waadhoeke voor leerlingen die het speciaal (basis) onderwijs bezochten. 3. In de voorgaande verordening stond een bepaling op basis waarvan leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs aanspraak maakten op een buskaart. Dit was een lokale bepaling die al voor 2018 uit de modelverordening van de VNG is gehaald. U wordt geadviseerd deze bepaling niet in de nieuwe verordening op te nemen. Om huidige leerlingen tegemoet te komen wordt voorgesteld om gebruik te maken van een uitsterfconstructie voor bestaande leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs die op basis van artikel 17 van de verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2018 recht hadden op een buskaart, voor de resterende periode dat deze leerlingen op de huidige school onderwijs volgen. Beoogd (meetbaar) effect Met het vaststellen van de verordening Leerlingenvervoer willen wij leerlingen die in aanmerking komen voor een vergoeding leerlingenvervoer op een passende wijze bedienen, rekening houdend met de lokale situatie en de ontwikkelingen in het sociaal domein en passend onderwijs. Motivering De motivering heeft betrekking op de lokale aanpassingen ten opzichte van de modelverordening.

Daarom volgt de motivering de nummering die onder de inleiding gebruikt wordt.

2

| Verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2023

Argumenten 1.1 Leerlingen tot twaalf jaar die op een school voor speciaal (basis) onderwijs zitten blijken in de praktijk bijna nooit zelfstandig te kunnen reizen. De ervaring is dat leerlingen in de leeftijd van negen jaar die aangewezen zijn op speciaal (basis) onderwijs meestal niet in staat zijn om zelfstandig te kunnen reizen. Scholen geven eigenlijk nooit het advies af dat leerlingen in het speciaal (basis) onderwijs (van 4 tot 12/13 jaar) zelfstandig kunnen reizen per ov of fiets. Ook uit eerdere opgevraagde onafhankelijke sociaal medische adviezen (SMA’s) bleek in 95 procent van de gevallen zelfstandig reizen niet haalbaar voor deze jonge leerlingen. Daarnaast zijn de busverbindingen in onze regio vaak niet optimaal waardoor vaak meerdere keren moet worden overgestapt. Wij achten het dan ook onnodig ouders en leerlingen op deze jonge leeftijd in het speciaal (basis) onderwijs “lastig te vallen” met een dergelijk onderzoek. Om doorverwezen te worden naar een dergelijke type onderwijs wordt een leerling ook al belast met de nodige onderzoeken. Mochten ouders toch eerder hun kinderen willen stimuleren zelfstandig te reizen dan zal dit uiteraard door de gemeente worden ondersteund. Ze kunnen dan gebruik maken van openbaar vervoer of vervoer per fiets al dan niet onder begeleiding.

Voor een aanvraag voor aangepast vervoer boven de 12 jaar zal altijd aan een sociaal medisch advies (SMA) worden opgevraagd. 1.2 Dit komt overeen met de huidige praktijk van toekennen van aanvragen. In de huidige verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2018 is bepaald dat kinderen die aangewezen zijn op speciaal (basis) onderwijs tot een leeftijd van 12 jaar aanspraak maken op openbaar vervoer onder begeleiding. In de praktijk blijkt openbaar vervoer vaak lastig te zijn voor deze kinderen en lopen ouders tegen allerlei zaken aan waardoor begeleiding vaak niet te regelen is (denk aan meerdere kinderen op verschillende scholen en de tijdsinvestering die het vraagt van ouders). Daarnaast is er voor ouders van kinderen die aangewezen zijn op speciaal (basis) onderwijs geen sprake van een vrije keuze. Daarom wordt al sinds 2018 en ook in de voormalig gemeenten aangepast vervoer toegekend aan deze groep. Met het toevoegen van artikel 19 a aan de verordening wordt dit nu formeel geregeld. 2.1 Er is geen sprake van een vrije keuze. De leerlingen moeten naar deze school vanwege hun beperking of leerachterstand. De eigen bijdrage kan geheven worden omdat ouders zelf verantwoordelijk zijn voor vervoer van en naar school. Echter deze ouders hebben niet vrijwillig gekozen voor de verder gelegen school.

Voor leerlingen die op basis van vrije keuze van de ouders een verder gelegen school voor regulier basisonderwijs bezoeken geldt de vrijstelling van eigen bijdrage niet. Deze ouders hebben zelf de keuze gemaakt voor een verder gelegen school met een andere richting vanwege hun levensovertuiging. Bovendien hebben deze leerlingen geen beperkingen of een leerachterstand. 2.2 Het heffen van de eigen bijdrage is arbeidsintensief en de opbrengsten zijn marginaal (circa € 2.500 op jaarbasis). Veel ouders hebben een te laag inkomen om een eigen bijdrage te mogen vragen terwijl de arbeidskosten voor het controleren van het inkomen en het innen van de eigen bijdrage relatief hoog zijn.

3

| Verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2023

2.3 In de voorgaande verordening waren ouders van kinderen die een school voor special (basis) onderwijs volgden ook al vrijgesteld van de eigen bijdrage. Met de nieuwe bepaling wordt dit verruimd naar ouders van kinderen die op grond van hun onderwijsbehoefte aangewezen zijn op een verder gelegen school. Dit heeft te maken met de ontwikkelingen op basis van passend onderwijs. 3.1 Door het afschaffen van deze bepaling wordt iedereen die op basis van onderwijsbehoefte aangewezen is op een school voor voortgezet onderwijs buiten de gemeente gelijk behandeld. In de verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2018 was een bepaling dat leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs aanspraak maakten op een buskaart. Het dichtstbijzijnde voortgezet speciaal onderwijs is in Leeuwarden. Leerlingen die gebruik maken van regulier voortgezet onderwijs kunnen vaak terecht in Franeker of St.-Annaparochie. Echter de scholen in Franeker bieden geen atheneum/gymnasium en in St.-Annaprochie is het niet mogelijk om havo/atheneum bovenbouw te volgen. Leerlingen die deze onderwijsbehoefte hebben zijn ook aangewezen op een verder gelegen school vaak in Leeuwarden of Harlingen. Dit geldt ook voor praktijkonderwijs. De dichtstbijzijnde school voor praktijkonderwijs is in Leeuwarden.

3.2 Voor ouders die op basis van hun inkomen geen buskaart kunnen betalen is er een regeling vanuit de Dienst Sociale Zaken Noordwest Friesland. Wanneer ouders een laag inkomen hebben komen ze in aanmerking voor bijzondere bijstand. Vanuit de bijzondere bijstand kunnen de reiskosten naar school vergoed worden.

1.

Kanttekeningen De modelverordening gaat er vanuit dat de toekenning van het aangepast vervoer een uitzondering moet zijn. Feitelijk zitten (landelijk) 85% van de leerlingen in het aangepast vervoer. In Waadhoeke is dit percentage iets hoger(87%). Het betekent dat het aangepast vervoer geen uitzondering is maar meer een norm in het leerlingenvervoer. Daarnaast zijn er niet altijd goede verbindingen met het openbaar vervoer en structurele begeleiding van kinderen blijkt in de praktijk duur en moeilijk te realiseren. Alternatieven Er is bewust gekozen voor een ruimhartige Verordening Leerlingenvervoer. A. Er kan uiteraard ook gekozen worden voor een meer strikte Verordening, wat wellicht een kostenbesparing op zal leveren. De vraag is alleen hoe hoog deze kostenbesparing zal zijn. Bovendien zal een meer strikte Verordening leiden tot sociale onrust. In het verleden (2006) is er in de voormalige gemeenten het Bildt, Franekeradeel en Menameradiel aan de gemeenteraden het voorstel gedaan de Verordening stringenter toe te passen. Dit voorstel is gedaan naar aanleiding van het verzoek van een aantal gemeenteraden om de kosten voor het leerlingenvervoer naar beneden te brengen. Het voorstel bracht echter zoveel maatschappelijke onrust met zich mee dat de gemeenteraden hiervan hebben afgezien. B.

Een optie zou nog kunnen zijn om leerlingen in de toekomst nog meer te stimuleren gebruik te maken van het OV. Er bestaan apps die de leerlingen kunnen helpen met zelfstandig reizen. Dit gebeurt wel in andere gemeenten. Echter in Waadhoeke hebben dorpen vaak

4

| Verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2023

geen (rechtstreekse) OV verbinding naar scholen voor speciaal (basis) onderwijs. Vaak moet er meerdere keren overstapt worden wat er voor zorgt dat zelfstandig reizen voor deze groep vaak niet haalbaar is. Analyse Relevante cijfers Op dit moment maken 262 leerlingen gebruik van leerlingenvervoer in verschillende vormen. Circa 87 procent ontvangt een vergoeding in natura in de vorm van taxi, 8 procent een vergoeding voor openbaar vervoer en 5 procent een vergoeding voor eigen vervoer voor de fiets of auto. Ontwikkelingen Vanuit het gebiedsteam (de jeugdwet) komen er steeds meer aanvragen over vervoer binnen die wettelijk niet onder het leerlingenvervoer vallen en hieruit ook niet bekostigd zouden moeten worden, maar uit de jeugdwet. Alle kosten omtrent ‘jeugdwet-vervoer’ moeten echter wel bekostigd worden door de gemeente. Uitgangspunt moet zijn dat deze leerlingen niet vanwege wetgeving onnodig thuis moeten komen te zitten en er zo snel mogelijk vervoer wordt geregeld indien dit noodzakelijk is. Dit vereist een goede afstemming tussen de afdeling samenleving en de gebiedsteams. Vervolg De Verordening zal bekend worden gemaakt. De Verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2023 is van toepassing voor aanvragen die betrekking hebben op schooljaar 2023/2024 en verder.

Voor nieuwe aanvragen die betrekking hebben op schooljaar 2022/2023 wordt de Verordening Leerlingenvervoer Waadhoeke 2018 toegepast. Inwonersparticipatie Nvt Communicatie De wijziging van de Verordening bekend maken. Financiën Op de gemeentelijke begroting is een budget van € 834.578 geraamd voor leerlingenvervoer. Dit betreft een open-eindregeling. Het vaststellen van de Verordening zal geen grote financiële gevolgen hebben. Op dit moment zijn er 20 leerlingen die gebruik maken van een buskaart voor het bezoeken van een school voor voortgezet speciaal onderwijs. Het afschaffen van buskaarten voor voortgezet speciaal onderwijs zou op termijn kunnen leiden tot een bezuiniging van ongeveer € 20.000 (€ 1000 per buskaart). Echter het is ook mogelijk dat de afschaffing van de buskaarten er toe leidt dat leerlingen minder gestimuleerd worden zelfstandig met openbaar vervoer te reizen en hierdoor vaker aangepast vervoer wordt aangevraagd en mogelijk ook toegekend. Dit wordt getoetst door middel van een medisch advies. De kosten van deze adviezen zijn voor rekening van de gemeente.

5

| Verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2023

Juridisch kader De Verordening Waadhoeke is gebaseerd op de modelverordening leerlingenvervoer. Gemeente Waadhoeke neemt de indeling en de wettelijk bepaalde aanpassingen over, maar maakt ook gebruik van de beleidsvrijheid zodat bepalingen van de verordening aansluiten bij ons beleid en de lokale situatie. Daarnaast is de Verordening gebaseerd op de Wet primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de wet op het voorgezet onderwijs. Bijlagen • Raadsvoorstel verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2023 • Verordening Leerlingenvervoer Waadhoeke 2023 inclusief toelichting • Verordening Leerlingenvervoer Waadhoeke 2018

Burgemeester en wethouders van Waadhoeke

, burgemeester

, secretaris

6

| Verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2023

NR.: D2023-03-056470 De raad van de gemeente Waadhoeke

Gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van Waadhoeke van 11 april 2023;

BESLUIT De verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2023 vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 11 mei 2023,

Signed By: Waanders, M.C.M. <m.waanders@waadhoeke.nl> 31/01/2024 16:38:38 CET ID: 35f61bfc-47b8-4492-8781-40116a970c13

{{Signer2}}

, voorzitter

Auth: Scribble

{{Signer1}}

, griffier

Signed By: Lyklema, Tinco <t.lyklema@waadhoeke.nl> 31/01/2024 14:12:05 CET ID: 35f61bfc-47b8-4492-8781-40116a970c13 Auth: Scribble

Dit document is digitaal ondertekend.

7

| Verordening leerlingenvervoer Waadhoeke 2023