RV Adviesnota Raad Collegeadvies Buitensportaccommodaties Schatzenburg en Sexbierum

AAN DE RAAD

Datum behandeld in college Datum agendering Onderwerp

Portefeuillehouder Samenvatting

21 november 2023 25 januari 2024 Collegeadvies Buitensportaccommodaties Schatzenburg en Sexbierum K. Arendz

Behandelend ambtenaar E-mailadres Telefoonnummer

R. Meenderink r.meenderink@waadhoeke.nll 0517-380 380

Voor 2024 bestaat voor twee kunstgrasvelden de noodzaak tot vervanging. Het betreft hier de kunstgrasvelden van Sexbierum en Schatzenburg (deze worden komend seizoen niet meer goedgekeurd voor wedstrijdbespeling). Daarnaast zijn in dit advies de renovatie van een natuurveld op Schatzenburg en een natuurveld in Sexbierum in de planning opgenomen. De vervanging van deze vier velden past niet binnen het financiële kader van het huidige beheerplan en vraagt om verschuivingen en extra middelen.

Voorstel 1. Vier sportvelden te renoveren; 2. Voor deze renovatie € 1.375.000 extra beschikbaar te stellen ten laste van de algemene reserve; 3. Voor deze renovatie te kiezen voor een combinatie van Hybride, WeTra en natuurgras velden; 4. Voor het vervangen van afgekeurde inrichtingselementen € 210.000 beschikbaar te stellen ten laste van de post onvoorzien eenmalig; 5. Deze bedragen in 2023 toe te voegen aan de voorziening Buitensportaccommodaties;

1

Aanleiding Voor het beheer en onderhoud van de gemeentelijke sportvelden is op 28 oktober 2021 het beheerplan vastgesteld. In het raadsadvies van 28 oktober 2021 betreffende het vaststellen van het beheerplan Buitensportaccommodaties is onder de kop vervolg gesteld: Na vaststelling van het Beheerplan Buitensportaccommodaties 2022-2026 wordt de uitvoering in werking gezet. Mochten er extra middelen nodig zijn om een renovatie mogelijk te maken, dan wordt dit voorgelegd aan de raad. In het beheerplan Buitensportaccommodaties 2022-2026 is onder de kop financiën gesteld: De ontwikkelingen in de markt en aanbesteding zijn autonome ontwikkelingen waarop wij geen invloed hebben. Het is in alle gevallen - hoe zorgvuldig de berekeningen ook zijn gemaakt - de vraag hoe hoog de aanleg- /vervangingskosten op het moment van aanbesteding zijn. Ook is nog niet bekend of bodemsanering nodig is bij de vervanging van de velden. De geraamde kosten zijn daarom indicatief. Voor 2024 bestaat voor twee kunstgrasvelden de noodzaak tot vervanging. Het betreft hier de kunstgrasvelden van Sexbierum en Schatzenburg (deze worden komend seizoen niet meer goedgekeurd voor wedstrijdbespeling). Daarnaast zijn in dit advies de renovatie van een natuurveld op Schatzenburg en een natuurveld in Sexbierum in de planning opgenomen.

De vervanging van deze vier velden past niet binnen het financiële kader van het huidige beheerplan en vraagt om verschuivingen en extra middelen (Bijlage 1). Bovenop de hiervoor genoemde onzekerheden over de financiën, moeten de ramingen ook behoorlijk bijgesteld worden door externe factoren. Deze factoren zijn te omschrijven als: - Kostenstijgingen in de afgelopen jaren (natuurvelden ca. 35% en kunstgrasvelden meer dan 200%) - Het beschikbaar gestelde budget bij de vaststelling van het Beheerplan Buitensportaccommodaties 2022-2026 op 21 oktober 2021 was exclusief de kosten voor vervanging van onder andere drainage, beregeningsinstallatie, inrichtingsmaterialen en verlichting en saneringen. - Voor de velden was geen capaciteitsberekening beschikbaar en daarmee was er geen analyse van benodigde velden per voetbalvereniging. Die gegevens zijn nu wel geïnventariseerd. De noodzakelijke vervanging van twee van de eerste vier velden in 2024 vraagt ook een keuze voor de type velden welke wij als gemeente voor deze twee locaties gaan aanleggen. Kaders hiervoor zijn het huidige beheerplan en de Sportnota. Een van de doelstellingen uit de op 28 november 2019 vastgestelde Sportnota: Sportvoorzieningen zijn op orde.

Alle sportvoorzieningen zijn betaalbaar, kwalitatief van hoog niveau, duurzaam en optimaal bezet en We stellen richtlijnen op voor kunstgrasvelden en een beheerplan voor deze sportvelden. We hebben momenteel acht kunstgrasvoetbalvelden en één kunstgraskorfbalveld. Het type infill is onzeker, omdat er eigenlijk geen ‘goed’ alternatief is voor rubbergranulaat. Gezien de hoge kosten - een kunstgrasveld is 2 á 3 keer zo duur dan een natuurgrasveld - en het milieu aspect staan we kritisch tegenover het gebruik van kunstgras. In principe hanteren we de spelregel “Een sportveld is van natuurgras en kunstgras als het moet”. In de uitvoeringsnotitie wordt er meer duidelijkheid gegeven over de te renoveren kunstgrasvelden. Daarnaast worden ontwikkelingen, wet- en regelgeving en technische ontwikkelingen rond (kunst)grassportvelden gevolgd. Ook is in het Beheerplan Buitensportaccommodaties 2022-2026 vastgesteld dat bij renovatie en aanleg geen gebruik gemaakt wordt van rubber of kunststof infill. Voor inrichtingselementen (ballenvangers, verlichting, hekwerken enz.) geldt dat deze voldoen aan de sporttechnische eisen en kwalitatief van een hoog niveau en duurzaam zijn. In het Beheerplan Buitensportaccommodaties 2022-2026 zijn deze uitgangspunten opgenomen.

2

Beoogd (meetbaar) effect Met het beschikbaar stellen van de middelen kunnen in 2024 de vier velden van Schatzenburg en Sexbierum vervangen worden, waarmee de sportvoorziening voor deze complexen op orde is. Motivering Argumenten 1.1 In 2024 zullen de kunstgrasvelden van Sexbierum en Schatzenburg worden afgekeurd Door het afkeuren van de sportvelden is ingrijpen noodzakelijk en zullen deze twee kunstgrasvelden in 2024 moeten worden vervangen. 1.2 Gelijktijdige vervanging van 2 andere velden is noodzakelijk (voor Schatzenburg) en wenselijk (voor Sexbierum). Om de capaciteit van 1616 uur (579 wedstrijd, 1035 training) van het complex Schatzenburg te behouden, is bij vervanging van het kunstgrasveld (bespeelbaarheid 1200 uur) het gelijktijdig renoveren van het natuurgrasveld noodzakelijk. Op het complex van Sexbierum stellen wij voor om het natuurveld direct te vervangen. Voordeel hiervan is dat er werk met werk gemaakt kan worden en de overlast één keer zal zijn. Gezien de ligging van het natuurveld (in het verlengde achter het kunstgrasveld) wordt geadviseerd dit veld direct mee te nemen. 2.1 De voor deze velden beschikbare budgetten zijn gebaseerd op het beheerplan 2022-2026. Hierin is geen rekening gehouden met de prijsstijgingen in de afgelopen twee jaar. Voor natuurvelden is dit ca. 35% en kunstgrasvelden meer dan 200%.

Het beschikbaar gestelde budget bij de vaststelling van het Beheerplan Buitensportaccommodaties 2022-2026 op 21 oktober 2021 was ook exclusief de kosten voor vervanging van onder andere drainage, beregeningsinstallatie, inrichtingsmaterialen en verlichting en saneringen. Deze kosten zijn nu inzichtelijk en wel meegenomen in de raming. 2.2 De algemene reserve is de enige dekkingsmogelijkheid Voor zo’n eenmalige extra dotatie kan worden gekeken naar de post onvoorzien eenmalig of de algemene reserve. De post onvoorzien eenmalig is niet toereikend en daarom wordt voorgesteld de algemene reserve als dekking in te zetten. 3.1 De keuze voor deze drie typen velden is op dit moment het meest duurzaam Met de keuze voor Hybride, WeTra en natuurvelden wordt de op dit moment meest duurzame keuze gemaakt in combinatie tot de bespeelbaarheid/capaciteit van de velden. 3.2 De keuze voor deze drie typen velden is financieel het meest aantrekkelijk Het 1 op 1 vervangen van de velden welke vallen binnen de planperiode van het beheerplan wordt geraamd op € 5,4 miljoen. Vervanging van deze velden door een combinatie van Hybride, WeTra en natuur wordt geraamd op € 4,2 miljoen. 3.3 Deze keuze voorziet in de huidige capaciteitsvraag voor de velden van de verenigingen die gebruik maken van deze velden 3.4 Met deze keuze wordt voldaan aan het vastgestelde beleid 3.5 Deze keuze voldoet aan de wetgeving.

Op 14 juli 2020 zijn zeven handhavingsverzoeken binnengekomen, ingediend door Stichting InStrepitus. De 7 handhavingsverzoeken zijn ingediend voor negen kunstgrasvelden. Het gaat om de velden in Oudebildtzijl, St.-Annaparochie, Minnertsga, Deinum, Dronryp, Menaam en Franeker. 3

De raad is op 22 september 2020 middels een memo hierover geïnformeerd. Naar aanleiding van deze handhavingsverzoeken zijn bodemonderzoeken uitgevoerd. De bodemonderzoeken hebben aangetoond dat er verontreiniging is. Bij de renovatie van een kunstgrassportveld wordt de verontreiniging weggehaald. Om verdere verontreiniging te voorkomen zijn er lasten onder dwangsom opgelegd voor de locaties met een kunstgrasveld, deze last houdt in dat er voorzieningen moeten worden getroffen om de korrels op het veld te houden en eventuele verontreiniging buiten de velden gelijk op te ruimen. Zolang de velden er liggen blijven deze lasten onder dwangsom er liggen. Er wordt periodiek toezicht gehouden of de maatregelen worden nageleefd. NB de laatste uitspraak hierin is onlangs door de Raad van State gedaan ten gunste van in dit geval de gemeente Opsterland. De uitspraak ging er over, of de gemeente Opsterland voldoende maatregelen genomen had om bodemverontreiniging bij kunstgrasvelden te voorkomen. 3.6 Deze keuze wordt breed gedragen. In nauw overleg met de sportverenigingen die een gemeentelijk kunstgrasveld hebben is een proces ingezet (werkgroep bestaande uit verenigingen die een kunstgrasveld hebben) om te komen tot een voorstel ten aanzien van de vervanging van velden.

Uit dit proces is het advies gekomen om bij vervanging te kiezen voor een combinatie van Hybride, WeTra en natuurgras velden. 4.1 Voor deze incidentele kosten is geen budget in de begroting opgenomen Deze kosten dienen incidenteel gedekt te worden. De post onvoorzien eenmalig is na de 9e begrotingswijziging 2023 afgerond € 618.000 en voldoende om de € 210.000 te dekken. 4.2 Hiermee kunnen ook de (deels) afgekeurde inrichtingselementen worden vervangen Hiermee zijn de complexen gereed en veilig voor de toekomst en daarmee is ook de inrichting up to date. In de voorgaande gemeenten werd verschillend omgegaan met de vraag of de clubs of de gemeente deze elementen beheert en onderhoudt. Door nu alles bij te werken tot een veilig geheel is er geen reden voor de KNVB om de velden om deze reden af te keuren. Ook geeft dit de gemeente de kans om deze beleidsvraag in 2024 samen met de verenigingen te beantwoorden. Hiermee wordt dan invulling gegeven aan speerpunt 5 punt 21. Taakverdeling (groen)onderhoud en beheer buitensport-voorzieningen van de Sportnota. 5.1 Deze voorziening is voor het groot onderhoud buitensportaccommodaties getroffen Kanttekeningen/risico’s 1.1 De ramingen zijn gebaseerd op de vervanging van de velden per veld In de raming wordt uitgegaan van de kosten per veld.

De mogelijke voordelen die eventueel door een aannemer berekend worden bij aanbesteding van meerdere velden tegelijk, zijn vaak bedrijfsafhankelijk en door ons niet te ramen. Daarnaast zal bij het aanpakken per complex de overlast van de werkzaamheden voor de omgeving beperkter zijn. 1.2 Het proces van de kadernota en het inspraakproces liep niet synchroon. Het afgesproken proces voor “nieuwe” investeringen is dat deze via de kadernota lopen. Het inspraakproces loopt niet synchroon met dat van de kadernota. Gezien de looptijd van het proces met de (externe) werkgroep (laatste overleg van de werkgroep is 19 juli geweest) sloot dit niet aan op het proces van de kadernota (behandeling kadernota in de raad 20 juli). Uiteraard had in de kadernota al een financiële vertaling van het advies van de werkgroep kunnen zitten, maar dit zou 4

vooruitlopen op het advies van de werkgroep en dus geen recht hebben gedaan aan de inzet van de werkgroep leden. 1.3 Uitvoering van de renovaties van velden legt beslag op toekomstige ontwikkelingen. Voor de complexen van Schatzenburg en Franeker zijn er nog geen concrete wensen/ ideeën voor de toekomst. Uiteraard wordt er, vóór overgegaan wordt tot renovaties, afgewogen of dit op dat moment een juiste investering is en of er nog uitstel mogelijk is. In het geval van Schatzenburg is vervanging in 2024 noodzakelijk. Het kunstgrasveld zal moeten worden aangepakt of deze wordt afgekeurd voor wedstrijden. Concreet betekent dit dat een eventuele verhuizing van de v.v. Dronrijp binnen nu en de eerste 10 jaar tot kapitaalvernietiging zal leiden. Dit zal ook met de v.v. Dronrijp gecommuniceerd worden. Voor gunning van de opdracht plaats zal vinden, gaat het college in gesprek met VV Dronrijp. 1.4 In dit besluit zijn de velden die niet in beheer en eigendom zijn van de gemeente niet meegenomen. Dit advies gaat alleen over de vervanging van de velden in beheer bij de gemeente. De andere velden vallen niet onder het beheer en onderhoud en dus buiten dit advies. Dit onderwerp zal onderdeel worden van het accommodatiebeleid. Onder de kop “vervolg van dit advies” staat het voorstel welke procedure voor het opstellen van het accommodatiebeleid gevolgd zal worden.

2.1 In de kadernota 2024-2027 en begroting 2024 is geen rekening gehouden met deze incidentele kosten bij de berekening van de algemene reserve. Zie onder financiën. 2.2 Dit voorstel voorziet alleen in de dekking van de vier velden die in 2024 worden gerenoveerd. Met dit voorstel zijn de kosten voor renovatie vanaf 2025 niet gedekt. Hiervoor zullen dan separaat in 2024 voorstellen aan de raad moeten worden gedaan. Alternatief voorstel is om voor de resterende dekking voor de looptijd van het (aangepaste) beheerplan als dekking in de kadernota 2025-2028 een bedrag van afgerond € 962.000 mee te nemen. Hiermee zouden de uitvoeringskosten voor de looptijd van het beheerplan gedekt zijn op basis van de combinatie van Hybride, WeTra en natuurgras velden.

Alternatieven Er is op dit voorstel een alternatief mogelijk: De renovatie van het natuurveld in Sexbierum nu niet meenemen Vanuit efficiency wordt voorgesteld om dit veld mee te nemen. Vanuit de levensduur van dit veld is die noodzaak er voor 2024 niet. Dit alternatief betekent dat er nu € 295.000 minder hoeft te worden aangevraagd, maar dat er straks bij vervanging meer kosten zijn dan wanneer dit veld nu meegenomen wordt. Vervolg - De uitvoering van de vier velden zal worden voorbereid en in de zomer van 2024 worden uitgevoerd. - Het sportaccommodatiebeleid zal conform de LTA met een startnotitie in Q1 2024 worden opgepakt. Als onderdeel hiervan zal invulling worden gegeven aan speerpunt 5 punt 21: Taakverdeling (groen)onderhoud en beheer buitensport-voorzieningen van de Sportnota. - Na het vaststellen van een nieuw accommodatiebeleid zal het beheerplan geactualiseerd worden.

5

Participatie De verenigingen met een gemeentelijk kunstgrasveld zijn nauw betrokken bij de keuzes qua type veld en komen op basis van het vastgestelde beleid tot aan het advies aan de gemeente te kiezen voor een combinatie van Hybride, WeTra en natuurgrasvelden. De werkgroep ‘Renovatie Kunstgrassportvelden’ had als opdracht antwoorden te formuleren op de hoofdvragen van de werkgroep: 1. Welk type veld(en) past bij de capaciteitsbehoefte van de vereniging? 2. Welk type veld(en) heeft de vereniging nodig om de sport te kunnen beoefenen? Vaststaande randvoorwaarden: • Wet- en regelgeving: verbod per 2031 op alle niet organische infill bij kunstgrassportvelden, zorgplicht milieu. • Gemeentelijke beleid: een sportveld is een natuurveld, alleen kunstgras als het moet. Geen infill van SBR, TPE en plastics. Afbakening werkgroep: • We hebben het alleen over de renovaties en de technische vervanging van de velden. Het sportbeleid en toekomstige ontwikkelingen vallen niet onder de opdracht van de werkgroep. Dit kan wel van invloed zijn op de uitvoeringsplanning. Na het proces dat door de werkgroep is doorlopen, is vanuit (een) enkele vereniging(en) de vraag gekomen om de kunstgrasvelden te vervangen door kunstgrasvelden met of zonder infill.

Wij staan als college vanuit het gemeentelijke beleid, dat een sportveld een natuurveld is en alleen kunstgras als het moet, niet voor het vervangen van kunstgras voor kunstgras. Daarnaast heeft de KNVB aangegeven dat voetbal voor maximaal 8 tegen 8 op een kunstgrasveld met infill is toegestaan. (bron: https://www.knvb.nl/assist/assist-bestuurders/accommodatie/kunstgras/standpunt-knvbnon-infill-kunstgrasvelden). Wij volgen als gemeente deze lijn. Financiën De aangepaste raming voor de vervanging van de velden conform dit voorstel wordt weergegeven in tabel 1.Hieruit volgt een benodigd bedrag van € 3.900.002 bijstelling 2023 Renovatie / Groot onderhoud: Franeker, H.van Saxenlaan Franeker, H.van Saxenlaan Minnertsga Berltsum

soort: Voetbal Voetbal Voetbal Voetbal

benaming veld: Veld A, Natuurgras Veld D, Kunstgras Veld B, Natuurgras Hoofdveld, Kunstgras

Minnertsga Ried Franeker, Bloemketerp. Sportpark Schatzenburg

Kaatsveld (natuurgras) Kaatsveld Korfbalveld Voetbal

Minnertsga Sexbierum Sexbierum

Voetbal hoofdveld Voetbal Voetbal

Kaatsveld, Natuurgras Kaatsveld, Natuurgras Korfbalveld, Natuurgras Veld B, Kunstgras ? Hoofdveld, Kunstgras Veld A, Natuurgras Veld B, Kunstgras Raming exkl. BTW 21% BTW Waarvan vergoed via SPUK Totaal benodigd

2023 2023 2023 2023 2024

2024

2025

2026

€0 € 534.340 € 85.000 € 534.340 € 190.000

2024 2024 2025 2025

€ 85.000 € 85.000 € 85.000 € 534.340 € 459.819

2026 2026 2026 € 170.000 € 35.700 € 29.750 € 175.950

Tabel 1 ramingen renovaties velden 2023

6

€ 356.222 € 284.717 € 534.340 € 1.813.216 € 1.060.562 € 380.775 € 222.718 € 317.313 € 185.598 € 1.876.679 € 1.097.682

€ 724.340 € 152.111 € 126.760 € 749.692

Totalen: €0 € 534.340 € 85.000 € 534.340 € 190.000 € 85.000 € 85.000 € 85.000 € 534.340 € 459.819 € 356.222 € 284.717 € 534.340 € 3.768.118 € 791.305 € 659.421 € 3.900.002

In onderstaande tabel 2 staan de totaalramingen voor het vervangen van de (deels) afgekeurde inrichtingselementen en verlichting voor 2025 en verder. Inrichtingmaterialen (incl btw en SPUk verrekening) 2024 2025 Raming excl. btw € 40.400 € 38.500 verlichting € 82.700 €0 subtotaal € 123.100 € 38.500 21% btw € 25.851 € 8.085 Waarvan vergoed via SPUK € 21.543 € 6.738 Totaal benodigd € 127.409 € 39.848

2026 totaal € 40.800 € 119.700 €0 € 82.700 € 40.800 € 202.400 € 8.568 € 42.504 € 7.140 € 35.420 € 42.228 € 209.484

Tabel 2 ramingen inrichtingsmaterialen (NB het natuurgrasveld Schatzenburg stond buiten de planperiode van het beheerplan)

In onderstaande tabel 3 zijn de middelen opgenomen in de begroting op basis van het beheerplan sportvelden 2022-2026 weergegeven. Oorspronkelijke raming voor 2024 Sportpark Schatzenburg Veld B, kunstgras € 200.000 Sexbierum Veld A, natuurgras € 85.000 Sexbierum Veld B, kunstgras € 200.000 subtotaal € 485.000 btw 21% € 101.850 Waarvan vergoed via SPUK € 84.875 totaal € 501.975 afgerond € 502.000 Tabel 3 Oorspronkelijke planning en raming

De kosten voor de renovatie van de vier sportvelden wordt nu op afgerond € 1.877.000 geraamd (tabel 1). In het beheerplan 2022-2026 werden deze op afgerond € 502.000 (tabel 3) geraamd. Er is dus € 1.375.000 aanvullend nodig. De kosten voor het vervangen van afgekeurde inrichtingselementen worden op afgerond € 210.000 geraamd.

Dekking Voor het aanvullend krediet van € 1.375.000 is, zoals beschreven onder argumenten en kanttekeningen, geen budget beschikbaar in de begroting. Daarom wordt voorgesteld om de algemene reserve aan te wenden. De huidige stand van de algemene reserve na de 9e begrotingswijziging 2023 is € 16,5 miljoen, na ongewijzigde vaststelling. Echter, er dient rekening te worden gehouden met de mutaties voortvloeiend uit de programmabegroting 2024. In de programmabegroting 2024 wordt uitgegaan van een stand van de algemene reserve per 31-122024 van €15,7 miljoen. Na onttrekking van afgerond € 0,4 miljoen voor het sportcentrum De Bildtse Slag én de nu voorgestelde onttrekking van afgerond € 1,4 miljoen, komt de prognose van de algemene reserve per 31-12-2024 uit op € 14,0 miljoen. De gemeente loopt ongeveer € 16,8 miljoen aan risico’s (zie de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing in de programmabegroting 2024). De norm voor de algemene reserve is dus geactualiseerd naar € 16,8 miljoen. Daarom dient de algemene reserve

7

zo spoedig mogelijk gevoed te worden. De eerstvolgende mogelijkheid is bij de jaarrekening 2023 en daarna de kadernota 2025-2028. Voor de kosten voor het vervangen van afgekeurde inrichtingselementen van € 210.000 (tabel 2) biedt de post onvoorzien eenmalig voldoende ruimte onder voorwaarde dat de raad de 9e begrotingswijziging 2023 ongewijzigd vaststelt. Nadere toelichting op de SPUK: dit betreft de specifieke uitkering stimulering sport. De te ontvangen bedragen die in de tabel zijn opgenomen, zijn voorlopig. Deze investeringen moeten worden opgenomen in de aanvraag. De aanvraag moet uiterlijk 1 maart van het betreffende jaar worden ingediend. De werkelijke uitkering is afhankelijk van het landelijk vastgestelde plafond en het totaal van alle aanvragen die landelijk worden ingediend. Bijlagen Bijlage 1: tabel capaciteitsbehoefte en ramingen

Burgemeester en wethouders van Waadhoeke

, burgemeester

, secretaris

8

NR.: 2023-045573 De raad van de gemeente Waadhoeke

Gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van Waadhoeke van 21 november 2023; BESLUIT 1. Vier sportvelden te renoveren; 2. Voor deze renovatie € 1.375.000 extra beschikbaar te stellen ten laste van de algemene reserve; 3. Voor deze renovatie te kiezen voor een combinatie van Hybride, WeTra en natuurgras velden; 4. Voor het vervangen van afgekeurde inrichtingselementen € 210.000 beschikbaar te stellen ten laste van de post onvoorzien eenmalig; 5. Deze bedragen in 2023 toe te voegen aan de voorziening Buitensportaccommodaties; {} Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van25 januari 2024,

{{Signer2}}

{{Signer1}}

Dit document is digitaal ondertekend. 9

, voorzitter

, griffier