Raadsvoorstel inzameling oud papier corsanr. 21.202534.docx

INT

AAN DE RAAD Agenda: 1-7-2021 Franeker, 15-6-2021

Onderwerp Ophaalsystematiek huishoudelijk oud papier en karton Portefeuillehouder Wethouder J. Dijkstra Auteur R. Meenderink/D. Machiela, r.meenderink@waadhoeke.nl, 06-10983298/06-30093941 Samenvatting In de afgelopen maanden is door middel van een enquête en een publiekssessie breed gesproken over de bestaande ophaalsystematiek van oud papier en karton in de gemeente Waadhoeke. Conclusie is dat de verenigingen over het algemeen positief zijn over de huidige (verschillende) manieren van ophalen door hen. Voorstel is om dat zo te behouden. Wel leert de ervaring van de afgelopen jaren dat er aandacht moet zijn voor het waarborgen van de continuïteit van de inzameling. Voorstel 1. De huidige wijze van oud papier ophalen door of met ondersteuning van de verenigingen in stand te houden 2. Het vervolgproces bij beëindiging van de oud papier inzameling door een vereniging vast te stellen 3. De garantieprijs per 1.000 kilogram opgehaald oud papier te harmoniseren naar: € 47,50 bij eigen vervoer door een vereniging € 45,- bij gebruik van een afzetcontainer € 30,- bij inzet van een kraakperswagen Het financiële gevolg ten laste te brengen van de post afvalverwijdering

*21.202534* 21.202534

1/9

INT

Inleiding Vanuit de voormalige gemeenten werd de inzameling van oud papier op verschillende manieren vorm gegeven. Naast de verschillen in systematiek zijn er ook (kleine) financiële verschillen als het bijvoorbeeld gaat om garantiebedragen. Het college is het proces om harmonisering van de ophaalsystematiek gestart om de verschillende regelingen in Waadhoeke op elkaar af te stemmen. Een andere aanleiding voor de harmonisering was de trend van een dalende papierprijs, de mogelijke gevolgen voor de inzameling en ook de vergoeding aan de verenigingen. Het proces is eind 2020 gestart door de deelnemende verenigingen met een enquête te bevragen over de inzameling van oud papier. Op dit moment zijn er ruim 60 verenigingen die meewerken aan de huidige ophaalsystematiek van het oud papier en karton van huishoudens. De uitgezette enquête is gedeeld met de raad door middel van een raadsmemo (bijlage 1). Vervolgens is er gekeken naar de inzamelstructuur van het oud papier en de mogelijkheden om deze inzamelstructuur te harmoniseren. Daarbij liepen we tegen een aantal aandachtspunten aan waar we de raad op 22 april 2021 bij hebben betrokken tijdens een publiekssessie. De uitkomsten zijn opgenomen in bijlage 2. In de vier gemeenten die in Waadhoeke zijn opgegaan zijn verschillende ophaalsystemen operationeel. De verenigingen geven zelf aan daar zeer tevreden over te zijn.

Behoefte is er aan duidelijkheid over de toekomstige financiële garantie vanuit de gemeente. Punt van aandacht is de opvolging van de werkzaamheden als een vereniging stopt. Met dit voorstel willen we de inzameling met behoud van inzet door de verenigingen voor de komende jaren vorm geven. Beoogd (meetbaar) effect Doel van dit voorstel is om de gescheiden inzameling van oud papier en karton uit huishoudens in Waadhoeke vast te leggen. Motivering Argumenten 1.1 Dit komt volledig tegemoet aan de oproep van de verenigingen De resultaten van de enquête onder de deelnemende verenigingen en de publiekssessie geven duidelijk aan dat de wens van de verenigingen is om conform de huidige systematiek door te gaan. De verenigingen zijn kort samengevat zeer tevreden met het huidige systeem. Geconstateerd is dat verenigingen zich met hart en ziel inzetten, beleving tonen en betrokken zijn bij het onderwerp. De binding van de vereniging met de inzameling is groot en de oproep vanuit de verenigingen is om het vooral zo te laten.

2/9

INT

2.1 De continuïteit van het ophalen bij huishoudens moet gewaarborgd zijn De huidige ophaalstructuur is sterk afhankelijk van de inzet van vrijwilligers. Ondanks dat de verenigingen aangeven dat zij voldoende vrijwilligers kunnen activeren, zien wij ook dat er verenigingen in de afgelopen jaren zijn afgehaakt. Zo zijn er in de afgelopen jaren meerdere verenigingen - meestal vrij abrupt- gestopt met het ophalen van oud papier. Dat is altijd gebaseerd op interne overwegingen van de desbetreffende vereniging. Voor huishoudens levert dat grote onduidelijkheid op. Op dat moment blijft het aangeboden oud papier namelijk langs de weg staan. Bovendien wordt de gemeente in dat geval door huishoudens benaderd om het alsnog op te halen. Dit is een onwenselijke situatie omdat dit vaak gepaard gaat met haperingen in de systematiek waar dan op ad hoc basis door de gemeente op moet worden ingespeeld. Hierdoor is het niet altijd mogelijk de continuïteit van het ophalen te borgen. Ons uitgangspunt is dat er een eenduidige regeling (zie punt 2.2) dient te worden vastgesteld over de wijze van opvolging bij beëindiging door een vereniging.

2.2 Het is van belang om een helder vervolgproces vast te stellen Om de continuïteit en uitvoerbaarheid te borgen stellen wij de volgende stappen voor:  Indien een vereniging stopt dan zal aan verenigingen die actief zijn in dat gebied gevraagd worden of deze belang hebben bij overname van het inzamelgebied.  Indien hiervoor geen vereniging gevonden wordt zal de gemeente de werkzaamheden uitbesteden aan Omrin.  In het geval dat het aantal verenigingen in Waadhoeke is gedaald tot omstreeks de helft van het huidige aantal verenigingen dat nog actief is bij de inzameling, dan zal het college, na overleg met partijen, met een advies aan de raad komen over de te nemen stappen. 3.1 Met een actuele garantieprijs die voor alle verenigingen gelijk is blijven verenigingen gestimuleerd om het oud papier op te halen Verenigingen ontvangen per kilogram opgehaald oud papier een vergoeding die is gebaseerd op de geldende marktprijs oud papier. De kosten voor onder meer de inzamelmiddelen (zoals kraakpersvoertuig of verzamelcontainer) worden daarop in mindering gebracht. Van oudsher garandeert de gemeente daarbij een minimum prijs voor de verenigingen. Deze vult aan als de marktprijs (te) laag is en inzameling financieel niet aantrekkelijk is. De gemeentelijke garantieprijs verschilt nu nog in de voormalige gebiedsdelen en bedraagt gemiddeld € 45,- per 1.000 kilo (bijlage 3).

De verenigingen zijn deels afhankelijk van de oud papiervergoeding en de opbrengsten maken soms een fors onderdeel uit van de verenigingsbegroting. Bij het consulteren van de verenigingen eind vorig jaar kwam de oud papier prijs verder onder druk te staan. Door enkele verenigingen is de suggestie gedaan om de garantieprijs te verhogen. Bovendien is de afgelopen jaren de gemeentelijke garantieprijs niet eerder geactualiseerd, terwijl de marktprijs de afgelopen jaren en 3/9

INT

specifiek eind vorig jaar verder onder druk is komen te staan. Ook zien we dat de inzamelkosten zijn gestegen. Nu we het beleid tegen het licht houden is het ook het moment om een lichte verhoging van de garantieprijs door te voeren. Dit bedrag is gebaseerd op de hoogste garantieprijs van het huidige systeem en zijn in onderstaand overzicht weergegeven (alle bedragen per 1.000 kilogram oud papier).

Gebiedsdeel

Vml. Franekeradeel

Geldende garantieprijzen (per 1.000 kilogram) Vml. Vml. Menameradiel Littenseradiel

Vml. het Bildt

Nieuwe Garantieprijzen Waadhoeke

Inzamelmethode Zelfbrenger

€ 45

€ 47,50

45

nvt

€ 47,50

Afzetcontainer

€ 36,30

€ 37,90

€ 45

nvt

€ 45

Kraakperswagen

€ 30

€ 24

€ 22

nvt

€ 30

Zijbelader en mini-container

nvt

nvt

nvt

*

ongewijzigd

*De situatie in het gebiedsdeel van vml. het Bildt wijkt af van de andere drie voormalige gemeenten, want alleen daar vindt containerinzameling met zijbelader plaats. De verenigingen krijgen een vaste vergoeding per vrijwilliger bij de ondersteuning van de inzamelroute. Die vaste vergoeding blijft gelijk. Tijdens de publiekssessie is door een vereniging de suggestie gedaan om het prijsniveau te koppelen aan het verwerkingstarief. Wij achten dat niet reëel en kiezen er voor om het garantiebedrag te harmoniseren naar het nu maximaal gehanteerde bedrag per inzamelmethode. Kanttekeningen 1.1 Met dit besluit zijn de huishoudens niet specifiek gehoord De inbreng van de verenigingen is bij de gevolgde inspraak (enquête en publiekssessie) groot. De inwoners/huishoudens zijn niet specifiek gevraagd wat zij van de systematiek vinden. Bij de publiekssessie (bijlage 2) is door 15% van de aanwezigen aangegeven bij als inwoner/huishouden deel te nemen. Het raadplegen van huishoudens is vooral van belang zodra het ophaalsysteem voor hen ook (ingrijpend) gaat veranderen. Dat is minder relevant als het bestaande systeem gewoon overeind blijft. Er zijn ook geen signalen dat het bestaande systeem niet voldoet. Incidenteel krijgt de gemeente / Omrin wel vragen of verzoeken van huishoudens om het beschikbaar stellen van een mini-container.

Het actief bevragen van huishoudens lijkt ons als college in dit stadium niet nodig. 1.2 het betreft alleen de inzameling en gaat niet over de verwerking van het oud papier Dit voorstel gaat over de ophaalsystematiek en niet over de verwerking van het ingezamelde oud papier. In 2020 heeft Omrin namens de deelnemende gemeenten (en 4/9

INT

dus ook namens Waadhoeke) een openbare Europese aanbestedingsprocedure voor de verwerking van het oud papier doorlopen. De verwerking van het ingezamelde huishoudelijk oud papier is daarbij gegund aan Van der Hende Recyling B.V. te Nieuwe Pekela voor de periode 1-1-2021 tot ten minste 1-1-2023 en uiterlijk per 1-1-2026. Hiermee ligt de verwerkingspartner contractueel vast voor de komende jaren. Analyse Relevante cijfers Terugkijken is in dit geval makkelijker dan vooruit kijken. Als we terugkijken naar de opgehaalde tonnen en de vergoeding die hiervoor is betaald over de periode 2016-2020 valt af te leiden dat er van gemeentewege in die periode totaal € 16.875,50 is betaald aan de verenigingen bovenop de papierprijs. Dat is gemiddeld ca. € 3.500 per jaar. Vergoedingen oud papier inzameling in Waadhoeke 2016 tot en met 2020 Gebiedsdeel Vml. Het Bildt

Hoeveelheid Afgerond x 1.000 kilo 2.559

Opbrengst Oud papier

Subsidie gemeente

€ 249.068,40

-€ 19.404,30

Ontvangen door verenigingen € 229.664,10

Vml. Franekeradeel

4.489

€ 209.155,19

€ 22.833,48

€ 231.988,67

Vml. Menameradiel

4.368

€ 221.162,89

€ 12.937,96

€ 234.100,85

Vml. Littenseradiel (vanaf 2018) Totaal

365

€ 24.846,07

€ 508,36

€ 25.354,43

11.781

€ 704.232,55

€ 16.875,50

€ 721.108,05

Bron: Omrin

Kijken we naar de meerkosten die in de eerste twee maanden van 2021 zijn betaald dan zien we een verhoging van bijna € 5.000 per maand. Reden hiervoor is een stijging van de inzamelkosten en de lagere toeslag die de verwerker verstrekt bovenop de marktprijs (was € 38,37 per ton en is nu € 14,33 per ton). Deze bedragen geven ruwweg een range aan voor de verwachting van de extra kosten tussen de € 4.000 en € 50.000 per jaar. Daarbij dient te worden opgemerkt dat de marktprijs voor het oud papier zich op dit moment gunstiger ontwikkelt dan werd verwacht voor 2021. Samenleving Naast de extra bron van inkomsten wordt door de verenigingen ook het sociale aspect van de inzameling als een positief punt gezien. Het alternatief om andere werkzaamheden te doen voor een vergoeding vind weinig gehoor bij de verenigingen.

5/9

INT

Ontwikkelingen en trends In den lande is steeds meer de trend dat de inzameling van oud papier door verenigingen verdwijnt. In Waadhoeke is door de verenigingen aangegeven graag door te willen gaan. Dat past ook bij het beeld dat onze gemeente over een sterk verenigingsleven beschikt. Ook zien we dat er steeds meer karton wordt aangeboden in plaats van papier. Dit kan door de Coronacrisis een vertekend beeld geven, omdat er in deze periode veel per post is geleverd. Het effect op de papierprijs is niet in te schatten. Alternatieven Alternatief is om de verenigingen het oud papier niet meer te laten ophalen en dit net als met de andere afvalstromen door de inzameldienst van Omrin te laten verzorgen. Vervolg Na uw besluit zal dit worden gecommuniceerd met de betrokken verenigingen. Inwonersparticipatie Er is informatie opgehaald door middel van een enquête en een publieksessie van de raad. Communicatie Met de verenigingen zal uw besluit worden gecommuniceerd. Financiën

De extra kosten van een hoger garantiebedrag zijn vrijwel niet uit te rekenen. Dit door het fluctueren van prijs van oud papier, de hoeveelheid ingezameld papier, de variabelen in het verrekenen van de kosten (zoals beladingsgraad) en is afhankelijk van de wijze waarop het wordt opgehaald. Constant is wel de wijze van inzameling op het voormalige Bildt, hier wordt een vaste vergoeding betaald. Dit kan omdat hier de inzameling door middel van minicontainers plaatsvindt en de door de vereniging te verrichten handeling altijd dezelfde is. De verwachte gemeentelijke kosten van de ophaalsystematiek worden op basis van de nu bekende ervaringen en gegevens geschat op een bedrag tussen de € 4.000 tot € 50.000 per jaar. Deze eventuele (structurele) meerkosten worden verwerkt in het tarief van de afvalstoffenheffing.

Juridisch kader Wet milieubeheer (hoofdstuk 10 Afvalstoffen). Bijlagen Bijlage 1: Memo resultaten enquête oud papier nr. 21.200189 Bijlage 2: Mentimeter uitkomsten publieksessie oud papier 22 april 2021 nr. 21.202508 Bijlage 3: Subsidieregelingen in Waadhoeke 2019 nr. 21.202509

6/9

INT

Burgemeester en wethouders van Waadhoeke

, burgemeester

, secretaris

7/9

INT

NR.: 21.202534 De raad van de gemeente Waadhoeke

Gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van Waadhoeke van 15-6-2021;

BESLUIT

1.

De huidige wijze van oud papier ophalen door of met ondersteuning van de verenigingen in stand te houden 2. Het vervolgproces bij beëindiging van de oud papier inzameling door een vereniging vast te stellen 3. De garantieprijs per 1.000 kilogram opgehaald oud papier te harmoniseren naar: € 47,50 bij eigen vervoer door een vereniging € 45,- bij gebruik van een afzetcontainer € 30,- bij inzet van een kraakperswagen Het financiële gevolg ten laste te brengen van de post afvalverwijdering

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 1-7-2021,

{{Signer2}}

, voorzitter

Signed By: Waanders, M.C.M. <m.waanders@waadhoeke.nl> 13/07/2021 18:44:27 CEST ID: 598219a6-00d0-49e3-85cf-496b78279a81 Auth: Scribble

{{Signer1}}

, griffier

Signed By: Lyklema, Tinco <t.lyklema@waadhoeke.nl> 12/07/2021 14:32:24 CEST ID: 598219a6-00d0-49e3-85cf-496b78279a81 Auth: Scribble

8/9

INT

Dit document is digitaal ondertekend.

9/9