Presentatie Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap LAOS

Energietransitie in Waadhoeke Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

14-11-2023

OPGAVE

Beleid Regionale Energiestrategie Fryslân (RES) •

•

• •

Friese methode Samenwerken vanuit draagvlak en van onderaf Doel: in 2030 productie duurzame elektriciteit op land ≥ 3 TWh Hoofdzakelijk met zonne-energie Zon Voor zoekgebieden de stappen uit de zonneladder doorlopen: 1. Zon op dak 2. Zon binnenstedelijk 3. Meervoudig ruimtegebruik 4. Landbouwgronden en natuur Wind Provincie biedt geen ruimte voor nieuwe grootschalige windparken Warmte Regionale warmtenetten lijken vooralsnog niet mogelijk Collectieve systemen in steden en dorpen Individuele warmteoplossingen in buitengebied

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke • • •

•

Doel: Energie-neutraal in 2040 Zon Criteria voor zonneweides (zie volgende paragraaf) Wind Provinciaal beleid in Verordening Romte (zie RES) Gemeente wil meer ruimte voor discussie over goede energie-mix Gemeente heeft dit bij de provincie aangekaart Warmte In 2050 geen aardgasverbruik meer

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

Criteria voor de zonneweides in Waadhoeke Knock-out criterium: •

•

Eigendom opwek lokaal en coöperatief (minimaal 50%) In het klimaatakkoord is afgesproken dat 50% van duurzame opwek in eigendom komt van de lokale omgeving (gemeente). Voldoet een aanvraag hier niet aan, wordt hij niet in behandeling genomen. Landschappelijk inpasbaar Bij het indienen van de aanvraag is het verplicht een plan in te dienen dat voldoet aan de eisen ten aanzien van de landschappelijke inpassing van het project. Denk hierbij aan de structuur van het landschap en noord/zuid oriëntatie. Hiervoor dienen de bouwstenen voor landschappelijke inpassing te worden gebruikt die in de RES Fryslân worden opgesteld.

Scoringscriteria: •

•

•

Eigendom opwek lokaal en coöperatief (60% of groter) Een initiatief kan een punt scoren wanneer het duurzame opwekpercentage wat in lokaal eigendom (gemeente) komt 60% of groter is (1 punt bij ‘ja’, 0 punten bij ‘nee’). Nabijheid onderstation Tennet Het zonneveld wordt aangelegd binnen een straal van 4 kilometer van een onderstation van Tennet. Bij Herbaijum staat het onderstation van Tennet. Om de meerkosten (het leggen van kilometers kabels) beperkt te houden en daarbij de kans van slagen van het project wordt vergroot, weegt de afstand tot dit onderstation mee in de beoordeling. (1 punt bij ‘ja’, 0 punten bij ‘nee’). Zon combineren met wind Zonnevelden worden bij voorkeur aangelegd bij bestaande windmolens om zo de piekbelasting van het net te verminderen. Door zonnevelden op dezelfde aansluiting te voegen als waar windmolens op zijn aangesloten wordt de piek van die aansluiting

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

•

afgevangen. Hierdoor is de kans op ontwikkeling van een zonneveld groter omdat er vaak geen verzwaring noodzakelijk is. (1 punt bij ‘ja’, 0 punten bij ‘nee’). Clustering van zonneweides Grootschalige zonnevelden worden geclusterd om versnippering in het landschap tegen te gaan. (1 punt bij ‘ja’, 0 punten bij ‘nee’).

2030: 400ha

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

400ha + 400ha

Referentiebeeld van een een klimaatlandschap

Lokaal deelnemer-/eigenaarschap in verschillende vormen en maten

Ruimte voor ecologische inpassing van de panelen

Ruimte voor functiestapeling: akkerbouw

Ruimte voor functiestapeling: begrazing/veeteelt onder panelen

Klimaatlandschap voegt zich naar de bestaande ruimtelijke structuren

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

verhoging windmolens

Hoe zou een klimaatlandschap er uit kunnen zien?

lokaal eigenaarschap

CO2 opslag in rietlanden

natuurontwikkeling

fruitteelt onder zonnedak

recreatie en landschapsbeleving

zonnedak

opstell

ing = g

ezond eb

landschapseigen beplanting Verbeelding van de centrale vraag tijdens de verkenning van het klimaatlandschap

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

kassen

odem

educatie

waterretentie zoetwaterlens tegen verzilting

ruime

op

GEBIEDSVERKENNING

Ruimtelijke verkenning

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

Kernkwaliteiten

Openheid/vergezichten

Leegte/eenvoud

Historische dorpen

Agrarisch karakter

Natuurbeleving

Duurzame energie

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

kw el de rw al

Kernkwaliteiten

m

e

e tt

m er h sc be

c en

ul

tuu

h isc

e p o et te wal m r e d l kwe

c bes

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

h

w k n

urh ultu c en erm

te

ak

a ds c h

n

r e d

vl

tor rhis

lan e en

e ard a w ijke l e pp

el

h risc isto

n ee

a sc h d n la

a wa e jk eli pp

rde

n

ONTWIKKELSTRATEGIE

Ruimtelijke uitgangspunten en principes

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

Dubbelgebruik

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

Dichtheden & opbrengst bruto-netto verhoudig zonnevelden en dubbel ruimtegebruik

ruimtebeslag zonneveld per hectare zonnepanelen

Traditioneel 88%

2%

bedekking met panelen

tussenruimte

en 10% inpassing overhoeken

1,1 Ha

90% zonneveld 100% kavel

Vermenigvuldigingsfactor: 115% 1 m2 zonnepaneel neemt 1,15m2 land in beslag

1 Ha

Traditioneel 70%

20%

bedekking met panelen

10%

tussenruimte

inpassing en overhoeken

1,4 Ha

90% zonneveld 100% kavel

Vermenigvuldigingsfactor: 145% 1 m2 zonnepaneel neemt 1,45m2 land in beslag

1 Ha

Gezonde bodem 45%

bedekking met panelen

45%

tussenruimte

en 10% inpassing overhoeken

90% zonneveld 100% kavel

Vermenigvuldigingsfactor: 225% 1 m2 zonnepaneel neemt 2,25 m2 land in beslag

2,2 Ha

1 Ha

Energie als nevenfunctie 22,5%

bedekking met panelen

67,5,%

4,4 Ha

koppelfunctie

en 10% inpassing overhoeken

Vermenigvuldigingsfactor: 445% 1 m2 zonnepaneel neemt 4,45 m2 land in beslag

1 Ha

90% zonneveld + koppelfunctie 100% kavel

Dubbel ruimtegebruik 1 Ha

en 10% inpassing overhoeken Vermenigvuldigingsfactor: ~1%* 1 m2 zonnepaneel neemt 0,1 m2 land in beslag * de zonnepanelenstellage kan wel het landgebruik beperken.

90% gecombineerde functies 100% kavel

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

2,2 Ha

gezonde bodem

gezonde flora

Modellenstudie

/ energie

uw

tuinbo

uw / landbo energie

natuur ur

/ natu

Zonering

Landschappelijk casco

Patchwork

Legenda Water Zon

Natuur i.c.m. waterberging

Vogelweidegebied i.c.m. agrarisch natuurbeheer

Autowegen

Kassen

Nieuwe recreatieve verbindingen

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

Masterplan bruto-netto verhoudig zonnevelden en dubbel ruimtegebruik

ruimtebeslag zonneveld per hectare zonnepanelen

gezonde bodem

gezonde flora

i.c.m. met natuur

i.c.m. met waterberging

i.c.m. met landbouw

Traditioneel 88%

2%

bedekking met panelen

tussenruimte

en 10% inpassing overhoeken

1,1 Ha

90% zonneveld 100% kavel

Vermenigvuldigingsfactor: 115% 1 m2 zonnepaneel neemt 1,15m2 land in beslag

1 Ha

Traditioneel 70%

20%

bedekking met panelen

tussenruimte

en 10% inpassing overhoeken

1,4 Ha

90% zonneveld 100% kavel

Vermenigvuldigingsfactor: 145% 1 m2 zonnepaneel neemt 1,45m2 land in beslag

1 Ha

Gezonde bodem 45%

bedekking met panelen

begrazing kleinvee

45%

tussenruimte

en 10% inpassing overhoeken

90% zonneveld 100% kavel

Vermenigvuldigingsfactor: 225% 1 m2 zonnepaneel neemt 2,25 m2 land in beslag

2,2 Ha

1 Ha

begrazing kleinvee strokenteelt

Energie als nevenfunctie 22,5%

bedekking met panelen

67,5,%

4,4 Ha

koppelfunctie

en 10% inpassing overhoeken

90%

1 Ha

zonneveld + koppelfunctie

100% kavel

Vermenigvuldigingsfactor: 445% 1 m2 zonnepaneel neemt 4,45 m2 land in beslag

ruimtegebruik Overzicht verdelingDubbel ruimtebeslag zon. CAT 1 = max 45% zon, CAT 2 = max 22,5% 1 Ha

en 10% inpassing overhoeken

90% gecombineerde functies

Vermenigvuldigingsfactor: ~1%* 1 m2 zonnepaneel neemt 0,1 m2 land in beslag * de zonnepanelenstellage kan wel het landgebruik beperken.

2,2 Ha

100% kavel

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

begrazing grootvee akkerbouw glastuinbouw

Masterplan Legenda

GEB DEEL

Zon PV panelen ruimtebeslag zon: CAT1

IED:

Zon thermie ruimtebeslag zon: CAT1

WIN DPA

Zon thermie ruimtebeslag zon: CAT2

RK

Agrarisch natuurbeheer en/of vochtig weidevogelgrasland N13.01 Gemaaid rietland N05.02

Plasdras N04.02

Watervoerende sloten min. breedte 3 meter

S ENGLA : WADD D IE B E E DEELG NEWEID D: ZON IE B E G DEEL

Wegen, incl. onderhoudspaden

Waddenglas

Stedelijk gebied 3 Windturbines max. tiphoogte tot 183 meter* Recreatieve verbinding (brug)

schaal 1: 5 000 0

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

100

200

300

400

500 m

Masterplan

schaal 1: 5 000 0

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

100

200

300

400

500 m

Masterplan

schaal 1: 5 000 0

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

100

200

300

400

500 m

Recreatief landschap: aanleg nieuwe wandel-/fietsroutes inclusief twee bruggen

Klimaatlandschap: de stippellijn geeft aan dat deze gebieden wenselijk zijn om verder te onderzoeken

schaal 1: 5 000 0

100

200

300

400

500 m

0

100

200

300

400

500 m

Agrarisch natuurbeheer

0

100

200

300

400

500 m

0

100

200

300

400

500 m

schaal 1: 5 000

Gemaaid rietland en plasdras schaal 1: 5 000

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

schaal 1: 5 000

Fasering

T1 = 10 jaar

T2 = 10 jaar

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap

T3 = 10 jaar

Aanbevelingen Een observatie: de verwachtingsparadox

Knoppen om aan te draaien

De factor tijd

Sectoraal versus integraal

Van Masterplan naar beleid

De ruimtelijke kwaliteitsparadox

Energietransitie in Waadhoeke - Ontwikkelstrategie voor een klimaatlandschap