Memo raad tbv kernteam 26-10-21 Programmabegroting 2022

Memo aan de Raad Datum Aan CC Van Onderwerp Portefeuillehouder

12 oktober 2021 De gemeenteraad van Waadhoeke College van Burgemeester en Wethouders van Waadhoeke Programmabegroting 2022 Wethouder C.M. de Pee

Geachte raadsleden, Op 26 oktober vindt er een kernteam plaats ter voorbereiding op de begrotingsbehandeling d.d. 11 november aanstaande. U heeft bij de behandeling van de Kadernota van 8 juli jl. hierom verzocht. U wilt nader geïnformeerd worden over de mogelijke nieuwe cijfers die het meerjarenperspectief bepalen. Daarnaast wilt u een juiste afweging maken daar waar het gaat om de beschikbare financiële ruimte, de incidentele en structurele wensen en de mogelijk hieruit voortvloeiende taakstelling. Het doel van deze avond is tweeledig. Aan de ene kant wordt u kort geïnformeerd over het financiële perspectief van de gemeente Waadhoeke. Daarna is er gelegenheid het gesprek te voeren over de financiële richting, inclusief de te honoreren wensen en de taakstelling voor de korte en lange termijn. De volgende stukken treft u ter voorbereiding aan: - De programmabegroting 2022 en raadsvoorstel. - Het plan van aanpak sluitende begroting

Namens de voorzitter van de gemeenteraad, M.C.M. Waanders Agenda: 1. Opening door de voorzitter 2. Toelichting vanuit Financiën 3. Mogelijkheid tot inspreken 4. Inhoudelijke bespreking van de voorliggende stukken 5. Sluiting door de voorzitter

(Zaaknummer: 2021-064071) Samenvatting

In de programmabegroting 2022 is een bezuinigingstaakstelling opgenomen van € 0,6 miljoen in 2022, oplopend naar € 1,8 miljoen in 2025. In het Plan van aanpak sluitende begroting (als bijlage bij deze programmabegroting gevoegd) is de concrete invulling van de taakstelling 2022 opgenomen. Ook zijn de zoekrichtingen in meerjarenperspectief uitgewerkt. Ná de uitwerking van de programmabegroting 2022 en het Plan van aanpak sluitende begroting is recent de septembercirculaire verschenen. Meerjarenperspectief Het vertrekpunt van deze begroting is de kadernota 2022-2025. De kadernota is 8 juli 2021 vastgesteld door de raad. In de kadernota is een negatief meerjarenperspectief geconstateerd, mét de nodige onzekerheden, waardoor een structurele taakstelling nodig was. Dat was reden tot het besluit om een beperkt aantal structurele wensen te honoreren. Tevens is geconstateerd dat binnen de Algemene Reserve geen ruimte aanwezig is voor dekking van de incidentele wensen. Daarom is dekking uit de begroting nodig. Op dit onderdeel is besloten alleen de wensen jaarschijf 2022 te honoreren. Inmiddels is (op onderdelen) meer duidelijkheid gekomen op de diverse onderwerpen die op ons afkomen. Dit resulteert inderdaad in een taakstelling. In de geactualiseerde meerjarenraming is dit uitgewerkt.

De uitgebreide toelichting op de meerjarenraming vindt u in hoofdstuk 5 van de programmabegroting en is volledigheidshalve ook hier opgenomen. Wellicht ten overvloede: zoals gebruikelijk is de berekening gemeentefonds op basis van de meicirculaire. De effecten van de septembercirculaire worden later in dit memo geduid, en kort in het raadsvoorstel benoemd.

Meerjarenraming 2022-2025

2022

2023

2024

2025

-1.556.182

-2.567.034

-2.824.977

-2.486.526

-125.000

-125.000

-125.000

-125.000

-250.000

-500.000

-750.000

Bedragen x € 1 A. Stand van de structurele Ruimteberekening B1. Te honoreren structurele wensen Kadernota 2022-2025 B2. Stelpost ruimte structurele wensen nieuw beleid Tussentelling

-1.681.182

-2.942.034

-3.449.977

-3.361.526

C1. Arbitrage uitspraak Jeugdzorg

3.600.000

3.200.000

3.000.000

2.700.000

-850.000

-850.000

-850.000

-592.034

-1.299.977

-1.511.526

-592.034

-1.299.977

-1.511.526

pm

pm

pm

C2. Arbitrage uitspraak Jeugdzorg (Stelpost Jeugd) Tussentelling

1.918.818

D. Te honoreren incidentele wensen Kadernota 2022

-2.472.500 -553.682

Tussentelling E. Onzekerheid herziening gemeentefonds Saldo

-553.682

-592.034

-1.299.977

-1.511.526

F. Taakstelling

600.000

600.000

1.200.000

1.800.000

Saldo na taakstelling

46.318

7.966

-99.977

288.474

(een – is een nadeel, een + is een voordeel)

In het kort de toelichting op de verschillende regels:

2

| Plan van aanpak sluitende begroting

Stelpost nieuw structureel beleid Wij hebben gemeend in de ruimteberekening vanaf 2023 een stelpost op te nemen voor nieuw (structureel) beleid. Deze post hebben wij gezet op € 250.000. Zie regel B2. Dit geeft een nieuwe raad financiële armslag. Arbitrage uitspraak Jeugd Ten tijde van het opstellen van de kadernota was niet nog bekend hoe de arbitrage uitspraak Jeugd zou uitpakken in het meerjarenperspectief. Daar zijn op landelijk niveau nu wel nadere afspraken over gemaakt en deze cijfers hebben wij verwerkt. Onzekerheid herijking gemeentefonds De herverdeeleffecten lijken voor Waadhoeke op dit moment positief (klein plusje) uit te pakken. Deze berekening is gebaseerd op cijfers uit 2019. Pas bij de invoering ervan in 2023 zullen de dan geldende cijfers worden gebruikt. Hoe het effect precies zal zijn is niet bekend. De provincie heeft gesommeerd in de begroting er nog niet op te anticiperen. Vandaar een PM post. Structurele en incidentele wensen Het college heeft in deze tabel de structurele wensen met ingang van 2022 (totaal € 125.000) en incidentele wensen jaarschijf 2022 (€ 2.472.500) verwerkt, zoals ook in de kadernota op pagina 52 waren opgenomen. De structurele wensen zijn inclusief het aangenomen amendement over de buurtsportcoaches, en als zodanig in post B1 verwerkt.

Wij benadrukken het voorstel om de incidentele wensen zoals die staan op pagina 52 van de kadernota alleen voor jaarschijf 2022 te honoreren. Indien u ook in 2023 bijvoorbeeld een dorpen- en wijkenfonds wilt behouden, dan zal daar opnieuw ruimte voor gevonden moeten worden. Het college heeft gemeend deze keuze over te laten aan de nieuwe raad. Ook is het goed om te beseffen dat de Algemene Reserve geen ruimte biedt voor dekking van de incidentele wensen (saldo lager dan de norm van € 15 miljoen). Daarom is dekking uit de begroting nodig. De in de meerjarenraming opgenomen structurele wensen zijn: Pr. Meerjarenraming 2022-2025

2022

2023

2024

2025

3 Mobiliteitsvisie - veilige schoolomgeving

-25.000

-25.000

-25.000

-25.000

3 Verruiming werkbudget Verkeersmaatregelen

-65.000

-65.000

-65.000

-65.000

6 Buurtsportcoaches beweegteam Waadhoeke

-22.000

-22.000

-22.000

-22.000

9 Platform arbeidsmigranten

-5.000

-5.000

-5.000

-5.000

9 Monitoring woningmarkt

-8.000

-8.000

-8.000

-8.000

-125.000

-125.000

-125.000

-125.000

Saldo

3

| Plan van aanpak sluitende begroting

De in de meerjarenraming opgenomen incidentele wensen zijn: Pr. 1 1 2 6 6 6 9 9 AD

I/U U U U U U U U U U

Onderwerp Budget Ontwikkellijnen Friese Projectenmachine Mobiliteitsvisie maatregelen Uitvoering taalbeleid Theater De Koornbeurs Extra onderhoud Koornbeurs Voeding Dorpen en Wijkenfonds Voeding Stads- en dorpsvernieuwingfonds Behoeftemanagement (wettelijk deel) Saldo

2022 -231.140 -18.860 -750.000 -10.000 -37.500 -250.000 -300.000 -700.000 -175.000 -2.472.500

Taakstelling Het college heeft de besluitvorming van de kadernota 2022-2025 verwerkt en de daarin als te honoreren aangemerkte wensen opgenomen. Om tot een sluitende begroting te komen is een taakstelling van € 600.000 opgenomen. Deze taakstelling is gebaseerd op de aanname van het honoreren van zowel de structurele wensen à € 125.000 als de incidentele wensen à € 2.472.500. U kunt er ook voor kiezen om minder wensen te honoreren, daarmee wordt de taakstelling lager, en kunnen ook daar andere keuzes worden gemaakt. Het college biedt u in het Plan van aanpak sluitende begroting concrete voorstellen voor de invulling van de taakstelling 2022 van € 600.000. Toekomstige ontwikkelingen De afgelopen jaren is gebleken dat bij kadernota en begroting keuzes gemaakt moeten worden. In het algemeen overstijgen de wensen de beschikbare ruimte. Het is daarom belangrijk om inzicht te hebben in de koers van Waadhoeke. Waar ligt de focus, waar dienen de beperkte middelen ingezet te worden, zijn er koerswijzigingen noodzakelijk? Uiteraard vindt deze periodieke, integrale afweging jaarlijks plaats bij de kadernota. In dat verband brengen wij u de overzichten van niet-gehonoreerde wensen in herinnering, die in de bijlagen bij de kadernota zijn opgenomen, zowel structureel als incidenteel.

Als de AR onvoldoende ruimte biedt voor dekking van incidentele wensen in de komende jaren, zoals het meerjarig verloop op dit moment ook aangeeft, dan zullen ook de komende jaren incidentele wensen uit de begrotingsruimte moeten worden gedekt. Hiermee is nu geen rekening gehouden in de meerjarenraming. Om snel te kunnen schakelen is het raadzaam inzicht te creëren in de besparingsmogelijkheden inclusief invoeringsplanning, en het politieke draagvlak. In het Plan van aanpak sluitende begroting zijn daarom de zoekrichtingen verder uitgewerkt om de taakstellingen in meerjarenperspectief te kunnen onderbouwen en indien nodig in te kunnen vullen.

4

| Plan van aanpak sluitende begroting

Septembercirculaire Ná de uitwerking van de meerjarenraming en de bezuinigingsvoorstellen is de septembercirculaire van het gemeentefonds gepubliceerd. Ook vers van de pers is de nieuwe BUIG-beschikking 2022. De nieuwste inzichten en de daaraan gekoppelde uitgaven zijn berekend en geanalyseerd. De resultaten zijn overeenkomstig de gebruikelijke werkwijze niet verwerkt in de begrotingscijfers, hiervoor is de planning te strak. Wij kunnen u wel op hoofdlijnen meenemen in de ontwikkelingen. De doorrekening van de septembercirculaire geeft een positief beeld. Als eerste reactie geven wij u de waarschuwing mee die wij van diverse fronten mee hebben gekregen. De septembercirculaire is gebaseerd op een ambitieuze rijksbegroting, die via de ‘trap op trap af-systematiek’ doorwerkt naar de gemeenten. Kan het rijk deze ambities waarmaken, gezien het feit dat de kabinetsformatie nog loopt? Er is daarnaast een ontwikkeling gaande, dat bepaalde nieuwe rijksbudgetten buiten de ‘trap op trap af-systematiek’ worden geplaatst en deels bekostigd worden door bezuinigingen op bestaande budgetten binnen de systematiek. Deze beweging zou tot een nadelig effect kunnen leiden, immers de begrotingsbespreking is nog niet afgerond. Dit roept op tot behoedzaamheid. Uit de analyse van de septembercirculaire noemen wij u als eerste het opschorten van de opschalingskorting in 2022.

Gezien dit eenmalige karakter stellen wij u voor deze aan de AR toe te voegen. Uit de analyse blijkt, dat de stijging van de algemene uitkering uit het gemeentefonds grotendeels wordt veroorzaakt door een stijging van het accres, waaronder een groot deel voor loon- en prijscompensatie. Dit moet uiteraard beoordeeld worden in relatie tot de kostenstijgingen binnen het fysieke domein. Wij hebben hiervoor een berekening gemaakt op basis van de tabel uit de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen, voorlopig globaal rekening houdend met 8%, die uitkomt richting € 0,8 miljoen. Gezien de aantrekkende economie verwachten wij ook op andere taakvelden prijsstijgingen. Vanwege deze onzekerheden stellen wij voor afgerond € 1,0 miljoen te reserveren. Tevens zijn de ontwikkelingen binnen het Sociaal Domein tegen het licht gehouden. Daarbij ligt de focus op de lasten WMO en Jeugdwet. Bij de WMO en Jeugdwet geeft een analyse van de prognose 2021 naast de begrote bedragen 2022 een lastenstijging aan, waarvoor wij aanbevelen een reservering op te nemen. Ook de lopende uitwerking businesscase Fryslân-West is een aandachtspunt. De uitwerking van de businesscase is nog niet zover, dat er cijfers bekend zijn. De voorlopige BUIG-beschikking 2022 geeft een forse daling aan.

Nadere analyse van de prognoses voor de uitgaven 2021, afgezet tegen de budgetten 2022 voor de inkomensregelingen, geeft eveneens een daling. Op dit moment is de inschatting dat deze beide ontwikkelingen budgettair neutraal zullen verlopen. Bovenstaande in cijfers en in tabelvorm weergegeven:

5

| Plan van aanpak sluitende begroting

(bedragen x € 1.000)

2022

2023

2024

2025

Septembercirculaire 2021

3.200

2.000

2.023

2.200

Onvoorzien met bestemming

-100

-26

-26

-26

Bestemmingsreserve Corona

-250

0

0

0

Resteert voor algemene ruimte

2.850

1.974

1.997

2.174

Voorstel toedelen algemene ruimte: Opschalingskorting naar Algemene Reserve

-700

0

0

0

-1.000

-1.000

-1.000

-1.000

Sociaal domein: programma's WMO en Jeugd

-600

-600

-600

-600

Toevoegen aan onvoorzien structureel

550

374

397

574

2022

2023

2024

2025

15.329

15.079

15.079

15.079

Fysiek domein: loon- en prijsstijging

Het verloop van de AR wordt met de genoemde aanvulling als volgt: Stand per 31-12-2022 (bedragen x € 1.000) Algemene reserve

Na reserveringen voor verwachte uitgaven blijft er structureel afgerond € 400.000 ruimte over (de laagste jaarschijf). Na de toevoeging van € 700.000 aan de AR komt het saldo uit op de norm van € 15 miljoen. In de eerste alinea’s over de septembercirculaire is behoedzaamheid aangegeven met betrekking tot de budgettaire ruimte om de volgende redenen: de diverse onzekerheden op financieel gebied, de wensen die er nog liggen en de nieuwe raadsperiode. Overeenkomstig de gebruikelijke werkwijze stelt het college u voor, om de septembercirculaire feitelijk in januari 2022 in de begroting te verwerken. Dit vanuit het standpunt dat de integrale afweging in een nieuw meerjarenperspectief past bij de nieuwe raad en bij de Kadernota 2023-2026. Van belang voor uw raad In de kernteam sessie kunt u aangeven wat u vindt van de voorgestelde richting: 1 Bent u het eens met het voorstel om de structurele wensen à € 125.000 en incidentele wensen à € 2.472.500 te honoreren? 2a Indien ja, kunt u zich vinden in het Plan van Aanpak Sluitende begroting? 2b Indien nee, op welke manier wilt u dan een sluitende begroting presenteren? Wilt u de begroting amenderen? Of een motie indienen? In dat geval kan het helpen die op 26 oktober alvast aan te kondigen om zo het gesprek met andere fracties en het college daar over te starten.

Uiteraard neemt het kernteam geen besluiten en zullen moties en amendementen zeker niet in stemming worden gebracht. Het politieke debat en besluit zullen pas in de raad van 11 november plaatsvinden.

6

| Plan van aanpak sluitende begroting