Kaderstellende notitie thema Wonen in de Omgevingsvisie - Waadhoeke

INLEIDING VISIE OP WONEN EN HET VOLKSHUISVESTINGSPROGRAMMA Visie op wonen en Volkshuisvestingsprogramma Om de ingezette lijn voort te zetten en daarbij in te spelen op de actuele en ook toekomstige ontwikkelingen is het verstandig het woonbeleid te actualiseren. Dat begint met de visie op wonen en vervolgens zal in 2026 een volkshuisvestingsprogramma volgen. Deze visie op wonen wordt onderdeel van de Omgevingsvisie (raadsbevoegdheid). Hierin staan de ambities en doelen op het thema wonen, het wat en waarom. In de recent vastgestelde Omgevingsvisie van Waadhoeke (2025) is het thema wonen (vanuit de oude woonvisie) en veel thema’s die wonen raken al in grote lijnen beschreven. Samen het doorlopen participatieproces is dit input voor de nu voorliggende kaders voor een actualisatie van de visie op wonen. De geactualiseerde visie op wonen zal ook het richtinggevende kader worden voor het volkshuisvestingsprogramma. Het volkshuisvestingsprogramma volgt in 2026 en is een programmadeel (collegebevoegdheid) dat vooral ingaat op de hoe-vraag. Hierin zal staan hoe die volkshuisvestelijke doelen bereikt worden, hoe de gemeente de gewenste woningbouwplannen gaat realiseren en gaat sturen op doelgroepen en betaalbaarheid.

Het programma zal voldoen aan de wettelijke eisen die vanuit de verwachte Wet Versterking Regie op de Volkshuisvesting gesteld worden aan het Volkshuisvestingsprogramma voor gemeenten. Bij het opstellen van het visie- en het programmadeel wordt aangesloten bij de landelijke en provinciale omgevingsvisies en volkshuisvestingsprogramma’s, voor zover die al bekend zijn. Focus op woningbouw tot en met 2035 én daarna Woningbouwinitiatieven kosten meerdere jaren aan voorbereiding en uitwerking. Daarom is het nodig om in deze visie op wonen niet alleen de focus te hebben op de woningbouw tot en met 2035, maar ook vooruit te kijken en na te denken over kansen en ambities voor de langere termijn. De focus van de visie op wonen lag vanuit de huidige woonvisie op de woningbouw tot en met 2030, ook is dit de periode is waarover afspraken in de Regionale Woondeal zijn gemaakt. Het is belangrijk om de focus ook verder te leggen tot 2035 en daarna. Kernsessie thema Wonen In het voorliggende document zijn richtinggevende uitspraken gedaan waar de visie op het thema wonen op kan worden geschreven. Het zijn tevens de kaders waarop in het Volkshuisvestingprogramma invulling aan zal worden gegeven. Tijdens de kernsessie kan de discussie over deze concept kaders worden gevoerd.

CONCEPT-INHOUDSOPGAVE VAN HET VOLKSHUISVESTINGSPROGRAMMA 1.

Genoeg passende woningen

2.

Samen wonen in wijken en dorpen

3.

Kwaliteit van het bestaande

4.

Aantrekkelijke en vitale kernen

1. GENOEG PASSENDE WONINGEN Inleiding Onze ambitie is dat iedereen die in Waadhoeke wil wonen een passende woning kan vinden. Dat betekent dat er voldoende woningaanbod is en dat dat aanbod ook past bij wat huishoudens zoeken. Het woonbehoefteonderzoek dat we in 2025 lieten uitvoeren laat zien dat er tot 2035 vraag is naar circa 1.100 extra woningen, verspreid over de gemeente. Daarvan moet ongeveer twee derde in het betaalbare segment vallen en 30% moet sociale huur zijn. We zien in die segmenten namelijk de meeste schaarste. De plannen voor woningbouw die al klaarliggen spelen al grotendeels op die vraag in. In het woonbehoefteonderzoek lees je daar meer over. We stellen de volgende kaders voor om genoeg passende woningen te bouwen: Kaders Genoeg woningen 1.

We zien ruimte voor groei. Onze ambitie is om tot 2035 circa 1.100 woningen toe te voegen.

2.

We bouwen voor zowel de lokale behoefte als instroom van buitenaf.

3.

In elke kern is ruimte voor iets nieuws: we gebruiken de aantallen uit het woonbehoefteonderzoek als startpunt.

4.

We verkiezen inbreiden, herbestemmen en transformeren boven uitbreiden buiten bestaande kernen.

5.

We nemen als gemeente het voortouw bij ontwikkelingen in kernen waar een grote opgave ligt. In andere kernen nodigen we partijen uit om met een plan te komen. Wij ondersteunen daar dan bij.

6.

We bieden mogelijkheden om woningen in de bestaande voorraad toe te voegen.

7.

We staan open voor innovatieve bouwvormen en bouwstromen om snel meer betaalbare woningen te bouwen.

8.

We zetten instrumenten in om woningen betaalbaar te maken en te houden.

9.

Huisvesting voor shortstay-arbeidsmigranten mag niet ten koste gaan van reguliere woningzoekenden.

10. We kijken naar mogelijkheden om woningen met voorrang toe te wijzen aan eigen inwoners. 11. We gaan door met het monitoren van de woningmarkt samen met corporaties en marktpartijen. Passende woningen 12. We werken gemeentebreed toe naar 30% sociale huur binnen de toevoegopgave. 13. Ons uitgangspunt is dat het netto aantal sociale huurwoningen in kleine kernen minimaal gelijk blijft. 14. Op gewilde locaties in kernen met voorzieningen staan we open voor middenhuur, ook om nieuwe doelgroepen aan te trekken. 15. We werken gemeentebreed toe naar een derde betaalbare koop binnen de toevoegopgave.

2. SAMEN WONEN IN WIJKEN EN DORPEN Inleiding Onze ambitie is dat iedereen prettig kan wonen. Voor sommige doelgroepen is dat vanzelfsprekender dan voor andere. De komende jaren willen we ons meer richten op groepen die een stap op de woningmarkt willen zetten, maar dat niet kunnen, omdat er geen (passend) aanbod is. Denk aan starters, doorstromers van huur naar koop, ouderen en inwoners met een zorgvraag. Maar wonen is meer dan alleen een dak boven je hoofd. Wonen gaat ook over samenleven, elkaar helpen en naar elkaar omkijken. Daar hoort een woonomgeving bij die bijdraagt aan zelfstandigheid, zelfredzaamheid, gezondheid en ontmoeten. Samen maken we wijken en dorpen waar het prettig wonen is. We stellen de volgende kaders voor die gaan over wonen van doelgroepen in het algemeen en wonen en zorg in het bijzonder: Kaders Wonen en zorg 16. We investeren in een sterke mienskip en actief burgerschap in al onze kernen. Zo werken we aan zelfredzame dorpen en wijken waar iedereen elkaar helpt en waar iedereen zo lang mogelijk zelfstandig kan wonen. We verminderen zo de druk op professionele zorg. 17. Voorzieningen voor ontmoeting willen we op peil houden en waar nodig verbeteren of toevoegen. Zo vergroten we mogelijkheden om zelfstandig oud te worden in eigen dorp of wijk 18. Daar waar dat niet lukt, spannen we ons in om voorzieningen of diensten goed bereikbaar te maken.

Zo bieden we overal het best haalbare ‘arrangement’ voor onze inwoners. 19. We willen dat de woonomgeving bijdraagt aan zelfredzaamheid van onze inwoners en gezond gedrag en ontmoeten uitnodigt, voor jong én oud. 20. We willen dat er levensloopgeschikte woningen toegevoegd worden in de bestaande voorraad en via nieuwbouw, om doorstroming mogelijk te maken. Onze ambitie is om tot 2035 390 tot 530 levensloopgeschikte woningen toe te voegen. 21. We bieden woningeigenaren de mogelijkheid om hun eigen bestaande woning levensloopgeschikt te maken. 22. We ondersteunen inwoners(groepen) die zelf (woon)oplossingen organiseren om in de nabijheid voor elkaar te zorgen. 23. We willen dat goede professionele zorg altijd dichtbij aanwezig is. Daarom willen we de spreiding van zorgen welzijnsvoorzieningen over bestaande zorgkernen in de gemeente behouden. 24. Binnen bestaande zorgkernen zetten we in op behoud en waar mogelijk versterken van het aanbod. Zo zorgen we voor zo goed mogelijke kwaliteit van professionele zorg. 25. We willen meer aanbod aan tussenvormen tussen zelfstandig wonen en het verpleeghuis op plekken waar professionele zorg blijvend aanwezig is. Overige doelgroepen 26. We willen kansen voor jongeren en starters op de huizenmarkt vergroten. 27. Gezinnen zijn de motor van onze gemeente.

We willen dat er ook voldoende gezinswoningen worden gebouwd, als katalysator voor verjonging in kernen en om draagvlak onder voorzieningen te behouden.

Dilemma 28. OF We streven in wijken en dorpen naar een balans in de woningvoorraad wat betreft eigendom (huur of koop) en prijsklassen. 29. OF We voegen in wijken en dorpen toe waar vanuit lokale behoefte vraag naar is. (En daarmee accepteren we dat het aandeel goedkoop / duur soms relatief groot / klein is.)

3. KWALITEIT VAN HET BESTAANDE Inleiding Of iedereen prettig kan wonen in Waadhoeke hangt niet alleen af van passende nieuwbouw die je toevoegt. Sterker nog, het grootste deel van alle huishoudens woont in een woning die er al staat. Onze ambitie is om de bestaande voorraad kwalitatief op orde te hebben. Dat betekent: duurzaam, aantrekkelijk en betaalbaar. Soms zijn er ingrepen nodig om bestaande woningen te verbeteren. Dat kan kleinschalig zijn, zoals particuliere eigenaren die willen verduurzamen, maar ook grootschaliger, zoals het vernieuwen en verbeteren van straten samen met woningcorporaties. We kijken breder dan alleen naar wonen. Ook de kwaliteit van de woonomgeving bepaalt of het ergens prettig wonen is. We stellen de volgende kaders voor om te werken aan kwaliteit van bestaande woningen en de bestaande woonomgeving: Kaders 30. Voor onze gebouwde omgeving willen we in 2050 aardgasvrij zijn. 31. We stimuleren particuliere huiseigenaren om hun woning te verduurzamen. We doen dat met voorlichting en helpen inwoners waar nodig ook financieel. 32. We stimuleren een klimaat adaptief inrichting van de leefomgeving. Zo voorkomen we hittestress en wateroverlast. 33. We willen voorkomen dat rotte kiezen of andere kwetsbare panden en plekken de woonomgeving negatief beïnvloeden. We pakken zulke plekken aan en zoeken naar hernieuwde invulling, bijvoorbeeld wonen. 34.

We benutten woningbouw om de opbouw en het beeld van onze dorpen en wijken te behouden en te versterken. We zijn zuinig op ons erfgoed in de vorm van beschermde stads- en dorpsgezichten, gebouwen, archeologisch waardevolle plekken en ons groene erfgoed.

4. AANTREKKELIJKE EN VITALE KERNEN Inleiding Waadhoeke moet een aantrekkelijke en vitale woongemeente blijven, met sterke wijken en dorpen. Onze ambitie is om te werken aan gemengde buurten waar jong en oud prettig samen kunnen wonen. Dat vraagt ook om randvoorwaarden die dat mogelijk maken: goede bereikbaarheid, genoeg voorzieningen, ruimtelijke kwaliteit en een woonomgeving die klaar is voor de toekomst. We stellen de volgende kaders voor om te werken aan aantrekkelijke en vitale kernen: Kaders 35. We streven naar gemixte buurten waar jong en oud prettig samen kunnen wonen. Bij nieuwbouwplannen houden we hier rekening mee. 36. Bij huisvesting van aandachtsgroepen houden we oog voor het draagvermogen van wijken en dorpen. 37. We moedigen circulair bouwen aan en zetten de komende jaren stappen om dit onderdeel verder te ontwikkelen en in te voeren. 38. We spannen ons in om clusters van voorzieningen en dorpen goed te verbinden qua mobiliteit en (digitale) infrastructuur. 39. We brengen in kaart welke plekken een ruimtelijke verbeterslag nodig hebben en waar de kwaliteit van onze dorpen ligt. 40. We zetten in op een leefbare en uitnodigende openbare ruimte, met groen met kwaliteit. 41. Bij de inrichting van dorpen en wijken letten we op voldoende groen en vangen we regenwater zo veel mogelijk op in de bodem en in wadi’s, vijvers of sloten.