Bijlage 5. Rapportage uitwerking toekomstscenario’s zwembaden 2021

bezoekraming scenario 2 recreatief zwemmen doelgroepen les zwemmen scholen verenigingen totaal

De Bildtse Slag 5 jaar 20 jaar 13.000 12.000 5.000 8.000 11.000 10.000 3.000 2.000 11.000 10.000 43.000 42.000

tabel 4.4: bezoekraming scenario 2

16

4.4.2

Exploitatieraming

Ten opzichte van de huidige situatie verandert het totale aantal bezoeken van De Bildtse Slag zeer beperkt. Dat betekent ook dat de veranderingen in de inkomsten vrij klein zijn. Wat betreft de lasten geldt hetzelfde als bij scenario 1. Dat betekent dat de in de volgende tabel weergegeven veranderingen in de baten en lasten van het zwembad vrij goed vergelijkbaar zijn met die in scenario 1. Voor de exploitatie van De Bildtse Slag heeft scenario 2 financieel gezien een iets voordeliger resultaat dan scenario 1. In de raming is geen rekening gehouden met: de aanzienlijke betalingsachterstand van de exploitant van Bloemketerp bij de gemeente Waadhoeke, die ook ingeval van sluiting van Bloemketerp relevant is. exploitatieraming scenario 2

De Bildtse Slag scenario 2a: scenario 2b: 5 jaar 20 jaar -5.000 -6.000 0 0 0 -5.000 -14.000 -14.000 1.000 79.000 -13.000 60.000 8.000 -66.000

b aten totaal personeel energie onderhoud kapitaallasten lasten totaal resultaat tabel 4.5: exploitatieraming scenario 2

4.5

Scenario 3: sluiting De Bildtse Slag en instandhouding Bloemketerp

4.5.1

Bezoekraming

Bij sluiting van De Bildtse Slag vormt It Gryn in Stiens het belangrijkste alternatief voor de zwemmers. Met het oog op de afstand tussen Sint Annaparochie en Franeker is Bloemketerp voor een beperkt deel van het bezoek een reëel alternatief, zo blijkt ook uit de resultaten van de enquête. Naar verwachting stappen vooral bezoekers van zwemlessen en verenigingszwemmen naar It Gryn, De Blauwe Golf en andere baden over. Dat heeft te maken met het belang dat ouders aan zwemlessen toekennen, alsmede de bestaande samenwerking tussen De Skelp en ZV Middelsé uit Stiens. Van bezoekuitval zal vooral sprake zijn bij het recreatief zwemmen, de doelgroepactiviteiten en de scholen. Anders dan in Franeker is er voor hen geen zeer nabij alternatief voorhanden en naar verwachting zijn zij minder bereid en/of in staat om naar It Gryn of een ander zwembad te reizen. Net in scenario 2 geldt, dat de mogelijkheden van de gemeente om bezoekuitval in dit scenario te voorkomen beperkt zijn. Op basis van het voorgaande is op dezelfde wijze als voor scenario 1 en scenario 2 het toekomstige bezoek van Bloemketerp als volgt geraamd:

bezoekraming scenario 3 recreatief zwemmen doelgroepen les zwemmen scholen verenigingen totaal

Bloemketerp 5 jaar 20 jaar 27.000 28.000 4.000 5.000 13.000 11.000 1.000 1.000 28.000 27.000 73.000 72.000

tabel 4.6: bezoekraming scenario 3

17

4.5.2

Exploitatieraming

In vergelijking met de bestaande situatie veranderen het totale aantal bezoeken en de bijbehorende inkomsten van Bloemketerp weinig. Wat betreft de lasten geldt hetzelfde als bij scenario 1. Dat betekent dat de in de volgende tabel weergegeven veranderingen in de baten en lasten van het zwembad vrij goed vergelijkbaar zijn met die in scenario 1, behalve dat het aantal bezoeken wat hoger is. Voor de exploitatie van Bloemketerp pakt scenario 3 financieel gezien daardoor iets voordeliger uit dan scenario 1. In de raming is geen rekening gehouden met: de aanzienlijke betalingsachterstand van de exploitant van Bloemketerp bij de gemeente Waadhoeke; het negatieve eigen vermogen van de exploitant van Bloemketerp; het achterstallige salaris van de manager en zijn partner. exploitatieraming scenario 3

b aten totaal personeel energie onderhoud kapitaallasten lasten totaal resultaat

Bloemketerp scenario 3a: scenario 3b: 5 jaar 20 jaar 19.000 15.000 30.000 30.000 0 -13.000 20.000 20.000 134.000 261.000 184.000 298.000 -165.000 -283.000

tabel 4.7: exploitatieraming scenario 3

4.5.3

Consequenties exploitatiesubsidie De Bildtse Slag

In dit scenario wordt het zwembad van De Bildtse Slag gesloten. Dat betekent dat de bijbehorende baten voor de exploitant komen te vervallen. Hierbij gaat het om een bedrag van ruim € 200.000,-. Ook de kosten nemen af, maar het is niet mogelijk om precies aan te geven hoe groot die daling zal zijn. Zoals in 4.3.2 is aangegeven, kan er immers geen nauwkeurig onderscheid tussen de lasten van het zwembad en die van de andere onderdelen van de accommodatie worden gemaakt. Op basis van de beschikbare informatie en de ervaringen met soortgelijke accommodaties in den lande kan indicatief worden aangegeven, dat de kosten van het sportcentrum met ruim € 400.000,- zullen dalen. Dat betekent dat de exploitatiesubsidie per saldo met circa € 200.000,- kan worden verlaagd. Dat bedrag geeft echter niet meer dan een indicatie. Dat heeft niet alleen te maken met het geen onderscheid kunnen maken tussen de kosten van de verschillende onderdelen van het sportcentrum, maar ook met de vraag of het in het zwembadgedeelte werkzame personeel ook meteen en zonder extra kosten kan worden ontslagen. Wanneer dat niet het geval is, kan de exploitatiesubsidie uiteraard veel minder sterk worden verlaagd.

4.5.4

Consequenties bewegingsonderwijs

Indien het zwembad van De Bildtse Slag wordt gesloten, heeft dat niet alleen gevolgen op het gebied van zwemmen. Het zwembad wordt namelijk ook gebruikt voor de invulling van een deel van de uren bewegingsonderwijs van twee basisscholen. Dat betekent dat de betreffende uren naar binnensportaccommodaties moeten worden verplaatst. Naar verluidt is de bezetting van de sporthal en de gymzaal van De Bildtse Slag tijdens onderwijsuren hoog. Dat kan betekenen dat de betreffende scholen moeten uitwijken naar binnensportvoorzieningen in kernen in de omgeving. Een analyse van de capaciteit van alle binnensportaccommodaties in de gemeente Waadhoeke valt buiten het bestek van dit onderzoek. Indien de benodigde capaciteit niet beschikbaar is, kan dat eventueel betekenen dat de bestaande capaciteit moet worden uitgebreid.

18

5.

Nieuwbouwscenario’s overdekt zwemmen

5.1

Inleiding

Dit hoofdstuk gaat in op de scenario’s met betrekking tot de nieuwbouw van een overdekt zwembad in de gemeente Waadhoeke. Op basis van het besluit van de gemeenteraad van 3 december 2020 dient slechts één nieuwbouwscenario te worden uitgewerkt, namelijk: nieuwbouw van een overdekt zwembad en sluiting van De Bildtse Slag en Bloemketerp bij de ingebruikname van het nieuwe bad (scenario 4). Op basis van de analyse en de uitwerking van de scenario’s is echter in overleg met de gemeente een tweede nieuwbouwscenario toegevoegd. Het betreft: nieuwbouw van een overdekt zwembad, instandhouding van De Bildtse Slag voor 20 jaar en sluiting van Bloemketerp bij de ingebruikname van het nieuwe bad. Dit scenario 5 is als het ware een combinatie van scenario 4 en scenario 2b.

5.2

Scenario 4: nieuwbouw zwembad en sluiting De Bildtse Slag en Bloemketerp

5.2.1

Bezoekraming

De configuratie c.q. het voorzieningenaanbod van een nieuw zwembad dient op de omvang van het bezoek en het type bezoek te worden gebaseerd. Daarnaast is het gemeentelijke uitgangspunt van belang, dat een nieuw zwembad vooral bedoeld is voor recreatief zwemmen, doelgroepactiviteiten, les zwemmen, scholen en verenigingen. Hoewel er ook recreatief moet kunnen worden gezwommen, is het niet de bedoeling om een zwembad met grootschalige recreatieve faciliteiten als een recreatiebad of een golfslagbad te creëren, zoals Swimfun en De Blauwe Golf die bijvoorbeeld hebben. De inwoners van de gemeente Waadhoeke weten deze baden overigens ook goed te vinden, zo blijkt uit de resultaten van de enquête. In paragraaf 3.2 is ingegaan op de overdekte zwembehoefte, die in de toekomst in de zwembaden (of het zwembad) in de gemeente Waadhoeke moet worden geaccommodeerd. Het is echter niet realistisch om te verwachten, dat één nieuw zwembad ook daadwerkelijk dat aantal bezoeken zal trekken. Los van de vraag waar het nieuwe zwembad precies wordt gebouwd, is de gemeente daarvoor namelijk van te grote omvang en zijn er in de omgeving diverse andere zwembaden aanwezig. Op het moment dat het nieuwe zwembad bijvoorbeeld in Sint Annaparochie wordt gebouwd, zullen inwoners van Franeker vermoedelijk eerder voor de dichterbij gelegen baden kiezen.

Het omgekeerde geldt wanneer het nieuwe bad in Franeker, of in welke andere kern binnen de gemeente dan ook, wordt gerealiseerd. Tot slot verdient het geen aanbeveling om de nieuwe voorziening ergens in het centrum van de gemeente te plaatsen, want dan ligt het in een weiland of een heel kleine kern. Dat is niet gunstig voor het aantal bezoeken. Kortom: waar een nieuw bad ook wordt gerealiseerd, het zal niet op het in paragraaf 3.2 vermelde aantal bezoeken kunnen rekenen. De resultaten van de enquête bevestigen deze conclusie. Hoewel een locatieonderzoek buiten het bestek van dit onderzoek valt, dient voor het ramen van het bezoek wel een uitgangspunt te worden bepaald. Gezien de omvang van het verzorgingsgebied en het feit dat het verreweg de grootste kern in de gemeente betreft wordt hier aangenomen, dat het nieuwe zwembad in dit scenario in Franeker wordt gebouwd. Op basis van de analyse in hoofdstuk 2 mag namelijk worden verwacht, dat een keuze voor realisatie in een andere kern tot een gelijk of kleiner aantal bezoeken (maar in elk geval niet tot meer bezoeken) leidt. De gemeente heeft aangegeven, dat er in Franeker meerdere geschikte locaties voor een nieuw zwembad aanwezig zijn. Dat betekent niet dat een nieuw zwembad per definitie in Franeker wordt gebouwd.

Voor dit onderzoek is echter vooral van belang, dat er geschikte locaties aanwezig zijn en dat er voor de bezoekraming een uitgangpunt wordt bepaald. Indien voor dit scenario wordt gekozen, dient vervolgens in een locatieonderzoek te worden uitgewerkt in welke kern en op welke locatie het nieuwe bad wordt gerealiseerd. Op basis van de analyses in hoofdstuk 2 en hoofdstuk 3, de gesprekken met de exploitanten en verenigingen en de ervaring dat een nieuw en modern zwembad een beperkte positieve invloed op het aantal bezoeken heeft, wordt dat aantal voor het nieuwe zwembad als volgt geraamd:

19

bezoekraming scenario 4 recreatief zwemmen doelgroepen les zwemmen scholen verenigingen totaal

nieuwbouw 29.000 5.000 12.000 1.000 28.000 75.000

tabel 5.1: bezoekraming scenario 4

Net als in scenario 2 en scenario 3 zorgt de aanwezigheid van ‘slechts’ één zwembad voor een aanzienlijke bezoekuitval. Stel dat het nieuwe zwembad bijvoorbeeld in Franeker wordt gebouwd, dan geldt hetzelfde als in scenario 3 (zie 4.5.1): van de huidige bezoekers van De Bildtse Slag stappen vooral die van zwemlessen en verenigingszwemmen naar It Gryn en andere zwembaden over. Van bezoekuitval zal vooral sprake zijn bij het recreatief zwemmen, de doelgroepactiviteiten en de scholen. De mogelijkheden van de gemeente om dit te voorkomen zijn beperkt.

5.2.2

Configuratie

Op basis van de bezoekraming kan het benodigde zwemwateraanbod worden bepaald. Uitgaande van een bezetting van gemiddeld 200 tot 225 bezoeken per vierkante meter zwemwateroppervlak (zie 2.3.2) is circa 355 m² zwemwater nodig. Dit is echter nog een zeer grove benadering. Het gaat namelijk ook om het benodigde ‘type’ zwemwater. Daarmee wordt gedoeld op de gewenste diepte, afmetingen en watertemperatuur. In de volgende tabel is het aantal bezoeken in het benodigde aantal uren per week vertaald, waarbij van een efficiënte openstelling is uitgegaan. Voor het grootste deel van die uren is diep zwemwater nodig. Ook zijn er wisselende watertemperaturen gewenst. Daarnaast is voor de verenigingssport (zie ook 2.4.2) een 25meterbad met minstens zes banen en voldoende diepte zeer wenselijk, mede met het oog op de eisen die vanuit de KNZB aan de waterpolosport worden gesteld.

zwemwater scenario 4 recreatief zwemmen doelgroepen les zwemmen scholen verenigingen totaal

nieuwbouw weken/jaar 29.000 5.000 12.000 1.000 28.000 75.000

50 46 46 30 45

bezoek/uur 25 20 29 22 30

uren/week uren/week diep ondiep 17,4 5,8 2,2 3,3 5,3 3,6 1,5 0,0 18,7 2,1 45,1 14,7

tabel 5.2: benodigde uren en typen zwemwater

Op basis van het voorgaande bestaat een passende configuratie voor een nieuw zwembad uit een wedstrijdbad van 25 x 15,4 meter (zes banen) met een gedeeltelijk beweegbare bodem, een tillift voor minder validen en een ‘luie trap’. Voorts worden enkele kleinschalige voorzieningen toegevoegd, te weten: een whirlpool, een glijbaan (met skim-out) en een waterspeeltuin/peuterbad van circa 30 m². Deze faciliteiten hebben een toegevoegde waarde voor het bezoek van recreatief zwemmen en doelgroepen, zijn nu ook in Bloemketerp aanwezig en maken het aanbod net wat aantrekkelijker. Voor een tweede bassin, bijvoorbeeld een instructiebad, is op basis van het geraamde bezoek geen bestaansrecht. Het zwembad zou dan in relatie tot de behoefte namelijk duidelijk te veel zwemwater bieden. Tot slot bestaat de accommodatie uiteraard uit een horecavoorziening, een receptie, kleedruimten, personeelsruimten, bergingen en overige in zwembaden gebruikelijke ruimten. De volgende tabel toont een samenvatting van de ruimtestaat van de accommodatie:

20

ruimte entree/hal zwemzaal kleedruimten personeelsruimten horeca overig totaal nvo verkeersruimte ontwerpverlies constructie totaal bvo

totaal m² 110 795 206 85 110 346 1.652 198 50 116 2.015

tabel 5.3: ruimtestaat scenario 4

5.2.3

Stichtingskostenraming

De volgende tabel bevat de raming van de stichtingskosten. Daarbij zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: alle bedragen zijn exclusief btw en prijspeil april 2021; de kosten zijn op de bouwkostenindex, kengetallen van referentiezwembaden en de resultaten van recente aanbestedingen gebaseerd; de raming is inclusief: kosten van vaste inrichting; kosten van terreininrichting; de raming is exclusief: grondkosten (deze zijn zeer locatieafhankelijk); kosten van losse inrichting; eventuele sloopkosten van de huidige zwembaden; eventuele kosten voor de aanleg van parkeervoorzieningen, aanleg van wegen en nutsvoorzieningen (dit is zeer locatieafhankelijk); eventuele kosten ten gevolge van marktwerking.

Als gevolg van de huidige situatie met Covid-19 kan geen betrouwbaar beeld over mogelijke kostenverhogingen ten gevolge van marktwerking worden gegeven; eventuele opbrengsten uit de herontwikkeling van de vrijkomende grond van De Bildtse Slag; functioneel ambitieniveau: basis; architectonisch ambitieniveau: basis; duurzaamheidsniveau: all-electric (gasloos); EPC: 0,0;13 alle verlichting uitgevoerd in LED-verlichting; dak voorzien van PV-panelen; opwekking warmte middels warmtepompen; luchtbehandeling met minimaal 80% warmteterugwinning; conditionering van zwemwater middels zoutelektrolyse; aansturingsinstallatie en monitoring energieverbruik middels gebouwbeheerssysteem; bouwmethode: standaard, bestaande uit: paalfundering; in het werk gestort fundament en bassins; hoofddraagconstructie in staal met stalen en/of hout gelamineerde spanten; gevels bestaan uit een combinatie van metselwerk en stalen gevelbeplating; kozijnen uitgevoerd in aluminium met dubbel glas en triple glas in de zwemzaal; dakconstructie opgebouwd in stalen dakplaten, isolatie en kunststof dakbedekking; afwerkingen binnen in doelmatige uitvoering, waarbij de materialisering aan de functie van de ruimte is aangepast.

13

EPC staat voor energieprestatiecoëfficiënt. Dat is een indexcijfer, dat de energetische efficiëntie van nieuwbouw weergeeft. De bepaling van de EPC ligt vast in de norm NEN 7120 Energieprestatie van gebouwen. Deze norm geldt voor nieuwbouw van woningen en utiliteitsbouw.

21

stichtingskostenraming scenario 4 grondkosten 0 projectbegeleiding 265.000 renten 164.000 bijkomende kosten 140.000 interieur 26.000 totaal kosten gemeente 595.000 bouwkosten honoraria infra bijkomende kosten prijsstijgingen marktwerking totaal kosten marktpartij onvoorzien totaal stichtingskosten

7.066.000 624.000 51.000 60.000 609.000 0 8.410.000 450.000 9.455.000

tabel 5.4: stichtingskostenraming scenario 4

5.2.4

Exploitatieraming

Bijlage 5 bevat de exploitatieraming voor nieuwe zwembad, die in de volgende tabel verkort is weergegeven. Bij de raming zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: alle bedragen zijn exclusief btw en prijspeil april 2021; de gemiddelde omzetten per bezoek van recreatief zwemmen, doelgroepen, les zwemmen, scholen en verenigingen zijn op de huidige tarieven gebaseerd; de horecavoorziening wordt door de exploitant van het zwembad geëxploiteerd; de horecaomzet is op benchmarkcijfers van gelijksoortige accommodaties gebaseerd; er is sprake van een efficiënte openstelling en bijbehorende personele inzet.

Dit betekent dat het aantal activiteitenuren op het te verachten bezoek is afgestemd, zodat er zo weinig mogelijk uren zijn waarop er bijna niemand in het water ligt; de gemiddelde personeelskosten per fte zijn op beloning conform de cao zwembaden gebaseerd; er is sprake van gedeeltelijk gecombineerde personele inzet bij de receptie en in de horeca; de energielasten zijn gebaseerd op benchmarkcijfers en het in 5.2.3 beschreven duurzaamheidsniveau; de kosten van dagelijks onderhoud en groot onderhoud zijn gebaseerd op een percentage van de bouwkosten, waarbij van een gebruikelijke verdeling tussen dagelijks en groot onderhoud is uitgegaan; conform het gemeentelijk beleid zijn de kapitaallasten berekend op basis van lineaire afschrijving tegen een rente van 3,0% en een afschrijvingstermijn van 40 jaar. Voor een zuiver beeld zijn de gemiddelde jaarlasten weergegeven; alle andere kostenposten zijn op benchmarkcijfers van soortgelijke accommodaties gebaseerd. In de raming is geen rekening gehouden met: de aanzienlijke betalingsachterstand van de exploitant van Bloemketerp bij de gemeente Waadhoeke.

exploitatieraming scenario 4 totaal baten 359.600 totaal lasten 552.900 resultaat exploitatie -193.300 groot onderhoud 106.000 kapitaallasten 381.700 resultaat totaal -681.000 tabel 5.5: exploitatieraming scenario 4

22

Net als in scenario 3 heeft sluiting van het zwembad van De Bildtse Slag gevolgen voor de benodigde exploitatiesubsidie van dat sportcentrum. Hierop is in 4.5.3 al ingegaan. Daarnaast spelen mogelijk dezelfde consequenties voor het bewegingsonderwijs een rol als in scenario 3 (zie 4.5.4). Dat is alleen het geval, indien een nieuw zwembad niet in Sint Annaparochie (of daar heel dichtbij) wordt gebouwd. Dan kunnen de twee basisscholen immers niet meer voor de invulling van een deel van hun uren bewegingsonderwijs in het zwembad terecht.

5.3

Scenario 5: nieuwbouw zwembad, instandhouding De Bildtse Slag en sluiting Bloemketerp

5.3.1

Bezoekraming

Uit de uitwerking van scenario 4 in paragraaf 5.2 blijkt, dat in dat scenario sprake is van een aanzienlijke vraaguitval. Dat heeft vooral te maken met het feit, dat de gemeente Waadhoeke een vrij grote omvang heeft. Waar in de gemeente een nieuw zwembad ook precies wordt gebouwd, een deel van de huidige bezoekers van de bestaande zwembaden zal niet bereid en/of in staat zijn om daarheen te reizen en ook geen aantrekkelijke alternatieven hebben. Dit heeft dus alles met de spreiding van het overdekte zwemwater over de gemeente te maken. Juist doordat een nieuw zwembad niet de totale zwembehoefte van de gemeente Waadhoeke zal moeten accommoderen, is het daarbij passende zwembad van relatief beperkte omvang (zie scenario 4). Met het oog op het voorgaande wordt een tweede nieuwbouwscenario uitgewerkt, waarin wel sprake is van een goede spreiding van het zwemwater over de gemeente en wel de totale zwembehoefte wordt geaccommodeerd. Mede gezien de huidige onderhoudsstaat van De Bildtse Slag en Bloemketerp ligt het daarbij voor de hand om De Bildtse Slag voor 20 jaar in stand te houden, Bloemketerp te sluiten en in Franeker een nieuw zwembad te bouwen.

Juist doordat er bij sluiting van De Bildtse Slag (in scenario 4) weinig sprake is van overstappende bezoekers naar een nieuw zwembad in Franeker, is het aantal bezoeken van dat nieuwe zwembad in scenario 5 slechts iets lager dan in scenario 4, zo blijkt uit de volgende tabel. Het bezoek van De Bildtse Slag is gelijk aan dat in scenario 1.

bezoekraming scenario 5

nieuwbouw

recreatief zwemmen doelgroepen les zwemmen scholen verenigingen totaal

28.000 4.000 11.000 1.000 27.000 71.000

De Bildtse Slag 11.000 8.000 9.000 2.000 9.000 39.000

tabel 5.6: bezoekraming scenario 5

5.3.2

Configuratie nieuwbouw

Uitgaande van een bezetting van gemiddeld 200 tot 225 bezoeken per vierkante meter zwemwateroppervlak (zie 2.3.2) is circa 335 m² zwemwater nodig. Het benodigde type zwemwater en het aantal zwemuren zijn beide vergelijkbaar met scenario 4 (zie de volgende tabel). Daarnaast is een 25-meterbad met vijf in plaats van zes banen (312 m² zwemwater) qua zwemwatercapaciteit aan de krappe kant. Daarom wordt in scenario 5 van dezelfde configuratie uitgegaan als in scenario 4. De stichtingskosten zijn dus ook gelijk aan die in scenario 4.

zwemwater scenario 5 recreatief zwemmen doelgroepen les zwemmen scholen verenigingen totaal

nieuwbouw weken/jaar 28.000 4.000 11.000 1.000 27.000 71.000

50 46 46 30 45

bezoek/uur 25 20 29 22 30

uren/week uren/week diep ondiep 16,8 5,6 1,7 2,6 4,9 3,3 1,5 0,0 18,0 2,0 42,9 13,5

tabel 5.7: benodigde uren en typen zwemwater

23

5.3.3

Exploitatieraming

Nieuwbouw Bijlage 6 bevat de exploitatieraming voor nieuwe zwembad, die in de volgende tabel verkort is weergegeven. Bij de raming zijn dezelfde uitgangspunten als in scenario 4 gehanteerd. In de raming is geen rekening gehouden met: de aanzienlijke betalingsachterstand van de exploitant van Bloemketerp bij de gemeente Waadhoeke.

exploitatieraming scenario 5 totaal baten 335.400 totaal lasten 544.200 resultaat exploitatie -208.800 groot onderhoud 106.000 kapitaallasten 381.700 resultaat totaal -696.500 tabel 5.8: exploitatieraming scenario 5 nieuwbouw

De Bildtse Slag De raming van de veranderingen in de baten en lasten van het zwembad van De Bildtse Slag zijn gelijk aan die in scenario 1b, zoals weergegeven in de volgende tabel. exploitatieraming scenario 5 b aten totaal personeel energie onderhoud kapitaallasten lasten totaal resultaat

De Bildtse Slag -21.000 0 -5.000 -14.000 79.000 60.000 -81.000

tabel 5.9: exploitatieraming scenario 5 De Bildtse Slag

24

6.

Afwegingskader overdekt zwemmen

Bijlage 7 bevat een samenvattende tabel van alle scenario’s. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen de scenario’s 1a, 2a en 3a enerzijds en de scenario’s 1b, 2b, 3b, 4 en 5 anderzijds. Dat is gedaan omdat het in stand houden van De Bildtse Slag en/of Bloemketerp voor een periode van vijf jaar in feite geen toekomstscenario, maar een scenario voor de korte termijn betreft. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om het overbruggen van de periode tot eventuele nieuwbouw, al is daar normaal gesproken geen vijf jaar voor nodig. Deze scenario’s hebben dus op zichzelf geen toekomstbestendigheid en zijn alleen zinvol als tegelijk de keuze wordt gemaakt om na die vijf jaar een specifiek ander scenario te gaan uitvoeren. Vandaar dat in dit hoofdstuk uitsluitend wordt ingegaan op de scenario’s die betrekking hebben op keuzes voor langere termijn, zijnde de scenario’s 1b, 2b, 3b, 4 en 5. In de volgende tabel is voor die scenario’s een verkorte versie van de in bijlage 7 opgenomen samenvattende tabel weergegeven: overzicht scenario's beschrijving

zwemwater (in m²) - totaal aantal bezoeken - totaal bezoeken/m² totaal spreiding zwemwater bezoekuitval toekomstbestendigheid verplaatsen bewegingsonderwijs DBS investeringskosten - totaal structurele kosten gemeente - totaal kosten scenario eenmalige bijkomende kosten (schatting) - totaal eenmalige b ijkomende kosten

scenario 1b - instandhouding DBS (20 jr) - instandhouding BT (20 jr)

scenario 2b - instandhouding DBS (20 jr) - sluiting BT per direct

scenario 3b - instandhouding BT (20 jr) - sluiting DBS per direct

scenario 4 - nieuwbouw zwembad - sluiting DBS per direct - sluiting BT per direct

scenario 5 - nieuwbouw zwembad - instandhouding DBS (20 jr) - sluiting BT per direct

818

310

508

385

695

107.000 131 + nee

72.000 142 ja (vooral recreatief, doelgroepen, scholen) + ja

75.000 195 ja (vooral recreatief, doelgroepen, scholen) ++ ja

110.000 158 + nee

+ nee

42.000 135 ja (vooral recreatief, scholen, verenigingen) + nee

€ 5.704.000

€ 1.736.000

€ 3.968.000

€ 9.455.000

€ 11.191.000

€ 935.000

€ 611.000

€ 628.000

€ 1.026.000

€ 1.322.500

€ 404.000

€ 150.000

€ 404.000

€ 150.000

€ 150.000

++ nee

tabel 6.1: samenvatting scenario’s 1b, 2b, 3b, 4 en 5

6.1

Maatschappelijke afweging

Een belangrijke keuze betreft de vraag of er één of twee zwembaden moeten zijn. Het voordeel van twee zwembaden is, dat daarmee een goede spreiding van het zwemwater over de gemeente kan worden gerealiseerd. Dat is van belang om de toekomstige zwembehoefte ook daadwerkelijk te kunnen accommoderen. Daarnaast vormt een goede spreiding vanwege de uitgestrektheid van de gemeente een belangrijke voorwaarde bij het voorkomen van bezoekuitval. In elk scenario waarin één zwembad overblijft, is die spreiding een stuk minder goed en zal een deel van de huidige zwemmers niet bereid en/of in staat zijn om naar een ander zwembad ‘over te stappen’. Vanuit maatschappelijk perspectief verdienen scenario’s 1b en 5 derhalve de voorkeur boven scenario’s 2b, 3b en 4. Daar komt bij dat in scenario 1b en scenario 5 (net als in scenario 2b), het zwembad van De Bildtse Slag blijft bestaan. Dat betekent dat de uren bewegingsonderwijs die nu in het zwembad worden aangeboden niet hoeven te worden verplaatst. Ook hoeft het sportcentrum niet in tweeën te worden ‘geknipt’, waarna een relatief dure binnensportaccommodatie zou overblijven, waarin bovendien recent flink in is geïnvesteerd. Vanuit dat perspectief bezien ligt het niet voor de hand om het zwembad van De Bildtse Slag te sluiten.

Als er een voorkeur bestaat voor scenario’s waarin twee zwembaden bestaan, verdient scenario 5 vanuit maatschappelijk perspectief de voorkeur boven scenario 1b. In scenario 5 wordt immers een nieuw, modern en duurzaam zwembad in Franeker gebouwd, dat qua omvang beter bij de behoefte past dan Bloemketerp. Een nieuw zwembad is ook toekomstbestendiger dan een bestaand bad. Indien er een voorkeur bestaat voor scenario’s waarin één zwembad bestaat, is de maatschappelijke afweging lastiger. Scenario 2b is in feite het scenario waar nu op wordt afgekoerst: zonder structurele financiële bijdrage sluit Bloemketerp in september 2021 in de huidige vorm haar deuren en blijft alleen De Bildtse Slag bestaan. Dat scenario leidt echter wel tot minder zwembadbezoek dan scenario’s 3b en 4. Scenario 4 zorgt voor een betere verhouding tussen vraag en aanbod dan scenario’s 2b en 3b en is vanwege de nieuwbouw ook toekomstbestendiger. Het voordeel van scenario 2b ten opzichte van scenario’s 3b en 4 is, dat er geen deel van De Bildtse Slag wordt gesloten.

25

6.2

Financiële afweging

Vanuit financieel perspectief is de eerste vraag die moet worden beantwoord, of de gemeente bereid is om structureel meer geld voor de zwembaden beschikbaar te stellen. Dat is namelijk in elk toekomstscenario nodig, ook wanneer wordt gekozen voor het scenario dat vanaf september 2021 realiteit is (scenario 2b). Daarnaast kan Bloemketerp zonder structurele financiële bijdrage van de gemeente niet met behoud van de maatschappelijke functie worden geëxploiteerd. Het moge duidelijk zijn dat de nieuwbouwscenario’s duurder zijn dan de instandhoudingsscenario’s. Dat heeft vooral met de aanzienlijke kapitaallasten ten gevolge van de benodigde investering te maken. Het verschil tussen de vanuit maatschappelijk oogpunt beste scenario’s (1b en 5) is aanzienlijk. Ook bij de scenario’s met één zwembad is nieuwbouw duidelijk duurder. Scenario’s 2b en 3b ontlopen elkaar op dit punt niet veel, zij het dat scenario 2b iets goedkoper is. Tot slot zijn de eenmalige bijkomende kosten voor de gemeente met betrekking tot Bloemketerp in scenario’s 2b, 4 en 5 duidelijk lager dan in de scenario’s waarin Bloemketerp in stand wordt gehouden (scenario’s 1b en 3b).

6.3

Afweging

Een afweging tussen de maatschappelijke en financiële aspecten is vooral afhankelijk van de vraag, waartoe de gemeente in financieel opzicht bereid is. Wat heeft ze ervoor over? Wanneer de kosten zo laag mogelijk moeten worden gehouden, zijn alleen de scenario’s 2b en 3b reëel. Daarbij is scenario 2b vanaf september 2021 de feitelijke situatie, terwijl er in scenario 3b sprake is van het opknappen van een zwembad in minder goede staat en sluiting van een zwembad in vrij goede staat, dat bovendien onderdeel is van een groter geheel. Scenario 4 ligt minder voor de hand. Dat scenario is immers veel duurder dan scenario’s 2b en 3b, terwijl in al deze drie scenario’s sprake is van één zwembad met de bijbehorende maatschappelijke nadelen. Scenario 4 is wel toekomstbestendiger dan scenario’s 2b en 3b en heeft een wat betere bezetting, maar dat is alles. Bovendien is scenario 1b (met twee zwembaden) zelfs goedkoper dan scenario 4. Wanneer het maatschappelijke aspect zwaarder weegt dan het financiële, ligt een keuze voor scenario 1b of scenario 5 meer voor de hand. Daarbij is scenario 5 duidelijk de beste maatschappelijke keuze, maar ook de duurste.

Tot slot kan desgewenst een keuze worden gemaakt met betrekking tot de vraag, of de gemeente bereid is om te investeren in een zwembad (Bloemketerp) dat op diverse punten niet in goede staat is en waar sprake is van financiële problemen (denk aan: de betalingsachterstand bij de gemeente, het negatief eigen vermogen en het achterstallige salaris van de manager en zijn partner). Als het antwoord op die vraag ‘nee’ luidt, zijn scenario’s 1b en 3b geen optie. Welke keuze ook wordt gemaakt: er dient vooral niet te lang mee worden gewacht. Vanaf september 2021 zal Bloemketerp in de huidige vorm haar deuren sluiten, tenzij er een structurele financiële bijdrage wordt verstrekt. Bovendien: wanneer voor nieuwbouw in Franeker ter vervanging van Bloemketerp wordt gekozen (scenario 5) en Bloemketerp tot de opening van het nieuwe bad in bedrijf moet blijven, vereist dat op korte termijn een aanzienlijke investering (zie scenario’s 1a en 3a).

26

7.

Openluchtzwemmen

In overleg met de gemeente heeft de analyse en de uitwerking van de scenario’s voor het openluchtzwemmen op een hoger aggregatieniveau dan voor het overdekte zwemmen plaatsgevonden. Dat heeft mede te maken met de beperkte beschikbaarheid van gegevens over zwembad Waadhoeke.

7.1

Analyse huidige situatie

7.1.1

Aanbod

Zwembad Waadhoeke in Menaam is eigendom van en wordt geëxploiteerd door Waadhoeke Resort BV. In de huidige vorm bestaat het zwembad circa 25 jaar. Het biedt de volgende voorzieningen: een wedstrijdbad van 25 x 12,5 meter (vijf banen); een recreatiebad van circa 275 m² met een glijbaan; een peuterbad van circa 25 m²; een ligweide; een horecavoorziening. Het zwembad wordt vooral gebruikt voor recreatief zwemmen (in de vorm van banen zwemmen en vrij zwemmen). Daarnaast is incidenteel sprake (geweest) van gebruik door verenigingen. Normaal gesproken is het bad van begin juni tot eind augustus geopend. Ten opzichte van veel andere onverwarmde buitenbaden is dat een relatief korte periode. Zij openen namelijk meestal begin mei hun deuren en gaan soms nog één of twee weken in september door.

7.1.2

Concurrentie

In paragraaf 2.2 is voor de overdekte zwembaden op de in de omgeving aanwezige zwembaden ingegaan. Daarin is ook aangegeven, dat er naast zwembad Waadhoeke diverse openluchtzwembaden en combibaden in de omliggende gemeenten zijn gelegen. Voor de inwoners van het zuidelijkste gedeelte van de gemeente Waadhoeke zijn vooral de buitenbaden in Wommels (De Klomp) en Witmarsum (Mounewetter) alternatieven, terwijl voor inwoners van het noordoostelijke deel van de gemeente de baden in Stiens (het buitengedeelte van It Gryn) en Hallum (De Sawn Stjerren) opties zijn. Elk van deze baden beschikt over een voorzieningenaanbod, dat redelijk goed vergelijkbaar is met dat van zwembad Waadhoeke. Mensen die in de openlucht zwemmen, kunnen niet alleen in de openluchtzwembaden terecht. Zo ligt op enkele kilometers afstand van Menaam, in Slappeterp, zwemvijver de Swanneblom. Hierin wordt vrij gezwommen. De vijver beschikt over een ondiep gedeelte (tot 0,6 meter) en een diep gedeelte (tot 2,5 meter). Ook is er een ligweide. Behoudens de reguliere zwembaden is dit de enige locatie in de gemeente, waarvan de waterkwaliteit door Wetterskip Fryslân wordt gecontroleerd. De zwemvijver is gratis toegankelijk en bezoekers zwemmen op eigen risico. Er is namelijk geen toezicht aanwezig. Naast de zwemvijver zijn er nog enkele ‘onofficiële’ zwemlocaties in de gemeente, zoals haventjes of een doorlopende vaart.

Net buiten de gemeente wordt naar verluid in de zomerperiode ook veelvuldig gezwommen bij het gemaal ‘De Heining’ in Marrum. Voor al deze zwemlocaties geldt, dat alleen sprake is van recreatief zwemmen (in de vorm van vrij zwemmen), er geen toezicht wordt gehouden en er wordt gezwommen in (niet-geconditioneerd) natuurwater dat (behoudens bij de Swanneblom) niet wordt gecontroleerd. Dat zijn belangrijke verschillen met openluchtzwembaden. In die zin is een zwemvijver, recreatieplas of vaart ook niet goed vergelijkbaar met een openluchtzwembad. Dat laat onverlet dat de aanwezigheid van dat soort voorzieningen een negatieve invloed op het bezoek van zwembad Waadhoeke kan hebben. Dat geldt vooral voor het bezoek door jongeren, zo leren de ervaringen in andere gemeenten.

27

7.1.3

Bezoek

Er is weinig informatie over het bezoek van zwembad Waadhoeke bekend. In 2017 was het aantal bezoeken in totaal circa 8.350, waarvan de overgrote meerderheid uit inwoners van de omliggende kernen bestond, die vooral kwamen vrij zwemmen. Volgens de gegevens van het zwembad is circa 90% van de bezoekers woonachtig in de gemeente Waadhoeke. De overige bezoekers verblijven op Waadhoeke Resort of wonen in andere gemeenten. Dat betekent dat het zwembad jaarlijks circa 7.500 bezoeken aan inwoners van de gemeente Waadhoeke kunnen worden toegerekend. Uiteraard varieert het aantal bezoeken van openluchtzwembaden onder invloed van de weersgesteldheid van jaar tot jaar, maar 2017 was voor openluchtzwembaden in den lande wat dat betreft een redelijk ‘gemiddeld jaar’. Uitgaande van 8.350 bezoeken per jaar is het gemiddelde aantal bezoeken per vierkante meter zwemwateroppervlak (de bezetting) circa 14. Dat is duidelijk lager dan het benchmarkcijfer van circa 35. Het bad biedt dus veel zwemwater in relatie tot het aantal bezoeken. Daarnaast is het aantal jaarlijkse bezoeken relatief beperkt. Het benchmarkcijfer voor openluchtzwembaden met een voorzieningenaanbod als zwembad Waadhoeke is circa 1,0 in een qua weersgesteldheid gemiddelde zomer. Uitgaande van circa 7.500 bezoeken door inwoners van de gemeente Waadhoeke zou het verzorgingsgebied dus ook uit circa 7.500 inwoners moeten bestaan.

Alleen het aantal inwoners van Dronryp en Menaam is al circa 6.000 en het verzorgingsgebied van het zwembad is uiteraard groter. Wat de omvang precies is, is op basis van de beschikbare informatie lastig vast te stellen. Gezien het voorzieningenaanbod en de concurrentie kan echter worden aangenomen, dat het om minstens 10.000 inwoners gaat. Dat het zwembad niet wordt verwarmd maakt hooguit aan het begin van het seizoen een verschil ten opzichte van verwarmde openluchtzwembaden, maar dat geldt voor alle onverwarmde buitenbaden in den lande. Kortom: de lage bezetting van het zwembad wordt vooral door een te ruim zwemwateraanbod en in mindere mate door een wat tegenvallend aantal bezoeken veroorzaakt. Ook bij een animocijfer van 1,0 en een verzorgingsgebied van circa 10.000 inwoners heeft het bad namelijk een lage bezetting. Overigens betekent dit niet, dat het verwijderen van bijvoorbeeld het recreatiebad of het wedstrijdbad niet tot minder bezoek leidt. De verschillende bassins zijn immers – onder andere qua diepte – op verschillende bezoekersgroepen gericht.

7.1.4

Exploitatie en staat van de accommodatie

De eigenaar/exploitant ontvangt jaarlijks een subsidie van de gemeente, die in de afgelopen jaren telkens € 45.000,- bedroeg. Dit vormt als het ware de financiële bijdrage van de gemeente voor het maatschappelijk gebruik van het zwembad. De technische staat van het zwembad is slecht. De FUMO14 heeft aangegeven, dat het zwembad in de huidige staat niet open mag. Een investering/renovatie is daarom noodzakelijk en de eigenaar heeft aangegeven die niet volledig zelf te kunnen dragen. Volgens de eigenaar gaat het om een bedrag van circa € 432.000,-. Daarvan kan zij zelf circa € 252.000,- bekostigen, zodat een bedrag van circa € 180.000,- voor de gemeente overblijft. Met deze investering kan het zwembad volgens de eigenaar voor 10 jaar in stand worden gehouden, zonder dat er in die periode nog subsidie van de gemeente nodig is.

7.2

Scenario 1: geen gemeentelijke inzet voor openluchtzwembad

Op het moment dat de gemeente geen financiële bijdrage aan zwembad Waadhoeke wil leveren, wordt de toekomst van het bad onzeker. De eigenaar kan de voor de renovatie benodigde investering naar eigen zeggen niet volledig zelf dragen en zonder die renovatie kan het zwembad niet meer opengaan. Op dit moment kan niet worden ingeschat of het bad zonder gemeentelijke bijdrage daadwerkelijk wordt gesloten, maar op basis van de beschikbare informatie lijkt dat wel het meest aannemelijke scenario te zijn. In dat geval zal naar verwachting slechts een zeer klein deel van het huidige bezoek naar andere openluchtzwembaden in de omgeving overstappen. Al die baden liggen immers op minstens 15 autominuten van zwembad Waadhoeke. Aangezien het grootste deel van het bezoek uit de omliggende kernen afkomstig is (en de jeugd veelal naar het zwembad fietst), zullen zij maar weinig bereid en/of in staat zijn om bijvoorbeeld in It Gryn of De Klomp buiten te gaan zwemmen. Wat dat betreft is de kans groter, dat een deel van hen in de Swanneblom of andere zwemlocaties in de buitenlucht gaat zwemmen.

14

Dit is de Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing.

28

Al met al leidt dit scenario er naar verwachting toe, dat een aanzienlijk deel van het huidige (beperkte) bezoek van zwembad Waadhoeke niet meer in de buitenlucht gaat zwemmen. Dat heeft vooral gevolgen voor hun recreatieve tijdsbesteding. Zwembad Waadhoeke wordt immers vrijwel uitsluitend voor recreatief zwemmen (vrij zwemmen en banen zwemmen) gebruikt. Voor zover bekend worden er bijvoorbeeld geen zwemlessen gegeven. Mocht dat toch het geval zijn, dan gaat het om een relatief korte periode (juni tot en met augustus). Voor zwemlessen zijn inwoners van de omliggende kernen daarom nu ook al op de binnenbaden in de omgeving aangewezen. De gevolgen van de sluiting van het zwembad voor Waadhoeke Resort zijn naar verwachting nihil, aangezien volgens de eigenaar van het zwembad slechts een klein deel van de parkgasten het zwembad bezoekt.

7.3

Scenario 2: gemeentelijke inzet voor openluchtzwembad

In dit scenario doet de gemeente de in 7.1.4 vermelde eenmalige financiële bijdrage van € 180.000,- ten behoeve van de renovatie en instandhouding van zwembad Waadhoeke voor een periode van 10 jaar. De door de exploitant in de subsidieaanvraag aangeleverde onderbouwing van haar plan is echter vrij summier. Dat blijkt onder meer uit de volgende voorbeelden: er ontbreekt een gedetailleerd exploitatieplan, inclusief gedetailleerde financiële onderbouwing, waaruit blijkt dat het financiële plaatje inderdaad op deze wijze ‘rond’ kan worden gemaakt; op basis van de beschikbaar gestelde informatie kan de vraag worden gesteld, of in het door de eigenaar vermelde bedrag van € 432.000,- voor de renovatie alle kosten zijn opgenomen. Het lijkt er namelijk op dat dit niet het geval is; het is onduidelijk of met de voorgestelde maatregelen gedurende 10 jaar aan de eisen van de FUMO kan worden voldaan; er wordt geen onderbouwing gegeven voor de stelling, dat het verwarmen van het zwemwater tot noemenswaardig meer bezoek leidt. Ook zonder verwarming van het zwembad kan het zwembad immers in mei opengaan, zoals dat in veel andere openluchtzwembaden momenteel ook al gebeurt. Daarnaast wordt tegenstrijdige informatie gegeven over welke maatregelen er precies bij de renovatie worden uitgevoerd en voldoet de aanvraag niet aan alle indieningsvereisten.

De gemeente heeft de eigenaar daarom de gelegenheid gegeven om nadere informatie aan te leveren, maar die heeft aangegeven de gemeentelijke besluitvorming te willen afwachten en pas daarna haar aanvraag te completeren. Dat betekent dat er vooralsnog geen positief besluit over het verzoek van het zwembad kan worden genomen. Een solide onderbouwing vormt immers een belangrijke voorwaarde. Stel dat in de praktijk na vijf jaar blijkt dat er toch een extra financiële bijdrage nodig is om het bad nog vijf jaar open te houden en de gemeente die bijdrage niet wil leveren, dan gaat het bad dicht maar is de € 180.000,- al betaald. Nu kan hier wellicht een bepaalde afspraak over worden gemaakt, maar het gaat erom dat de risico’s voor de gemeente zo klein mogelijk worden gemaakt en dat vereist een gedetailleerde onderbouwing. Aangenomen dat die onderbouwing alsnog wordt aangeleverd en realistisch is, zorgt dit scenario voor de continuering van het openluchtzwembad voor een periode van 10 jaar, tegen een financiële bijdrage van gemiddeld € 18.000,- per jaar. Voor een openluchtzwembad van deze omvang is dat een zeer laag bedrag. Continuering van het zwembad betekent, dat met name voor de inwoners van de omliggende kernen een recreatieve voorziening in stand blijft en er geen bezoekuitval optreedt. Dat is vooral positief voor de recreatieve mogelijkheden voor de inwoners.

7.4

Scenario 3: toevoegen openluchtzwembad bij overdekt zwembad

Zoals in paragraaf 7.2 is aangegeven, leidt het niet leveren van een gemeentelijke financiële bijdrage aan zwembad Waadhoeke waarschijnlijk tot sluiting van het bad. In dit scenario is het uitgangspunt, dat in plaats daarvan een openluchtzwembad aan een overdekt zwembad wordt toegevoegd. Daarbij kan het om een bestaand of een nieuw te bouwen zwembad gaan. Dat is mede afhankelijk van de keuzes die ten aanzien van de scenario’s voor het overdekt zwemmen worden gemaakt.

7.4.1

Configuratie

In dit scenario is de aanname, dat een nieuwe openluchtvoorziening een gelijksoortige functie moet hebben als zwembad Waadhoeke. Dat betekent dat het meer moet zijn dan een klein peuterbadje en dient te bestaan uit verschillende soorten bassins. Daarbij komt dat alle openluchtzwembaden in de omgeving (buiten de gemeente Waadhoeke) elk ook over meerdere bassins beschikken. Op basis daarvan wordt in dit scenario van de volgende configuratie voor het buitenbad uitgegaan: 29

een diep wedstrijdbad van 25 x 10 meter; een middeldiep recreatiebad van circa 250 m² met een glijbaan; een ondiep waterspeeltuin van circa 50 m².

7.4.2

Stichtingskostenraming

In deze uitwerking is als uitgangspunt gekozen, dat het openluchtzwembad aan een nieuw te bouwen overdekt bad wordt gebouwd. Daarvoor is gekozen, omdat dit goedkoper is dan nieuwbouw aan een bestaand binnenbad en omdat hiermee een goede vergelijking tussen de nieuwbouwscenario’s voor het overdekte zwemmen en dit scenario kan worden gemaakt. De volgende tabel toont een samenvatting van de ruimtestaat van de accommodatie. Daaruit blijkt dat voor het toevoegen van het openluchtgedeelte circa 240 m² extra nodig is. Let wel: dit gaat om het bebouwde oppervlak. De benodigde ruimte voor de buitenbaden en de ligweide is hierin niet opgenomen. ruimte entree/hal zwemzaal kleedruimten personeelsruimten horeca overig totaal nvo verkeersruimte ontwerpverlies constructie totaal bvo

totaal m² 110 795 289 85 110 460 1.849 222 55 129 2.256

tabel 7.1: ruimtestaat scenario 3

De volgende tabel bevat de raming van de stichtingskosten. Daarbij zijn dezelfde uitgangspunten gehanteerd als in scenario’s 4 en 5 van het overdekt zwemmen. De stichtingskosten zijn circa € 1,2 miljoen hoger dan in het scenario zonder toevoeging van het openluchtzwembad. In de kosten zijn eventuele kosten voor het inrichten van de ligweide niet meegenomen. stichtingskostenraming scenario 3 grondkosten projectbegeleiding renten bijkomende kosten interieur totaal kosten gemeente bouwkosten honoraria infra bijkomende kosten prijsstijgingen marktwerking totaal kosten marktpartij onvoorzien totaal stichtingskosten totaal stichtingskosten nieuwbouw binnenbad verschil

0 297.000 185.000 140.000 26.000 648.000 7.911.000 710.000 129.000 65.000 682.000 0 9.497.000 507.000 10.652.000 9.455.000 1.197.000

tabel 7.2: stichtingskostenraming scenario 3

30

7.4.3

Bezoekraming

Net als in scenario 4 (en uiteraard scenario 5) is het uitgangspunt bij het uitwerken van dit scenario, dat een nieuw zwembad in Franeker wordt gebouwd (zie de toelichting in paragraaf 5.2 en paragraaf 5.3). Op basis van de analyse in paragraaf 7.1, de voorgestelde configuratie en het verzorgingsgebied wordt het aantal bezoeken in een gemiddelde zomer op circa 20.000 geraamd. De combinatie met een overdekt zwembad maakt het buitenbad nog wat aantrekkelijker dan een solitair buitenbad, doordat potentiële bezoekers op dagen met een onvoorspelbaar weerbeeld dan eerder geneigd zijn om toch naar het zwembad te gaan. Stel dat het toch gaat regenen, dan biedt de accommodatie immers ook overdekt zwemwater en kan men binnen dus verder zwemmen.

7.4.4

Exploitatieraming

Bijlage 8 bevat de exploitatieraming voor nieuwe zwembad, die in de volgende tabel verkort is weergegeven. Bij de raming zijn dezelfde uitgangspunten gehanteerd als in scenario’s 4 en 5 van het overdekt zwemmen. Omdat het hier gaat om een openluchtzwembad dat samen met een binnenbad wordt gebouwd en geëxploiteerd, is (net als bij de stichtingskostenraming in 7.4.2) het verschil ten opzichte van de exploitatieraming voor een binnenbad (scenario 5) weergegeven. Zodoende zijn zowel de totale kosten van het zwembad, als de extra kosten met betrekking tot het openluchtzwembad zichtbaar. Uit de tabel blijkt, dat het toevoegen van het eerder beschreven openluchtzwembad aan een nieuw binnenbad tot een toename van de totale structurele kosten met ruim € 100.000,- leidt.

exploitatieraming scenario 3 totaal baten totaal lasten resultaat exploitatie groot onderhoud kapitaallasten resultaat totaal resultaat scenario 5 overdekt zwemmen verschil

430.400 679.800 -249.400 118.700 430.100 -798.200 -696.500 -101.700

tabel 7.3: exploitatieraming scenario 3 openluchtzwembad

7.5

Scenario 4: faciliteren De Swanneblom

In dit scenario is geen sprake van financiële ondersteuning van zwembad Waadhoeke door de gemeente. In die zin is de situatie gelijk aan scenario 1. Het verschil is echter dat stichting de Swanneblom, die de zwemvijver beheert, in dit scenario een beperkte structurele financiële bijdrage ontvangt. De stichting vraagt een bedrag van ruim € 4.000,- per jaar. Volgens het stichtingsbestuur kan zij zonder die bijdrage de kosten voor het beheer van de zwemvijver niet dragen. Doordat de Swanneblom openbaar en gratis toegankelijk is, is de stichting volledig afhankelijk van donateurs en dat aantal loopt terug. Al met al gaat het dus om een beperkte financiële bijdrage. Doordat de zwemvijver gratis toegankelijk is, zijn er geen bezoekersaantallen bekend. Wel heeft de stichting aangegeven, dat er op een warme, zonnige zomerdag 200 à 300 bezoekers komen en dat steeds meer mensen de voorziening weten te vinden. Vermoedelijk gaat het op jaarbasis om enkele duizenden bezoeken.

7.6

Afweging

Op het moment dat de gemeente niet bereid is om enige financiële bijdrage ten behoeve van zwemmen in de buitenlucht beschikbaar te stellen, betekent dat waarschijnlijk de sluiting van zwembad Waadhoeke. Daarnaast kan de Swanneblom dan mogelijk niet op de huidige wijze worden blijven beheerd. Inwoners zijn dan aangewezen op ander natuurwater, waar men alleen kan vrij zwemmen, waar geen toezicht aanwezig is en waarvan de kwaliteit niet wordt gecontroleerd. Hoewel het aantal bezoeken van beide voorzieningen relatief beperkt is, hebben ze wel degelijk een maatschappelijke functie en dan met name voor de inwoners van de omliggende kernen.

31

Daar komt bij dat de gevraagde gemeentelijke financiële bijdragen beperkt zijn. Stichting de Swanneblom vraagt ruim € 4.000,per jaar en volgens de eigenaar van zwembad Waadhoeke is een gemeentelijke bijdrage nodig van gemiddeld € 18.000,- per jaar voor de instandhouding van het zwembad voor een periode van 10 jaar. Dat zijn veel lagere kosten dan de kosten van een eigen openluchtzwembad bij een binnenbad (zie scenario 3). Er kunnen echter vraagtekens bij de financiële onderbouwing van de plannen van zwembad Waadhoeke worden geplaatst. Ook wanneer de benodigde bijdrage bijvoorbeeld het dubbele zou worden (€ 36.000,- per jaar), is dat nog steeds een relatief beperkt bedrag voor een openluchtzwembad van die omvang. De gemeente dient dan nog wel de afweging te maken, of zij het beperkte aantal bezoeken van het bad tegen dat bedrag vindt opwegen. Is dat het geval, dan ligt een keuze voor scenario 2 en scenario 4 voor de hand. Is dat niet het geval, dan ligt een keuze voor scenario 1 en scenario 4 voor de hand.

32

8.

Conclusies, aanbevelingen en vervolgstappen

Over het overdekt zwemmen en het openluchtzwemmen kunnen separate besluiten worden genomen. Een keuze ten aanzien van de binnenbaden is niet afhankelijk van een keuze met betrekking tot het zwemmen in de buitenlucht.

8.1

Overdekt zwemmen

8.1.1

Conclusies

In de huidige situatie zijn er geen knelpunten in de verhouding tussen de vraag naar en het aanbod van zwemwater. Dat zal in de toekomst niet anders zijn. Wel hebben beide baden enkele functionele beperkingen en dient vooral in Bloemketerp op korte en langere termijn substantieel te worden geïnvesteerd. Ook is het niet mogelijk om dat bad zonder structurele financiële gemeentelijke bijdrage te exploiteren. De uitgewerkte toekomstscenario’s laten aanzienlijke verschillen tussen de maatschappelijke en financiële aspecten zien. Ook als de gemeente (net als in de huidige situatie) alleen een structurele financiële bijdrage aan De Bildtse Slag wil verlenen, is een (relatief beperkte) verhoging van die bijdrage nodig. Bloemketerp zal dan niet op de huidige wijze kunnen worden geëxploiteerd en de facto haar deuren moeten sluiten (scenario 2b). Vanuit maatschappelijk perspectief heeft dat negatieve consequenties, te weten: een veel minder goede spreiding van het zwemwater en bezoekuitval. Dat geldt ook voor scenario 3b, dat hogere eenmalige kosten met zich meebrengt dan scenario 2b, alsmede scenario 4. Dat laatste scenario biedt weliswaar een nieuw, toekomstbestendig zwembad, maar leidt tot substantieel hogere kosten dan de andere scenario’s met één zwembad en heeft dezelfde maatschappelijke nadelen.

Kortom: indien de financiën leidend zijn, dient een keuze tussen scenario 2b en scenario 3b te worden gemaakt. Daarbij is het voordeel van scenario 2b, dat dit scenario vanaf september 2021 realiteit is en goedkoper is dan scenario 3b. Ook hoeft dan geen oplossing te worden gevonden voor de uren bewegingsonderwijs in het zwembad van De Bildtse Slag en wordt dat sportcentrum niet in tweeën ‘geknipt’, waarbij een relatief dure binnensportaccommodatie zou overblijven. Bovendien investeert de gemeente dan niet in een zwembad dat op diverse punten niet in goede staat verkeert en waar sprake is van financiële problemen. Wanneer de maatschappelijke component zwaarder weegt en de gemeente bereid is om een substantiële verhoging van de kosten te accepteren, komen scenario’s 1b en 5 in beeld. Vanuit maatschappelijk perspectief verdienen deze scenario’s namelijk ruimschoots de voorkeur boven scenario’s 2b, 3b en 4. Scenario 1b is duidelijk goedkoper dan scenario 5, maar minder toekomstbestendig. Ook zorgt scenario 5 voor een betere verhouding tussen vraag en aanbod. Tevens zijn de eenmalige kosten in scenario 1b hoger. Kortom: maatschappelijk gezien is scenario 5 de beste keuze. Het is echter ook de duurste optie.

8.1.2

Aanbevelingen

Op basis van de conclusies kunnen de volgende aanbevelingen worden geformuleerd: 1. maak een keuze ten aanzien van de vraag, wat de gemeente in financiële zin voor de zwembaden over heeft; 2. maak, indien het financieel perspectief leidend is, een keuze tussen scenario 2b en scenario 3b; 3. maak, indien het maatschappelijk perspectief leidend is, een keuze tussen scenario 1b en scenario 5.

8.1.3

Vervolgstappen

Gezien de feitelijke situatie vanaf september 2021 dient op korte termijn een besluit te worden genomen, want anders zal Bloemketerp vanaf dat moment niet meer als maatschappelijk zwembad kunnen worden geëxploiteerd en de facto haar deuren moeten sluiten. Indien snelle besluitvorming niet mogelijk is, kan desgewenst een afspraak met Bloemketerp over voortzetting van de exploitatie voor bijvoorbeeld een half jaar of een heel jaar worden gemaakt.

33

Nadat er een keuze voor een scenario is gemaakt, dient een plan van aanpak te worden opgesteld. Indien voor een scenario wordt gekozen waarin Bloemketerp voor een langere periode blijft voortbestaan, kunnen tevens keuzes ten aanzien van de positie van de huidige eigenaar en exploitant worden gemaakt.

8.2

Openluchtzwemmen

8.2.1

Conclusies

In de huidige situatie zijn er geen knelpunten in de verhouding tussen de vraag naar en het aanbod van zwemwater. Zwembad Waadhoeke biedt feitelijk te veel zwemwater voor het huidige aantal bezoeken. Dat aantal is overigens ook relatief beperkt, maar dat laat onverlet dat het zwembad een maatschappelijke functie voor met name de inwoners van de omliggende kernen vervult. Zonder gemeentelijke financiële bijdrage wordt zwembad Waadhoeke waarschijnlijk gesloten, hetgeen er vooral toe leidt dat een aanzienlijk deel van het huidige (beperkte) bezoek niet meer in de buitenlucht recreatief gaat zwemmen. Dat komt mede doordat een openluchtzwembad echt iets anders is dan een zwemvijver, recreatieplas, haventje, of vaart. Daar kan men immers alleen vrij zwemmen, is geen toezicht aanwezig en wordt (behoudens bij de Swanneblom) de waterkwaliteit niet gecontroleerd. De door het zwembad van de gemeente gevraagde financiële bijdrage is met € 18.000,- voor een periode van 10 jaar beperkt, maar de huidige onderbouwing biedt onvoldoende basis voor een positief besluit. Ook als blijkt dat de bijdrage verdubbeld moet worden, zijn de kosten nog altijd veel lager dan wanneer een vergelijkbaar zwembad bij een overdekt zwembad wordt gebouwd. De kosten daarvan bedragen namelijk circa € 100.000,-.

De Swanneblom kan zonder gemeentelijke financiële bijdrage mogelijk niet op de huidige wijze worden blijven beheerd. Hoewel het bezoek van de Swanneblom waarschijnlijk beperkt is, vervult de zwemvijver wel degelijk een maatschappelijke functies voor de inwoners van de omliggende kernen. De door de stichting gevraagde financiële bijdrage van ruim € 4.000,- is beperkt.

8.2.2

Aanbevelingen

Op basis van de conclusies kunnen de volgende aanbevelingen worden geformuleerd: 1. maak een keuze ten aanzien van de vraag, wat de gemeente in financiële zin voor het zwemmen in de buitenlucht over heeft; 2. luidt het antwoord op de vorige vraag “ja”, kies dan in elk geval voor scenario 4 en verzoek de eigenaar van zwembad Waadhoeke om een gedetailleerde onderbouwing van haar plan op te stellen en beoordeel het realiteitsgehalte daarvan; 3. bepaal of het beperkte maatschappelijke gebruik van zwembad Waadhoeke opweegt tegen een reële financiële bijdrage; 4. luidt het antwoord op de vorige vraag “ja”, kies dan voor scenario 2 in combinatie met scenario 4. Luidt het antwoord “nee”, kies dan voor scenario 1 in combinatie met scenario 4.

8.2.3

Vervolgstappen

Gezien het feit dat zwembad Waadhoeke zonder renovatie niet kan opengaan en openstelling in de zomer van 2022 waarschijnlijk gewenst is, dient de eigenaar van het bad op korte termijn een nadere onderbouwing van zijn plannen aan te leveren, zodat de gemeente vervolgens een besluit kan nemen, de afspraken en benodigde garanties op papier kunnen worden gezet en de benodigde werkzaamheden kunnen aanvangen. Bij een positief besluit over de bijdrage voor de Swanneblom kunnen de afspraken met de bijbehorende stichting op papier worden gezet.

34

Bijlage 1

Overzicht zwembaden omgeving

Openbare overdekte zwembaden en combibaden Naam Plaats Afstand tot De Bildste Slag in min. Afstand tot De Bildtse Slag in km. Afstand tot Bloemketerp in min. Afstand tot Bloemketerp in km. Afstand tot zwembad Waadhoeke in min. Afstand tot zwembad Waadhoeke in km. Baden en faciliteiten

De Bildtse Slag Sint Annaparochie 0 0,0 18 16,5 13 10,5 wedstrijdbad, instructiebad, glijbaan, horeca

Bloemketerp Franeker 18 16,5 0 0,0 8 7,8 wedstrijdbad, instructiebad, peuterbad, whirlpool, glijbaan, sproeipaal, horeca, ligweide

Naam Plaats Afstand tot De Bildste Slag in min. Afstand tot De Bildtse Slag in km. Afstand tot Bloemketerp in min. Afstand tot Bloemketerp in km. Afstand tot zwembad Waadhoeke in min. Afstand tot zwembad Waadhoeke in km. Baden en faciliteiten

De Blauwe Golf Leeuwarden 18 15,5 18 17,4 12 10,9 golfslagbad, wedstrijdbad, instructiebad, glijbanen, whirlpools, wildwaterkreek, kleuterhoek, zonnebanken, uitzwembad, horeca

Kalverdijkje Vitaloo Leeuwarden Bolsward 23 34 18,8 38,2 22 24 20,7 19,4 16 26 14,3 24,2 wedstrijdbad, doelgroepenbad, wedstrijdbad, recreatiebad, horeca whirlpool, peuterbad, horeca, speelweide

't Derde Haad Harlingen 23 24,3 10 11,9 12 17,4 wedstrijdbad, peuterbad, zonnebank, horeca

i

It Gryn Stiens 14 10,8 23 25,9 16 13,9 wedstrijdbad, doelgroepenbad, recreatiebad met glijbaan, whirlpool, wildwaterkreek, spuitelementen, horeca, buiten: wedstrijdbad, recreatiebad, peuterbad, ligweide met speeltoestellen

It Rak Sneek 35 38,2 28 26,2 28 24,1 wedstrijdbad, fun- en doelgroepenbad, peuterbad, glijbaan, whirlpool, jetstream, Turks stoombad, ligweide met peuterbad, horeca

Semi-openbare overdekte zwembaden Naam Plaats Afstand tot De Bildste Slag in min. Afstand tot De Bildtse Slag in km. Afstand tot Bloemketerp in min. Afstand tot Bloemketerp in km. Afstand tot zwembad Waadhoeke in min. Afstand tot zwembad Waadhoeke in km. Baden en faciliteiten

Shape Sportcentrum Franeker 18 15,1 3 1,7 8 8,8 instructiebad

Sportcentrum Van Hurck Harlingen 24 24,2 10 11,8 13 17,3 instructiebad

Zwemschool Ebert Leeuwarden 16 13,9 15 15,8 9 9,4 instructiebad, zonnebank

Basic Fit Leeuwarden 23 18,8 22 20,7 16 14,3 instructiebad

Spetter Zwemopleidingen Burdaard 24 21,0 33 38,3 27 26,4 instructiebad

Zwemschool Splash Sneek 39 42,0 30 30,8 30 27,9 instructiebad

Openluchtzwembaden Naam Plaats Afstand tot De Bildste Slag in min. Afstand tot De Bildtse Slag in km. Afstand tot Bloemketerp in min. Afstand tot Bloemketerp in km. Afstand tot zwembad Waadhoeke in min. Afstand tot zwembad Waadhoeke in km. Baden en faciliteiten

Zwembad Waadhoeke Menaam 13 10,5 8 7,8 0 0,0 wedstrijdbad, recreatiebad, peuterbad, glijbaan, ligweide, horeca

De Klomp De Sawn Stjerren Mounewetter De Sawn Doarpen Wommels Hallum Witmarsum Gytsjerk 24 15 39 30 28,0 13,5 31,2 27,0 15 24 20 29 11,6 28,6 14,2 31,1 16 17 27 24 14,0 16,6 21,2 22,4 wedstrijdbad, doelgroepenbad, wedstrijdbad, recreatiebad met L-vormig wedstrijdbad met diep wedstrijdbad, recreatiebad met peuterbad, glijbanen, ligweide, glijbaan, peuterbad, ligweide, en ondiep gedeelte, glijbaan, glijbaan, peuterbad, ligweide, horeca horeca peuterbad met fonteinen en horeca glijbaantje, waterspeeltuin, ligweide, horeca

ii

Bijlage 2

Ligging zwembaden omgeving

iii

Bijlage 3

Resultaten inspectie De Bildtse Slag

Visuele waarneming Zoals in 2.1.1 is aangegeven, is de accommodatie in verschillende ‘fases’ gebouwd. Omdat dit onderzoek betrekking heeft op het zwembad, zijn de andere delen van het sportcentrum niet geïnspecteerd. Als gevolg van de renovatie in 2009 en de vervanging van de dakconstructie in 2016 heeft het zwembad duidelijk een upgrade gehad, die er samen met het jaarlijkse onderhoud voor heeft gezorgd dat het nog in goede staat verkeert. Voor zover gesproken kan worden van gebreken, zijn deze incidenteel aanwezig (een scheur als gevolg van verzakking in het verleden) of algemeen van aard, maar met een gering effect op het bouwdeel (zoals kalkaanslag op de perronvloer). Met name de glijbaan is verouderd en plaatselijk zijn er nog gedateerde onderdelen aanwezig. Het polyester (vooral buiten) is verweerd en zal op termijn moeten worden geschilderd of vervangen. Er zijn tot op heden alleen energiebesparende maatregelen genomen, op het moment dat een bouwdeel en/of installatieonderdeel diende te worden vervangen. Daarbij is de afweging gemaakt in welke mate de meerkosten voor verduurzaming ook daadwerkelijk in een substantiële bijdrage aan verduurzaming resulteren. Onder het perron is geconstateerd dat er water aanwezig is. Tijdens de inspectie was onduidelijk of het lekwater of grondwater betreft.