Bijlage 3 - Jaarverslag-RIEC intensiveringsgelden-2020 (Corsa 21.111081).pdf

Noord-Nederland

Verantwoording Intensiveringsgelden In 2020 zijn de versterkings­ gelden op verschillende manieren gebruikt voor de integrale aanpak van ondermijning. Maar wat houdt dit concreet in? Waar zijn de

georganiseerde overheid

Een weerbare samenleving

tegen

Integrale Intelligence & Analyse

Privaat-Publieke Samenwerking (PPS)

middelen nu daadwerkelijk aan

georganiseerde criminaliteit

Bestuurlijke focus en Positon paper

besteed? En wat is het beoogd maatschappelijk effect hiervan? Dat leest u hieronder!

Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Noord Nederland

Noord-Nederland

TERUG BLI K Een versnelling in de aanpak van ondermijning Het samenwerkingsverband RIEC Noord-Nederland heeft door de intensiveringsgelden kunnen investeren in het versterken van de integrale aanpak van ondermijning en het versterken van de weerbaarheid in onze regio. We hebben ons in 2020 ingezet op het ontwikkelen van integrale

-2-

intelligence, het vergroten van de bestuurlijke

In dit magazine nemen we u graag mee aan de

weerbaarheid, het tegengaan van drugscrimi-

hand van de volgende pijlers:

naliteit en het versterken van de publiek-private

- Een weerbare samenleving

samenwerking. Dit hebben we onder andere ge-

- Integrale Intelligence & Analyse

daan door een aantal succesvolle projecten die we

- Privaat-Publieke Samenwerking (PPS)

nader toelichten in deze verantwoording.

- Bestuurlijke focus en Position paper

Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Noord-Nederland

Voorwoord Terugblikkend op het afgelopen jaar kunnen we niet om corona heen. De impact van de wereldwijde corona pandemie op de samenleving en overheid is groot. Het brengt een realiteit waarin het belang van samenwerken meer dan ooit wordt onderstreept. De crisis en de daarbij benodigde inzet van onze partners zorgen ervoor dat we het afgelopen jaar ook binnen het RIEC samenwerkingsverband moesten schakelen en hebben gekeken naar wat wel kon. Terugkijkend kunnen we aangeven dat we daar gezamenlijk goed in zijn geslaagd.

In het afgelopen jaar heeft het samenwerkingsverband RIEC Noord-Nederland door de toegekende intensiveringsgelden kunnen investeren in het versterken van de integrale aanpak van ondermijning in onze regio. We hebben samen met de partners ingezet op het vergroten van de weerbaarheid, het tegengaan van ondermijnende (drugs)criminaliteit en het versterken van de publiek-private samenwerking. Dit hebben we onder andere gedaan door een aantal geslaagde projecten zoals: het aanbieden van escaperooms op scholen om jongeren te waarschuwen voor criminele verleidingen, het organiseren van ondermijningsdagen voor gemeenten en provincies, het inzetten van voorlichtingscontainers over drugs en het geven van voorlichting aan kwetsbare beroepsgroepen, zoals notarissen en ondernemers in het buitengebied. Naast deze projecten hebben we ook een digitale branchescan en een Bibob-scan ontwikkeld voor gemeenten en hebben we een bijdrage kunnen leveren aan het door de politie Noord-Nederland ontwikkelde handboek samenwerkingsvormen. Met dit jaarverslag willen we graag een aantal van de uitgevoerde projecten uitlichten, projecten waar we trots op zijn, projecten die ook in 2021 door zullen gaan! Daarnaast geven we u graag een kijkje in de praktijk van het RIEC samenwerkingsverband.

Ook in 2021 en 2022 zullen we ons samen met de partners onverminderd inzetten om de integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit te verstevigen en te borgen.

Wendy Scholten-Kluitenberg Hoofd Riec Noord-Nedeland

-3-

Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Noord-Nederland

interview buitengebied

Weerbaarheid buitengebied (veilig buitengebied) Land- en Tuinbouworganisatie Noord (LTO Noord) is een Nederlandse belangenbehartigende vereniging voor boeren en tuinders.

Saskia Toor | Manager ledenzaken LTO Noord Land- en Tuinbouworganisatie Noord (LTON, of LTO Noord) is een Nederlandse belangenbehartigende vereniging voor boeren en tuinders. LTO Noord heeft +/- 23.000 agrarische bedrijfsleden. In heel Nederland is ongeveer 65% van de agrarisch ondernemers lid van LTO (LTO Nederland, ZLTO, LLTB en LTO Noord). LTO Noord heeft de 9 provincies boven de grote rivieren als haar werkgebied. LTO Noord en het RIEC Noord Nederland werken samen aan het behoud van een veilig buitengebied en willen de ondernemers binnen de agrarische sector alert en weerbaar maken. De samenwerking is gestart met kennismakingsgesprekken, onder andere met de voorzitter van LTO Noord en de programmamanager en aanjager samenwerking privaat publieke sector van het RIEC Noord. Dit heeft onder andere geleid tot het ontwikkelen van diverse plannen en voorlichtingsprojecten op het gebied van weerbaarheid. Deze kunnen fysiek zijn zoals de inzet van de ondermijningscontainer. Ook zijn artikelen gemaakt die gedeeld worden via het ledenweekblad Nieuwe Oogst en de andere communicatiemiddelen van LTO Noord. De fysieke mogelijkheden hangen uiteraard samen met de ontwikkelingen rond Corona. “Het mooie is dat we een gezamenlijke missie hebben namelijk: ‘de weerbaarheid in het buitengebied behouden maar ook vergroten.’ , aldus Saskia Toor, manager ledenzaken van LTO Noord.

“De druk van ondermijning, het zoeken naar plaatsen en gelegenheden door criminelen, komt zeker ook in het Noorden voor. LTO zet zich in om haar leden weerbaar/

-4-

Een weerbare samenleving

alerter te maken, zodat ze zich bewust zijn van de risico’s en zodat ondermijnende en criminele activiteiten snel kunnen worden herkend. De samenwerking met het RIEC draagt hier zeker aan bij. Het RIEC heeft kennis en expertise op het gebied van ondermijning en kan mooie programma’s en middelen aanleveren. LTO kent de doelgroep, zodat informatie via de juiste kanalen bij de doelgroep aankomt in de juiste taal. Wij willen de sector zeker geen angst aanjagen maar wel behoeden voor een groep die misbruik wil en kan maken van onze leden. Door de inzet van diverse middelen worden de leden van LTO weerbaarder en zijn ze beter in staat om de juiste keuzes te maken.”

‘De weerbaarheid in het buitengebied behouden maar ook vergroten’ Saskia benadrukt dat de leden van LTO ondernemers zijn en goed en veilig moeten kunnen ondernemen zonder dat er angst wordt gecreëerd. ”Wanneer bijvoorbeeld iets te mooi lijkt te zijn, bijvoorbeeld een goed huurcontract voor een loods, dan moeten ze wel in staat zijn om de juiste vragen te stellen en controle te houden. Als er verkeerde keuzes gemaakt worden kan dit lange tijd gevolgen hebben, bijvoorbeeld dat ze met een vracht chemisch afval blijven zitten en de kosten van het verwijderen moeten betalen. Kortom, samen zetten we ons in om onze doelgroep hiervoor te behoeden door er zorg voor te dragen dat ook in de toekomt het buitengebied veilig blijft en dat onze leden veilig kunnen blijven ondernemen.” Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Noord-Nederland

interview buitengebied

Weerbaarheid buitengebied (veilig buitengebied) De heer Oosterman is burgemeester van de gemeente Ooststellingwerf. De gemeente telt ongeveer 26.000 inwoners en heeft een oppervlakte van circa 227 km², een groot buiten­ gebied dus.

Harry Oosterman | burgermeester Ooststellingswerf Hebt u zicht in wat er zich allemaal afspeelt in het buitengebied?

De gemeente is groot, antwoordt de heer Oosterman, je weet natuurlijk nooit wat er zich allemaal afspeelt, er zijn blinde vlekken. In het verleden is er veel gedaan aan de aanpak van drugsproblematiek in het buitengebied zoals in maisvelden en in lege gebouwen. Er zijn toen ook veel panden gesloten wat op zich als preventief werkt. Waar wij nog winst in kunnen behalen is beter zicht te krijgen op ons buitengebied. Hierdoor kunnen we gerichter en beter kijken. Er is zeker behoefte aan bewustwordingssessies die het RIEC geeft. Criminelen worden steeds slimmer, ook zij ontwikkelen zich door met andere vormen van ondermijnende criminaliteit, hier moeten wij in meegroeien willen we het goed kunnen bestrijden. Van het RIEC hebben we een uitgebreid rapport gekregen

‘Zeker is er een behoefte aan bewustwordingssessies die het RIEC geeft’ hoe wij gericht ondermijning aan moeten pakken binnen onze gemeente. Ook zijn onze medewerkers opgeleid om hier verder mee te gaan. Een voordeel hiervan is dat het RIEC ons nu ook begeleid in het opvolgen van dit rapport. In 2021 gaan wij investeren op zicht en preventie op leegstaande panden, bijvoorbeeld boeren die gestopt zijn. Ook hebben wij een traject gestart wat zicht moet geven op wat er in vakantieparken speelt.

-5-

Een weerbare samenleving

Wat hebt u nodig van het RIEC?

Bewustwordingssessies, als je niet weet waar je op moet letten dan kan je het niet aanpakken. Als je een lijst hebt met aandachtspunten weet men waar ze op moeten letten in het buitengebied, ik wil ook weten wat er vandaag gebeurt en niet achteraf. Ook is het goed om duidelijker te weten wanneer we het RIEC kunnen raadplegen of benaderen. Wij weten dat wij bij het RIEC een signaal in kunnen indienen om een onderzoek te starten, daarnaast melden wij het natuurlijk ook bij de politie. Een voordeel voor ons is dat RIEC en de politie bij ons in één gebouw zitten en er korte lijnen liggen binnen Oosterwolde.

interview interview thema drugs/ buitengebied

Weerbaarheid drugs

Een weerbare samenleving

Jon Warmerdam, Eigenaar Bureau Drugszaken, drugsspecialist en trainer Maria Reitsma, Projectleider weerbaarheid RIEC Noord Even voorstellen

Jon heeft jarenlange ervaring bij de politie in diverse korpsen, van daaruit zag hij samen met zijn vader Johan (met lange politieloopbaan) de behoefte ontstaan aan specifieke drugs­ trainingen en voorlichtingen voor diverse groepen. Bureau Drugszaken is in 2007 gestart en ontwikkelde verschillende trainingen en tools om mensen te laten zien op welke sig­

nalen ze moeten letten. Dit doen ze onder andere door een ingerichte container waarin men kennis maakt met verschil­ lende vormen van drugs(productie), de zogenaamde ‘Onder­ mijningscontainer”. Hierdoor herkent men sneller drugsgere­ lateerde situaties zoals hennepkwekerijen, labs dealpanden e.d. Vroegtijdig herkennen draagt bij aan het vergroten van de bewustwording en weerbaarheid van de maatschappij. Maria houdt zich als projectleider bezig met het vergroten van de weerbaarheid/bewustwording op het gebied van ondermijnende criminaliteit binnen de maatschappij en bij de partners. De samenwerking met Bureau Drugszaken is hierbij een heel mooi middel om de weerbaarheid m.b.t. het thema drugs te vergroten.

We willen jongeren weerbaar maken tegen de verleidingen. Hoe is de samenwerking tot stand gekomen?

Vanuit het samenwerkingsverband was de vraag een Onder­ mijningscontainer in te zetten en vanuit het RIEC werd er al snel contact gelegd met Bureau Drugszaken die hier in kon voorzien. Maria vult aan dat de samenwerking op een prettige manier tot stand is gekomen en ziet nu al mogelijkheden om deze uit te breiden binnen meerdere thema’s, zoals het vergroten van de weerbaarheid in het buitengebied. Hier is in 2020 al een mooie aansluiting gemaakt met de campagne die wordt uitgerold in 2021. Een mooie vorm van ‘kruisbestuiving’.

-6-

Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Noord-Nederland

interview interview thema drugs/ buitengebied

“Wat zijn de reacties op de inzet van ondermijningscontainer?” Positief, de ambtenaren openbare orde en veiligheid weten op hoofdlijnen wel waar ze op moeten letten, maar door de rondleiding en het laten zien en ruiken is er zeker nieuwe kennis gedeeld. Op de ondermijningsdagen is er veel dialoog geweest, men gaf aan echt sneller signalen en locaties te kun­ nen herkennen na deze voorlichting. De meldingsbereidheid gaat omhoog door het zien van signalen in combinatie met de gevaarzetting.

Blik toekomst

De plannen voor 2021 worden door Jon en Maria al goed doorgesproken. Zo staan de weerbaarheidsdagen op de agenda die door Bureau Drugszaken wordt geïnitieerd. Maria ziet al mogelijkheden om deze dagen te benutten en zo iets te kunnen betekenen voor vragen die vanuit de gemeenten en politie komen.

Terugblik 2020

Inzet ondermijningscontainers In het najaar heeft het RIEC Noord Nederland twee dagen georganiseerd voor de veiligheidscollega’s uit de noordelijke gemeenten en provincies. Bijzonder onderdeel van de onder­ mijningsdagen was een bezoek aan de ondermijningscontai­ ners. Vanuit deze containers gaven vader en zoon Warmerdam voorlichting over de herkenning en gevaren van ondermijning op de gebieden van cocaïnehandel, hennepteelt en synthe­ tische drugs. Zij kunnen door hun politieachtergrond putten uit een hoop kennis en eigen ervaring. In samenwerking met Bureau Drugszaken stelt het RIEC Noord de ondermijnings­ containers beschikbaar aan gemeenten en bedrijven in NoordNederland. Helaas hebben we de ondermijningscontainer in 2020 niet optimaal in kunnen zetten door corona, maar hopen dat er in 2021 weer meer mag en kan.

-7-

Jon, wat verwacht je van het RIEC? De plannen voor 2021 worden door Jon en Maria al goed doorgesproken. Zo staan de weerbaarheidsdagen op de agenda die door Bureau Drugszaken wordt geïnitieerd. Maria ziet al mogelijkheden om deze dagen te benutten en zo iets te kunnen betekenen voor vragen die vanuit de gemeenten en politie komen.

Een weerbare samenleving

Maria benadrukt dat het (leren) herkennen van de signalen van ondermijning bijdraagt aan een weerbare maatschappij. Dit vraagt actie én herhaling, daardoor blijft kennis beter bestendigd.

Tips Jon geeft aan dat je nieuwsgierig mag zijn en bewust

moet blijven kijken. Stap eens actief de auto uit en kijk eens naar een uitlaat of ventilatie bij panden, wordt er weinig bij loodsen of panden in en uitgereden, hangen rooster gek, hoe ruikt het in de omgeving, hangen er op een bijzondere plek camera’s? Vergelijk het met de omgeving en interpreteer of signalen horen bij drugscriminaliteit. Ga het echt doen! Wil je meer weten over Bureau Drugszaken en wat ze kunnen bete­ kenen neem dan een kijkje op: https://www.bureaudrugszaken.nl/

Jon, wat verwacht je van het RIEC? We kunnen ons samenwerkingsverband versterken door producten en kanalen van elkaar te gebruiken en in te zetten. Binnenkort zijn er video’s via ons YouTube kanaal Drugsview beschikbaar met tips en trucs over ondermijnende crimina­ liteit. Het RIEC kan mensen hierheen verwijzen. We moeten elkaars expertise en netwerk goed gebruiken. Een van de tools, het platform Drugsview, wordt steeds vaker gebruikt. De tool geeft de mogelijkheid om online te leren en te bevragen indien men bij een situatie staat waarbij direct kennis nodig is. De kennis en herkenning van materialen en stoffen helpen bij een snellere opsporing.

Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Noord-Nederland

interview jonge aanwas

Weerbaarheid Jonge aanwas Claire is vanaf het begin betrokken

Een weerbare samenleving

Claire de Jong | Senior adviseur Openbare Orde & Veiligheid Wendy van der Krift | Projectleider weerbare jeugd RIEC Noord

bij de ontstaansgeschiedenis van het RIEC. De laatste jaren zijn er grote stappen gemaakt door het RIEC Bureau binnen het samenwerkingsverband. De bewustwording binnen de gemeente is in de loop der jaren enorm gegroeid en nu is

“Binnen de gemeente zagen wij dat jongeren op steeds jongere leeftijd in contact kwamen met criminaliteit”, geeft Claire aan. “Om te voorkomen dat ze in een verkeerd circuit komen is een preventieve aanpak noodzakelijk. Jongeren moeten zich bewust zijn van de gevolgen die bepaalde keuzes teweeg brengen. Het is natuurlijk makkelijk geld verdienen en omdat de pakkans onder de jeugd klein is, is de stap naar criminaliteit snel gemaakt waarbij jongeren de gevolgen vaak niet inzien. Er lagen kansen voor een volledig cyberondermijningsprogramma en door de intensiveringsgelden die het RIEC heeft ontvangen kwam de samenwerking al snel tot stand”.

Wendy sluit zich aan bij het verhaal van Claire: “Het snelle geld, het makkelijke verdienmodel en het feit dat de jeugd uit het zicht raakt door social media moet onder de aandacht komen. Hierbij kunnen wij als RIEC goed ondersteunen en bieden wij diverse producten aan. Het begint vaak klein, maar eenmaal aan het geld te hebben geroken rol je zo verder in het circuit.

‘Jongeren moeten zich bewust zijn van de gevolgen’

ondermijning niet meer weg te denken als onderwerp op de veiligheidsagenda.

-8-

Claire de Jong

interview jonge aanwas

Een weerbare samenleving

Het weerbaar maken van jongeren is het hoofddoel, maar het gaat ook verder. Momenteel zijn we bezig met de uitrol van het leerlingenalert, in de toekomst willen we deze ook om bouwen tot een ouderalert”. “We willen jongeren weerbaar maken tegen de verleidingen”, vervolgt Wendy. “Dit werkt niet door regels op te leggen, je moet de jeugd aanspreken op hun eigen niveau en met inzet van “werkers” die dicht bij hen staan. Hierbij maken wij gebruik van het concept ‘train de trainer’. In de escaperoom worden jongeren geconfronteerd met klussen waarmee ze snel geld kunnen verdienen, maar zien ze ook dat er een hele criminele wereld achter deze klussen schuil gaat. Middels de escaperoom proberen we op diverse plaatsen in gesprek te gaan met jongeren over de verleidingen van het snelle geld en de risico’s die daaraan vast zitten. Docenten en jongerenwerkers kunnen de escaperoom gratis gebruiken en helemaal zelf draaien. Hierdoor is de drempel laag en wordt de escaperoom veel ingezet. Jongerenwerkers en docenten kunnen op deze manier in een veilige omgeving het goede gesprek voeren”. Claire vult aan: “In januari zijn wij gestart met het opzetten van het project cyber en jonge aanwas. In april 2020 zou het uitgewerkte programma worden gelanceerd, echter door de lockdown is dit vertraagd.

Deze periode hebben we gebruikt om het programma verder te ontwikkelen en zijn er meerdere tools tot stand gekomen. Zoals het politieprogramma Framed en de cyberkoffers van het CCV. Hiermee kunnen jongeren experimenteren tot waar ligt de grens en wanneer kantelt het? Omdat het project cyber en jonge aanwas beiden bezig waren met weerbare jongeren op

-9-

Wendy van der Krift

scholen is het idee ontstaan om een leerlijn weerbare jeugd te maken waarin de rode draad ondermijning en cyber is. Deze wordt nu ontwikkeld. Hierbij hebben we veel contact met scholen en jongerenwerkers, zij spelen een belangrijke rol bij het weerbaar maken van jongeren. Daarom zijn we in november 2020 ook gestart met het opzetten van trainingen om de bewustwording bij jongerenwerkers en docenten te vergroten”.

“In januari zijn wij gestart met het opzetten van het project cyber en jonge aanwas.” “Vanuit het RIEC bureau zien wij dat er veel energie zit binnen de aanpak jonge aanwas, zegt Claire afsluitend. “Iedereen is ontzettend enthousiast en denkt in mogelijkheden en is bereid om samen te werken, wij gaan dan ook vol energie verder met dit onderwerp”.

Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Noord-Nederland

Een weerbare samenleving

Weerbare samenleving Project

Wat is ons doel?

Resultaten 2020

Maatschappelijk effect

Veilig buitengebied

Het voorkomen en verstoren van criminele activiteiten in het buitengebied door het opwerpen van barrières en het vergroten van de weerbaarheid van betrokken publieke en private actoren.

• Mede door de campagne ‘Meld Misdaad anoniem’ zijn het aantal meldingen over drugslabs en dumpingen met 38% verhoogd.

Het verhogen van de bewustwording binnen het buitengebied én het samenwerken met de partners in het veld , plus de focus op waar je kunt melden en wat er met je melding gebeurd, heeft uiteindelijk als effect dat signalen eerder zullen worden herkend, de meldingsbereidheid wordt verhoogd en daardoor de mogelijkheid om eerder te interveniëren.

• De campagne van Bueana Parte is opgezet. De implementatie volgt in 2021. Door corona moest dit worden uitgesteld. • Awareness film van de politie is opgezet. De implementatie volgt in 2021. Door corona moest dit worden uitgesteld. • Samenwerkingsafspraak met LTO Noord.

Drugs

Het in brede zin weerbaar maken van de samenleving tegen drugscriminaliteit.

Jonge aanwas

Het voorkomen van jonge aanwas voor criminele netwerken binnen de georganiseerde criminaliteit.

• Contract getekend tussen RIEC Noord en Bureau Drugszaken om ondermijningscontainer & voorlichting te geven aan verschillende doelgroepen op initiatief vanuit RIEC Noord. • Ondermijningsdagen 23 en 24 september. • Lancering escaperoom • Het leerling- en studentalert is inzetbaar voor scholen. De implementatie volgt in 2021. Door corona moest dit worden uitgesteld.

Door de combinatie van bestaande producten te verbinden aan de campagne en de samenwerking met partners maakt dat er daadwerkelijk als ‘1’ overheid opgetreden wordt. Kracht van deze campagne zit ook in het feit dat na de officiële lancering producten vanuit de campagne herhaalt kunnen worden. Hierdoor zet je in op het bestendigen van de awareness en meldingsbereidheid. Duurzaam verhoogde kennis op het gebied van drugs, het eerder herkennen van verdachte locaties en daardoor wordt de mogelijkheid tot eerder ingrijpen vergroot. Door de professionals daadwerkelijk te laten zien, horen en ruiken wat er bij komt kijken bij bijvoorbeeld een crystalmeth lab of hennepteelt, maakt dat de opgedane kennis beter beklijft. Door de inzet van de producten en de verschillende campagnes leren jongeren de juiste keuze te maken. Jongeren leren herkennen wanneer er sprake is van een criminele activiteit. Waardoor de weerbaarheid wordt verhoogd bij zowel de jongeren als de ouders.

• Leerlijn ‘Weerbare Jeugd’ opgezet. De implementatie volgt in 2021. Door corona moest dit worden uitgesteld. • In totaal 150 leerlingen/studenten hebben de pilotsessies doorlopen. • Samenwerking ontstaan met Stichting Cybersafety Noord-Nederland, RIEC Noord, gemeente Leeuwarden. • Per provincie, met een gemeente gestart met de aanpak jonge aanwas. Bestuurlijke weerbaarheid

-10-

Het bieden van ondersteuning aan gemeenten in noord Nederland, zodat de weerbaarheid wordt vergroot.

• Handreiking APV en Ondermijning- ATO • Integrale Ondermijningsbeelden (IOB)

Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Noord-Nederland

Integrale Intelligence & Analyse

Integrale Intelligence & Analyse In het jaar 2020 is opnieuw intensief gezocht naar mogelijkheden om te komen tot een innovatieve, slimmere integrale informatiepositie. Gezocht is naar een voor alle partners (juridisch) haalbare methode om informatie te visualiseren en/of te verrijken met andere data. Het doel stond vast, het opwerpen van effectieve barrières tegen de ondermijnende criminaliteit. Dat daarvoor een intelligente informatiepositie nodig is om de juiste (bestuurlijke) focus te behouden was ook onomstreden. Hoe een vorm te vinden anders dan de traditionele informatiestapeling bleek een uitdaging die op niet te beslechten juridische dilemma’s bleef hangen. Daarom heeft de Stuurgroep eind 2020 besloten de ingezette koers na twee jaar niet verder door te zetten, maar een herstart te maken in 2021. Vanuit de basis gaan de samenwerkende partners een informatiepositie opbouwen die juridisch en collectief gedragen wordt met hetzelfde doel: effectieve barrières opwerpen en interventies plegen op ondermijnende activiteiten in onze regio. Ondermijning moet worden voorkomen, verstoord en gestopt.

Project

Wat is ons doel?

Resultaten 2020

Maatschappelijk effect

Intelligence en Analyse

Via concrete (geprioriteerde) projecten werken we toe naar een optimale integrale informatiepositie. Op basis hiervan gaan we de meest effectieve barrières opwerpen om ondermijning zo effectief mogelijk aan te pakken’.

• In 2020 zijn er diverse beelden (kaarten) uit open bronnen ontwikkeld. Deze zijn “gestapeld” op de ondermijningsbeelden. Op basis van deze gegevens is de bestuurlijke focus en position paper vastgesteld.

Een goede integrale informatiepositie is van essentieel belang voor een adequate aanpak van ondermijning. Door het verkrijgen van een beter zicht op de fenomenen binnen de ondermijnende criminaliteit kan in de toekomst met minder capaciteit, binnen dezelfde tijd, meer effect worden behaald in de aanpak van ondermijnende criminaliteit.

Om de processen inzichtelijk te krijgen en transparant te communiceren met de partners zijn diverse producten gegenereerd, te weten: • Animatiefilm Integrale Intelligence • Flyer; Visualiseren, Verrijken, Verklaren en Voorspellen • Flowchart met de procesbeschrijving • Infographic Integrale Intelligence • Plan van Aanpak 2020 – 2021 incl. 3D tijdslijn met steppingstones

Geografische visualisaties

-11-

Het in brede zin weerbaar maken van de samenleving.

• Signalen vanuit de Integrale Ondermijningsbeelden • Witte vlekken vanuit de Integrale Ondermijnings­ beelden •M  MA meldingen gekoppeld aan de Integrale Ondermijningsbeelden • Data provinciale onderzoeken • Een selectie uit CBS data (statline) • Een selectie uit politiedata vanuit de opendatabank

De genoemde visualisaties hebben in belangrijke mate bijgedragen aan het vaststellen van de Bestuurlijke focus en Position Paper. Meer informatie over de vastgestelde Bestuurlijke focus en de Position Paper vind u verder op in dit stuk.

Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Noord-Nederland

Integrale Intelligence & Analyse

Integrale Intelligence & Analyse (vervolg) Project

Wat is ons doel?

Resultaten 2020

Maatschappelijk effect

Integrale Ondermijnings­ beelden (IOB)

Het bieden van ondersteuning en begeleiding aan partners bij de opvolging van de opgeleverde ondermijningsbeelden. De ondersteuning voorziet in een specifieke behoefte van de gemeente en wordt verder uitgebouwd, naast kennis en expertise worden ook concrete producten en diensten aangeboden om gemeenten te ontlasten en kennis in de regio optimaal te gebruiken.

•Er zijn 17 Integrale Ondermijningsbeelden opgeleverd (2017-2020).

Een ondermijningsbeeld is bedoeld om inzicht te geven in hoeverre sprake kan zijn van ondermijning in een bepaald gebied, welke fenomenen zich voordoen en om bloot te leggen wat het gebied aantrekkelijk maakt voor ondermijnende criminaliteit en waar geen zicht op is (versterken informatiepositie). Dit alles met als doel om ondermijning aan te pakken en uiteindelijk zoveel mogelijk te voorkomen ,bijvoorbeeld door het ondermijningsproof maken van de APV. Het is daarbij van belang dat de informatiepositie actueel wordt gehouden en in dat kader worden gemeenten ondersteund bij de opvolging van de ondermijningsbeelden. Hiervoor wordt maatwerk geleverd.

•Er is een Regionaal ondermijningsbeeld (2019) opgesteld. • Uit de verschillende projectgroepen zijn opvolgingstrajecten gestart die hebben geleid tot uitvoering van de aanbevelingen uit de opgeleverde Integrale Ondermijningsbeelden , variërend van concrete casus-aanpakken en fenomeenanalyses tot bestuurlijke advisering en beleidsmatige implementaties (zoals het inrichten van casustafels, de APV ondermijningsproof maken, de invoering van beleid waarmee ondermijning kan worden aangepakt) • Bewustwordingssessies voor diverse gremia, bijvoorbeeld bestuurders, mensen van regionale uitvoeringsdienst, verschillende afdelingen binnen gemeenten et cetera. •N  B. In het eerste kwartaal van 2020 hebben meerdere gemeenten gevraagd om bewustwordingsessies. Vanwege de COVID-19 crisis hebben deze sessies niet allemaal plaatsgevonden.

-12-

Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Noord-Nederland

Integrale Intelligence & Analyse

Gemeentelijke Intelligence & Analyse

-13-

Project

Wat is ons doel?

Resultaten 2020

Maatschappelijk effect

Gemeentelijke intelligence

Ervaringen elders (in de regio en daarbuiten) optimaal inzetten voor alle gemeenten door hen ondersteuning te bieden met kennis, expertise maar ook concrete handreikingen en producten.

• Branche scan ontwikkeld • Bibob scan ontwikkeld • Samenwerking Web IQ

Een ondermijningsbeeld is bedoeld om inzicht te geven in hoeverre sprake kan zijn van ondermijning in een bepaald gebied, welke fenomenen zich voordoen en om bloot te leggen wat het gebied aantrekkelijk maakt voor ondermijnende criminaliteit en waar geen zicht op is (versterken informatiepositie). Dit alles met als doel om ondermijning aan te pakken en uiteindelijk zoveel mogelijk te voorkomen ,bijvoorbeeld door het ondermijningsproof maken van de APV. Het is daarbij van belang dat de informatiepositie actueel wordt gehouden en in dat kader worden gemeenten ondersteund bij de opvolging van de ondermijningsbeelden. Hiervoor wordt maatwerk geleverd.

pps

Jetta Klijnsma

Webinar ‘Ondermijnende criminaliteit en weerbaarheid’: De rol van het notariaat als poortwachter Van minicongres naar webinar

Het notariaat levert aantrekkelijke diensten voor de georganiseerde criminaliteit. Het is niet ondenkbaar dat een notaris wordt benaderd om mee te werken aan criminele activiteiten. Ze vormen het filter naar de bovenwereld en kunnen het witwassen van drugsgelden faciliteren of juist voorkomen. Notarissen kunnen dus als facilitators optreden. In dit webinar vertelden de sprekers hoe notarissen een actieve rol kunnen spelen bij het signaleren en voorkomen van fraude en witwassen door criminelen en zo ook de goede reputatie van de beroepsgroep kunnen beschermen.

-14-

Oorspronkelijk was het de bedoeling een minicongres te organiseren met een uitgebreid programma en veel verschillende sprekers” vertelt Mascha Meijer, aanjager privaat publieke samenwerking, “maar vanwege Corona hebben we moeten besluiten er een webinar van te maken. Qua organisatie is dat even schakelen. Je hebt geen contact met een volle zaal; je ziet alleen individuen achter hun beeldschermen. Via de chatfunctie konden de deelnemers wel vragen stellen en zo ontstond toch een goede interactie.

Ga met elkaar in gesprek Opening door Jetta Klijnsma

Het webinar werd geopend door de Commissaris van de Koning van de provincie Drenthe. Als lid van de stuurgroep RIEC Noord is mevrouw Klijnsma goed op de hoogte van de ontwikkelingen op het gebied van ondermijnende criminaliteit. En die zijn volgens haar zorgelijk. “Zo is Nederland in Europa een draaischijf voor de handel in drugs, blijkt keer op keer uit internationale rapporten of onderzoeken. Drugscriminaliteit versterkt andere vormen van criminaliteit: wapenhandel, mensenhandel, witwassen, fraude, et cetera. En dergelijke criminaliteit trekt mensen aan die normaal gesproken niet in de wereld van de georganiseerde criminaliteit terecht zouden komen. Mensen die zich bevinden aan de randen van de samenleving, maar evengoed mensen uit de agrarische sector, elektriciens, makelaars en notarissen. Deze mensen kunnen nuttige diensten verlenen, vrijwillig of onder dwang.“

Privaat-Publieke Samenwerking (PPS)

In gesprek blijven

Mevrouw Klijnsma benadrukt het belang om elkaar met regelmaat te informeren over de ondermijnende activiteiten en de trends en ontwikkelingen daarin. “Ga met elkaar in gesprek over de actieve rol die een notaris kan spelen bij het signaleren en voorkomen van ondermijnende activiteiten. Want alleen samen kunnen we een vuist maken tegen de ondermijning in ons land, provincie, stad en dorp. Dit maatschappelijke probleem vraagt om een maatschappelijke reactie en dat vraagt een actieve rol van de overheid, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. Ook van de notariaten.” Als RIEC Bureau kijken wij terug op een geslaagde bijeenkomst. Dergelijke bijeenkomsten gaan we de komende periode organiseren voor andere beroepsgroepen die ook aantrekkelijke diensten kunnen leveren voor de georganiseerde criminaliteit. Bijvoorbeeld makelaars, elektriciens, etc. Samen maken we de samenleving weerbaar!

Privaat-Publieke Samenwerking (PPS)

Publiek Private Samenwerking Project

Wat is ons doel?

Resultaten 2020

Maatschappelijk effect

Publiek Private Samenwerking

Het voorkomen, verstoren en stoppen van criminele processen in kwets­bare gebieden in onze regio door het organiseren van oplossingen in publiekprivate samen­werking en private organisaties bewust te maken van de gevaren van ondermijning.’

• Samenwerking met de banken

Ondermijnende criminaliteit heeft zichtbare gevolgen voor het Nederlandse (bedrijfs-) leven. Bewust en onbewust dringt de onderwereld via verschillende wegen de boven­we­reld in waar zij mogelijkheden ziet om criminele verdiensten wit te wassen of gebruik te maken van gelegenheidsstructuren om activiteiten die het daglicht niet kunnen verdra­gen uit te voeren. Door het leggen van de juiste contacten, het creëren van bewustwor­ding en het organiseren van publiek-private samenwerkingen wordt criminaliteit sneller herkent wat de meldingsbereidheid vergroot en is het mogelijk oplossingen te organiseren voor de vraagstukken die zich voordoen in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. PPS is van belang op alle thema’s, de aanpak van ondermijnende criminaliteit is een gezamenlijke opgave voor publiek en privaat.

• Nauwe samenwerking met de projecteider weer­ baarheid; opzet samenwerking met het LTO • Project kleine vliegvelden • Webinar ring van notarissen • Vaststelling inhoud en samenstelling klankbordgroep notariaat i.s.m. vertrouwensnotaris Noord Nederland en OM • Plan van aanpak themadag Vastgoed in samenwerking met het afpakplein • Een bijdrage geleverd aan het Handboek Samenwerkingsvormen • Het creëren van bewustwording op het thema cyber • Plan van aanpak thema ondermijnende cybercriminaliteit in samenwerking met analist/expert cyber • Publieke partners voor het speelveldmodel in kaart gebracht • Lid redactieraad KPO

De aanpak van ondermijning vraagt een sterke samenwerking tussen de RIEC-partners, maar ook met maatschappelijke instellingen en het bedrijfsleven. Om die reden investeert het RIEC Noord nadrukkelijk in het versterken van vormen van publieke-private samenwerking. Door de krachten te bundelen zijn het RIEC Noord en haar partners beter in staat gevaarzetting te voorkomen, criminele activiteiten aan te pakken en het zicht op de onderliggende criminele netwerken te verbeteren. Bovendien versterkt het RIEC Noord dankzij deze brede maatschappelijke samenwerkingsverbanden de maatschappelijke weerbaarheid.

-15-

Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Noord-Nederland

Noord-Nederland

WAT H EBBEN WE NOG M EER G EDAAN? Het Integraal Ondermijningsteam (IOT) Het IOT heeft in 2020 aan 4 casussen een bijdrage

Naar aanleiding van de vastgestelde Bestuurlijke

geleverd, dat heeft geresulteerd in diverse

focus en de Position paper in Noord Nederland

interventies. Er heeft een klapdag plaatsgevonden

was het idee om het IOT in te zetten op twee

met als resultaat 4 opgelegde lasten onder

geprioriteerde thema’s, het buitengebied en

dwangsom wegens strijd met bestemmingsplan

havens, hier is nog geen uitvoering aangegeven.

en Woningwet, 3 aanschrijvingen op de BRP,

-16-

4 sluitingen van panden wegens aangetroffen

De werkwijze van het IOT is eind 2020

hennep, 3 onderzoeken naar hypotheekfraude,

geëvalueerd. Deze uitkomsten worden begin

4 strafrechtelijke onderzoeken naar hennepteelt

2021 verwacht en waar nodig zal de taakstelling,

en 7 boekenonderzoeken. Daarnaast is er ook een

samenstelling en werkwijze van het IOT worden

Bibob onderzoek gestart.

aangescherpt.

Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Noord-Nederland

Bestuurlijke focus en Position paper In 2020 heeft de Stuurgroep RIEC Noord Nederland een Bestuurlijke focus en een Position paper vastgesteld. Hierin staat wat de professionals uit onze organisaties zien als meest urgente thema’s die aangepakt moe­ ten worden om de risico’s op ondermijning te verkleinen. Op deze geprioriteerde thema’s hebben wij concrete projecten ingezet zodat we langs de inhoud een structureel sterke en slimmere informatiepositie ontwikkelen en een slagvaardige uitvoeringskracht organi­ seren die ook op andere thema’s toepasbaar zijn.

-17-

Bestuurlijke focus en Positon paper

Het gaat hierbij om de volgende thema’s: Veilig buitengebied, Noord-Nederland staat bij eenieder bekend om het ruimtelijke karakter. Onze regio kent een omvangrijk buitengebied waarin het fijn wonen, werken en recreëren is. Dit heeft echter ook een keerzijde. Het buiten­ gebied biedt namelijk veel gelegenheid voor ondermijnende criminaliteit.

Havens, zo’n 75% van onze regio grenst aan Duitsland en

(internationale) wateren. Ons gebied kent daarom tal van havens. De havens in Noord-Nederland worden (nog) geken­ merkt door een open karakter. De ligging, de anonimiteit en het veelal ontbreken van toezicht door overheidspartners bieden criminelen unieke gelegenheden.

Jonge aanwas, Het voorkomen dat jongeren het verkeerde pad op gaan is essentieel in de aanpak van ondermijning. In Noord Nederland willen we voorkomen dat (steeds) jonge(re) mensen toetreden tot de georganiseerde (drugs)criminaliteit. In Noord-Nederland zijn we samen met diverse partners actief bezig om dit te bereiken.

Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Noord-Nederland