Bijlage 2: TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk (NL.IMRO.1949.TAMOP22J-VAS1)
Tekst van het document
De Omgevingswet (Ow) geeft in hoofdstuk 4 algemene regels over activiteiten in de fysieke leefomgeving, waaronder Natura 2000 -activiteiten6 en activiteiten met mogelijke verslechterende of significant verstorende gevolgen voor een Natura 2000-gebied of e en bijzonder nationaal natuurgebied. In het Besluit activiteiten leefomgeving (afdeling 11.1) zijn deze activiteiten verder uitgewerkt. Relevant is dat het hierbij gaat om activiteiten die afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kunnen hebben. Daarnaast moet ook rekening worden gehouden met externe werking. Van externe werking is sprake als activ iteiten buiten een Natura 2000-gebied van invloed zijn op de natuurwaarden in een Natura 2000-gebied. Specifieke zorgplicht Er geldt een specifieke zorgplicht voor activiteiten die verslechterende of significant verstorende gevolgen voor een Natura 2000 -gebied of een bijzonder nationaal natuurgebied kunnen hebben (artikel 11.6 Bal). Deze zorgplicht houdt in dat degene die een d ergelijke activiteit verricht en weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat die activiteit nadelige gevolgen kan hebben met het oog op de natuurbescherming (paragraaf 11.1.2 Bal), maatregelen moet nemen om die gevolgen te voorkomen, te beperken of ongedaan te maken of achterwege te laten.
Deze plicht houdt in ieder geval in dat wordt nagegaan of op voorhand op grond van objectieve gegevens verslechterende of significant verstorende gevolgen kunnen worden uitgesloten (artikel 11.6, lid 2 Bal). Daarbij moet ook rekening worden gehouden met externe werking. Van externe werking is sprake als activiteiten buiten een Natura 2000- gebied van invloed zijn op de natuurwaarden in een Natura 2000-gebied. Vergunningplicht Voor het uitvoeren van een Natura 2000 -activiteit is in beginsel een omgevingsvergunning ingevolge de Omgevingswet (artikel 11.6) nodig. Vergunningvrije gevallen In het Besluit activiteiten leefomgeving zijn daarnaast vergunningvrije gevallen aangewezen waarvoor, zoals de naam al zegt, geen vergunning nodig is. Het gaat hierbij om Natura 2000 -activiteiten die zijn aangewezen in een programma, een omgevingsverordeni ng of een ministeriële regeling (artikelen 11.18 tot en met 11.21 Bal). 6 Voor het begrip Natura 2000-activiteit, zie bijlage bij Omgevingswet artikel 1.1. Natuurtoets Woningbouw Menaam - 23 januari 2025 15 3.1.2 Natuurnetwerk Nederland Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen belangrijke natuurgebieden in Nederland. Dit netwerk moet voldoende robuust zijn voor een duurzame verbetering van de omstandigheden voor de wilde flora en fa una en voor natuurlijke leefgemeenschappen.
Het NNN is als beleidsdoel opgenomen in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). De begrenzing en ruimtelijke bescherming van de provinciale NNN en de bijbehorende natuurverbindingen zijn voor de provincie Fryslân uitgewerkt in de Omgevingsverordening Fryslân. Natuur buiten het NNN en weidevogelleefgebied Vanuit de Omgevingsverordening Fryslân wordt voor natuur buiten de NNN -gebieden bij ruimtelijke plannen specifiek ingezet op de bescherming van bestaande natuurgebieden en natuurwaarden in agrarisch gebied en de bescherming van weidevogelgebieden. 3.2 Inventarisatie De gronden van het plangebied zijn niet aangewezen als beschermde gebieden. Op 9,7 km ten noordoosten van het plangebied ligt het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied ‘Waddenzee’, en op 12 km ten westen liggen de ‘Groote Wielen’. Het dichtstbijzijnde NNN-gebied ligt op circa 5,5 km ten zuiden van het plangebied. De dichtstbijzijnde natuur buiten het NNN ligt op zo’n 200 m ten noorden en noordoosten van het plangebied (zie figuur 3). Op 1,8 km ten zuiden van het plangebied ligt het dichtstbijzijnde weidevogelkansgebied. Er bevindt zich geen ganzenfoerageergebied in de nabijheid van het plangebied. Natuurtoets Woningbouw Menaam - 23 januari 2025 16 Figuur 3. Plangebied (rood om cirkeld) ten opzichte van natuur buiten NNN ( oranje) en het NNN (groen) . Het ganzenfoerageergebied ten zuiden van de A31 is gearceerd.
Bron: Fryslân Natuur overzichtskaart. 3.3 Toetsing 3.3.1 Natura 2000-gebieden Het plangebied ligt niet in of direct aan de Natura 2000 -gebieden ‘Waddenzee’ of ‘Groote Wielen’. Hierdoor kan alleen sprake zijn van effecten door externe werking. Het plangebied wordt van de Natura 2000-gebieden gescheiden door bebouwing, agrarisch gebied en wegen. Hierdoor kunnen de negatieve effecten, zoals verstoring door licht of geluid, worden uitgesloten. Tijdens de aanleg- en gebruiksfase kan sprake zijn van een toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden. Daarom moet een AERIUS -berekening worden uitgevoerd. Hieruit moet blijken of er sprake is van stikstofdepositie boven 0,00 mol N/ha/ja in stikstofgevoelige habitattypen of leefgebieden van soorten binnen Natura 2000-gebieden. 3.3.2 NNN en overig provinciaal beschermd natuurgebied Het plangebied ligt op afstand van NNN-gebied hierdoor kan alleen sprake zijn van effecten door externe werking. Het wordt ervan gescheiden door bebouwing, agrarisch gebied en wegen. Hierdoor kunnen de negatieve effecten, zoals verstoring door licht of geluid, worden uitgesloten. Het weidevogelkans gebied ligt op grote afstand en ten zuiden van de A31. Negatieve effecten op het weidevogelkansgebied kunnen worden uitgesloten.
Natuurtoets Woningbouw Menaam - 23 januari 2025 17 4 Beschermde houtopstanden 4.1 Wet- en regelgeving De Omgevingswet (artikel 4.3) geeft aan dat bij algemene maatregel van bestuur (lees: het Bal) regels worden gesteld die gevolgen hebben of kunnen hebben voor de fysieke leefomgeving, waaronder het vellen en beheren van houtopstanden (artikel 4.3, lid 1, sub o Omgevingswet). In het Bal is een regeling opgenomen voor houtopstanden, hout en houtproductie (afdeling 11.3 Bal). Voor het kappen van houtopstanden geldt een algemene meldplicht (artikel 11.126 Bal) en een herplantingsplicht (artikel 11.129 Bal). In artikel 11.111, lid 2 Bal zijn verschillende uitzonderingen voor de meld - en herplantingsplicht opgenomen. Het Bal beschermt dan ook met name bos van minimaal 1.000 m 2 en bomenrijen van minimaal 21 bomen gelegen buiten de bebouwingscontour houtkap, zoals bedoeld in artikel 5.165b van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). De bebouwingscontour houtkap is vastgelegd in het omgevingsplan en sluit aan op stedelijk gebied. 4.2 Inventarisatie en toetsing Er worden geen bomen of bosschages gekapt voor dit plan. Het indienen van een kapmelding is niet nodig. Natuurtoets Woningbouw Menaam - 23 januari 2025 18 5 Conclusie Voor dit plan is een veldbezoek uitgevoerd op 12 december 2024.
Daarnaast zijn verspreidingsgegevens van beschermde soorten in en om het plangebied uit de NDFF geraadpleegd. Op basis van het veldbezoek en de verspreidingsgegevens kan worden geconcludeerd dat aanvullende stappen nodig zijn om negatieve effecten op huismus en vleermuizen uit te sluiten . Een AERIUS - berekening dient te worden uitgevoerd om te controleren op een toename van stikstofdepositie in de nabijheid gelegen Natura 2000 -gebieden. Ook moeten de zorgplichtmaatregelen in acht worden genomen. Tabel 1. Overzicht vervolgstappen Soortbescherming Vervolgstappen nodig? Vaatplanten Nee Vogels Ja, nader onderzoek huismus en zorgplichtmaatregelen Vleermuizen Ja, nader onderzoek en zorgplichtmaatregelen. Voorkomen lichtuitstraling op houtwal. Grondgebonden zoogdieren Nee, alleen zorgplichtmaatregelen Amfibieën Nee, alleen zorgplichtmaatregelen Overige soorten Nee Gebiedsbescherming Natura 2000-gebieden Ja, AERIUS-berekening 5.1 Soortenbescherming Vogels De aanwezigheid van jaarrond beschermde nestplaatsen van huismus in het schuurtje kan niet op voorhand worden uitgesloten. Om te kunnen bepalen of een vergunning nodig is dient een nader onderzoek naar deze soort te worden uitgevoerd.
Dit onderzoek vindt plaats door twee gerichte veldbezoeken in de optimale periode 1 april tot en met 15 mei, of drie gerichte veldbezoeken in de periode 10 maart tot en met 20 juni waarvan minimaal één bezoek in de optimale periode heeft plaatsgevonden. De veldbezoeken vinden plaats tijdens gunstige weersomstandigheden. Voor broedvogels is geen omgevingsvergunning nodig, mits de werkzaamheden buiten het broedseizoen van vogels worden uitgevoerd. Negatieve effecten op overige broedende vogels worden bij voorkeur voorkomen door buiten het broedseizoen te werken, dus buiten de periode (half februari) half maart tot half juli (eind september). Het is ook mogelijk voor het broedseizoen te starten met de werkzaamheden en continu door te werken. Dan is het waarschijnlijk dat vogels niet in het plangebied gaan broeden vanwege de continue verstoring. Is de wens om de werkzaamheden in het broedseizoen te starten, dan is het nodig het plangebied voorafgaand aan de start te laten inventariseren op broedgevallen door een broedvogeldeskundige. Zijn er op dat moment vogels aan het broeden, dan kunnen de werk zaamheden pas starten als de jongen zijn uitgevlogen. Natuurtoets Woningbouw Menaam - 23 januari 2025 19 Vleermuizen De aanwezigheid van paarverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis en ruige dwergvleermuis in het schuurtje kan niet op voorhand worden uitgesloten.
Om te kunnen bepalen of een vergunning nodig is dient nader onderzoek te worden uitgevoerd naar het voorkomen van genoemde soorten. Dit onderzoek vindt plaats door in de paartijd twee bezoeken te brengen tussen 15 augustus en 1 oktober met 20 dagen tussen de bezoeken. Verstoring van een eventuele vliegroute van vleermuizen wordt voorkomen door in de realisatie - en gebruiksfase gebruik te maken van naar beneden gerichte lichtarmaturen die strooilicht op de houtwal ten zuiden van het plangebied voorkomen. Als dit niet kan, dan is een nader onderzoek en mogelijk een vergunning voor een flora- en fauna-activiteit nodig. Handreiking kleine initiatieven Het is ook mogelijk om af te zien van de onderzoeken naar huismus en vleermuizen en gebruik te maken van de handreiking kleine initiatieven die de provincie Fryslân aanbiedt. In dat geval wordt ervan uitgegaan dat er gebruik wordt gemaakt van het schuurtje door huismus en dwergvleermuizen en worden de verloren gegane verblijfplaatsen maximaal gecompenseerd. De maatregelen worden opgenomen in een ecologisch werkprotocol dat ter goedkeuring aan de provincie wordt voorgelegd. Er zijn dan geen legeskosten verschuldigd. Zie voor de volledige uitleg en voorwaarden de Handreiking kleine initiatieven.
5.1.1 Zorgplichtmaatregelen Voor andere beschermde soorten of rode lijstsoorten is geen omgevingsvergunning nodig, mits bij uitvoering van de werkzaamheden de zorgplichten van de Omgevingswet in acht wordt genomen. Dit kan door ten minste één week voorafgaand aan grondwerkzaamheden het gras kort te maaien. Op die manier hebben amfibieën en grondgebonden zoogdiersoorten voldoende tijd zich te verplaatsen naar een locatie buiten de invloedsfeer van de werkzaamheden. 5.2 Gebiedsbescherming Negatieve effecten ten aanzien van in het kader van beschermde Natura 2000 -gebieden kunnen nog niet worden uitgesloten. Er dient een AERIUS -berekening te worden uitgevoerd of geen toename van stikstofdepositie plaatsvindt als gevolg van de werkzaamheden. 5.3 Houtopstanden Het plan leidt niet tot aantasting van beschermde houtopstanden. Het indienen van een kapmelding bij de provincie Fryslân vanwege beschermde houtopstanden is niet nodig.
Colofon Projectnummer P003081 BügelHajema Adviseurs bv Bureau voor Ruimtelijke Ordening en Milieu BNSP Vaart NZ 48-50 9401 GN Assen T 0592-31 62 06 E info@bugelhajema.nl W www.bugelhajema.nl Vestigingen te Assen, Leeuwarden en Amersfoort TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Bijlage 7 Ecologisch werkprotocol 238 Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - Inhoud Rapport 26 november 2025 Projectnummer P003081 Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Plangebied en voorgenomen ontwikkelingen 5 3 Onderzoek 8 4 Verbodsbepalingen 9 5 Mitigerende maatregelen 10 5.1 Algemeen 10 5.2 Maatregelen om de functionaliteit te waarborgen 10 5.3 Staat van instandhouding 14 5.4 Zorgplicht 14 6 Verantwoording 15 7 Literatuur 16 Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 3 1 Inleiding Aanleiding De initiatiefnemer is van plan nieuwe woningen in Menaam te bouwen. Hiervoor zijn twee grote weilanden in beeld. Binnen het plangebied bevindt zich een kleine houten schuur die nu dienstdoet als inloopstal voor de paarden die in de weide staan. Deze schuur gesloopt zal worden ten behoeve van de geplande nieuwbouw.
Binnen het totale plangebied in de weilanden worden geen beschermde soorten verwacht, behalve in de schuur. Deze is geschikt voor nestplaatsen van huismus en paar - en of zomerverblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis en ruige dwergvleermuis. Er worden in deze schuur maximaal vijf huismusnesten en één paar - of zomerverblijfplaats van gewone of ruige dwergvleermuis verwacht. HANDREIKING KLEINE INITIATIEVEN In september 2023 heeft de provincie de Handreiking Kleine Initiatieven (Provincie Fryslân, september 2023) vastgesteld, waarbij geen of maar een deel van het reguliere nader onderzoek naar beschermde soorten nodig is, onder bepaalde voorwaarden. Om bij deze werkwijze aan te sluiten, moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan, waaronder het uitvoeren van een quickscan gevolgd door een (verkort) nader onderzoek. Tevens mag het plangebied niet groter zijn dan een regulier woonhuis en worden er alleen algemene soorten verwacht (tabel 1). Tabel 1. Soorten waarbij gewerkt kan worden volgens de Handreiking Kleine Initiatieven Vleermuissoorten Vogelsoorten Gewone dwergvleermuis Huismus Ruige dwergvleermuis Gierzwaluw Laatvlieger Spreeuw Gewone grootoorvleermuis Huiszwaluw Meervleermuis Boerenzwaluw Kerkuil Op basis van de onderzoeksgegevens wordt een ecologisch werkprotocol geschreven.
Dit protocol wordt vervolgens tezamen met de onderzoeksrapportages voorgelegd bij het bevoegd gezag, de provincie Fryslân, die een instemmingsbesluit hierop kan afgeven, mits het plan is goedgekeurd. Dit instemmingsbesluit kan eventueel gebruikt worden voor het verkrijgen van een omgevingsvergunning bij de gemeente. De beslistermijn voor een instemmingsbesluit bedraagt twee weken vanaf het moment van ontvangst van het ecologisch werkprotocol. Behalve een ecologisch werkprotocol is ook ecologische begeleiding nodig bij het uitvoeren van de werkzaamheden en het aanbrengen van de mitigatie. De aanvang van de werkzaamheden (inclusief eventueel het natuurvrij maken) wordt middels een meldingsformulier bij de provincie gemeld, uiterlijk drie werkdagen voorafgaand aan de werkzaamheden. Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 4 TOETSING GELDIG GEBRUIK HANDREIKING KLEINE INITIATIEVEN Het initiatief aan Bitgumerdyk te Menaam is met het totale plangebied te groot om te kunnen voldoen aan de definitie van een klein initiatief. Echter, de enige plek waar beschermde soorten worden verwacht binnen het plangebied is de te slopen schuur. Provincie Fryslân heeft toestemming gegeven om de schuur onder de handreiking kleine initiatieven te laten vallen.
Voor het overige voldoet het initiatief aan de definitie voor een klein initiatief, omdat: − er alleen huismus en algemene vleermuissoorten verwacht worden; − alleen paar- en/of zomerverblijfplaatsen van vleermuizen worden verwacht; − voorliggend ecologisch werkprotocol overige risico’s uitsluit met betrekking tot negatieve effecten op de staat van instandhouding van beschermde soorten binnen het plangebied. LEESWIJZER In hoofdstuk 2 worden het plangebied en de voorgenomen ontwikkelingen omschreven. Vervolgens worden in hoofdstuk 3 het onderzoek, inclusief de resultaten beschreven. In hoofdstuk wordt beschreven welke verbodsbepalingen worden overtreden, waarvoor toestemming gevraagd wordt. In hoofdstuk 5 worden de maatregelen uitgewerkt die gerealiseerd worden om de effecten op huismus en vleermuizen te mitigeren, zoals tijdelijke en permanente mitigatie. In hoofdstuk 6 staat de verantwoording en in hoofdstuk 7 zijn de literatuurverwijzingen opgenomen. Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 5 2 Plangebied en voorgenomen ontwikkelingen LIGGING Het totale plangebied bestaat uit twee grote weilanden gelegen aan de Bitgumerdyk en de Lytsebuor- ren te Menaam (figuur 1). Het voor dit ecologisch werkprotocol relevante plangebied betreft uitsluitend de te slopen schuur (figuur 2).
Provincie: Friesland Gemeente: Waadhoeke Plaats: Menaam Adres: Tussen Bitgumerdyk en Lytsebuorren Initiatiefnemer: Lont B.V. Figuur 1. Luchtfoto van het totale plangebied (rood omlijnd). De geel omlijnde schuur zal worden gesloopt. Bron luchtfoto: Regels op de kaart
Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 6 Figuur 2. Luchtfoto van de te slopen schuur (ingezoomd). Bron: Regels op de kaart Foto’s 1 t/m 4. Impressie van de schuur op 12 december 2024. 1. Noordoostzijde. 2. Zuidoostzijde. 3. Noordwestzijde. 4. Binnenzijde (dak)
Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 7 PLANGEBIED De te slopen schuur bevindt zich in de zuidoostelijke hoek van het totale plangebied. De schuur is opgetrokken uit houten planken en platen en is open aan de noordoostelijke zijde, zodat de paarden het kunnen gebruiken als inloopstal. Het dak van de schuur is bedekt met dakpannen en heeft een rieten dakbeschot. Zie hiervoor foto 1 t/m 4. VOORGENOMEN ONTWIKKELINGEN De plannen bestaan uit het bouwen van woningen met daarbij behorende erven en toegangswegen binnen het plangebied. De houten schuur in het zuiden van het plangebied zal worden gesloopt en de middensloot zal gedeeltelijk worden gedempt en verlegd. De brede sloot aan de zuidoostzijde zal vergraven worden zodat een kleine waterpartij ontstaat. Voor de realisatie van deze plannen wordt vegetatie verwijderd en wordt grond vergraven. Er zullen geen bomen worden gekapt aangezien deze niet aanwezig zijn. In figuur 3 is een tekening opgenomen van de toekomstige situatie. Figuur 3. Inrichtingsplan van de toekomstige situatie. De locatie van de te slopen schuur is weergegeven met het gele vlakje. Bron: BügelHajema Adviseurs, 26-11-2025.
PLANNING WERKZAAMHEDEN De sloop van de bebouwing zal buiten de kwetsbare voortplantingsperiode voor huismus en vleermuizen plaatsvinden, vanaf eind oktober, na de paartijd van vleermuizen. Mocht afwijking van de voorgenomen planning nodig blijken, dan wordt dit afgestemd met de begeleidend ecoloog en de provincie.
Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 8 3 Onderzoek Uitvoering onderzoek In december 2024 is een natuurtoets uitgevoerd waaruit naar voren is gekomen dat het te slopen pand mogelijk in gebruik is door huismus en gewone dwergvleermuis en ruige dwergvleermuis (BügelHajema, 2025). Hierbij konden kraam - en winterverblijfplaatsen wo rden uitgesloten, vanwege het lage bufferingsgehalte van het dak. Het dak heeft een rieten dakbeschot met daarop direct de dakpannen. Zo kan er geen stabiel binnenklimaat ontstaan dat nodig is voor een kraamverblijfplaats of winterverblijfplaats. Een onderzoek naar kraamverblijfplaatsen is zodoende niet nodig. Een huismusonderzoek is tevens niet noodzakelijk onder de Handreiking, mits rekening met deze soorten wordt gehouden in het mitigatieplan. Zie hiervoor hoofdstuk 5. Resultaten Op basis van expert judgement is beoordeeld dat in het gebouw hooguit één zomer - en/of paarverblijfplaats van naar verwachting gewone of ruige dwergvleermuis worden verwacht. Op basis van het aantal potentieel geschikte broedplekken worden hooguit vijf nesten van huismus verwacht.
Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 9 4 Verbodsbepalingen Vanwege het feit dat geen nader onderzoek naar huismus of onderzoek naar paarverblijfplaatsen van vleermuizen heeft plaatsgevonden , kan de aanwezigheid van nesten van huismus of paarverblijfplaatsen van vleermuizen niet uitgesloten worden. Gezien de grootte van het plangebied en op basis van de resultaten van het kraamonderzoek is dit echter een aanvaardbaar risico omdat op voorhand w ordt overgecompenseerd. Het vermoeden is dat er zich geen verblijfplaatsen van beschermde soorten binnen het plangebied bevin den, omdat het dak suboptimaal geschikt is. Maar omdat dit niet voor de volle honderd procent kan worden uitgesloten, wordt werkwijze volgens de Handreiking Kleine Initiatieven gevolgd. Het is mogelijk dat bij het uitvoeren van de werkzaamheden verblijfplaatsen van huismus, gewone dwergvleermuis en ruige dwergvleermuis verloren gaan. Het is mogelijk dat bij het uitvoeren van de werkzaamheden verblijfplaatsen van gewone dwergvleermuis en ruige dwergvleermuis verloren gaan. Het verstoren, beschadigen of vernielen van verblijfplaatsen van habitatrichtlijnsoorten is een overtreding van artikel 11.46, lid 1 onder b en d van het Besluit activiteiten leefomgeving, behorende bij de Omgevingswet.
H et verstoren, beschadigen of vernielen van nestplaatsen van vogelrichtlijnsoorten is een overtreding van artikel 11.37, lid 1 onder b en d van het Besluit activiteiten leefomgeving, behorende bij de Omgevingswet. Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 10 5 Mitigerende maatregelen 5.1 Algemeen Ten aanzien van huismus en vleermuizen worden maatregelen genomen om de functionaliteit van het leefgebied en de gunstige staat van instandhouding te waarborgen en worden maatregelen genomen om aan de zorgplicht te voldoen. De maatregelen zijn voornamelijk gebaseerd op de kennisdocumenten voor huismus en vleermuizen van BIJ12. 1. Dit ecologisch werkprotocol (EWP) is op de locatie aanwezig en onder alle betrokken partijen bekend. In het bijzonder dienen de uitvoerend op de projectlocatie op de hoogte te zijn. Werkzaamheden worden aantoonbaar conform dit protocol uitgevoerd. 2. De werkzaamheden worden begeleid door een ter zake kundige ecologisch begeleider met kennis op het gebied van vleermuizen. 3. De werkzaamheden dienen uitgevoerd te worden conform de bepalingen in dit ecologisch werkprotocol. 4. Door de ecologisch begeleider wordt een ecologisch logboek bijgehouden. Hierin worden maatregelen vastgelegd, bedoeld om schade aan beschermde soorten te voorkomen.
Daarbij wordt omschreven welke soort betrokken was en welke maatregelen zijn genomen op wel ke datum en locatie. Het gaat daarbij vooral om het registreren van uitvoering, keuzes, afwegingen bij het handelen volgens de voorschriften en hoe wordt omgegaan met onverwachte soorten of situaties. Op deze manier kan in geval van controle of handhaving eenvoudig worden aangetoond dat er zorgvuldig gewerkt wordt. Het ecologisch logboek is te allen tijde samen met dit EWP op locatie aanwezig. 5. Afwijking van het EWP is alleen mogelijk na overleg met de ecologisch begeleider en indien nodig met het bevoegd gezag. 6. Bij het onverwacht aantreffen van beschermde soorten -zoals vleermuizen of nesten van broedvogels- worden de betreffende werkzaamheden gestaakt en wordt direct contact gezocht met de ecologisch begeleider. Vervolgens wordt in overleg bepaald hoe de werkzaamheden op een zorgvuldige wijze binnen de kaders van de Omgevingswet kunnen worden uitgevoerd. 7. Bij uitvoering van de werkzaamheden wordt lichtuitstraling op de naastgelegen houtsingel voorkomen. Dit gebeurt door enkel bij daglicht te werken of indien dit niet mogelijk blijkt enkel te werken met naar beneden gerichte lichtarmaturen. 5.2 Maatregelen om de functionaliteit te waarborgen In het kader van de mitigerende maatregelen worden drie fasen onderscheiden: 1.
maatregelen die voorafgaand aan de werkzaamheden moeten worden genomen om de beschermde soorten een tijdelijke voorziening voor de duur van de werkzaamheden te bieden; Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 11 2. maatregelen die voorafgaand aan de daadwerkelijke sloopwerkzaamheden moeten worden genomen om eventuele nest- en verblijfplaatsen ongeschikt te maken; 3. maatregelen om de beschermde soorten een definitieve verblijfplaats in de nieuwe situatie te bieden. Vervangende voorzieningen voorafgaand aan de sloopwerkzaamheden In de te slopen bebouwing worden hooguit vijf huismusnesten en één zomer- en/of paarverblijfplaats van vleermuizen verwacht. Op basis hiervan is het op grond van het kennisdocument Huismus (BIJ12, 2023), nodig om per nest twee vervangende nestplaatsen aan te bieden. Het beste worden deze tien kasten geplaatst aan de omliggende woningen aan de Lytsebuorren. Hiervoor worden kasten van het type NK MU 08 van Vivara Pro geadviseerd (figuur 4). Voor de vleermuizen is het nodig om vier vervangende nestkasten aan te bieden. Ook hier geldt dat ze aan de naastgelegen woningen aan de Lytsebuorren worden geplaatst. Hiervoor worden kasten van het type VK WS 01 van Vivara Pro geadviseerd (figuur 5). Figuur 4 en 5.
Geadviseerde mussenkast (NK MU 08) en vleermuiskast (VK WS 01) van Vivara Pro Bij de plaatsbepaling en het ophangen van de kasten wordt een ter zake kundige op het gebied van huismus en vleermuizen betrokken. Bij het ophangen van de kasten wordt onder meer rekening gehouden met de volgende eisen: HUISMUS - Zo dicht mogelijk in de buurt bij de schuur, maar minimaal binnen een afstand van 200 m. - Plaatsing minimaal drie maanden voordat de schuur gesloopt wordt. - Minimaal op een hoogte van drie meter. - Meerdere nestplaatsen worden bij elkaar geplaatst, maar minimaal 50 cm uit elkaar. - Georiënteerd op het noorden of oosten (i.v.m. te warm worden in de zon). - Zo veel mogelijk in de directe omgeving van struikgewas, bosjes of hagen.
Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 12 VLEERMUIZEN − Zo dicht mogelijk in de buurt bij de schuur. Een straal van maximaal 50 m wordt geadviseerd, met een uiterste van 200 m. − Plaatsing minimaal drie maanden voordat de schuur gesloopt wordt, in de periode begin april t/m eind oktober (actieve seizoen). − Een vrije aanvliegroute moet beschikbaar zijn van drie meter onder de kast en minimaal één meter voor de kast. − Georiënteerd op het zuiden of westen. − Op een locatie waar geen direct kunstlicht op schijnt. − Kasten worden per twee stuks geplaatst. Het kennisdocument gewone dwergvleermuis en huismus schrijven een gewenningsperiode van een drie maanden voor. De kasten worden in de zomer van 2025 opgehangen, maar in elk geval voor begin augustus. Zodoende is er voldoende gewenningstijd voor de vleermuizen om aan de nieuwe verblijven te wennen en deze in gebruik te nemen. Ongeschikt maken schuur Het pannendak heeft openingen en ruimtes die geschikt zijn voor huismus en vleermuizen. Minimaal een week voordat de schuur gesloopt wordt, wordt deze ongeschikt gemaakt voor vogels en vleermuizen. Door de openingen in het dak en de gegolfde dakpannen is het gebruik van exclusionflaps niet mogelijk. Om deze reden wordt ongeschikt gemaakt door openingen in het dak te creëren, waardoor het microklimaat wordt verstoord.
De eerste rij van het pannendak wordt verwijderd, zodat er tocht en regen in de daklagen komt. Tevens worden bestaande openingen op het dak groter gemaakt zodat het microklimaat onder het dak verstoord wordt. Dit wordt onder begeleiding van een ecoloog uitgevoerd. Indien dit ter plaatse nodig blijkt, worden eventuele ruimtes afgedicht, zodat hier geen vogels of vleermuizen meer in kunnen komen. Dit wordt gedaan nadat door een ecoloog is gecontroleerd of zich dieren in deze ruimtes bevinden. Het ongeschikt maken vindt plaats bij gunstige weersomstandigheden (droog, weinig wind en avond - temperaturen van minimaal 10˚C) en wordt uitgevoerd onder begeleiding van een deskundige op het gebied van vleermuizen en broedvogels. Drie dagen na het ongeschikt maken, waarbij de avondtemperatuur minimaal 10˚C is geweest, wordt een avondcontrole uitgevoerd met een batdetector om te controleren of geen vleermuizen in de schuur aanwezig zijn. Indien dat wel het geval is, worden de maatre gelen voor ongeschikt maken herhaald en uitgebreid. Indien blijkt dat huismussen in het najaar nog gebruik maken van de daklagen worden de werkzaamheden direct stil gelegd en wordt in samenspraak met de ecoloog een plan van aanpak bepaald.
Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 13 Zodra duidelijk is dat zich geen vleermuizen en huismussen in de schuur bevinden kan de schuur gesloopt worden. Permanente voorzieningen De hierboven genoemde vervangende nestkasten volstaan niet als permanent alternatief. Daarom worden in de toekomstige bebouwing permanente nestvoorzieningen voor huismus en vleermuizen gerealiseerd. De exacte invulling van de nieuwbouw is nog niet bekend. HUISMUS Op de locatie worden nieuwe woningen gebouwd. In deze woningen worden minimaal tien inbouwnestkasten voor huismus in de muur ingebouwd van het type IB MU 07 van Vivara Pro. Hiervoor gelden de volgende voorwaarden: − Zo dicht mogelijk in de buurt van de oorspronkelijke nestplaatsen. − Plaatsing minimaal op een hoogte van drie meter. − Meerdere nestplaatsen worden bij elkaar geplaatst, maar minimaal 50 cm uit elkaar. − Georiënteerd op het noorden of oosten (i.v.m. te warm worden in de zon). − Zo veel mogelijk in de directe omgeving van struikgewas, bosjes of hagen. Deze dienen dus ook te worden aangelegd bij het realiseren van de woningen. Bij de plaatsing van de kasten wordt een deskundige op het gebied van huismussen betrokken. VLEERMUIZEN In de nieuwe woningen worden minimaal vier vleermuiskasten in de gevels ingebouwd van het type IB VL 05 van Vivara Pro.
− Zo dicht mogelijk in de buurt van de oorspronkelijke verblijfplaats. − Een vrije aanvliegroute moet beschikbaar zijn van drie meter onder de kast en minimaal één meter voor de kast. − Georiënteerd op het zuiden of westen. − Op een locatie vrij van kunstlicht (e.g. niet naast een lantaarnpaal). − Kasten worden per twee stuks geplaatst. Bij de plaatsing van de kasten wordt een ter zake kundige op het gebied van vleermuizen betrokken. Om ervoor te zorgen dat huismus en vleermuizen behalve verblijfplaatsen ook foerageergebied hebben, wordt de woonwijk zo veel mogelijk groen ingericht met inheemse kruiden en struiken. Nectarplanten zorgen voor insecten die voor voedselvoorziening zorgen voor huismus en vleermuizen. Struiken en hagen bieden huismus schuilgelegenheid, wat een essentieel onderdeel is van het functioneel leefgebied. Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 14 ECOLOGISCHE PLUS Ter compensatie zijn tien kasten voor huismus en vier kasten voor vleermuizen verplicht. Het wordt aanbevolen om in alle nieuw te bouwen woningen voorzieningen voor vleermuizen, huismussen en eventueel ook gierzwaluwen aan te bieden. Als er in elke woning ruim voldoende gelegenheid bestaat, verlicht dit de druk op bestaande woningen en wordt een positieve impact bewerkstelling op de staat van instandhouding van deze soorten.
5.3 Staat van instandhouding Er zijn geen gegevens bekend over de lokale populatie van de relevante soorten. Wel is het zo dat huismus, gewone dwergvleermuis en ruige dwergvleermuis alle zeer algemene soorten zijn. Alle soorten komen verspreid over heel Nederland voor. Het broedvogela antal van huismus bevindt zich sinds 2005 landelijk in een voorzichtig stijgende lijn. Met het verloren gaan van vijf nesten van huismus en één kleine vleermuisverblijfplaats wordt niet verwacht dat dit een negatief effect heeft op de lokale staat van instandhouding. 5.4 Zorgplicht De Wet natuurbescherming kent een zorgplicht. Als volgens bovengenoemde maatregelen wordt gewerkt wordt al voor een groot deel invulling gegeven aan de zorgplicht. Mocht onverhoopt toch een huismus, vleermuis of andere beschermde soort worden aangetroffen, dan worden de werkzaamheden stilgelegd en wordt met een ecoloog bekeken welke maatregelen nodig zijn. Verder kan het weiland ten minste een week voor de start van de werkzaamheden worden gemaaid. Hierdoor wordt het plangebied onaantrekkelijk voor algemene zoogdieren en amfibieën waarvoor in de provincie Fryslân een vrijstelling van de verbodsartikelen van de Wnb bij ruimtelijke ontwikkelingen geldt.
Op deze manier hebben deze soorten de tijd om zich te verplaatsen naar een nieuwe locatie buiten de invloedsfeer van de werkzaamheden, zodat wordt voldaan aan de zorgplicht die geldt voor deze vrijgestelde soorten. Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 15 6 Verantwoording Deskundigheid Het werkprotocol is opgesteld door ecologen van BügelHajema Adviseurs. BügelHajema Adviseurs is een allround adviesbureau voor ruimtelijke ordening en milieu en heeft een brede ervaring met het opstellen van activiteitenplannen. Het bureau is aangesloten bij Netwerk Groene Bureaus. BügelHajema Adviseurs is gemachtigd voor het doen van veldwerk in het kader van de Wet natuurbescherming door het Netwerk Groene Bureaus en heeft een brede ervaring op dit gebied. Tevens is BügelHajema Adviseurs gemachtigd om gebruik te maken van de Handre iking Kleine Initiatieven, vanwege haar lidmaatschap van het NGB. Kennisdocumenten Het werkprotocol is grotendeels gebaseerd op de Kennisdocumenten voor huismus (versie 2.1 februari 2023) en gewone dwergvleermuis (versie 2.0, april 2024) en ruige dwergvleermuis (versie 2.0, september 2024) die door BIJ12 zijn opgesteld. De kennisdocumenten bevatten ecologische informatie over de betreffende soorten, richtlijnen voor onderzoek en de ef fectbeoordeling en voorbeelden van beschermingsmaatregelen.
7 | Literatuur − | BIJ12 (2023). Kennisdocument huismus versie 2.1 februari 2023 − | BIJ12 (2024). Kennisdocument gewone dwergvleermuis versie 2.0 april 2024 − | BIJ12 (2024). Kennisdocument ruige dwergvleermuis, versie 2.0 september 2024 − | BügelHajema Adviseurs (2025). Natuurtoets Bitgumerdyk, Menaam − | JM Ecologie i.s.m. Provincie Fryslân (2023), Handreiking Kleine Initiatieven, september 2023 − | Sovon | (2023) | Huismus. | Staat van | instandhouding. | https://stats.sovon.nl/stats/soort/15910 Geraadpleegd op 10-06-2025 Ecologisch werkprotocol Bitgumerdyk Menaam - Handreiking Kleine Initiatieven - - 26 november 2025 | 16 Colofon Opdrachtgever Lont B.V. Projectnummer P003081 BügelHajema Adviseurs bv Bureau voor Ruimtelijke Ordening en Milieu BNSP Balthasar Bekkerwei 76 8914 BE Leeuwarden T 058-21 52 515 E info@bugelhajema.nl W www.bugelhajema.nl Vestigingen te Assen, Leeuwarden en Amersfoort TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Bijlage 8 AERIUS-berekening 257
Berekening stikstofdepositie Uitbreiding Bitgumerdyk te Menaam DEFINITIEF Berekening stikstofdepositie Uitbreiding Bitgumerdyk te Menaam DEFINITIEF Inhoud Rapport en bijlage 25 november 2025 Projectnummer P003081 25 november 2025 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Wettelijk kader 4 3 Ligging plangebied 6 Invoergegevens AERIUS 7 3.1 Emissie mobiele werktuigen op de locatie (bron 1) 8 3.2 Werkverkeer (bron 2, 3 en 4) 8 3.3 Verkeersgeneratie woningen (bron 5 en 6) 10 3.4 Totale emissie 11 4 Model 12 5 Rekenresultaten en conclusie 13 25 november 2025 3 1 Inleiding In het kader van het TAM-IMRO Omgevingsplan Uitbreiding Bitgumerdyk in Menaam is de depositie van stikstof ten gevolge van de bouw en het gebruik de ontwikkeling aan de Bitgumerdyk te Menaam in de gemeente Waadhoeke, berekend. Het plan maakt de bouw van 53 woningen mogelijk op een locatie in het niet stedelijk woonmilieu. De omvang van het plan is op de onderstaande afbeelding weergegeven. De depositie van stikstof in stikstofgevoelige Natura 2000 -gebieden ten gevolge van de emissie van NO x en NH 3 van deze ontwikkeling, alsmede van het verkeer van en naar de locatie i s berekend met het programmapakket AERIUS (25 november 2025). Dit rapport vormt een toelichting op de berekening.
Afbeelding 1 – Omvang plangebied Leeswijzer In het volgende hoofdstuk wordt ingegaan op het wettelijk kader van de Omgevingswet bij vergunningaanvragen of de wijziging van het omgevingsplan. Vervolgens komt in hoofdstuk 3 de ligging van het plangebied ten opzichte van de meest nabijgelegen Nature 2000-gebieden aan bod. Hoofdstuk 4 is gewijd aan de invoergegevens van het programmapakket AERIUS en hoofdstuk 5 geeft het model weer. In het laatste hoofdstuk worden de rekenresultaten en conclusies besproken.
25 november 2025 4 2 Wettelijk kader De Omgevingswet regelt de bescherming van Natura 2000 -gebieden, bossen en specifieke dier - en plantsoorten. De bescherming van de Natura 2000 -gebieden is verankerd in het onderdeel gebiedsbescherming. Plannen en projecten met negatieve effecten op deze gebieden zijn vergunningplichtig. Relevant daarbij is dat het onderdeel gebiedsbescherming een externe werking kent. Van externe werking is sprake als activiteiten buiten een Natura 2000-gebied van invloed zijn op de natuurwaarden in een Natura 2000-gebied. In Nederland zijn 162 Natura 2000 -gebieden gelegen. In 130 van deze gebieden komen stikstofgevoelige habitats of leefgebieden van soorten voor. Dit betekent dat een verdere toename van stikstofdepositie tot een negatief effect kan leiden. Derhalve dient bi j een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling onderzocht te worden of er stikstofdepositie in stikstofgevoelige Natura 2000 -gebieden plaatsvindt. Dit geldt voor een activiteit waar een omgevingsvergunning voor noodzakelijk is, maar ook voor een wijziging van het omgevingsplan dat nieuwe ontwikkelingen mogelijk maakt. Ondanks dat bij een wijziging van het omgevingsplan onder de Omgevingswet het niet langer noodzakelijk is om de uitvoerbaarheid van het plan aan te tonen, moet wel onderzocht worden of een ontwikkeling op de betrokken locatie in beginsel mogelijk is .
Hiernaast geldt op grond van artikel 1.6 Omgevingswet in samenhang met artikel 11.6 Bal een zorgplicht voor omgevingsvergunningen en het wijzigen van het omgevingsplan. Een te hoge stikstofdepositie kan tot een negatief effect leiden, waardoor de kans bestaat dat de wijziging van het omgevingsplan niet kan worden vastgesteld indien dit negatief effect niet kan worden voorkomen door bijvoorbeeld de toepassing van mitigerende maatregelen. Kwetsbaarheid van stikstof gevoelige natuurgebieden Niet alle Natura 2000-gebieden met voor stikstof gevoelige habitats of leefgebieden voor soorten zijn even kwetsbaar voor een toename van de stikstofdepositie. Wanneer het gebieden betreft waar zich habitats of leefgebieden van soorten bevinden waarvan de kritische depositiewaarde lager is dan de achtergrondwaarde voor stikstof, dan is sprake van een overgevoelig gebied. In die gebieden moet de toename van zelfs een minimale stikstofdepositie al als significant negatief worden beschouwd. In die gebieden kan een toename van de stikstofdepositie met meer dan 0,00 mol N/ha/jaar dan ook niet worden toegestaan. In gebieden waar de kritische depositiewaarde hoger is dan de achtergrondwaarde, is weliswaar sprake van een negatief effect bij een toename van de stikstofdepositie, maar deze wordt pas significant negatief wanneer de toename zo groot is dat de kritische depositiewaarde wordt overschreden.
In dergelijke gebieden is dus meer ruimte voor een toename van de stikstofdepositie. Saldering Om een ruimtelijke ontwikkeling waarbij sprake is van meer stikstofdepositie op een stikstofgevoelig Natura 2000-gebied mogelijk te maken, kan gebruik worden gemaakt van intern of extern salderen. Door middel van salderen zorgt de initiatiefnemer ervoor da t de netto stikstofemissie niet toeneemt. Dit kan door middel van het staken van stikstof emitterende activiteiten binnen het project - of 25 november 2025 5 plangebied zelf (intern salderen) of het staken van stikstof emitterende activiteiten op een locatie buiten het project- of plangebied van de ruimtelijke ontwikkeling (extern salderen). Bij de toepassing van intern of extern salderen gelden belangrijke voorwaarden, namelijk: om intern te mogen salderen, moet er sprake zijn van één project of één plan waarbij sprake is van één locatie waarbinnen de te salderen activiteiten zich bevinden; zowel intern als extern salderen word en aangemerkt als een mitigerende of verzachtende maatregel in de zin van artikel 6, lid 3 van de Habitatrichtlijn en mogen dus alleen plaatsvinden in het kader van een passende beoordeling.
Stikstofregistratiesysteem Naast saldering bestaat er de mogelijkheid voor woningbouwprojecten , waarbij sprake is van een stikstofdepositie op een stikstofgevoelig Natura 2000 -gebied, om de projecten mogelijk te maken via het stikstofregistratiesysteem. In dit stikstofregistratiesysteem wordt alle stikstofruimte van stikstofreducerende maatregelen opgeslagen. De door deze maatregelen beschikbaar gekomen ruimte kan voor maximaal 70% worden besteed aan economische ontwikkelingen. 25 november 2025 6 3 Ligging plangebied Zoals in de inleiding is aangegeven, ligt het plangebied aan de Bitgumerdyk te Menaam. Op de onderstaande afbeelding is de ligging van het plangebied ten opzichte van de meest nabijgelegen Natura 2000-gebieden weergegeven. Afbeelding 2 – Ligging plangebied ten opzichte van de meest nabijgelegen Natura 2000-gebieden De meest nabijgelegen Natura 2000-gebieden zijn: - Waddenzee, gelegen op een afstand van circa 9,5 km; - Groote Wielen, gelegen op een afstand van circa 12,3 km; - Alde Feanen, gelegen op een afstand van circa 17,5 km.
25 november 2025 7 Invoergegevens AERIUS Met behulp van AERIUS kan de depositie als gevolg van de emissies van NO x en NH3 op Natura 2000- gebied worden berekend. Om de berekening te kunnen maken, moeten stikstofbronnen worden ingevoerd die bij het project of plan zullen worden gebruikt. In AERIUS zijn voor diverse bronnen standaard emissiekengetallen opgenomen op basis waarva n de emissies van NO x en NH 3 kunnen worden bepaald. Het gaat dan om bronnen die worden gebruikt tijdens de sloop -, aanleg - en/of bouwfase en bronnen die later tijdens het gebruik van het project of plan worden ingezet. Het gaat om bijvoorbeeld (mobiele) werktuigen, maar ook om het verkeer op, van en naar het terrein. Hoe bronnen moeten worden bepaald, is uitgewerkt in het handboek “Werken met AERIUS Calculator”. Conform dit handboek dient bijvoorbeeld de verkeersgeneratie te worden beschouwd. Niet alleen het handboek speelt daarbij een rol. Ook gerechtelijke uitspraken zijn van belang. Zo blijkt uit jurisprudentie dat de gevolgen voor het milieu van het af - en aanrijdend verkeer niet meer aan de ruimtelijke ontwikkeling d ient te worden toegerekend wanneer dit verkeer kan worden geacht te zijn opgenomen in het heersende verkeersbeeld.
Dit is het geval wanneer het aan - en afrijdende verkeer zich door zijn snelheid en rij- en stopgedrag nog niet, dan wel niet meer onderscheidt van het overige verkeer dat zich op de betrokken weg bevindt. D e berekening heeft dienovereenkomstig plaatsgevonden. Door de opdrachtgever is aangegeven dat de woningen gasloos worden uitgevoerd. Dit betekent dat geen rekening behoeft te worden gehouden met een emissie van NOx ten behoeve van de verwarming. Dit wordt geborgd in de ruimtelijke procedure. Ten behoeve van de werkzaamheden en de verkeersgeneratie van de woningen zijn de volgende invoergegevens in AERIUS gebruikt (zie afbeelding 3). 3.1 | Emissie mobiele werktuigen op de locatie (bron 1) Omdat het type te bouwen woning nog kan veranderen is in de berekening worstcase uitgegaan van de bouw van 53 vrijstaande woningen. | Naast de bouw van woningen is | 4.000 m2 | verharding opgenomen en de aanleg van 6.000 m3 watergangen. In de navolgende tabel zijn de invoergegevens van de mobiele werktuigen op de bouwlocatie weergegeven. Voor de invoergegevens van mobiele werktuigen op de locatie is gebruik gemaakt van aannames | afkomstig | uit | een | door | BügelHajema | Adviseurs | bijgehouden | bronbestand | en ervaringscijfers binnen de gemeente.
Dit bronbestand bevat gemiddelde cijfers over de inzet van mobiele werktuigen op de locatie en zijn verkregen door jarenlange ervaring met stikstofberekeningen. Met betrekking tot het verbruik van het aantal liters brandstof en het percentage AdBlue is aangesloten bij het onderzoek van TNO (AUB (AdBlue verbruik, Uren, en Brandstofverbruik): een robuuste schatting van NOx en NH3 uitstoot van mobiele werktuigen, TNO 2024 R12305). Op basis van dit onderzoek is voor stage IV mobiele werktuigen uitgegaan van 6% AdBlue ten opzichte van het aantal liters verbruikte brandstof. Tabel 1. Emissie mobiele werktuigen bouwlocatie Functie | Aantal | Werktuig | kW | Stage | Eenheid | Draai- | Verbruik | Totaal | Emissie NOx uren | liters | Verbrui /uur | k liters Bouw | 53 | graafmachine | 200 | Stage IV | 8 | u/ | won. | 424 uur | 19,86 | 8.421 | 47,7 kg woningen | 53 | kraan | 200 | Stage IV | 8 | u/ | won. | 424 uur | 19,86 | 8.421 | 47,7 kg 53 | heistelling | 200 | Stage IV | 4 | u/ | won. | 212 uur | 19,86 | 4.210 | 23,6 kg 53 | betonstorter | 200 | Stage IV | 4 | u/ | won. | 212 uur | 19,86 | 4.210 | 23,6 kg 53 | verreiker | 60 | Stage IV | 4 | u/ | won.
| 212 uur | 6,34 | 1.344 | 8,2 kg Verharding | 4.000 | m2 | graafmachine | 100 | Stage IV | 2 | u/ | 100 m2 | 80 uur | 19,86 | 1.589 | 9,1 kg 4.000 | m2 | kraan | 100 | Stage IV | 1 | u/ | 100 m2 | 40 uur | 19,86 | 794 | 4,3 kg 4.000 | m2 | betonstorter | 10 | Stage IV | 1 | u/ | 100m2 | 40 uur | 2,51 | 100 | 2,2 kg Terrein- | 6.000 | m3 | graafmachine | 200 | Stage IV | 2 | min/ | 1 m3 | 200 uur | 19,86 | 3.972 | 22,6 kg inrichting Totale emissie in kg NOx /jaar | 189,1 | kg De totale emissie van mobiele werktuigen bedraagt 189,1 kg NOx/jr en 7,9 kg NH3/jr. 3.2 | Werkverkeer (bron 2, 3 en 4) Werkverkeer, rijdend verkeer (bron 2) Wat betreft het werkverkeer is rekening gehouden met het volgende aantal ritten per jaar. Voor de berekening is uitgegaan van gemiddelden, gebaseerd op het bronbestand. 25 november 2025 | 8 Tabel 2. Ritproductie werkverkeer Functie | Aantal | Verkeer | Eenheid | Aantal Woningen | 53 | Licht verkeer | 100/won. | 5.300 53 | Middelzwaar verkeer | 20/won. | 1.060 53 | Zwaar verkeer | 4/won.
| 212 Verharding | 4.000 m2 | Licht verkeer | 20/100 m2 | 800 4.000 m2 | Middelzwaar verkeer | 0/100 m2 | 0 4.000 m2 | Zwaar verkeer | 20/100 m2 | 800 Terreininrichting | 6.000 m3 | Licht verkeer | 20/100 m3 | 1.200 (watergangen) | 6.000 m3 | Middelzwaar verkeer | 20/100 m3 | 1.200 6.000 m3 | Zwaar verkeer | 0/100 m3 | 0 Licht verkeer | 7.300 Totaal | Middelzwaar verkeer | 2.260 Zwaar verkeer | 1.012 Bij de indeling van verkeer in licht, middelzwaar en zwaar (vracht)verkeer is uitgegaan van de voertuigcategorieën van Informatiepunt leefomgeving (IPLO, tabel 3). Tabel 3. Bepaling voertuigcategorieën (IPLO) Categorie | Alledaagse omschrijving Lichte motorvoertuigen | - | alle personenauto’s - | bestelauto’s - | kleine vrachtauto’s Middelzware motorvoertuigen | - voertuigen | met | voertuiggewicht kleiner dan 20 ton Zware motorvoertuigen | - voertuigen | met | voertuiggewicht groter dan 20 ton De totale emissie van het rijdend werkverkeer bedraagt 37 kg NOx/jr en 0,8 kg NH3/jr. Werkverkeer, koude start (bron 3) Voor de koude start is er bij het werkverkeer vanuit gegaan dat alleen de lichte motorvoertuigen geheel afkoelen (langer dan 2 uur). Doordat de motor langer dan 2 uur heeft stilgestaan is er sprake van extra emissie door deze koude start. Conform het handb | oek is deze emissie als vlakbron ingetekend waarbij wordt uitgegaan van een open terrein.
Voor de koude start wordt uitgegaan van de helft van het aantal verkeersbewegingen omdat een | voertuig naar het terrein rijdt, daar afkoelt en weer het terrein verlaat | . In de berekening is | uitgegaan van | 3.650 koude starts van lichte motorvoertuigen per jaar. Voor het vrachtverkeer wordt ervan uitgegaan dat deze naar de locatie komen om te laden en te lossen. Er wordt ervan uitgegaan dat deze voertuigen kort op de locatie aanwezig zijn, en daarmee geen koude start maken. De totale emissie van het werkverkeer koude start bedraagt 1,0 kg NOx/jr en 0,2 kg NH3/jr. Stationair draaien vrachtwagens (bron 4) Conform | de ‘Instructie Gegevensinvoer voor AERIUS Calculator 2025’ is voor dit project worstcase rekening gehouden met het stationair draaien van vrachtwagens. Hierbij is ervan uitgegaan dat een vrachtwagen gemiddeld 7 minuten stationair draait op de bouwlocatie. | Dit is voor het laden en lossen 25 november 2025 | 9 van producten en goederen. Voor het berekenen van de emissie is gebruik gemaakt van cijfers van TNO, bijlage 1 Stationaire emissies wegverkeer. Het stationair draaien is gemodelleerd als vlakbron aangezien de vrachtwagens naar alle waarschijnlijkheid verdeeld over het gehele terrein zullen laden en lossen. Tabel 4.
Stationair draaien vrachtverkeer Aantal | Tijd/uur | NOx (gr/uur) | NOx (kg) | NH3 (gr/uur) | NH3 (kg) middelzwaar | 1.130 | 131,83 | 61,18 | 8,07 | 0,72 | 0,10 zwaar | 506 | 59,03 | 77,71 | 4,59 | 1,01 | 0,06 Totaal | 12,65 | 0,15 De totale emissie van het stationair draaien van vrachtwagens bedraagt | 12,65 kg NOx/jr en 0,15 kg NH3/jr. 3.3 | Verkeersgeneratie woningen (bron 5 en 6) Verkeersgeneratie, rijdend verkeer (bron | 5) In het model is het verkeer van en naar | de woningen opgenomen, waarbij gebruik is gemaakt van CROW-publicatie | 744, | augustus | 2024. | Daarbij | is | gebruikgemaakt | van | onderstaande | met | als uitgangspunten ‘niet stedelijk’ en ‘rest bebouwde kom’. Omdat de verdeling van de woningtypes nog niet vaststaat, is er worstcase uitgegaan van de kencijfers voor een vrijstaande woning (maximaal 8,6 ritten licht verkeer per etmaal). Dit houdt in dat rekening moet worden gehouden met naar boven afgerond 456 ritten per etmaal. Daarnaast is er nog gerekend met 4 ritten middelzwaar verkeer ten behoeve van pakketbezorging. De totale emissie van de verkeersgeneratie rijdend verkeer | van de | woningen | in de gebruiksfase bedraagt in dat geval 118,6 kg NOx/jr en 5,5 kg NH3/jr. Verkeersgeneratie, koude start (bron 6) Voor de koude start is er bij de verkeersgeneratie vanuit gegaan dat alleen de lichte motorvoertuigen geheel afkoelen (langer dan 2 uur).
Doordat de motor langer dan 2 uur heeft stilgestaan is er sprake van extra emissie door deze koude start. Conform het | handboek is deze emissie als vlakbron ingetekend waarbij wordt uitgegaan van een open terrein. Voor de koude start wordt worstcase uitgegaan van de helft van het aantal verkeersbewegingen omdat een | voertuig naar het terrein rijdt, daar afkoelt en weer het terrein verlaat. In de berekening is rekening gehouden met 228 koude starts van lichte motorvoertuigen per etmaal. Voor het vrachtverkeer wordt ervan uitgegaan dat deze naar de locatie komen om te laden en te lossen. Er wordt | ervan uitgegaan dat deze voertuigen kort op de locatie aanwezig zijn, en daarmee geen koude start maken. De totale emissie van de verkeersgeneratie koude start bedraagt 22,6 kg NOx/jr en 3,7 kg NH3/jr. 25 november 2025 | 10 25 november 2025 11 3.4 Totale emissie De totale emissie van het project in de aanleg - en gebruiksfase bedraagt 380,9 kg NOx/jr en 18,3 kg NH3/jr. 25 november 2025 12 4 Model De emissie en depositie van het plan zijn bepaald met behulp van het AERIUS pakket ( 25 november 2025). In de berekening is uitgegaan van het rekenjaar 202 5. Indien het plan later zal worden uitgevoerd, kan deze berekening als worstcase worden beschouwd. In latere rekenjaren zal de emissiefactor van onder andere verkeersbewegingen namelijk afnemen.
Navolgend is van het model een afbeelding opgenomen. Afbeelding 3 - AERIUS-model Rekenbasis Deze berekening is tot stand gekomen op basis van: AERIUS versie 2025.0.1_20251007_db4f14956b Database versie 2025.0.1_db4f14956b_calculator_nl_stable
25 november 2025 13 5 Rekenresultaten en conclusie De berekening met AERIUS genereert een rekenresultaat en een pdf -bestand waarin wordt geconstateerd dat er geen stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden zijn met een overschrijding van een planbijdrage van meer dan 0,00 mol N/ha/jaar. Dit pdf-bestand is als bijlage toegevoegd. Afbeelding 4 - Rekenresultaat Er treedt door de stikstofdepositie geen negatief effect op in het kader van de Omgevingswet beschermde Natura 2000-gebieden. Het aspect stikstof staat nadere besluitvorming niet in de weg.
25 november 2025 14 Bijlage Dit document geeft een overzicht van de invoer en rekenresultaten van een Projectberekening met AERIUS Calculator. De berekening is uitgevoerd binnen Natura - gebieden, op rekenpunten die overlappen met stikstofgevoelige habitattypen en/of leefgebieden, gekoppeld aan een aangewezen soort, of nog onbekend maar mogelijk wel relevant, en waar tevens sprake is van een overbelaste of bijna overbelaste situatie voor stikstofdepositie. Overzicht Detailgegevens per emissiebron Resultaten Samenvatting situaties Deze PDF is een digitaal bestand dat weer in te lezen is in AERIUS. Meer toelichting over de PDF en AERIUS kunt u vinden in de handleidingen of op onze website.
Projectberekening Contactgegevens Rechtspersoon - Inrichtingslocatie Bitgumerdyk, - Menaam Activiteit Omschrijving Uitbreiding Bitgumerdyk Menaam Toelichting Aanleg- en gebruiksfase woningen Berekening AERIUS kenmerk Rm wfdKe QT Datum berekening november , : Rekencon guratie OwN -rekengrid Totale emissie Rekenjaar Emissie NH ₃ Emissie NO ₓ Aanleg- en gebruiksfase - Beoogd , kg/j , kg/j Resultaten Hoogste bijdrage Hexagon Gebied Aanleg- en gebruiksfase - Beoogd - Gekarteerd oppervlak met toename (ha) - Gekarteerd oppervlak met afname (ha) - Grootste toename - Grootste afname - Projectberekening 2/9Rm28wfdKe1QT (25 november 2025) Aanleg- en gebruiksfase (Beoogd), rekenjaar Emissiebronnen Emissie NH ₃ Emissie NO ₓ Mobiele werktuigen | Mobiele werktuigen , kg/j , kg/j Verkeer | Koude start: overig | Koude start werkverkeer , kg/j , kg/j Anders... | Stationair draaien vrachtwagens , kg/j , kg/j Verkeer | Koude start: overig | Koude start verkeersgeneratie , kg/j , kg/j Verkeersnetwerk , kg/j , kg/j Projectberekening 3/9Rm28wfdKe1QT (25 november 2025) Hoogste af- en toename op (bijna) overbelaste stikstofgevoelige Natura gebieden.
Habitatrichtlijn Vogelrichtlijn Vogelrichtlijn, Habitatrichtlijn Niet bepaald Grootste toename (projectberekening) Grootste afname (projectberekening) Hoogste totaal (achtergrond + projectberekening) De letters bij de bronlabels op de kaart geven bij welke type situaties de bronnen horen: beoogde situatie (B), referentiesituatie (R) en/of salderingssituatie (S). m © OSM & Kadaster Projectberekening 4/9Rm28wfdKe1QT (25 november 2025) Resultaten stikstofgevoelige Natura gebieden situatie "Aanleg- en gebruiksfase" (Beoogd) incl. saldering e/o referentie Er zijn geen resultaten voor deze weergave. Projectberekening 5/9Rm28wfdKe1QT (25 november 2025) Aanleg- en gebruiksfase, Rekenjaar Projectberekening 6/9Rm28wfdKe1QT (25 november 2025) Mobiele werktuigen Naam Mobiele werktuigen Locatie X: , Y: , Oppervlakte , ha NO ₓ , kg/j NH ₃ , kg/j Naam/Stageklasse Brandstof - verbruik/AdBlue verbruik Draaiuren Uittreedhoogte/Warmteinhoud Spreiding/Temporele variatie Stof Emissie Graafmachine kW ( woningen) Stage-IV, - , - kW, diesel, SCR: ja . l/j l/j u/j , m , MW , m Standaard Pro el Industrie NO ₓ NH ₃ , kg/j , kg/j Kraan kW ( woningen) Stage-IV, - , - kW, diesel, SCR: ja . l/j l/j u/j , m , MW , m Standaard Pro el Industrie NO ₓ NH ₃ , kg/j , kg/j Heistelling kW ( woningen) Stage-IV, - , - kW, diesel, SCR: ja .
l/j l/j u/j , m , MW , m Standaard Pro el Industrie NO ₓ NH ₃ , kg/j , kg/j Betonstorter kW ( woningen) Stage-IV, - , - kW, diesel, SCR: ja . l/j l/j u/j , m , MW , m Standaard Pro el Industrie NO ₓ NH ₃ , kg/j , kg/j Verreiker kW ( woningen) Stage-IV, - , - kW, diesel, SCR: ja . l/j l/j u/j , m , MW , m Standaard Pro el Industrie NO ₓ NH ₃ , kg/j , kg/j Graafmachine kW ( m verharding) Stage-IV, - , - kW, diesel, SCR: ja . l/j l/j u/j , m , MW , m Standaard Pro el Industrie NO ₓ NH ₃ , kg/j , kg/j Wals kW ( m verharding) Stage-IV, - , - kW, diesel, SCR: ja l/j l/j u/j , m , MW , m Standaard Pro el Industrie NO ₓ NH ₃ , kg/j , kg/j Trlplaat kW ( m verharding) Stage-IV, - , <= kW, diesel, SCR: nee l/j l/j u/j , m , MW , m Standaard Pro el Industrie NO ₓ NH ₃ , kg/j , kg/j Graafmachine kW ( m watergangen) Stage-IV, - , - kW, diesel, SCR: ja . l/j l/j u/j , m , MW , m Standaard Pro el Industrie NO ₓ NH ₃ , kg/j , kg/j Projectberekening 7/9Rm28wfdKe1QT (25 november 2025) Verkeer | Rijdend verkeer Naam Werkverkeer Links Rechts NO ₓ , kg/j Locatie X: , Y: , Type scherm - - NO ₂ , kg/j Lengte . , m Hoogte - - NH ₃ , kg/j Wegtype Binnen bebouwde kom (normaal) Afstand tot de weg - - Rijrichting Beide richtingen Tunnelfactor Type hoogteligging Normaal Weghoogte t.o.v. maaiveld m Verkeer Maximum snelheid Aantal voertuigbewegingen In le Licht verkeer Voorgeschreven factoren .
, /jaar , % Middelzwaar vrachtverkeer Voorgeschreven factoren . , /jaar , % Zwaar vrachtverkeer Voorgeschreven factoren . , /jaar , % Busverkeer Voorgeschreven factoren , /jaar , % Verkeer | Koude start: overig Naam Koude start werkverkeer Locatie X: , Y: , Oppervlakte , ha NO ₓ , kg/j NH ₃ , kg/j Type voertuig Koude starts Licht verkeer . , /jaar Middelzwaar vrachtverkeer , /jaar Zwaar vrachtverkeer , /jaar Busverkeer , /jaar Anders... Naam Stationair draaien vrachtwagens Locatie X: , Y: , Oppervlakte , ha Wijze van ventilatie Niet geforceerd Temporele variatie Zwaar Verkeer Uittreedhoogte , m Warmteinhoud , MW Spreiding , m NO ₓ , kg/j NH ₃ , kg/j Verkeer | Rijdend verkeer Naam Verkeersgeneratie Links Rechts NO ₓ , kg/j Locatie X: , Y: , Type scherm - - NO ₂ , kg/j Lengte . , m Hoogte - - NH ₃ , kg/j Wegtype Binnen bebouwde kom (normaal) Afstand tot de weg - - Rijrichting Beide richtingen Tunnelfactor Type hoogteligging Normaal Weghoogte t.o.v.
maaiveld m Verkeer Maximum snelheid Aantal voertuigbewegingen In le Licht verkeer Voorgeschreven factoren , /etmaal , % Middelzwaar vrachtverkeer Voorgeschreven factoren , /etmaal , % Zwaar vrachtverkeer Voorgeschreven factoren , /etmaal , % Busverkeer Voorgeschreven factoren , /etmaal , % Projectberekening 8/9Rm28wfdKe1QT (25 november 2025) Verkeer | Koude start: overig Naam Koude start verkeersgeneratie Locatie X: , Y: , Oppervlakte , ha NO ₓ , kg/j NH ₃ , kg/j Type voertuig Koude starts Licht verkeer , /etmaal Middelzwaar vrachtverkeer , /etmaal Zwaar vrachtverkeer , /etmaal Busverkeer , /etmaal Disclaimer Hoewel verstrekte gegevens kunnen dienen ter onderbouwing van een vergunningaanvraag, kunnen er geen rechten aan worden ontleend. De eigenaar van AERIUS aanvaardt geen aansprakelijkheid voor de inhoud van de door de gebruiker aangeboden informatie. Bovenstaande gegevens zijn enkel bruikbaar tot er een nieuwe versie van AERIUS beschikbaar is. AERIUS is een geregistreerd handelsmerk in Europa. Alle rechten die niet expliciet worden verleend, zijn voorbehouden. Rekenbasis Deze berekening is tot stand gekomen op basis van AERIUS versie . . _ _db f b Database versie . .
_db f b_calculator_nl_stable Voor meer informatie over de gebruikte methodiek en data zie: https://link.aerius.nl/website Projectberekening 9/9Rm28wfdKe1QT (25 november 2025) Colofon BügelHajema Adviseurs bv Bureau voor Ruimtelijke Ordening en Milieu BNSP Balthasar Bekkerwei 76 8914 BE Leeuwarden T 058-21 52 515 E info@bugelhajema.nl W www.bugelhajema.nl Vestigingen te Assen, Leeuwarden en Amersfoort TAM-omgevingsplan 22j Menaam woningbouw Bitgumerdyk Bijlage 9 Verkennend bodemonderzoek 284
Projectnummer: EN06913-001 2 Kenmerk: 240759 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING ........................................................................................................................... 3 1.1 Algemeen .......................................................................................................................................3 1.2 Aanleiding en doel .........................................................................................................................3 2 VOORONDERZOEK ..............................................................................................................