Bijlage 2: Projectplan de Groeituin Waadhoeke

Projectplan

Pilotproject voor Gemeente Waadhoeke 2024 - 2026

Auteur – Projectteam Groeituin Versie 4 25-01-2024

Stel je voor… Dat een gewone baan niet vanzelfsprekend is voor jou. Bijvoorbeeld omdat je al heel lang geen werk meer hebt gehad of omdat je een beperking hebt, of dat je eigenlijk te jong bent en nog naar school moet. Dan heb je een plek nodig.  Een plek waar je talenten gezien worden  Een plek om plannen te bedenken voor je toekomst, samen met mensen die je begrijpen en er verstand van hebben  Een plek om te onderzoeken wat haalbaar voor je is  Een plek om te werken aan je vaardigheden en competenties  Een plek waar je welkom bent  Een plek om even weg te zijn van thuis  Een plek om mensen te leren kennen  Een plek die smaakt naar meer

Zo’n plek is er!

Aanleiding

De kas in Wier is een begrip in de regio. Al sinds 2010 vindt hier bedrijfsmatige teelt plaats waarbij mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt de kans krijgen om zich te ontwikkelen en toe te groeien naar werk. In detachering en in echte banen. Onze activiteiten zijn grofweg onder te verdelen in:  Bedrijfsmatige teelt van tomaten, waarbij onze eigen kas de productieplaats is en lokale telers en bedrijven onze partners vormen.  Detacheren van onze mensen naar lokale marktpartijen. In de volle breedte, maar in het bijzonder de lokale partijen in de Aardappel, Groente en Fruit (AGF)-sector. De kas in Wier fungeert hierin als lokale hub voor onze doelgroep. Als er tijdelijk geen werk is bij onze opdrachtgevers komen ze in de kas en helpen ze mee in de tomatenteelt. In december 2022 heeft Empatec noodgedwongen de beslissing genomen om te stoppen met de eigen tomatenteelt in de kas in Wier, als gevolg van de enorme stijging van de gasprijzen. Vanaf dat moment heeft er een brede heroriëntatie plaatsgevonden waarin verschillende toekomstscenario’s zijn uitgewerkt en afgewogen.

Daarmee stond de kas in Wier op een belangrijk punt in haar bestaan: stoppen we met de teelt? Of kijken we naar een alternatief waarmee we juist het verschil kunnen maken met de schitterende infrastructuur die we hebben; aan faciliteiten, mensen en middelen? We zijn tot de conclusie gekomen dat een bedrijfsmatige teelt met onze schaalgrootte niet mogelijk is. Hoewel we kansen blijven verkennen om in de toekomst bedrijfsmatige teelt te realiseren, zijn we terug gegaan naar ons bestaansrecht: mensen helpen te ontwikkelen richting een betekenisvol bestaan en werk. Vanuit die achtergrond en de maatschappelijke functie van Empatec is gekozen voor de opzet van de Groeituin op de locatie van de kas. Volop meedoen in de samenleving is niet voor iedereen vanzelfsprekend. En werken al helemaal niet. Terwijl juist het hebben van werk de manier is om mee te doen in de samenleving.

Pagina 1

Naast de maatschappelijke winst is er ook een economische reden om volop in arbeidsdeelname te investeren: de vervangingsvraag voor personeel is groot. En zal de komende jaren groot blijven. Ook in onze regio. Daarom is het van belang dat juist de mensen volop aandacht krijgen, die via een regulier reintegratietraject niet aan de slag komen, omdat er andere belemmeringen zijn. Jongeren die uitvallen van school, nieuwkomers die de taal niet machtig zijn of een inwoner die in dagbesteding zit en graag wil proeven aan een vervolgstap. Belemmerende factoren die ervoor zorgen dat een regulier reintegratietraject niet optimaal is. Juist voor deze mensen is een passend activeringstraject cruciaal. Dit projectplan beschrijft het voorstel om te komen tot de vorming van de Groeituin in pilotvorm voor de duur van 3 jaar. De Groeituin kan een brede maatschappelijke functie vervullen in de gemeente Waadhoeke. Het wordt een verbindende rol in de regio; een plek waar inwoners, zorg, onderwijs en bedrijfsleven samenkomen. Dit ter aanvulling op de huidige activiteiten in het kader van de uitvoering van de Wet op de Sociale Werkvoorziening en regeling Beschut Werken.

Proces richting de Groeituin

In de aanloop naar het ontstaan van de Groeituin zijn er diverse werksessies geweest in de kas in Wier met onder andere gebiedsteam- en beleidsmedewerkers van gemeente Waadhoeke, medewerkers van De Dienst, raadsleden en collegeleden van de gemeente Waadhoeke en diverse marktpartijen om input op te halen voor het toekomstplan van de kas in Wier. De rode draad uit deze verschillende sessies is dat een grote groep mensen zich in een kwetsbare arbeidsmarktpositie bevindt en dat de aanwezige voorziening in de regio voor een deel van deze groep onvoldoende mogelijkheden en kansen biedt om zich te ontwikkelen richting de arbeidsmarkt. Het concept van de Groeituin speelt hierop in. Daarnaast geeft de Groeituin invulling aan het onderdeel arbeidsmarkt uit het coalitieakkoord van de gemeente Waadhoeke: een betere afstemming tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt door te investeren in de activering van mensen.

Visie van de Groeituin We gunnen het iedereen om passend werk te hebben. Direct of via een leerwerk traject. Maar wat doe je als dat nog niet lukt? Bijvoorbeeld omdat je de taal niet spreekt of omdat je moet wennen aan alles wat komt kijken bij werk? Dan kom je bij de Groeituin. Waar we naast je staan, ritme aandragen en jou vragen wat je nodig hebt. We gaan samen met jou de voorwaarden voor je volgende stap naar werk scheppen. De Groeituin staat voor inclusiviteit. Wij bieden een omgeving waarin alle individuen, ongeacht hun achtergrond, cultuur, genderidentiteit, seksuele geaardheid, religie, fysieke en/of mentale mogelijkheden, zich welkom, gezien en gewaardeerd voelen en gelijke kansen krijgen.

Pagina 2

De Groeituin is er speciaal voor;  Bijstandsgerechtigden (“van waarde” en “perspectiefrijk”);  Doorstromers vanuit dagbesteding (Wmo);  Leerlingen VSO/PRO scholen;  Schoolverlaters;  Nieuwkomers;  Uitvallers uit werk (snijvlak arbeid – zorg). De Groeituin bouwt voort op de sterke positie van de kas in Wier. De Groeituin staat midden in de lokale Mienskip van de Waadhoeke en heeft een verbindende rol in de regio. Voor onze deelnemers organiseren en coördineren wij hulp en ondersteuning vanuit lokale maatschappelijke organisaties (zoals de gebiedsteams, Humanitas, Bibliotheek etc.), onderwijsinstellingen, zorgaanbieders en het lokale bedrijfsleven. Maar de spin-off is breder. Met de opbrengst uit onze groentetuin worden de zwakste mensen in de maatschappij ondersteund. Zo dragen we bij aan een samenleving die omziet naar elkaar. Een deel van de producten wordt geleverd aan eigen medewerkers en deelnemers tegen een gereduceerd tarief. Een ander deel van de producten wordt verkocht in de eigen boerderijwinkel op de locatie van de Groeituin aan mensen uit de buurt. Ook bieden we koffie/thee aan. Doel is het laten ontstaan van sociale cohesie rondom de Groeituin die mensen uit hun eenzaamheid haalt. Daarnaast bieden wij de producten uit onze tuin aan bij lokale afnemers. Hiertoe behoren naast enkele commerciële partijen, ook de voedselbank en lokale diaconieën.

Met deze eigen groenten organiseren we regelmatig kook-clinics om deelnemers en medewerkers eenvoudige maar gezonde maaltijden te leren bereiden, en zodoende een gezonde leefstijl te stimuleren.

Het Groeipad – de weg naar werkgeluk In onze Groeituin staat de deelnemer centraal. Omdat herkomst, ervaringsniveau, uitdagingen en mogelijkheden voor iedereen anders zijn, krijgt iedere deelnemer een traject op maat. De aanpak is gericht op individuele behoeften, uitdagingen en mogelijkheden met als doel de afstand tot de arbeidsmarkt substantieel te verkleinen om zodoende de stap naar passend werk of andere vormen van zinvolle dagbesteding te maken. De Groeituin werkt nauw samen met Pastiel en De Dienst NWF en gebiedsteam om de doelen voor de deelnemers te halen op een manier die methodisch goed is. Het doel van de Groeituin is een betaalde baan. Daar werken we naar toe. Bijvoorbeeld in de glastuinbouw, groensector, productie of detailhandel. We bepalen in overleg met de deelnemer het tempo van de leerlijn. Wanneer het nodig is om een opleiding of certificaat te halen dan kijken we samen met de deelnemer naar de mogelijkheden. Een traject bij de Groeituin verloopt in vier fases. Hiermee biedt de Groeituin de juiste handvatten om de deelnemer op weg te helpen naar een (betaalde) baan. De lengte van een traject bij de Groeituin bedraagt 6 weken tot maximaal 2 jaar. Natuurlijk is dit maatwerk en afhankelijk van de ontwikkeling en het gegeven of er nog perspectief is voor de deelnemer. Pagina 3

Hieronder worden de vier fases kort uitgelegd:

Na aanmelding volgt een intakegesprek aan de hand van de Dariuz Wegwijzer. Met behulp van de Dariuz Wegwijzer wordt onder anderen het arbeidspotentieel van de deelnemer in kaart gebracht. De deelnemer krijgt een persoonlijke coach toegewezen die het aanspreekpunt is en het hele traject aan de deelnemer wordt verbonden. Fase 1 “Ontkiemen”: Activering (duur 1-3 maanden)  Kennismaken bij de groeituin (thuis voelen);  Aanleren basis werknemersvaardigheden;  Diagnose;  Kennismaking diverse werksoorten;  Elkaar leren kennen;  Route uitstippelen in een werkleerplan Fase 2: “Opkomen”: Leren en ontwikkelen (duur 2-8 maanden) • Start van de werkzaamheden; • Inzet op leerlijnen op diverse werksoorten zoals:  Kas/teeltwerkzaamheden;  Groentetuin;  Boomgaard;  Onderhouds- en kluswerkzaamheden;  Snuffelstage bij interne vakbedrijven of externe opdrachtgevers;  Scholing of certificaten;  Montagewerkzaamheden;  Groeituinen winkel;  Gezond koken;  Fietsenreparatie. Indien de gewenste ontwikkeling van de deelnemer (nog) niet haalbaar blijkt volgt verwijzing naar zorg, onderwijs of doorstroom naar dagbesteding/vrijwilligerswerk;

Pagina 4

Fase 3: “Naar de volle grond”: Extern werken onder supervisie (duur 2-16 maanden) • Werken op locatie; • Werkervaringsplek; • Detachering; • Proefplaatsing. Fase 4: “Oogsten en Kiezen”: Uitstroom (duur 2- 24 maanden) • (Terug) naar school; • Naar betaald werk; • Naar betaald werk met loonkostensubsidie (evt. intern mogelijk); • Naar beschut werk (met indicatie). Binnen Empatec en Pastiel bieden onze toegewijde ervaren medewerkers al jarenlang begeleiding aan deelnemers van diverse doelgroepen die ondersteuning nodig hebben in het (terug) vinden van de weg naar de arbeidsmarkt. Ook hebben we ruime ervaring met anderstaligen, omdat dit reeds jaren een belangrijk deel van onze doelgroep is. Zo koppelen wij nieuwkomer standaard aan een buddy die de Nederlandse taal spreekt. Wij beschikken over een breed scala aan werkzaamheden waardoor wij vaak een passende plek voor onze deelnemers kunnen bieden. Wanneer we dit niet zelf in huis hebben, zetten we ons brede netwerk in. En wanneer het openbaar vervoer een te grote uitdaging is, of te kort schiet in haar mogelijkheden, dan wordt het vervoer geregeld door de Groeituin.

Monitoring van het groeiproces Groei is niet vanzelfsprekend. Om het proces goed te volgen en tijdig bij te sturen maken we gebruik van het klantvolgsysteem. Hierin worden aan de hand van het Werkleerplan de stappen in de ontwikkeling van de deelnemers bijgehouden en vastgelegd. Op basis van de ontwikkeling die de deelnemers laat zien, wordt indien nodig het Werkleerplan periodiek bijgesteld. Om de gebiedsteammedewerker of casemanager (als opdrachtgever) betrokken te houden hanteren wij daarnaast vaste rapportagemomenten:  Start traject: binnen enkele weken ontvangt de casusregisseur het opgestelde Werkleerplan;  In het traject: de jobcoach neemt altijd telefonisch contact op bij bijzonderheden;  Tussentijds: de jobcoach maakt en deelt iedere zes maanden de voortgang;  Einde traject: de jobcoach maakt en deelt binnen twee weken na afloop de eindrapportage. Indien de ontwikkeling hierom vraagt kan er tussentijd gezamenlijk met de casemanager van De Dienst NWF of gebiedsteammedewerker(als opdrachtgever), deelnemer en de jobcoach van de Groeituin een driegesprek plaatsvinden. Aan het eind van ieder traject evalueren we gezamenlijk met de deelnemer en opdrachtgever het hele traject. Hoe tevreden is deze deelnemer? Verbeteringen en ervaringen voortkomend uit ieder traject gebruiken we om onze Groeituin te verrijken en onze dienstverlening te verbeteren. Pagina 5

De Groeituin is onderdeel van onze Mienskip De Groeituin staat niet op zichzelf. Zoals in de visie beschreven, staat de Groeituin midden in de lokale Mienskip van de Waadhoeke en heeft een verbindende rol in de regio. Een plek waar inwoners zorg, onderwijs en bedrijfsleven samenkomen. Een plek die recht doet aan tenminste twee van de vier programmalijnen uit het Sociaal Actieprogramma “het Goud van Noordwest’’. Groeituin helpt de AGF sector te innoveren, biedt een duurzaam perspectief voor jongeren met een kwetsbare arbeidsmarktpositie én werkt samen met lokaal onderwijs, bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld. Hiertoe bouwen we voort op het brede netwerk van de Kas als onderdeel van de samenleving. Bij de concept ontwikkeling van de Groeituin zijn er al veel contacten met lokale bedrijven en organisaties gelegd;  Smeding;  Gardeners Pride;  Vink;  Van de Kaaij;  Rondaan;  Empho;  Voedselbank;  Buurtmarkt “Better voor letter” en “Van boer naar buur”.  Onderwijs (PJ De Brêge, Comenius Zamenhof, De Monoliet en It Twalûk). Het is onze ambitie om dit netwerk verder uit te breiden. Hiervoor zijn al beginnende contacten gelegd met o.a.:  Diverse diaconieën;  Solidair Fryslân;  Werkverband oude Friese rassen;  Friese ambassade.

Gelet op het belang van dit brede netwerk rondom de Groeituin, monitoren we actief de ontwikkeling van onze netwerkkaart in onze gedefinieerde pilotperiode en breiden we die stap voor stap uit.

Kiemkracht van de groeituin als pilot

Met het concept Groeituin bieden we in het kader van activering deelnemers uit de categorie “van waarde” en “perspectiefrijk” de mogelijkheid om laagdrempelig te werken aan voor de arbeidsmarkt cruciale gedragseigenschappen, werknemersvaardigheden, werkritme, vakinhoudelijke kennis en taalbegrip. Er is binnen de infrastructuur van de Groeituin jaarlijks plek voor ongeveer 80 deelnemers. De deelnemers zullen instromen uit de honderden potentiële deelnemers in de doelgroep “van waarde” en “perspectiefrijk” van de gemeente Waadhoeke. Gezien onze jarenlange ervaringen met de voorschakelvoorziening ‘De Wurkjouwer’ in de gemeenten Súdwest Fryslân en De Fryske Marren verwachten we dat dit aantal haalbaar is. Het eerste jaar, startend in januari 2024, zien we overigens als ingroei jaar waarbij er plek is voor 40 deelnemers binnen de Groeituin.

Pagina 6

In deze pilot is er speciale aandacht voor jongeren. Het gaat met name om leerlingen vanuit VSO-PRO onderwijs. Specifiek de leerlingen waarvoor de reguliere arbeidsmarkt nog een stap te ver is maar waarbij wel degelijk arbeidspotentie aanwezig is. Die vallen nu tussen wal en schip of stromen door naar dagbesteding. In het kader van onze inclusiviteitsvisie gaat de Groeituin voor deze jongeren het perspectief op school of werk en zelfstandigheid vergroten. We leggen contacten met de VSO-PRO scholen in de regio om de leerlingen vroegtijdig kennis te laten met de Groeituin en zo te laten ontdekken wat hun vervolgstap wordt. Voor jonge schoolverlaters is het primaire doel om jongeren weer terug naar school te begeleiden. Daarnaast biedt deze pilot de mogelijkheid om invulling te geven aan de ontwikkelingen binnen de Participatiewet bv rondom de maatschappelijke activatieplicht. Ook is er specifieke aandacht voor nieuwkomers binnen de Groeituin. Het is bij uitstek een geschikte plek voor nieuwkomers om laagdrempelige manier aan de slag te gaan. Het kan bijvoorbeeld ingezet worden als onderdeel van het participatietraject in de B1-route maar ook voor deelnemers in de Z-route die activiteiten willen ontplooien om mee te kunnen doen in de maatschappij.

Door middel van coaching richten wij ons voor nieuwkomers op de ontwikkeling van zelfbewustzijn, eigen talent, arbeidspotentieel en activering. Ze gaan aan de slag met de werknemersvaardigheden en omgangsvormen op de werkvloer die in Nederland van belang zijn. Een traject binnen de Groeituin is tijdelijk. Binnen deze pilot verbindt de Groeituin zich aan een inspanningsverplichting om de volgende uitstroom profielen te realiseren;     

Uitstroom naar betaald werk, inclusief beschut werk en LKS (30%) Doorstroom naar Pastiel in vervolgtraject richting werk (25%) Terug naar school (10%) Zorg en dagbesteding (20%) Vrijwilligerswerk (15%)

Evaluatie De pilot wordt halfjaarlijks geëvalueerd op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau. Hierbij worden de volgende zaken besproken en gerapporteerd:  Ontwikkeling van instroomcijfers  Ontwikkeling in doorstroom en uitstroom kentallen  Tevredenheid en evaluatie van deelnemers en betrokken partijen  Groei van netwerkpartners Aan het eind van het tweede pilotjaar (2025) zal op basis van de bevindingen een bredere evaluatie plaatsvinden ter voorbereiding op de besluitvorming rondom het vervolg van deze pilot periode na 2026. Op dat moment hebben we zicht op de effecten van de trajecten van onze deelnemers en kunnen we zorgvuldig aan planvorming na de pilotfase werken.

Pagina 7

Dit project wordt als geslaagd beschouwd wanneer; - De voorziening door de deelnemers met een ruime voldoende wordt gewaardeerd - Voldoende deelname. 2e en 3e jaar 60-80 deelnemers - Uitstroompercentages conform vastgestelde criteria bereikt (zie hierboven) - Deelnemers halen binnen de Groeituin praktijkcertificaten of andere vakdiploma’s Randvoorwaardelijke criteria: - Hoge bekendheid en voldoende doorverwijzing bij ketenpartners - Structurele samenwerkingsrelaties zijn opgezet met PRO-VSO scholen in de regio - Onderwijsinstellingen bieden praktisch vakonderwijs aan op locatie van de Groeituin - Aantoonbaar netwerk is opgebouwd met regionale ondernemers en maatschappelijke organisaties - Samenwerking is opgezet met aanbieders uit de dagbesteding waarbinnen ook een arbeidsmatige activiteit wordt aangeboden (zoals Alliade en MindUp) met als doel clienten vanuit dagbesteding via een traject bij de groeituin dichter bij de arbeidsmarkt te brengen (“Simpel switchen”)

Wat gebeurt er als we niet aan de slag gaan met deze pilot?  

Lokale werkgelegenheid onder druk: de Groeituin vormt een basis voor werkgelegenheid in de regio. Zowel in de bemensing door professionals, als de het uitzicht van de doelgroepen zelf op arbeidsparticipatie Lokale hub voor detachering vervalt; veel medewerkers voor lokale marktpartijen zijn gebaat bij een bufferfunctie als tijdelijke opvang bij het wegvallen van detacheringsvraag (bijvoorbeeld door seizoensinvloeden). De mogelijkheid voor detachering komt zonder deze bufferfunctie onder druk te staan.

Zonder deze pilot missen we een kans om juist voor lokaal urgente doelgroepen een groot verschil te maken, vanuit een gemeenschappelijke voorziening die middenin de samenleving staat. Denk aan WMO dagbesteding, jongeren vanuit VSO/PRO en nieuwkomers. Mocht de pilot niet van start gaan, dan moeten we de nieuwe situatie beoordelen en onderzoeken of een voortbestaan van de locatie Wier met slechts de detacherings- en hubfunctie mogelijk zal blijven.

Bekostiging Conform de business case is de financiering van de NV Empatec (incl Kas) onafhankelijk van de subsidies die samenhangen met WSW, Beschut Werk, BAB/LKS etc. NV Empatec bekostigd haar infrastructuur door de opbrengsten uit haar bedrijfsvoering. Een deel van de bekostiging van de infrastructuur van de Groeituin komt voor eigen rekening van de Groeituin – door middel van opbrengst verkopen uit de tuin ter dekking van de directe productiekosten van de teelt. Specifiek voor de activatie trajecten zoals hierboven beschreven zal een aanvullende DVO gesloten worden met de gemeente Waadhoeke met een lumpsum financiering. Deze kosten zijn voor begeleiding in de vorm van jobcoaching, ontwikkeling en begeleiding op de locatie van de Groeituin en ter dekking van de vaste kosten. Pagina 8

De lumpsum financiering is voor het jaar 2024 €150.000 (op basis van 40 trajecten), en voor 2025 en 2026 €300.000 per jaar (op basis van 80 trajecten per jaar). De prijzen worden jaarlijks geïndexeerd en liggen in lijn met de kosten voor de activeringstrajecten bij de gemeenten Súdwest Fryslan en De Fryske Marren. In de begroting is rekening gehouden met extra vervoerkosten om kandidaten te faciliteren die zelf (nog) niet in staat zijn om zelfstandig (bv met OV) te reizen. In de begroting is rekening gehouden met een geringe investering in de pilot periode om de locatie stap voor stap geschikt te maken voor meerdere werksoorten. Daarnaast is een investering opgenomen voor de ontwikkeling van de nieuwe werksoorten (bv aanschaf van machines of ontwikkeling van leerlijnen). De doorontwikkeling van de locatie en aanpassing zal daar waar het kan ook een plek krijgen als onderdeel van een trajectplan. Tijdens de pilotperiode rekenen we nog met een klein verlies op de Groeituin activiteiten sec. Het eerste jaar ligt dit hoofdzakelijk in opstart kosten. Dit verlies kunnen we opvangen en verdisconteren in de overige kas detacheringsactiviteiten. Daarnaast verwachten we het concept breder in te kunnen zetten en door schaalvoordelen de begroting structureel sluitend te krijgen.

De infrastructuur van onze locatie in Wier wordt ook ingezet voor het opvangen van tijdelijke fluctuaties in de externe detachering. Een deel van de bekostiging voor de infrastructuur is daarom verdisconteerd in de tariefstelling van de externe detachering. Hieronder worden de kosten en opbrengsten van de locatie in Wier gesplitst in Groeituin (groen-tinten) en Detachering (oranje-tinten) weergegeven voor 2024 (het opstartjaar) en 2025 (regulier jaar).

Pagina 9

Risico paragraaf De Groeituin is een doorontwikkeling van de kas in Wier. Door de jarenlange ervaring van begeleiding van medewerkers gecombineerd met de reeds aanwezige faciliteiten en de kennis van de productie en teelt, verwachten we in de uitvoering van dit plan geen risico’s tegen te komen. De ondernemingsraad van Empatec NV heeft in dit kader een positief advies gegeven over deze pilot. Wel hangt het succes van de Groeituin in hoge mate af van de instroom van deelnemers. Voldoende instroom vanuit de gedefinieerde doelgroepen is nodig om onderbenutting van de infrastructuur tegen te gaan. Uit het voortraject is gebleken dat er een grote groep potentiële deelnemers zijn. Door regelmatige evaluatie van de trajecten, concrete sturing vanuit de gemeente op de instroom en de continue dialoog met de gebiedsteam medewerkers en de Dienst, kunnen we ervoor zorgdragen dat de instroom op peil blijft waardoor er geen onderbenutting ontstaat. De ontwikkelingen en bezetting worden meegewogen in criteria voor continuering van de pilot.

Pagina 10