CConstaterende datwaadhoeke
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 Primitieve begroting 2027 - De Dienst Noardwset Fryslân 26-03-26

Gemeenteraad Waadhoeke 2 juni 2026, gemeente waadhoekeBij agendapunt: Primitieve begroting 2027 De Dienst29.927 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Primitieve Begroting 2027 De Dienst Noardwest Fryslân Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 2 Inhoudsopgave Programmabegroting 2027 ................................................................................ 3 Programma Werk, Participatie en Inkomen ................................ ................................ ....... 4 Doelstellingen: Wat willen wij bereiken? ................................ ................................ ............ 4 Spotlights ................................ ................................ ................................ .......................... 8 Financiële begroting ................................ ................................ ................................ .......... 9 Financiële uitgangspunten ................................ ................................ ............................... 18 Programma Armoedebestrijding ................................ ................................ ...................... 20 Doelstellingen: wat willen wij bereiken? ................................ ................................ ........... 20 Spotlights ................................ ................................ ................................ ........................ 23 Financiële begroting ................................ ................................ ................................ ........

24 Financiële uitgangspunten ................................ ................................ ............................... 29 Programma Wmo en Jeugdwet ................................ ................................ ........................ 30 Doelstellingen: Wat willen wij bereiken? ................................ ................................ .......... 30 Spotlights ................................ ................................ ................................ ........................ 37 Financiële begroting ................................ ................................ ................................ ........ 38 Financiële uitgangspunten ................................ ................................ ............................... 48 Programma Bedrijfsvoering ................................ ................................ ............................. 49 Doelstellingen: Wat willen wij bereiken? ................................ ................................ .......... 49 Spotlights ................................ ................................ ................................ ........................ 55 Financiële begroting ................................ ................................ ................................ ........ 56 Financiële uitgangspunten ................................ ................................

............................... 59 Sociaal domein in beeld: ................................................................................. 60 Begroting in één oogopslag ................................ ................................ ............................. 60 Samenwerking en processen in het sociaal domein ................................ ........................ 70 Financiële begroting ........................................................................................ 76 Totaal overzicht baten en lasten ................................ ................................ ...................... 77 Begroting EMU-saldo ................................ ................................ ................................ ...... 82 Begroting vermogen en financieel resultaat ................................ ................................ ..... 83 Weerstandsvermogen en risico's ................................ ................................ ..................... 84 Incidentele baten en lasten ................................ ................................ .............................. 86 Bijlagen ............................................................................................................ 87 Verdeelsleutel kosten Bedrijfsvoering ................................ ................................ ..............

88 Gemeenschappelijke Regeling ................................ ................................ ........................ 89 Totaal overzicht baten en lasten per gemeente ................................ ............................... 90 Bedrijfsvoeringslasten naar taakveld ................................ ................................ ............. 111 Berekening weerstandsvermogen ................................ ................................ ................. 114 Beleidsindicatoren ................................ ................................ ................................ ......... 118 Begrippenlijst ................................ ................................ ................................ ................. 120 Afkortingenlijst ................................ ................................ ................................ ............... 123 Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 3 Programmabegroting 2027

Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 4 Programma Werk, Participatie en Inkomen Het uitgangspunt van de Participatiewet is dat iedereen naar vermogen meedoet (participeert) in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Ook mensen met een arbeidsbeperking. Daarnaast biedt de Participatiewet een financieel vangnet: de bijstandsuitkering. De Participatiewet heeft twee belangrijke doelen. 1) Zoveel mogelijk mensen met arbeidsvermogen naar werk begeleiden. Liefst naar betaald werk, maar als dit niet lukt, kan vrijwilligerswerk of een andere vorm van participatie aan de samenleving ook. en 2) Zorgen dat iedereen een inkomen heeft. Ook mensen die niet zelf geen andere inkomstenbron hebben, zoals werk of een andere uitkering. De Participatiewet biedt daar een bijstandsuitkering voor. Doelstellingen: Wat willen wij bereiken? Participatiewet in balans In de afgelopen jaren is duidelijk geworden dat wetgeving die bedoeld is om mensen te ondersteunen, doorschoot in de nadruk op oneigenlijk gebruik en fraude. De gevolgen daarvan hebben mensen hard getroffen. Onder meer het toeslagenschandaal maakt duidelijk dat de overheid niet altijd functioneert zoals zij zou moeten. Bovendien blijkt het sociaal minimum niet in alle omstandigheden een voldoende en zekere basis te bieden.

De Participatiewet in Balans omvat wetswijzigingen en beleidsaanpassingen die regels vereenvoudigen, meer ruimte voor maatwerk bieden, het sociaal minimum versterken, maatwerk in handhaving toepassen en zowel arbeidsparticipatie als maatschappelijke participatie stimuleren. Het doel is een evenwichtige combinatie van ondersteuning, re- integratie en controle.

Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 5 Optimaliseren maatregelen P-wet in balans Samen met de beleidsadviseurs van de gemeenten geven we uitvoering aan de Participatiewet in Balans. De invoering verloopt in fasen en is gestart op 1 januari 2026. In 2026 werken we de volgende set van maatregelen uit, die ingaan per 1 januari 2027. De maatregelen die we in 2026 invoerden betroffen vooral technische, financiële veranderingen. De maatregelen die we in 2026 voorbereiden en in 2027 implementeren, staan vooral in het teken van participatie in de maatschappij. ➢ We optimaliseren onze dienstverlening De kracht van de individuele inwoner is cruciaal voor goede participatie in de maatschappij. Daarom leveren we maatwerkdienstverlening om ze daarbij te begeleiden. Wij ondersteunen en versterken de intrinsieke motivatie van onze inwoners. Niet alleen richting betaalde arbeid maar ook nadrukkelijk richting maatschappelijke participatie. We versterken onze participatie-aanpak De nieuwe maatregelen vragen om een betere aansluiting op wat mensen (aan)kunnen en nodig hebben, zoals het aantrekkelijker maken van de stap uitkering naar werk of school en het bieden van maatschappelijke participatie als werk te ver weg is. De Participatiewet in Balans biedt meer ruimte voor de menselijke maat, voor mantelzorg en het recht om participatie eigenstandig vorm te geven.

Dit sluit mooi aan bij onze lopende aanpak Van Waarde, waarin we meer aandacht geven aan de groep inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. In onze aanpak kennen we twee routes: een traject naar werk door Pastiel en daarnaast de route 'van waarde' via De Dienst: een activeringstraject om belemmeringen richting werk weg te nemen of een stabiliseringstraject gericht op het stabiel houden van de diverse leefgebieden waaronder financiën en gezondheid. ➢ We bieden een passend perspectief op participatie De menselijke maat, vertrouwen en eenvoud staan centraal in de Participatiewet in balans.Dat doen we door aan te sluiten bij de persoonlijke situatie van iedere inwoner. We stimuleren iedereen om stappen te zetten binnen hun individuele mogelijkheden. Als (betaald) werk nog een stap te ver is, dan kijken we eerst naar andere manieren van meedoen in de samenleving. We houden iedereen in beeld door regelmatig contact te onderhouden met iedere inwoner met een uitkering. Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 6 ➢ We herijken en implementeren ons re-integratiebeleid We voeren het re-integratiebeleid uit op basis van de uitgangspunten van de Participatiewet in balans met bijzondere aandacht voor de doelgroepen inburgeraars, jongeren, arbeidsbelemmerden en alleenstaanden.

Meer over dit onderwerp: • Participatiewet in Balans - 23 wijzigingen (VNG) • Van waarde: iedereen in beeld - De aanpak van De Dienst Noardwest Fryslân • De Dienst: Minder bewijsstukken bij financiële regelingen Handhaving Sociale Zekerheid Bij een bijstandsuitkering horen rechten en plichten. De maandelijkse uitkering is een recht, de bijbehorende regels zijn de plichten. Dat zijn vooral de inlichtingenplicht, de medewerkingsplicht en de arbeidsverplichting. Het niet volgen van deze regels kan gevolgen hebben voor de hoogte van of het recht op een uitkering. Vanuit het wetsvoorstel Handhaving sociale zekerheid krijgen gemeenten meer ruimte om bij de handhaving van regels in het sociaal domein rekening te houden met persoonlijke omstandigheden en draagt dit bij aan een meer menselijke aanpak bij het handhaven. We bereiden de wijzigingen uit het wetsvoorstel Handhaving Sociale Zekerheid voor De invoeringsdatum van de wet hangt af van het tempo van besluitvorming in Tweede en Eerste Kamer over het wetsvoorstel. Mogelijk treedt de wet per 1 januari 2027 in werking. Het wetsvoorstel brengt een aantal veranderingen. Gemeenten hoeven bijvoorbeeld geen standaardboetes meer op te leggen, maar maken per geval een zorgvuldige belangenafweging. Gemeenten mogen ook afzien van terugvordering bij bijzondere omstandigheden.

En er komt een mogelijkheid om boetes (geheel of gedeeltelijk) kwijt te schelden als iemand meewerkt aan een schuldregeling. Op basis hiervan maken we samen met de gemeenten een impactanalyse zodat we een goed beeld krijgen op welke punten in onze werkwijze verandering nodig is. ➢ We beoordelen de impact en voeren aanpassingen door Samen met de gemeenten beoordelen we de gevolgen van de nieuwe wetgeving op ons werk, maken we een plan van aanpak en voeren we de geplande aanpassingen door. Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 7 ➢ We communiceren duidelijk over rechten en plichten Wij communiceren duidelijk over de rechten en plichten bij een bijstandsuitkering. We willen voorkomen dat inwoners meer bijstand ontvangen dan waar ze recht op hebben. Dat moeten ze achteraf altijd terugbetalen. Daarom zorgen we ervoor dat de regels voor iedereen duidelijk zijn om de kans op vergissingen zo klein mogelijk te houden. ➢ We informeren inwoners regelmatig Wij informeren inwoners meerdere keren per jaar via verschillende kanalen over het belang van tijdig doorgeven van informatie die van invloed kan zijn op de uitkering.

Meer over dit onderwerp: • Als je een uitkering ontvangt - Rechten en plichten bij een bijstandsuitkering • Wetsvoorstel handhaving sociale zekerheid naar de Tweede Kamer | Divosa • Resultaten handhaving - De Dienst Noardwest Fryslan Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 8 Spotlights Gemiddeld aantal uitkeringen per maand In 2027 verwachten we per maand aan gemiddeld 1362 cliënten een bijstandsuitkering te verstrekken vanuit de Participatiewet en 65 cliënten vanuit de IOAW. Voor gemiddeld 213 cliënten verwachten we loonkostensubsidie uit te betalen. (BnW 2026: 1338 PW, 64 IOAW, 199 LKS) Hogere lasten inkomensregelingen De lasten van Inkomensregelingen zijn in de begroting 2027 € 2.196.000 (7%) hoger dan in de begroting na wijziging 2026. Het Rijk verwacht namelijk dat het aantal inwoners met bijstand in 2027 licht zal stijgen. Daarnaast zal de hoogte van de gemiddelde uitkering in 2027 naar verwachting flink stijgen (5,1% o.b.v. loonvoet sector overheid). Lasten en baten ontheemden Oekraïne De lasten (€ 589.000) van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne betreffen de uitkeringen van leefgeld. Deze vallen onder het taakveld samenkracht en burgerparticipatie. De baten (€ 285.000) betreffen de inning van de eigen bijdrage die ontheemden uit Oekraïne betalen voor verblijf in een gemeentelijke opvanglocatie. Gemeenten worden financieel gecompenseerd vanuit het Rijk.

Financiële begroting In onderstaande tabbladen zijn de financiële overzichten opgenomen voor zowel de Dienst als de afzonderlijke gemeenten. De gehanteerde financiële uitgangspunten zijn te vinden in het tabblad: Financiële uitgangspunten De Dienst - Programma Werk & Participatie Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting 2027 | wijziging 2026 Lasten | 3.150.376 | 3.221.140 | -70.764 | 4.126.149 6.1 Samenkracht en | 581.022 | 567.959 | 13.063 | 747.190 burgerparticipatie Eigen uren TWP Inburgering | 0 | 0 | 0 | 192.000 Pastiel inburgering | 120.550 | 117.839 | 2.710 | 115.190 Trajecten inburgering | 460.473 | 450.120 | 10.353 | 440.000 6.4 WSW en beschut werken | 989.312 | 861.498 | 127.814 | 1.324.450 (begeleide participatie) Beschut Werk | 675.877 | 555.109 | 120.768 | 487.000 Eigen uren TWP Participatie | 0 | 0 | 0 | 537.950 Trajecten TWP | 313.435 | 306.389 | 7.047 | 299.500 6.5 Arbeidsparticipatie | 1.580.041 | 1.791.682 | -211.641 | 2.054.509 Eigen uren Pastiel | 0 | 0 | 0 | 62.000 Eigen uren TWP Participatie | 0 | 0 | 0 | 213.600 Lokaal aanbod | 0 | 289.500 | -289.500 | 310.500 arbeidsparticipatie Groeituin Pastiel arbeidsparticipatie | 1.264.212 | 1.171.334 | 92.878 | 1.144.999 Trajecten TWP | 315.829 | 330.848 | -15.019 | 323.410 Baten | 0 | 0 | 0 | -19.410 6.5 Arbeidsparticipatie | 0 | 0 | 0 | -19.410 Debiteuren arbeidsparticipatie |

0 | 0 | 0 | -19.410 Dekking | -3.150.376 | -3.221.140 | 70.764 | -4.106.739 Dekking Werk en Participatie | -3.150.376 | -3.221.140 | 70.764 | -4.106.739 Gemeentelijke bijdragen | 0 | -289.500 | 289.500 | -291.090 incidenteel Gemeentelijke bijdragen | -3.150.376 | -2.931.640 | -218.736 | -3.815.649 structureel Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 9 De Dienst - Programma Inkomen Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting 2027 | wijziging 2026 Lasten | 32.376.353 | 30.167.118 | 2.209.236 | 28.396.500 6.1 Samenkracht en | 589.248 | 576.000 | 13.248 | 355.000 burgerparticipatie Opvang ontheemden | 589.248 | 576.000 | 13.248 | 355.000 Oekraïne (ROOO) 6.3 Inkomensregelingen | 31.787.105 | 29.591.118 | 2.195.988 | 28.041.500 Adviesraad Sociaal Domein | 30.000 | 0 | 30.000 | 0 Bbz | 13.534 | 13.230 | 304 | 13.000 BUIG | 28.243.350 | 26.400.271 | 1.843.079 | 25.440.000 Loonkostensubsidie beschut | 899.527 | 828.801 | 70.726 | 660.000 werken Loonkostensubsidie i-deel | 2.254.472 | 2.010.378 | 244.094 | 1.822.500 Studietoeslag | 110.932 | 108.438 | 2.494 | 106.000 Uitvoeringslasten BZF | 235.290 | 230.000 | 5.290 | 0 Baten | -987.195 | -965.000 | -22.195 | -911.000 6.1 Samenkracht en | -285.417 | -279.000 | -6.417 | -261.000 burgerparticipatie Debiteuren ROOO | -285.417 | -279.000 | -6.417 | -261.000 6.3 Inkomensregelingen | -701.778 |

-686.000 | -15.778 | -650.000 Debiteuren Bbz | -98.208 | -96.000 | -2.208 | -60.000 Debiteuren BUIG | -603.570 | -590.000 | -13.570 | -590.000 Dekking | -31.389.158 | -29.202.118 | -2.187.041 | -27.485.500 Dekking Inkomen | -31.389.158 | -29.202.118 | -2.187.041 | -27.485.500 Gemeentelijke bijdragen | -303.831 | -297.000 | -6.831 | -94.000 incidenteel Gemeentelijke bijdragen | -31.085.327 | -28.905.118 | -2.180.210 | -27.391.500 structureel Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 10 Harlingen - Programma Werk & Participatie Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting 2027 | wijziging 2026 Lasten | 980.941 | 904.676 | 76.266 | 1.160.831 6.1 Samenkracht en | 187.574 | 183.356 | 4.217 | 240.434 burgerparticipatie Eigen uren TWP Inburgering | 0 | 0 | 0 | 61.200 Pastiel inburgering | 41.060 | 40.136 | 923 | 39.234 Trajecten inburgering | 146.514 | 143.220 | 3.294 | 140.000 6.4 WSW en beschut werken | 263.974 | 225.781 | 38.193 | 355.000 (begeleide participatie) Beschut Werk | 185.485 | 149.056 | 36.428 | 115.000 Eigen uren TWP Participatie | 0 | 0 | 0 | 165.000 Trajecten TWP | 78.490 | 76.725 | 1.765 | 75.000 6.5 Arbeidsparticipatie | 529.394 | 495.538 | 33.855 | 565.397 Eigen uren Pastiel | 0 | 0 | 0 | 17.200 Eigen uren TWP Participatie | 0 | 0 | 0 | 63.800 Pastiel arbeidsparticipatie | 430.591 | 398.957 | 31.634 | 389.987 Trajecten TWP

| 98.803 | 96.581 | 2.221 | 94.410 Dekking | -980.941 | -904.676 | -76.266 | -1.160.831 Dekking Werk en Participatie | -980.941 | -904.676 | -76.266 | -1.160.831 Gemeentelijke bijdragen | -980.941 | -904.676 | -76.266 | -1.160.831 structureel Harlingen - Programma Inkomen Hoofdgroep | Programma | Programma | Programma | Programma Inkomen | Inkomen | Inkomen | Inkomen Lasten | 10.084.368 | 9.423.433 | 660.935 | 8.903.000 6.1 Samenkracht en | 110.484 | 108.000 | 2.484 | 90.000 burgerparticipatie Opvang ontheemden | 110.484 | 108.000 | 2.484 | 90.000 Oekraïne (ROOO) 6.3 Inkomensregelingen | 9.973.884 | 9.315.433 | 658.451 | 8.813.000 Bbz | 3.069 | 3.000 | 69 | 3.000 BUIG | 8.992.576 | 8.405.747 | 586.830 | 8.100.000 Loonkostensubsidie beschut | 270.022 | 267.453 | 2.569 | 180.000 werken Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p.

11 Loonkostensubsidie i-deel | 618.511 | 551.544 | 66.967 | 500.000 Studietoeslag | 31.396 | 30.690 | 706 | 30.000 Uitvoeringslasten BZF | 58.311 | 57.000 | 1.311 | 0 Baten | -281.325 | -275.000 | -6.325 | -246.000 6.1 Samenkracht en | -66.495 | -65.000 | -1.495 | -66.000 burgerparticipatie Debiteuren ROOO | -66.495 | -65.000 | -1.495 | -66.000 6.3 Inkomensregelingen | -214.830 | -210.000 | -4.830 | -180.000 Debiteuren Bbz | -30.690 | -30.000 | -690 | 0 Debiteuren BUIG | -184.140 | -180.000 | -4.140 | -180.000 Dekking | -9.803.043 | -9.148.433 | -654.610 | -8.657.000 Dekking Inkomen | -9.803.043 | -9.148.433 | -654.610 | -8.657.000 Gemeentelijke bijdragen | -43.989 | -43.000 | -989 | -24.000 incidenteel Gemeentelijke bijdragen | -9.759.054 | -9.105.433 | -653.621 | -8.633.000 structureel Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p.

12 Terschelling - Programma Werk & Participatie Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting 2027 | wijziging 2026 Lasten | 23.190 | 22.305 | 884 | 34.900 6.4 WSW en beschut werken | 18.109 | 17.702 | 407 | 25.300 (begeleide participatie) Beschut Werk | 13.400 | 13.098 | 301 | 12.000 Eigen uren TWP Participatie | 0 | 0 | 0 | 8.800 Trajecten TWP | 4.709 | 4.604 | 106 | 4.500 6.5 Arbeidsparticipatie | 5.080 | 4.604 | 477 | 9.600 Eigen uren TWP Participatie | 0 | 0 | 0 | 5.100 Trajecten TWP | 5.080 | 4.604 | 477 | 4.500 Dekking | -23.190 | -22.305 | -884 | -34.900 Dekking Werk en Participatie | -23.190 | -22.305 | -884 | -34.900 Gemeentelijke bijdragen | -23.190 | -22.305 | -884 | -34.900 structureel Terschelling - Programma Inkomen Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting 2027 | wijziging 2026 Lasten | 524.904 | 488.106 | 36.797 | 461.000 6.1 Samenkracht en | 61.380 | 60.000 | 1.380 | 65.000 burgerparticipatie Opvang ontheemden | 61.380 | 60.000 | 1.380 | 65.000 Oekraïne (ROOO) 6.3 Inkomensregelingen | 463.524 | 428.106 | 35.417 | 396.000 Adviesraad Sociaal Domein | 2.726 | 0 | 2.726 | 0 BUIG | 360.813 | 337.268 | 23.546 | 325.000 Loonkostensubsidie i-deel | 80.406 | 71.701 | 8.706 | 65.000 Studietoeslag | 6.279 | 6.138 | 141 | 6.000 Uitvoeringslasten BZF | 13.299 | 13.000 | 299 | 0 Baten | -53.196 | -52.000 |

-1.196 | -45.000 6.1 Samenkracht en | -26.598 | -26.000 | -598 | -25.000 burgerparticipatie Debiteuren ROOO | -26.598 | -26.000 | -598 | -25.000 6.3 Inkomensregelingen | -26.598 | -26.000 | -598 | -20.000 Debiteuren Bbz | -16.368 | -16.000 | -368 | -10.000 Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 13 Debiteuren BUIG | -10.230 | -10.000 | -230 | -10.000 Dekking | -471.708 | -436.106 | -35.601 | -416.000 Dekking Inkomen | -471.708 | -436.106 | -35.601 | -416.000 Gemeentelijke bijdragen | -34.782 | -34.000 | -782 | -40.000 incidenteel Gemeentelijke bijdragen | -436.926 | -402.106 | -34.819 | -376.000 structureel Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p.

14 Vlieland - Programma Werk & Participatie Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting | wijziging 2027 | 2026 Lasten | 4.709 | 4.604 | 106 | 10.150 6.4 WSW en beschut | 0 | 0 | 0 | 3.150 werken (begeleide participatie) Eigen uren TWP Participatie | 0 | 0 | 0 | 3.150 6.5 Arbeidsparticipatie | 4.709 | 4.604 | 106 | 7.000 Eigen uren TWP Participatie | 0 | 0 | 0 | 2.500 Trajecten TWP | 4.709 | 4.604 | 106 | 4.500 Dekking | -4.709 | -4.604 | -106 | -10.150 Dekking Werk en Participatie | -4.709 | -4.604 | -106 | -10.150 Gemeentelijke bijdragen | -4.709 | -4.604 | -106 | -10.150 structureel Vlieland - Programma Inkomen Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting | wijziging 2027 | 2026 Lasten | 147.859 | 137.614 | 10.245 | 122.500 6.3 Inkomensregelingen | 147.859 | 137.614 | 10.245 | 122.500 Adviesraad Sociaal Domein | 679 | 0 | 679 | 0 BUIG | 127.672 | 119.341 | 8.332 | 115.000 Loonkostensubsidie i-deel | 9.278 | 8.273 | 1.005 | 7.500 Uitvoeringslasten BZF | 10.230 | 10.000 | 230 | 0 Baten | -10.230 | -10.000 | -230 | -10.000 6.3 Inkomensregelingen | -10.230 | -10.000 | -230 | -10.000 Debiteuren Bbz | -10.230 | -10.000 | -230 | -10.000 Dekking | -137.629 | -127.614 | -10.015 | -112.500 Dekking Inkomen | -137.629 | -127.614 | -10.015 | -112.500 Gemeentelijke bijdragen | -137.629 | -127.614 | -10.015 | -112.500

structureel Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 15 Waadhoeke - Programma Werk & Participatie Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting 2027 | wijziging 2026 Lasten | 2.141.536 | 2.289.555 | -148.019 | 2.920.268 6.1 Samenkracht en | 393.449 | 384.603 | 8.846 | 506.756 burgerparticipatie Eigen uren TWP Inburgering | 0 | 0 | 0 | 130.800 Pastiel inburgering | 79.490 | 77.703 | 1.787 | 75.956 Trajecten inburgering | 313.959 | 306.900 | 7.059 | 300.000 6.4 WSW en beschut werken | 707.229 | 618.015 | 89.214 | 941.000 (begeleide participatie) Beschut Werk | 476.993 | 392.955 | 84.038 | 360.000 Eigen uren TWP Participatie | 0 | 0 | 0 | 361.000 Trajecten TWP | 230.236 | 225.060 | 5.176 | 220.000 6.5 Arbeidsparticipatie | 1.040.858 | 1.286.937 | -246.079 | 1.472.512 Eigen uren Pastiel | 0 | 0 | 0 | 44.800 Eigen uren TWP Participatie | 0 | 0 | 0 | 142.200 Lokaal aanbod | 0 | 289.500 | -289.500 | 310.500 arbeidsparticipatie Groeituin Pastiel arbeidsparticipatie | 833.622 | 772.377 | 61.244 | 755.012 Trajecten TWP | 207.236 | 225.060 | -17.824 | 220.000 Baten | 0 | 0 | 0 | -19.410 6.5 Arbeidsparticipatie | 0 | 0 | 0 | -19.410 Debiteuren arbeidsparticipatie | 0 | 0 | 0 | -19.410 Dekking | -2.141.536 | -2.289.555 | 148.019 | -2.900.858 Dekking Werk en Participatie | -2.141.536 | -2.289.555 | 148.019 | -2.900.858 Gemeentelijke bijdragen | 0 |

-289.500 | 289.500 | -291.090 incidenteel Gemeentelijke bijdragen | -2.141.536 | -2.000.055 | -141.481 | -2.609.768 structureel Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 16 Waadhoeke - Programma Inkomen Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting 2027 | wijziging 2026 Lasten | 21.619.222 | 20.117.964 | 1.501.259 | 18.910.000 6.1 Samenkracht en | 417.384 | 408.000 | 9.384 | 200.000 burgerparticipatie Opvang ontheemden Oekraïne | 417.384 | 408.000 | 9.384 | 200.000 (ROOO) 6.3 Inkomensregelingen | 21.201.838 | 19.709.964 | 1.491.875 | 18.710.000 Adviesraad Sociaal Domein | 26.595 | 0 | 26.595 | 0 Bbz | 10.465 | 10.230 | 235 | 10.000 BUIG | 18.762.289 | 17.537.916 | 1.224.373 | 16.900.000 Loonkostensubsidie beschut | 629.505 | 561.348 | 68.157 | 480.000 werken Loonkostensubsidie i-deel | 1.546.277 | 1.378.860 | 167.417 | 1.250.000 Studietoeslag | 73.257 | 71.610 | 1.647 | 70.000 Uitvoeringslasten BZF | 153.450 | 150.000 | 3.450 | 0 Baten | -642.444 | -628.000 | -14.444 | -610.000 6.1 Samenkracht en | -192.324 | -188.000 | -4.324 | -170.000 burgerparticipatie Debiteuren ROOO | -192.324 | -188.000 | -4.324 | -170.000 6.3 Inkomensregelingen | -450.120 | -440.000 | -10.120 | -440.000 Debiteuren Bbz | -40.920 | -40.000 | -920 | -40.000 Debiteuren BUIG | -409.200 | -400.000 | -9.200 | -400.000 Dekking | -20.976.778 | -19.489.964 | -1.486.815 |

-18.300.000 Dekking Inkomen | -20.976.778 | -19.489.964 | -1.486.815 | -18.300.000 Gemeentelijke bijdragen | -225.060 | -220.000 | -5.060 | -30.000 incidenteel Gemeentelijke bijdragen | -20.751.718 | -19.269.964 | -1.481.755 | -18.270.000 structureel Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 17 Financiële uitgangspunten Bij het opstellen van de Primitieve begroting 2027 en de Meerjarenraming 2028-2030 hanteren we een aantal uitgangspunten. Voor de programma's Werk, Participatie en Inkomen zijn dit de volgende: Algemeen • | Landelijk, provinciaal, regionaal en lokaal beleid dat nog niet is vastgesteld voor 2027 is niet verwerkt in de primitieve begroting 2027. Landelijk, provinciaal, regionaal en | lokaal beleid dat in 2026 actief is, is in de primitieve begroting 2027 op basis van going | -concern opgenomen.

Inkomen • | De bestanden Participatiewet Basis en IOAW zijn geïndexeerd conform de in de septembercirculaire gemeentefonds 2025 opgenomen groeifactor (maatstaf bijstandsontvangers): o | 2026: 0,85% o | 2027: 0,79% o | 2028: 1,05% o | 2029: 1,29% o | 2030: 1,87% • | De gemiddelde uitkeringen zijn geïndexeerd conform de in de septembercirculaire gemeentefonds 2025 opgenomen loonvoet sector overheid: o | 2026: 2,9% o | 2027: 5,1% o | 2028: 4,2% o | 2029: 4,5% o | 2030: 4,5% • | Het gemiddeld aantal cliënten met loonkostensubsidie is geïndexeerd conform de in de septembercirculaire gemeentefonds 2025 opgenomen groeifactor (maatstaf loonkostensubsidie): o | 2026: 7,2% o | 2027: 6,7% o | 2028: 6,5% o | 2029: 5,9% o | 2030: 5,6% • | Voor de lasten van de uitvoering van het debiteurenbeheer TOZO (door BZF) is een reservering getroffen. De lasten vallen hierdoor niet in de exploitatie. • | De (tijdelijke) regeling Opvang ontheemden Oekraïne loopt van juli 2022 tot 4 maart 2027. Voor 2027 is voor het hele jaar een bedrag opgenomen. De regeling is uitgebreid Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 18 met een nieuwe taak voor gemeenten, namelijk het innen van een eigen bijdrage en het terugvorderen van leefgeld in de situaties dat de meerderjarige ontheemde Oekraïner zelf over voldoende inkomen beschikt.

Vanaf 2025 voert De Dienst deze nieuwe taak uit voor de gemeenten Harlingen, Terschelling en Waadhoeke. De lasten betreft het leefgeld en de baten betreft de inning van de eigen bijdrage en de terugvordering. • | De Participatiewet in Balans heeft geen concreet kwantitatief financieel effect dat centraal is gepubliceerd en wordt dus niet begroot. Uit documentatie blijkt o.a. dat: o | de maatregelen vooral vereenvoudiging, mensgerichte uitvoering en maatwerk betreffen. o | de wet vooral uitvoeringsruimte creëert, geen structurele rijksuitgaven of besparingen. Werk en Participatie • | De afspraken met Pastiel, zoals opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst 2025, zijn het uitgangspunt voor de begrote lasten voor Participatie en Inburgering. • | In de meerjarenraming zijn de budgetten conform de CPI, zoals opgenomen in de septembercirculaire gemeentefonds 2025, geïndexeerd: o | 2026: 2,3% o | 2027: 2,3% o | 2028: 2,2% o | 2029: 2,2% o | 2030: 2,2% • | Het gemiddeld aantal cliënten voor begeleiding Beschut Werk is gebaseerd op de realisatie van 2025. • | Het begeleidingsbudget Beschut Werk is gebaseerd op de realisatie 2025. Er is gerekend met een bedrag van ca. €12.500. Vanaf de septembercirculaire 2025 is daarbovenop een extra bedrag gekomen van circa € 3.000 per plek, als tijdelijke overbrugging richting de forfaitaire LKS.

Daarmee komt het totaalbedrag per plek in 2025 op circa € 15.500. Dit bedrag is voor 2027 extra opgenomen. • | Risico! De lasten van trajecten Inburgering fluctueren over de jaren. Dit komt doordat cliënten gedurende het jaar kunnen instromen (waarna de facturatie opstart) en doordat cliënten de trajecten niet in een zelfde tempo afronden. Kosten worden verantwoord op het moment van tussentijdse behaalde resultaten en op het moment van de beëindiging van een inburgeringstraject. • | Het extra budget voor de wachtlijst beschut werk vervalt per 1 januari 2027 voor de gemeente Harlingen. Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 19 Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 20 Programma Armoedebestrijding Voor mensen met een inkomen op of rond het sociaal minimum – de hoogte van een bijstandsuitkering – kan het een uitdaging zijn om rond te komen. Zeker bij onverwachte extra kosten, bij langdurige afhankelijkheid van een bijstandsuitkering of bij schulden. Het programma Armoedebestrijding omvat een aantal maatregelen, initiatieven en regelingen van Rijk, gemeenten en maatschappelijke organisaties, om inwoners met een laag besteedbaar inkomen te ondersteunen en schulden te voorkomen. Doelstellingen: wat willen wij bereiken? Bestaanszekerheid Bestaanszekerheid is de basis van een solidaire samenleving.

Een belangrijk onderdeel daarvan is financiële bestaanszekerheid. Een deel van onze inwoners heeft moeite om rond te komen, ook mensen die (net) boven het sociaal minimum leven. Financiële bestaanszekerheid draait om het hebben van voldoende inkomen, over het beschikken over een financiële buffer, en over (het voorkomen van) schulden. De bestaanszekerheid van een steeds grotere groep staat onder druk. De relatie van inwoners met de overheid en het wederzijds vertrouwen speelt een belangrijke rol in de context van bestaanszekerheid en in het verlengde daarvan de manier waarop de overheid met inwoners omgaat. We stimuleren het gebruik van minimaregelingen Gemeenten en De Dienst bieden inwoners een breed pakket aan inkomensondersteunende maatregelen - de minimaregelingen. We zien dat niet iedereen die daar recht op heeft er ook daadwerkelijk gebruik van maakt. Dat heeft verschillende oorzaken. 2027 biedt een aantal mooie kansen om daar actie op te ondernemen. Zie ook ' Proactieve dienstverlening' .

Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 21 ➢ We gebruiken duidelijke taal We schrijven alle beschikkingen, voorlichting en formulieren op taalniveau b1. Alle medewerkers van De Dienst zijn en blijven getraind in schrijven op b1-niveau. Een werkgroep Duidelijke Taal ondersteunt de dienstverlenende teams bij het herschrijven en aanscherpen van alle brieven en beschikkingen voor inwoners. ➢ We vereenvoudigen de inkomensregelingen De nieuwe Participatiewet in balans biedt een aantal aanknopingspunten om het aanvragen van inkomensondersteuning verder te vereenvoudigen. In 2026 en 2027 houden we onze aanvraagprocessen tegen het licht en voeren waar mogelijk verbeteringen door, zodat het voor inwoners makkelijker wordt om aanvragen in te dienen. We bieden ondersteuning bij digitale vaardigheden De wereld om ons heen verandert. Naast fysieke bereikbaarheid wordt de digitale bereikbaarheid steeds groter en belangrijker. Niet alle inwoners zijn digitaal vaardig. We helpen ze daarbij. ➢ We nodigen inwoners uit Wij nodigen inwoners actief uit om hen te ondersteunen. Samen met onze ketenpartners helpen wij onze inwoners digitaal vaardiger te worden.

Meer over dit onderwerp: • Beleidskader: Bestaanszekerheid 2024-2028 • Programmaplan Participatiewet in Balans • Onze Financieel Fit-gesprekken • Minimaregelingenfolder 2025 • De Opwegwijzer van De Dienst - snel weten waar je misschien recht op hebt Proactieve dienstverlening Het wetsvoorstel Proactieve dienstverlening SZW heeft als doel om gemeenten de bevoegdheid te geven om inwoners actief te wijzen op hun rechten en mogelijkheden. Zo kunnen mensen eerder hulp krijgen, bijvoorbeeld bij het aanvragen van een uitkering, het vinden van werk of het oplossen van schulden. Het doel is om het niet-gebruik van uitkeringen en voorzieningen te verminderen en zo de bestaanszekerheid te vergroten. Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 22 Gemeenten en de Dienst hebben nu weinig mogelijkheden, omdat de privacywetgeving verbiedt dat gegevens van inwoners voor andere doelen worden gebruikt dan waarvoor ze zijn verstrekt. De beoogde inwerkingtreding van deze wet is 1 juli 2026. Ervan uitgaande dat dit inderdaad de startdatum is, implementeren we de nieuwe wet in 2026 en 2027. We leveren proactieve dienstverlening Met slim gebruik van de beschikbare data analyseren we welke inwoners (zoals minima, ouderen en jongeren met schulden) nog niet optimaal gebruik maken van de beschikbare minimaregelingen.

We benaderen deze inwoners proactief, en verkleinen zo het niet-gebruik van de regelingen. ➢ We optimaliseren de samenwerkingen We werken samen met organisaties als Belastingdienst, DUO en maatschappelijke organisaties (bijvoorbeeld de Voedselbank, Stichting Leergeld) om gegevens te delen en proactief in te zetten om onze inwoners beter van dienst te zijn. ➢ We voeren pro actieve dienstverlening uit We voeren pro actieve dienstverlening uit op niet-gebruik van regelingen. Doelgroepen zoals minima, ouderen en jongeren met schulden informeren we actief over de regelingen waar ze gebruik van kunnen maken. Meer over dit onderwerp: • Wetsvoorstel Proactieve Dienstverlening SZW Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 23 Spotlights Aantal ontvangers van minimaregelingen In 2027 verwachten we aan 1751 inwoners één of meerdere inkomensondersteunende regelingen te verstrekken. (BnW 2026: 1710 inwoners) Bewindvoering en schuldhulpverlening 60% van alle lasten binnen het programma Armoedebestrijding wordt uitgegeven aan bijzondere bijstand voor bewindvoering en aan schuldhulpverlening. Financiële begroting In onderstaande tabbladen zijn de financiële overzichten opgenomen voor zowel de Dienst als de afzonderlijke gemeenten.

De gehanteerde financiële uitgangspunten zijn te vinden in het tabblad: Financiële uitgangspunten De Dienst - Programma Armoedebestrijding Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting | wijziging 2027 | 2026 Lasten | 2.441.999 | 2.387.096 | 54.903 | 2.341.008 6.1 Samenkracht en | 198.841 | 194.370 | 4.471 | 190.000 burgerparticipatie Kinderopvang | 198.841 | 194.370 | 4.471 | 190.000 6.3 Inkomensregelingen | 2.243.158 | 2.192.726 | 50.433 | 2.151.008 Bijzondere bijstand bewindvoering | 1.023.505 | 1.000.494 | 23.011 | 978.000 Bijzondere bijstand overig | 371.518 | 363.165 | 8.353 | 362.000 Bijzondere bijstand | 198.841 | 194.370 | 4.471 | 190.000 vergunninghouders Compensatieregeling wettelijk eigen | 49.104 | 48.000 | 1.104 | 47.500 risico Individuele inkomenstoeslag | 292.714 | 286.133 | 6.581 | 279.700 Schuldhulpverlening | 304.540 | 297.693 | 6.847 | 291.000 Schuldpreventie | 2.937 | 2.871 | 66 | 2.808 Baten | -216.242 | -211.380 | -4.862 | -210.000 6.3 Inkomensregelingen | -216.242 | -211.380 | -4.862 | -210.000 Bijzondere bijstand | -216.242 | -211.380 | -4.862 | -210.000 Dekking | -2.225.757 | -2.175.716 | -50.041 | -2.131.008 Dekking Armoedebestrijding | -2.225.757 | -2.175.716 | -50.041 | -2.131.008 Gemeentelijke bijdragen structureel | -2.225.757 | -2.175.716 | -50.041 | -2.131.008 Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p.

24 Harlingen - Programma Armoedebestrijding Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting | wijziging 2027 | 2026 Lasten | 838.116 | 819.273 | 18.843 | 800.702 6.1 Samenkracht en | 188.375 | 184.140 | 4.235 | 180.000 burgerparticipatie Kinderopvang | 188.375 | 184.140 | 4.235 | 180.000 6.3 Inkomensregelingen | 649.741 | 635.133 | 14.608 | 620.702 Bijzondere bijstand bewindvoering | 293.028 | 286.440 | 6.588 | 280.000 Bijzondere bijstand overig | 94.188 | 92.070 | 2.118 | 90.000 Bijzondere bijstand | 52.326 | 51.150 | 1.176 | 50.000 vergunninghouders Compensatieregeling wettelijk eigen | 15.857 | 15.500 | 357 | 15.000 risico Individuele inkomenstoeslag | 99.420 | 97.185 | 2.235 | 95.000 Schuldhulpverlening | 94.188 | 92.070 | 2.118 | 90.000 Schuldpreventie | 735 | 718 | 17 | 702 Baten | -62.792 | -61.380 | -1.412 | -60.000 6.3 Inkomensregelingen | -62.792 | -61.380 | -1.412 | -60.000 Bijzondere bijstand | -62.792 | -61.380 | -1.412 | -60.000 Dekking | -775.325 | -757.893 | -17.432 | -740.702 Dekking Armoedebestrijding | -775.325 | -757.893 | -17.432 | -740.702 Gemeentelijke bijdragen structureel | -775.325 | -757.893 | -17.432 | -740.702 Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p.

25 Terschelling - Programma Armoedebestrijding Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting | wijziging 2027 | 2026 Lasten | 38.595 | 37.728 | 868 | 43.902 6.1 Samenkracht en | 10.465 | 10.230 | 235 | 10.000 burgerparticipatie Kinderopvang | 10.465 | 10.230 | 235 | 10.000 6.3 Inkomensregelingen | 28.130 | 27.498 | 632 | 33.902 Bijzondere bijstand bewindvoering | 10.465 | 10.230 | 235 | 10.000 Bijzondere bijstand overig | 4.186 | 4.092 | 94 | 11.000 Compensatieregeling wettelijk eigen | 1.023 | 1.000 | 23 | 1.000 risico Individuele inkomenstoeslag | 3.349 | 3.274 | 75 | 3.200 Schuldhulpverlening | 8.372 | 8.184 | 188 | 8.000 Schuldpreventie | 735 | 718 | 17 | 702 Dekking | -38.595 | -37.728 | -868 | -43.902 Dekking Armoedebestrijding | -38.595 | -37.728 | -868 | -43.902 Gemeentelijke bijdragen structureel | -38.595 | -37.728 | -868 | -43.902 Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p.

26 Vlieland - Programma Armoedebestrijding Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting 2027 | wijziging 2026 Lasten | 15.372 | 15.027 | 346 | 14.702 6.3 Inkomensregelingen | 15.372 | 15.027 | 346 | 14.702 Bijzondere bijstand bewindvoering | 8.372 | 8.184 | 188 | 8.000 Bijzondere bijstand overig | 1.047 | 1.023 | 24 | 1.000 Compensatieregeling wettelijk | 512 | 500 | 12 | 500 eigen risico Individuele inkomenstoeslag | 1.570 | 1.535 | 35 | 1.500 Schuldhulpverlening | 3.140 | 3.069 | 71 | 3.000 Schuldpreventie | 733 | 716 | 16 | 702 Dekking | -15.372 | -15.027 | -346 | -14.702 Dekking Armoedebestrijding | -15.372 | -15.027 | -346 | -14.702 Gemeentelijke bijdragen | -15.372 | -15.027 | -346 | -14.702 structureel Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p.

27 Waadhoeke - Programma Armoedebestrijding Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting | wijziging 2026 2027 Lasten | 1.549.915 | 1.515.068 | 34.847 | 1.481.702 6.3 Inkomensregelingen | 1.549.915 | 1.515.068 | 34.847 | 1.481.702 Bijzondere bijstand | 711.640 | 695.640 | 16.000 | 680.000 bewindvoering Bijzondere bijstand overig | 272.098 | 265.980 | 6.118 | 260.000 Bijzondere bijstand | 146.514 | 143.220 | 3.294 | 140.000 vergunninghouders Compensatieregeling | 31.713 | 31.000 | 713 | 31.000 wettelijk eigen risico Individuele | 188.375 | 184.140 | 4.235 | 180.000 inkomenstoeslag Schuldhulpverlening | 198.841 | 194.370 | 4.471 | 190.000 Schuldpreventie | 735 | 718 | 17 | 702 Baten | -153.450 | -150.000 | -3.450 | -150.000 6.3 Inkomensregelingen | -153.450 | -150.000 | -3.450 | -150.000 Bijzondere bijstand | -153.450 | -150.000 | -3.450 | -150.000 Dekking | -1.396.465 | -1.365.068 | -31.397 | -1.331.702 Dekking | -1.396.465 | -1.365.068 | -31.397 | -1.331.702 Armoedebestrijding Gemeentelijke bijdragen | -1.396.465 | -1.365.068 | -31.397 | -1.331.702 structureel Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 28 Financiële uitgangspunten Bij het opstellen van de Primitieve begroting 2027 en de Meerjarenraming 2028-2030 hanteren we een aantal uitgangspunten.

Voor het programma Armoedebestrijding zijn dit de volgende: Algemeen • | Landelijk, provinciaal, regionaal en lokaal beleid dat nog niet is vastgesteld voor 2027 is niet verwerkt in de primitieve begroting 2027. Landelijk, provinciaal, regionaal en lokaal beleid dat in 2026 actief is, is in de primitieve begroting 2027 op basis | van going-concern opgenomen. Armoedebestrijding • | In de meerjarenraming zijn de budgetten conform de CPI, zoals opgenomen in de septembercirculaire gemeentefonds 2025, geïndexeerd: o | 2027: 2,3% o | 2028: 2,2% o | 2029: 2,2% o | 2030: 2,2% Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 29 Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 30 Programma Wmo en Jeugdwet De Wmo 2015 zorgt ervoor dat inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen en mee kunnen doen in de samenleving. Bijvoorbeeld met voorzieningen als huishoudelijke hulp, persoonlijke begeleiding, taxivervoer en dagbesteding. De Jeugdwet regelt de organisatie van hulp aan kinderen en gezinnen. Bijvoorbeeld behandeling van kinderen of opvoedhulp aan ouders. Ook de jeugdbescherming en jeugdreclassering vallen onder de Jeugdwet.

Doelstellingen: Wat willen wij bereiken? Inkomensafhankelijke eigen bijdrage Inkomens- en Vermogensafhankelijke eigen Bijdrage (IVB), wetsvoorstel Wet afschaffing abonnementstarief Wmo 2015 Voor de eigen bijdrage voor Wmo maatwerkvoorzieningen geldt sinds 2019 het abonnementstarief: een maximumbedrag per maand, ongeacht het inkomen van de inwoner. Door het abonnementstarief is het gebruik van Wmo-voorzieningen gestegen. De voorgenomen Wet afschaffing abonnementstarief Wmo 2015 moet de druk bij gemeenten op Wmo-voorzieningen verlagen en de financiële houdbaarheid verbeteren. De hoogte van de eigen bijdrage wordt in deze wet namelijk afhankelijk van de financiële draagkracht van de inwoner. Dit spoort inwoners aan om zelf hun ondersteuning te organiseren. Door bijvoorbeeld een beroep te doen op hun sociale netwerk of de gewenste ondersteuning zelf te gaan betalen. Na de val van het kabinet in 2025 heeft de Tweede Kamer het voorstel tot de Wet afschaffing abonnementstarief in de Wmo controversieel verklaard. De verwachte ingangsdatum was 1 januari 2027, maar door de controversieel verklaring is onbekend of

Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 31 deze datum gehaald wordt. Afhankelijk van de definitieve ingangsdatum bereiden we de afschaffing in 2026 en 2027 verder voor. ➢ We bereiden de implementatie voor Zodra de Wet afschaffing abonnementstarief Wmo 2015 is aangenomen en de invoeringsdatum definitief is vastgesteld, gaan we verder met het treffen van implementatievoorbereidingen. Een werkgroep gaat aan de slag met het in kaart brengen van de impact voor De Dienst, de benodigde middelen om de implementatie goed uit te voeren en het maken van een concrete implementatieplanning. ➢ We stellen een werkgroep in die beleid en uitvoering samenbrengt We richten een werkgroep in die verantwoordelijk wordt voor een zorgvuldige en eenduidige uitvoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage binnen de Wmo. De werkgroep zal bestaan uit vertegenwoordigers van zowel de gemeenten (beleid) als De Dienst (uitvoering). ➢ We informeren inwoners tijdig over consequenties De wijziging heeft directe financiële consequenties voor inwoners die een eigen bijdrage betalen voor Wmo-voorzieningen. Daarom is het van groot belang dat inwoners tijdig en volledig geïnformeerd worden over de consequenties van de wijziging voor hun persoonlijke situatie.

➢ We starten zes maanden voor de ingangsdatum met communicatie Zes maanden voor de ingangsdatum starten we de communicatie over de afschaffing van het abonnementstarief. Uiterlijk 3 maanden voor de ingangsdatum informeren we inwoners over de hoogte van de bijdrage ze voor hun Wmo-voorziening(en) gaan betalen. Implementatie IVB Bij het inwerkingtreden van de wet weten alle betrokken medewerkers wat er van hen verwacht wordt. De inwoners zijn tijdig en volledig geïnformeerd. De organisatie is in staat om uitvoering te geven aan de nieuwe wetgeving. ➢ We zetten iedereen in positie We stemmen af met onder meer CAK en ketenpartners (waaronder zorgaanbieders en gebiedsteams). We instrueren Team Administratie Wmo & Jeugdwet, brengen de formatie op orde en richten systemen in op de nieuwe werkwijze. Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p.

32 Meer over dit onderwerp: • Inkomensafhankelijke eigen bijdrage uitgesteld - Gebiedsteamsnieuwsbrief De Dienst 15-7-2025 • Herinvoering inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo op de lange baan - Binnenlands Bestuur 18-06-2025 • Wetsvoorstel inkomensafhankelijke eigen bijdrage naar Kamer - VNG 28 maart 2025 Strategisch inkoopbeleid De samenstelling van de Nederlandse bevolking verandert de komende jaren (tot ongeveer 2040) ingrijpend: • Het aantal ouderen neemt in verhouding toe • Ouderen blijven langer thuis wonen • De complexiteit van zorg en ondersteuning wordt groter • Het is onduidelijk hoe de arbeidsmarkt zich gaat ontwikkelen Het zorgstelsel zoals we dat nu kennen is naar verwachting niet opgewassen tegen en ingericht op deze veranderingen. Hoe houden we de ondersteuning in de toekomst beschikbaar, betaalbaar en van goede kwaliteit? Kunnen we partijen blijven vinden die de ondersteuning kunnen leveren, met voldoende gekwalificeerd personeel? Dit vraagt om een vertaling van Wmo-beleid van de gemeenten naar een passend, strategisch inkoopbeleid van De Dienst. Inkoop dagactiviteiten, begeleiding en kortdurend verblijf De demografische ontwikkelingen en de vragen over betaalbaarheid, beschikbaarheid en kwaliteit zijn aanleiding geweest voor het formuleren van een nieuwe inkoopstrategie voor Begeleiding, Dagactiviteiten en Kortdurend Verblijf.

In 2025 zijn de voorbereidingen hiertoe gestart. Doel is om onze kwetsbare inwoners diensten te kunnen bieden die beter aansluiten bij actuele en toekomstige ontwikkelingen, tegemoet komen aan de zorgbehoefte en financieel te verantwoorden zijn. We kijken daarbij vooral naar preventie en doen wat nodig is. En we voorkomen overlap met andere voorzieningen vanuit bijvoorbeeld de Participatiewet. ➢ We informeren inwoners tijdig over de consequenties De wijziging heeft mogelijk consequenties voor inwoners. Daarom is het van groot belang om inwoners hierover tijdig en volledig te informeren. Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 33 ➢ We werken volgens de nieuwe inkoopafspraken We stemmen af met onder meer zorgaanbieders en gemeenten. We instrueren de betrokken collega's, richten systemen in op de nieuwe werkwijze en geven daar uitvoering aan. ➢ We bereiden de implementatie voor Op basis van de analyse van de huidige situatie, de verbeterwensen en de analyse van de alternatieve opties is in 2026 samen met de vier gemeenten een nieuwe inkoopstrategie voor de Begeleiding, Dagactiviteit en Kortdurend Verblijf geformuleerd. In 2027 gaan we verder met het treffen van implementatievoorbereidingen.

Een werkgroep gaat aan de slag met het in kaart brengen van de impact, de benodigde middelen om de implementatie goed uit te voeren en het maken van een concrete implementatieplanning. Inkoop huishoudelijke hulp, hulpmiddelen en medisch advies De contracten met onze partners voor hulpmiddelen, huishoudelijke hulp en het medisch advies lopen in 2027 en 2028 af. Daarom treffen we voorbereidingen voor het opnieuw inkopen van deze dienstverlening. Doel daarbij is om onze kwetsbare inwoners diensten te kunnen bieden die beter aansluiten bij actuele en toekomstige ontwikkelingen, tegemoet komen aan de zorgbehoefte en financieel te verantwoorden zijn. We kijken daarbij vooral naar preventie en doen wat nodig is. Inkoop huishoudelijke hulp In januari 2028 loopt het contract van de huishoudelijke hulp af. In 2026 zijn we samen met de vier Noardwest-gemeenten begonnen met de voorbereidingen voor de nieuwe inkoop van deze voorziening. We streven naar een goed en passend aanbod voor onze inwoners, aansluitend bij de situatie en mogelijkheden van de betreffende gemeente. Daarvoor doen we het volgende: • We formuleren de nieuwe inkoopstrategie • We bereiden de implementatie voor • We informeren inwoners tijdig over de consequenties • We werken volgens de nieuwe inkoopafspraken Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p.

34 Inkoop hulpmiddelen We treffen in 2027 in afstemming met onze vier gemeenten voorbereidingen voor de nieuwe inkoop van hulpmiddelen: • We formuleren de nieuwe inkoopstrategie • We bereiden de implementatie voor • We informeren inwoners tijdig over de consequenties • We werken volgens de nieuwe inkoopafspraken De nieuwe overeenkomst gaat op 1 mei 2028 in. Inkoop medisch advies Op 30 juni 2027 loopt het huidige contract af. In 2026 zijn we begonnen met de voorbereidingen voor de nieuwe inkoop van het inwinnen van onafhankelijke medisch adviezen. Ketenbrede aanpak Jeugdhulp Sinds 1 januari 2024 zijn de nieuwe inkoopovereenkomsten tussen SDF en zorgaanbieders voor Specialistische Jeugdhulp (SJH) en Wonen van kracht. Vrijwel alle Friese gemeenten constateren sindsdien forse overschrijdingen op hun begrotingen voor Jeugdhulp. De Friese gemeenten hebben besloten om de huidige inkoopovereenkomsten niet te verlengen. Dat betekent dat voor 1 januari 2028 nieuwe inkoopafspraken moeten worden opgesteld en Specialistische Jeugdhulp opnieuw moet worden ingekocht. Voorbereiden nieuwe regionale inkoop jeugdhulp In 2025 is SDF gestart met het voorbereiden van de nieuwe inkoopstrategie voor Jeugdhulp. Vanuit De Dienst denken we mee over het formuleren van nieuwe inkoopafspraken.

Daarnaast participeren we actief in project- en werkgroepen om een goed beeld te hebben wat de gevolgen van de nieuwe inkoopafspraken zijn en om ervoor te zorgen dat de nieuwe inkoopovereenkomst goed wordt geïmplementeerd. ➢ We nemen actief deel aan project- en werkgroepen We participeren actief in de project- en werkgroepen die zich bezig houden met het voorbereiden van de nieuwe inkoop van specialistische jeugdhulp per 2028. ➢ We beoordelen de impact van de nieuwe inkoopafspraken en bereiden de implementatie voor Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 35 Naast de provinciale bijdrage aan de nieuwe inkoop, beoordelen we tegelijkertijd samen met de vier deelnemende gemeente de impact van de nieuwe inkoopafspraken voor de gemeente en De Dienst. Er wordt een plan van aanpak voor de implementatie gemaakt. PGB 2.0 Persoonsgebonden budget 2.0 (PGB 2.0) Voor het verwerken van de pgb-administratie is landelijk een nieuw systeem ontwikkeld. Dit systeem heet PGB 2.0 en verzorgt de administratieve ondersteuning van budgethouders, hun zorgverleners en de verstrekkers (gemeente/Dienst of zorgkantoor). De invoering van PGB 2.0 raakt de hele keten: gebiedsteams, gemeenten, zorgkantoren, SVB, VWS, zorgverleners en de pgb-budgethouders. Het wordt een gedeelde verantwoordelijkheid waarin een ieder zijn eigen taken en verantwoordelijkheden heeft.

Er is gekozen voor een gefaseerde invoering omdat het de hele keten raakt en een grote impact heeft op de gemeentes en de SVB. ➢ Implementeren nieuw PGB 2.0 systeem In april 2028 sluiten we aan op het nieuwe PGB 2.0-systeem. Het doel van het nieuwe PGB 2.0-systeem is op verschillende vlakken verbeteringen realiseren: • een efficiëntere afhandeling van dossiers • meer grip op de budgetten • beter voorkomen van fraude • lokaal beleid waar gewenst mogelijk maken snellere betaling van declaraties ➢ Aansluiten op het nieuwe PGB 2.0 systeem In april 2028 sluiten we aan op het nieuwe systeem. In 2027 bereiden we alle betrokken partijen al zo goed mogelijk voor, zodat ze weten wat er verandert en hoe ze ermee om moeten gaan. ➢ Traject Sociale Verzekeringsbank (SVB) Vanaf oktober 2027 start het traject met de SVB om goed voor te bereiden op het aansluitmoment in april 2028. In dit traject wordt aandacht besteed aan de technische implementatie en het testen van het nieuwe systeem. Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 36 ➢ Deelname landelijke en interne werkgroep Vanuit de Dienst nemen we deel aan de Landelijke werkgroep Uitvoering PGB 2.0- portaal en verschillende subgroepen. Beleidsmedewerkers vanuit de gemeenten zijn hier ook bij betrokken.

Intern onderzoeken we de technische en juridische mogelijkheden en brengen we advies uit aan de gemeentes over onder andere tijdige communicatie richting de PGB budgethouders. Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 37 Spotlights Aantal inwoners met een Wmo-voorziening In 2027 verwachten we aan 5350 inwoners één of meerdere voorzieningen vanuit de Wmo te verstrekken. 48% van deze inwoners heeft een voorziening huishoudelijke hulp. (Bnw 2026: 5350 inwoners) Baten en lasten opvang en beschermd wonen We nemen de lasten van de Maatschappelijke opvang en Vrouwenopvang op in onze begroting. Dit geldt ook voor de baten die gemeenten ontvangen vanuit het budgetoverschot op Beschermd Wonen. Tot en met 2025 werden deze baten en lasten begroot en verantwoord door de gemeenten zelf. De nieuwe werkwijze komt ten goede aan het uitvoeren van een efficiënte en volledige administratie. Hierdoor kunnen we de doorbelastingen vanuit SDF beter en centraal monitoren. Aantal inwoners met jeugdhulp In 2027 verwachten we aan 1740 jeugdigen één of meerdere voorzieningen vanuit de Jeugdwet te verstrekken. 92% van deze jeugdigen heeft een voorziening voor specialistische jeugdhulp. 12% van de jeugdigen met een voorziening heeft zorg die is opgelegd door een rechter.

(BnW 2026: 1740 jeugdigen) Gemiddelde kosten Jeugdwetcliënt De gemiddelde kosten van een cliënt in de Jeugdwet begroten we in 2027 op € 17.600. (BnW 2026: € 16.800) Financiële begroting In onderstaande tabbladen zijn de financiële overzichten opgenomen voor zowel de Dienst als de afzonderlijke gemeenten. De gehanteerde financiële uitgangspunten zijn te vinden in het tabblad: Financiële uitganspunten De Dienst - Programma Jeugdwet Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 begroting | wijziging | 2025 2027 | 2026 Lasten | 30.630.311 | 29.124.570 | 1.505.740 | 28.332.949 6.751 Jeughulp ambulant lokaal | 2.591.058 | 2.463.685 | 127.373 | 1.992.937 Lokale inkoop | 2.591.058 | 2.463.685 | 127.373 | 1.992.937 6.752 Jeugdhulp ambulant | 15.878.486 | 15.097.923 | 780.563 | 15.120.766 regionaal Dyslexie | 510.796 | 485.686 | 25.110 | 471.940 Externe zaken | 813.666 | 773.668 | 39.999 | 684.560 Regionale inkoop | 14.554.024 | 13.838.570 | 715.454 | 13.964.265 6.753 Jeugdhulp ambulant | 431.197 | 410.000 | 21.197 | 410.000 landelijk Landelijke inkoop | 431.197 | 410.000 | 21.197 | 410.000 6.762 Jeugdhulp met verblijf | 9.301.984 | 8.844.712 | 457.272 | 8.551.526 regionaal Crisis | 360.440 | 342.722 | 17.719 | 349.919 Hoogspecialistische jeugdhulp | 636.787 | 605.483 | 31.303 | 472.707 Pleegzorg | 1.533.159 | 1.457.791 | 75.368 | 1.416.533 Regionale inkoop | 797.783 |

758.565 | 39.218 | 758.565 Wonen/Verblijf | 5.973.815 | 5.680.151 | 293.664 | 5.553.802 6.792 PGB Jeugd | 284.093 | 270.128 | 13.966 | 263.087 Lokale inkoop | 284.093 | 270.128 | 13.966 | 263.087 6.821 Jeugdbescherming | 1.759.942 | 1.673.426 | 86.516 | 1.636.335 Jeugdbescherming | 1.759.942 | 1.673.426 | 86.516 | 1.636.335 6.822 Jeugdreclassering | 383.551 | 364.696 | 18.855 | 358.298 Jeugdreclassering | 383.551 | 364.696 | 18.855 | 358.298 Dekking | -30.630.311 | -29.124.570 | -1.505.740 | -28.332.949 Dekking Jeugdwet | -30.630.311 | -29.124.570 | -1.505.740 | -28.332.949 Gemeentelijke bijdragen | -30.630.311 | -29.124.570 | -1.505.740 | -28.332.949 structureel De Dienst - Programma Wmo Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p.

38 Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 begroting | wijziging | 2025 2027 | 2026 Lasten | 21.337.881 | 20.288.943 | 1.048.938 | 18.265.297 6.21 Toegang en | 115.687 | 110.000 | 5.687 | 110.000 eerstelijnsvoorzieningen (Wmo) Externe zaken | 115.687 | 110.000 | 5.687 | 110.000 6.60 Hulpmiddelen en diensten | 3.854.468 | 3.664.988 | 189.480 | 3.387.085 (Wmo) Collectief vervoer | 1.303.593 | 1.239.510 | 64.083 | 1.211.642 Rolstoelvoorziening | 649.188 | 617.275 | 31.913 | 603.397 Vervoersvoorziening | 1.053.084 | 1.001.316 | 51.768 | 978.804 Woonvoorzieningen | 848.603 | 806.887 | 41.716 | 593.242 6.711 Huishoudelijke Hulp (Wmo) | 9.588.795 | 9.117.424 | 471.371 | 8.673.053 Huishoudelijke ondersteuning | 9.588.795 | 9.117.424 | 471.371 | 8.673.053 6.712 Begeleiding (Wmo) | 4.263.383 | 4.053.801 | 209.582 | 3.869.257 Individuele begeleiding | 4.263.383 | 4.053.801 | 209.582 | 3.869.257 6.713 Dagbesteding (Wmo) | 1.949.268 | 1.853.445 | 95.823 | 1.769.612 Dagactiviteiten | 1.949.268 | 1.853.445 | 95.823 | 1.769.612 6.791 PGB Wmo | 490.595 | 466.478 | 24.117 | 456.290 Huishoudelijke ondersteuning | 78.680 | 74.812 | 3.868 | 73.130 Individuele begeleiding | 367.911 | 349.825 | 18.086 | 341.960 Vervoersvoorziening | 44.004 | 41.841 | 2.163 | 41.200 6.812 Maatschappelijke- en | 1.075.686 | 1.022.807 | 52.879 | 0 vrouwenopvang (Wmo) Maatschappelijke- en |

1.075.686 | 1.022.807 | 52.879 | 0 vrouwenopvang Baten | -1.350.462 | -1.284.075 | -66.387 | -741.893 6.60 Hulpmiddelen en diensten | -143.595 | -136.536 | -7.059 | -131.937 (Wmo) Eigen bijdrage collectief vervoer | -143.595 | -136.536 | -7.059 | -131.937 6.711 Huishoudelijke Hulp (Wmo) | -656.302 | -624.040 | -32.263 | -609.956 Eigen bijdrage CAK | -656.302 | -624.040 | -32.263 | -609.956 6.811 Beschermd wonen (WMO) | -550.565 | -523.500 | -27.065 | 0 Beschermd wonen | -550.565 | -523.500 | -27.065 | 0 Dekking | -19.987.419 | -19.004.868 | -982.552 | -17.523.404 Dekking Wmo | -19.987.419 | -19.004.868 | -982.552 | -17.523.404 Gemeentelijke bijdragen | -19.987.419 | -19.004.868 | -982.552 | -17.523.404 structureel Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p.

39 Harlingen - Programma Jeugdwet Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting | wijziging 2026 2027 Lasten | 7.543.394 | 7.172.572 | 370.822 | 6.985.855 6.751 Jeughulp ambulant lokaal | 360.602 | 342.876 | 17.727 | 333.172 Lokale inkoop | 360.602 | 342.876 | 17.727 | 333.172 6.752 Jeugdhulp ambulant | 4.251.413 | 4.042.420 | 208.993 | 3.916.403 regionaal Dyslexie | 98.684 | 93.833 | 4.851 | 91.178 Externe zaken | 193.156 | 183.661 | 9.495 | 164.800 Regionale inkoop | 3.959.573 | 3.764.926 | 194.647 | 3.660.425 6.753 Jeugdhulp ambulant | 115.687 | 110.000 | 5.687 | 110.000 landelijk Landelijke inkoop | 115.687 | 110.000 | 5.687 | 110.000 6.762 Jeugdhulp met verblijf | 2.363.988 | 2.247.778 | 116.210 | 2.196.782 regionaal Crisis | 81.584 | 77.574 | 4.011 | 81.092 Hoogspecialistische jeugdhulp | 30.499 | 29.000 | 1.499 | 0 Pleegzorg | 437.437 | 415.933 | 21.504 | 404.162 Regionale inkoop | 282.475 | 268.589 | 13.886 | 268.589 Wonen/Verblijf | 1.531.992 | 1.456.682 | 75.310 | 1.442.940 6.792 PGB Jeugd | 14.473 | 13.761 | 711 | 13.761 Lokale inkoop | 14.473 | 13.761 | 711 | 13.761 6.821 Jeugdbescherming | 291.437 | 277.110 | 14.327 | 277.110 Jeugdbescherming | 291.437 | 277.110 | 14.327 | 277.110 6.822 Jeugdreclassering | 145.794 | 138.627 | 7.167 | 138.627 Jeugdreclassering | 145.794 | 138.627 | 7.167 | 138.627 Dekking | -7.543.394 | -7.172.572 |

-370.822 | -6.985.855 Dekking Jeugdwet | -7.543.394 | -7.172.572 | -370.822 | -6.985.855 Gemeentelijke bijdragen structureel | -7.543.394 | -7.172.572 | -370.822 | -6.985.855 Primitieve begroting De Dienst Noardwest Fryslân p. 40 Harlingen - Programma Wmo Hoofdgroep | Primitieve | Begroting na | Afwijking | Burap 2 2025 begroting | wijziging 2026 2027 Lasten | 6.087.426 | 5.788.177 | 299.249 | 5.083.085 6.21 Toegang en | 26.293 | 25.000 | 1.293 | 25.000 eerstelijnsvoorzieningen (Wmo) Externe zaken | 26.293 | 25.000 | 1.293 | 25.000 6.60 Hulpmiddelen en diensten | 1.192.913 | 1.134.271 | 58.642 | 913.266 (Wmo) Collectief vervoer | 432.185 | 410.939 | 21.246 | 401.700 Rolstoelvoorziening | 150.624 | 143.220 | 7.404 | 140.000 Vervoersvoorziening | 291.164 | 276.850 | 14.313 | 270.626 Woonvoorzieningen | 318.940 | 303.262 | 15.679 | 100.940 6.711 Huishoudelijke Hulp (Wmo) | 2.646.930 | 2.516.811 | 130.119 | 2.394.145 Huishoudelijke ondersteuning | 2.646.930 | 2.516.811 | 130.119 | 2.394.145 6.712 Begeleiding (Wmo) | 1.399.751 | 1.330.942 | 68.810 | 1.269.134 Individuele begeleiding | 1.399.751 | 1.330.942 | 68.810 | 1.269.134 6.713 Dagbesteding (Wmo) | 414.071 | 393.716 | 20.355 | 376.480 Dagactiviteiten | 414.071 | 393.716 | 20.355 | 376.480 6.791 PGB Wmo | 112.710 | 107.169 | 5.541 | 105.060 Huishoudelijke ondersteuning | 15.514 | 14.752 | 763 | 14.420 Individuele begeleiding |

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waadhoeke.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e971930d-ab17-4d93-9787-731b15cff4df?agendaItemId=c5f52ec6-6439-454c-80d3-54a239b4af2f