Bijlage 2 - Jaarverslag-RiecNoord-Regulier 2020 (corsa 21.111082).pdf

Jaarverslag 2020

Een georganiseerde overheid tegen georganiseerde criminaliteit

Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Noord-Nederland

Jaarverslag 2020 - RIEC Noord-Nederland

Jaarverslag 2020 Een georganiseerde overheid tegen georganiseerde criminaliteit

© 2021, Regionaal Informatie en Expertisecentrum Noord-Nederland (uitgegeven in eigen beheer). Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag zonder bronvermelding worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door print-outs, kopieën, of op welke andere manier zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

-2-

Jaarverslag 2020 - RIEC Noord-Nederland

Terugblik 2020 Het jaar 2020 zal ons nog lang bijblijven. Alleen samen kunnen we het COVID-virus aanpakken en we moeten hierbij zij aan zij staan. Dit heeft ook op het RIEC-samenwerkingsverband zijn weerslag gehad. Sommige partners van het samenwerkingsverband stonden in 2020 volop in de crisisstand. Ondanks deze context kunnen we spreken van een misschien wel opmerkelijk positieve voortgang en resultaat van ons samenwerkingsverband in het afgelopen jaar. Als Stuurgroep hebben we focus aangebracht in hetgeen we de komende jaren gaan doen, naast de reguliere kerntaken die vanzelfsprekend doorgaan. Hiertoe hebben we een position paper opgesteld waarin regio specifieke elementen zijn beschreven die ons uniek en aantrekkelijk maken voor ondermijnende criminelen. Dit leidt, gecombineerd met de bevindingen uit de integrale ondermijningsbeelden en de prioriteiten van de individuele partners, ertoe dat wij meer zicht willen krijgen op het buitengebied en de havens in onze regio. Zoals gezegd, blijven we onverminderd voldoen aan de vraag die de partners hadden en hebben. Zo hebben we het afgelopen jaar in 68 integrale casussen informatie samengebracht en hebben we ten opzichte van het jaar ervoor een dubbel aantal interventieadviezen gegeven. Dat zegt iets over de doorontwikkeling en professionalisering van onze samenwerking.

Naast de casuïstiek zijn het afgelopen jaar nog ontbrekende integrale ondermijningsbeelden opgeleverd en zijn gemeenten gevraagd aan te geven hoe zij verder ondersteund willen worden in de opvolging daarvan en eventueel vervolg hierop. Naast deze zogenaamde kerntaken van het RIEC hebben we het afgelopen jaar mooie stappen gezet in de intensiveringsprojecten die mogelijk zijn gemaakt door de extra middelen van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. We hebben een enorme set aan concrete producten ontwikkeld waarmee we partners, private organisaties en maatschappij weerbaarder kunnen maken tegen ondermijnende risico’s. Tegelijk hebben we als Stuurgroep helaas ook moeten constateren dat sommige projecten niet levensvatbaar bleken. Op de valreep van het jaar hebben wij moeten besluiten te stoppen met de inspanningen van het Afpakplein, omdat concreet resultaat uit bleef. Bovendien hebben wij de zoektocht naar een vorm van integrale intelligence moeten bijstellen vanwege aanhoudende juridische uitdagingen. We hopen hierin in het nieuwe jaar een hernieuwde vorm te vinden en intussen bouwen we voort aan een betere informatiepositie op meer traditionele wijze. We danken de betreffende medewerkers voor hun onvermoeibare inzet in de afgelopen periode. Voor u ligt een verantwoording op al onze inspanningen tijdens het afgelopen verslagjaar.

Deze is opgesplitst in de reguliere kerntaken en een separaat document waarin de intensiveringsprojecten worden uitgelicht. De resultaten en inspanningen van het afgelopen bijzondere jaar motiveren ons voor het nieuwe jaar waarin we weer ten volle zullen investeren op de gezamenlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit.

Hoogachtend, Namens de stuurgroep RIEC Noord,

mr. S. van Haersma Buma, voorzitter stuurgroep RIEC Noord

-3-

Jaarverslag 2020 - RIEC Noord-Nederland

Flexibele uitvoeringskracht

Naast een toenemende focus op fenomenen bestaat nog steeds behoefte aan het integraal samenwerken op basis van concrete signalen. Het afgelopen jaar is in 68 casussen informatie samengebracht en interventies bedacht. Net als het vorige jaar werden verreweg de meeste signalen ingediend door gemeenten (38) gevolgd door de politie (21). Vaak gaat het om financieel economische aspecten (39), vermoedens van hennep (18) en dit jaar een aanzienlijke toename van vermoedens van mensenhandel (10). Opvallend is de verdubbeling van het aantal interventieadviezen, naar 185. De partners denken steeds meer integraal na over ieders mogelijkheden om tot actie over te gaan, ook als integrale aanpak niet mogelijk lijkt. Ten opzichte van het vorige verslagjaar zijn met name meer bestuurlijke, fiscale en overige adviezen gegeven. De integrale aanpak van casuïstiek heeft in het afgelopen jaar geleid tot het afpakken van in totaal €5. 972.540. Dit bedrag bestaat zowel uit opgelegde aanslagen, gelegd beslag als daadwerkelijk geïncasseerd vermogen.

Ter illustratie

In het afgelopen verslagjaar konden resultaten worden opgemaakt van succesvolle integrale controles in 2019 binnen de autobranche, growshops en kapsalons / nagelstudio’s. Die hebben geleid tot diverse boetes, ingetrokken vergunningen, bestuurlijke en strafrechtelijke maatregelen, beslagleggingen en naheffingen. -4-

Nieuwe controles zijn voorbereid, maar vanwege COVID-19 hebben de fysieke controles niet kunnen plaatsvinden. Hopelijk is dit in de loop van 2021 weer mogelijk. -----In 2017 is het RIEC Noord een onderzoek gestart gericht op vermoedens van vastgoedfraude en witwassen. De resultaten van dit onderzoek waren voor de politie aanleiding om een onderzoek te starten, dat in 2020 heeft geleid tot de aanhouding van een persoon op verdenking van oplichting en valsheid in geschrift. Het onderzoek is afgerond en het dossier is overgedragen aan het OM. -----In 2019 is het RIEC Noord een onderzoek gestart naar mogelijk ongebruikelijk bezit en vermoedens van witwassen op basis waarvan politie en het Openbaar Ministerie strafrechtelijk onderzoek zijn gestart met een actiedag in 2020. Daar zijn zes personen aangehouden en zijn huiszoekingen gedaan in zes woningen en een aantal bedrijfspanden. Hierbij zijn in ieder geval 10 kilo harddrugs, een nepvuurwapen, € 15.000 aan contanten, een hoeveelheid vals geld, 36 cilinders met lachgas en diverse digitale gegevensdragers aangetroffen en in beslaggenomen. Op grond van de wet Damocles heeft de gemeente een pand voor een langere periode gesloten. Waarschijnlijk volgt op korte termijn sluiting van nog een aantal panden.

Integraal ondermijningsteam Sinds 2019 is een Integraal Ondermijningsteam (IOT) operationeel in Noord-Nederland. Een integraal dedicated team dat wordt ingezet bij de uitvoering van de integrale en innovatieve aanpak van ondermijnende criminaliteit. Het IOT heeft in 2020 een bijdrage geleverd aan vier integrale casussen. Eén van deze casussen was gericht op het ontmantelen van een crimineel netwerk. Dit heeft geleid tot verschillende interventies, waaronder opgelegde lasten onder dwangsom wegens strijd met bestemmingsplan en Woningwet, aanschrijvingen op de BRP, sluitingen van panden wegens aangetroffen hennep, strafrechtelijke onderzoeken naar hennepteelt, onderzoeken naar hypotheekfraude en diverse boekenonderzoeken door de belastingdienst. De werkwijze van het IOT is eind 2020 geëvalueerd. Deze uitkomsten worden begin 2021 verwacht en waar nodig zal de taakstelling, samenstelling en werkwijze van het IOT worden aangescherpt.

Jaarverslag 2020 - RIEC Noord-Nederland

Integrale Intelligence & analyse Havenbeleid De afgelopen jaren zijn onder meer transporten van verdovende middelen gezien, via, door of vanuit havens. De informatiepositie over mogelijke ondermijnende risico’s in havens kan en moet beter. Het afgelopen jaar is een eerste beeld opgeleverd van de criminogene kenmerken en bevindingen rondom ondermijnende criminaliteit van een van de noordelijke havens. Er zijn 26 aanbevelingen gedaan om de integrale informatiepositie te versterken en om preventieve en repressieve maatregelen te treffen en barrières op te werpen. Onder regie van de betreffende gemeente wordt een plan van aanpak opgesteld om opvolging te geven aan de aanbevelingen. Intussen wordt de informatiepositie verder verfijnd en waar mogelijk al interventies gepleegd. Dit project dient als blauwdruk voor de aanpak van (zee)havens in de rest van de regio. Naast dit fenomeenonderzoek is in het afgelopen jaar geïnvesteerd in het vergroten van de bewustwording via trainingen aan publieke en private partijen in havens. Daarnaast is geïnvesteerd in structurele tactische afstemming met partners en (on)gevraagd adviseren over de aanpak van ondermijnende risico’s in en rondom zeehavens.

Integrale informatiepositie

Naast het intensiveringsproject Integrale Intelligence is het afgelopen jaar geïnvesteerd in het versterken van de integrale informatiepositie op meer traditionele wijze, in de vorm van het opstellen van integrale ondermijningsbeelden (IOB) op specifieke locaties en het uitvoeren van fenomeenonderzoek naar een thema.

IOB Luchthaven

In aanvulling op het in 2019 opgeleverde ondermijningsbeeld Noord Drenthe is op verzoek van de driehoek Noord Drenthe gestart met een ondermijningsbeeld van Groningen Airport Eelde (GAE). Hoewel er geen specifieke signalen over de luchthaven zijn benoemd, leren ervaringen en onderzoek in Nederland dat luchthavens gevoelig zijn voor criminele activiteiten. Sinds de tweede helft van 2020 werken de Belastingdienst, de Dienst Luchtvaart van de Landelijke Eenheid van de Nationale Politie, de Douane, de Koninklijke Marechaussee, het Openbaar Ministerie en het basisteam Noord Drenthe samen. Met bewustwordingssessies, informatiesessies, interviews en systeeminformatie van de partners is een beeld samengesteld dat in het eerste kwartaal 2021 aan de driehoek van Noord Drenthe wordt aangeboden. Het geeft een algemeen beeld in hoeverre en in welke mate sprake is van ondermijnende criminaliteit op en rondom GAE, welke gelegenheden er rondom GAE zijn die het gebied

kwetsbaar maken voor ondermijnende criminaliteit en op welke locaties, fenomenen en branches weinig tot geen zicht is. De rapportage kan daarmee dienen als richtingaanwijzer voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit en behulpzaam zijn bij het maken van keuzes en het stellen van prioriteiten.

Prostitutie

In 2020 is een fenomeenonderzoek naar de prostitutiebranche in NoordNederland gestart. De (voorlopige) resultaten uit de eerste fase van het onderzoek laten zien dat er verschillen bestaan tussen de noordelijke gemeenten in het gevoerd prostitutiebeleid, waarbij beleidsinstrumenten om prostitutie te reguleren nog niet altijd ten volle lijken te worden benut. Het onderzoek bevindt zich inmiddels in de tweede fase, waarin signalen van seksuele uitbuiting en illegale prostitutie in Noord-Nederland in beeld gebracht worden. Deze resultaten worden in 2021 verwacht.

-5-

Jaarverslag 2020 - RIEC Noord-Nederland

(Slimme) bestuurlijke weerbaarheid

Opvolging ondermijningsbeelden

In 2020 zijn twee ondermijningsbeelden opgeleverd en is gestart met het opstellen van vier ondermijningsbeelden, waarvan drie in het eerste kwartaal van 2021 worden opgeleverd. Dan is sprake van een dekkend beeld aan ondermijningsbeelden in onze regio. Het RIEC Noord is bij gemeenten en provincies gestart om via maatwerk ondersteuning te bieden in de opvolging van de ondermijning. Uit de ondermijningsbeelden is concrete casuïstiek opgepakt, worden fenomeenanalyses en aanvullende ondermijningsbeelden opgesteld. Ook wordt ondersteuning verleend bij het opstellen, actualiseren of toepassen van prostitutie en BIBOB beleid. De ondermijningsbeelden hebben bovendien geleid tot verscherping van lokaal veiligheidsbeleid, het structureel organiseren van bewustwordingssessies, het inrichten van lokale casustafels en het uitvoeren van integrale controles. Verder wordt steeds meer gezocht naar vormen van publiek private samenwerking door bijvoorbeeld samenwerking in bewustwordingstrainingen voor private partijen als ondernemers, havenbedrijven, industrieparken en agentschappen.

-6-

Bestuurlijke aanpak Verder is geïnvesteerd in voorlichting en opleiding zoals ook te lezen in de verantwoording van de intensiveringsgelden. Maar er is meer.

Provincies

Ook de noordelijke provincies hebben een belangrijke functie bij de aanpak van ondermijnende criminaliteit, denk aan subsidiefraude en milieucriminaliteit. In 2020 is ingezet op het versterken van de samenwerking tussen de drie provincies op dit thema. Daarnaast zijn de provincies afzonderlijk aan de slag gegaan met het opvolgen van de aanbevelingen uit de provinciale ondermijningsbeelden. Onder andere heeft dit geleid bij een provincie tot het verzoek een zogeheten weerbaarheidsscan uit te voeren. Met deze scan wordt gekeken naar mogelijkheden de organisatie weerbaarder te maken tegen ondermijning. De resultaten worden in 2021 verwacht.

Coronacrisis

Het RIEC Noord heeft in 2020 geïnvesteerd in het voorkomen en aanpakken van ondermijnende criminaliteit die ontstaat als gevolg de coronacrisis. Meer specifiek zijn diverse producten, zoals infographics, aangeboden aan de gemeenten in de regio. Naar behoefte is ondersteuning geboden bij het vertalen van deze producten in de concrete praktijk.

Wet Bibob Dit is een sterk instrument in de bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit. In 2020 is 82 maal ondersteund en/of geadviseerd bij de toepassing van de wet. Onder meer door het adviseren bij eigen onderzoek, het begeleiden van adviesaanvragen aan het Landelijk Bureau Bibob (LBB), het adviseren over de toepassingsmogelijkheden en het begeleiden bij het opstellen of actualiseren van het Bibob-beleid. Daarnaast heeft het RIEC Noord, zowel regionaal als landelijk, trainingen verzorgd over de toepassing van de wet Bibob en relevante actualiteiten zoals een wetswijzing van de wet Bibob per 1 augustus 2020. Ook tijdens de Ondermijningsdagen RIEC Noord is hierover een presentatie gegeven. In verband met de coronamaatregelen zijn een aantal landelijke trainingen, in plaats van op locatie, online verzorgd. Samen met andere RIEC’s, het LBB en het Ministerie is in het najaar gewerkt aan het ontwikkelen van een aantal producten naar aanleiding van de wetswijziging waaronder een nieuw model beleidslijn voor gemeenten. Ook nam het RIEC Noord deel aan overleggen met het Ministerie over aanpassing van de Regeling Bibob-formulieren en de daarop gebaseerde Bibob-vragenformulieren. Dit zal naar verwachting voor de zomer van 2021 gereed zijn.

Jaarverslag 2020 - RIEC Noord-Nederland

Duurzame samenwerking Integrale samenwerking De organisatie van de RIEC-samenwerking en de dienstverlening vanuit het RIEC-bureau zijn constant in ontwikkeling. In 2019 zijn binnen de samenwerking belangrijke stappen gezet met het oprichten van het IOT, maar ook de Districtelijke Integrale Ondermijningsoverleggen (DIO’s). De werking hiervan is in 2020 geëvalueerd. De uitkomsten worden begin 2021 verwacht en dragen niet alleen bij aan het verder aanscherpen van de werkwijze van deze gremia, maar ook aan het verbeteren van de dienstverlening van het RIEC Noord aan haar partnerorganisaties. Internationalisering Het RIEC Noord neemt deel aan bijeenkomsten van het EURIEC waar onderling kennis wordt gedeeld en ervaringen worden uitgewisseld en participeert in de klankbordgroep EURIEC. In de regio is gestart met het leggen van eerste contacten en het onderzoeken van samenwerkingsmogelijkheden. De COVIDmaatregelen vertragen dit proces. Het RIEC neemt deel aan een door COVID uitgestelde internationale bijeenkomst, “Grensnoabers”. Dit is een informeel Nederlands-Duits netwerk van burgemeesters en gemeenten in de noordelijke regio dat grensoverschrijdende onderwerpen agendeert, kansen signaleert en gezamenlijke projecten initieert.

Fieldlab Een Fieldlab is een probleemgericht innovatief programma gericht op de bestrijding van een hardnekkig (ondermijnings)probleem. In NoordNederland wordt in twee gemeenten via deze methode samengewerkt. Het idee is dat een gedreven groep mensen actiegericht met het probleem aan de slag gaat en dit doet in een leer- en experimenteeromgeving. Beide Fieldlabs richten zich op een criminele groep jong volwassenen, waarbij het voorkomen van jonge aanwas een belangrijke doel is. Geprobeerd wordt de harde kern van de criminele groep vanuit verschillende invalshoeken aan te pakken en te kijken of er leden in de groep zitten die bewogen kunnen worden het rechte pad op te gaan. Gelijktijdig wordt ingezet op het kansrijk opgroeien van jongeren en succesvol begeleiden naar werk. Concreet voorbeeld is een project genaamd Jobplanet waarin een jongere 4 stappen doorloopt met een oplopende vraag naar vaardigheden, weerbaarheid en commitment om zo deze jongere te begeleiden naar werk. Het gaat om jongeren die, bijvoorbeeld vanwege hun achtergrond, minder kans op de arbeidsmarkt hebben.

Het is de bedoeling dat elke jongere een coach krijgt, die hen gedurende het gehele traject ondersteunt. Een ander voorbeeld is de inzet van een team (jongerenwerk, VNN, wijkagent, gezinscoach en BOA) dat in contact gaat met een jongere zodra die negatief opvalt. Niet alleen de jongere wordt benaderd maar ook diens omgeving, zoals ouders. Dit moet jonge aanwas bij een criminele groep voorkomen. Inmiddels heeft dit bijvoorbeeld geleid tot begeleiding van een jong volwassene die al enige tijd in een criminele groep zat naar een vaste baan. Een ander, die op geen van de aangedragen alternatieven buiten een criminele carrière wilde ingaan, is opgepakt en gedetineerd.

Cybercriminaliteit

In 2020 is geïnvesteerd om samenwerking met convenantpartners ter herijken en zijn publiek-private kansen in kaart gebracht voor de aanpak van ondermijnende cybercriminaliteit. Inmiddels zijn er circa vijftig actoren die een bijdrage kunnen leveren aan de integrale aanpak.

-7-

Jaarverslag 2020 - RIEC Noord-Nederland

Bestuurlijke Focus

Objectieve kennis & expertise Ook is de bewustwording van de meerwaarde van het samenwerken in RIEC-verband vergroot hetgeen er bijvoorbeeld toe heeft geleid dat het RIEC is gevraagd op te treden als ’stakeholder’ in een internationale hackathon(Odyssey) die heeft geleid tot een innovatieve (technische) oplossing om het MKB in Noord Nederland weerbaarder te maken tegen cybercrime. Het winnende hackathon-team werkt de oplossing het komende jaar verder uit. Verder neemt het RIEC deel aan de ambtelijke werkgroep ‘cyberveiligheid’ van het Regionaal Bestuurs- en Politie Overleg (RBPO) om gezamenlijke cyberveiligheid te bevorderen. Vanuit die rol heeft het RIEC geïnitieerd dat het lectoraat Cybersafety van NHL Stenden een CCV subsidie heeft aangevraagd om te onderzoeken in hoeverre gemeenten (bijv. via een stelsel van vergunningverlening en handhaving) kunnen voorkomen dat ICT-dienstverleners, al dan niet bewust, optreden als facilitator van (ondermijnende) cybercriminaliteit. In 2020 is, met behulp van het IOT, een integrale casus op het gebied van cybercriminaliteit integraal benaderd en met succes opgepakt. Er is, onder meer door kennisdeling en samenwerking binnen het IOT een verdachte opgepakt en er wordt een crimineel netwerk in beeld gebracht en zo mogelijk verstoord.

Bovendien wordt deze casus gebruikt als input voor het ontwikkelen van een (publiek-privaat) barrièremodel dat zich richt op het voorkomen en bestrijden van cyber-

-8-

criminele netwerken. Tenslotte wordt geïnvesteerd op dit thema via het project ‘digitaal weerbare jongeren’ waarover meer staat opgenomen in de verantwoording van de intensiveringsprojecten. Naast de uitdaging om de samenwerkingsvormen zo optimaal mogelijk te houden, is het van belang om constant de juist kennis en expertise in het netwerk te behouden.

Doorontwikkeling producten en diensten

Het RIEC Noord heeft in 2020 nadrukkelijk geïnvesteerd in het verbeteren van de kwaliteit van haar dienstverlening. Hierbij is zowel ingezet op het verder ontwikkelen van de analyseproducten als het verbeteren van het opleidingsprogramma voor de RIEC-analisten. Ter verbetering van de analyseproducten zijn de formats die worden gebruikt (zoals bijvoorbeeld het signaalformulier, het analyseplan en het informatierapport) tegen het licht gehouden en waar nodig aangescherpt. Daarnaast zijn nieuwe analyseproducten ontwikkeld, waaronder zogeheten quick scans en fenomeenanalyses. Door het toevoegen van deze analyses aan het bestaande instrumentarium voorziet het RIEC Noord in een informatiebehoefte van de RIEC-partners. In 2020 is tevens geïnvesteerd in de opleiding van de RIEC-analisten. Dit heeft geresulteerd in een breed opleidingsprogramma, dat voor

Een belangrijk deel van dit jaar stond in het teken van het formuleren van een bestuurlijke focus op: • Drugscriminaliteit • Financieel-Economische Criminaliteit / Witwassen • Mensenhandel- en smokkel • Cybercrime • Vrijplaatsen • Nodale knooppunten De Stuurgroep heeft besloten om eerst te investeren op Havens (als nodaal knooppunt) en Buitengebied (als vorm van vrijplaats). Daartoe zijn de eerste activiteiten in 2020 al gestart en zullen verder vorm krijgen in de komende periode. Verder wordt vanuit het thema Drugs in de intensiveringsprojecten volop ingezet op het voorkomen van Jonge Aanwas. De verantwoording hierover is separaat opgenomen bij de intensiveringsprojecten. Op het gebied van Mensenhandel wordt een fenomeenanalyse prostitutie opgesteld zoals hierboven beschreven. Daarnaast is een handhavingsknelpunt aangewezen om in een deel van Drenthe meer zicht te krijgen op arbeidsmigranten. Op het thema Cybercriminaliteit is hierboven reeds zicht gegeven en financieel-economische criminaliteit / witwassen wordt gezien als casusen aanpak overstijgend element dat overal integraal in terug komt en wordt meegenomen.

elke RIEC-analist beschikbaar is. Dit opleidingsprogramma heeft tot doel de kwaliteit van de analyseproducten te verhogen en te borgen, een uniforme werkwijze te realiseren, de kennis over de RIEC-partners en informatiebronnen te vergroten en inzicht te bieden in de verschillende methoden en technieken die toegepast kunnen worden.

Jaarverslag 2020 - RIEC Noord-Nederland

Bijlage 1

Cijfermatige verantwoording

1.1 Integrale aanpak

Er is (opnieuw) sprake van een licht dalend aantal ingebrachte signalen. De vraag is of dit erg is. Er is voortdurend contact met de partners en er lijkt sprake van een veranderende vraag om ondersteuning. Er wordt veel intensievere begeleiding geboden bij het formuleren van de vraag. Wat is het maatschappelijk probleem, welke oplossing of effect is gewenst en welk product of welke dienstverlening past daar het beste bij. Dat is lang niet altijd een integrale casusaanpak. We hebben het afgelopen jaar aanzienlijk meer op brede bestuurlijke advisering geïnvesteerd om een partner uiteindelijk het meest optimaal te helpen.

1.2 Afgepakt vermogen

Binnen de integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit in Noord-Nederland wordt nadrukkelijk ingezet op het afpakken van crimineel vermogen. In figuur 2 is het totale bedrag aan opgelegd en afgepakt vermogen onderverdeeld per type interventie. Dit bedrag bestaat zowel uit opgelegde aanslagen, gelegd beslag als daadwerkelijk geïncasseerd vermogen.

Resultaten

2020

Bestuur

€ 8.000

Belastingdienst

€ 5.524.000

Politie

€342.780

Openbaar Ministerie

€ 97.760

Figuur 2: integraal opgelegde afpakgelden 2020

De Belastingdienst/directie MKB verantwoordt de resultaten van haar bijdrage aan de integrale samenwerking met overheidspartners in het kader van het LIEC/RIEC-samenwerkingsverband sinds 1 januari 2015 op twee aspecten. Primair communiceert Belastingdienst/directie MKB de geïnde en/ of verrekende bedragen. Dit betreffen bedragen die naar aanleiding van de opgelegde aanslagen zijn ontvangen via betalingen en/of verrekeningen. Opgelegde aanslagen als gevolg van de doorgevoerde correcties zijn vatbaar voor bezwaar- en beroepsprocedures. Door uit te gaan van de daadwerkelijk geïnde en/of verrekende bedragen worden ook verminderingen in de verantwoording betrokken en geen

-9-

Jaarverslag 2020 - RIEC Noord-Nederland

virtuele opbrengsten meegerekend. Dit geeft een zo zuiver mogelijk beeld van de fiscale interventies in het kader van de LIEC/RIEC-samenwerking. Secundair communiceert Belastingdienst directie MKB de aanslagen waarvoor (geheel of gedeeltelijk) beslag is gelegd maar die nog niet zijn ontvangen als betalingen en/of verrekeningen. Het beslag dient tot extra zekerheid en kan gezien worden als potentieel inbaar. Zodra het beslag wordt uitgewonnen zijn de betaalde en/of verrekende bedragen terug te vinden onder de geïnde bedragen. Belastingdienst directie MKB kantoor Groningen heeft in het kader van de samenwerking binnen het RIEC Noord in 2020 € 1.437.000 geïnd en/of verrekend en voor € € 4.087.000 (geheel of gedeeltelijk) beslag gelegd. Ten aanzien van de afgepakte bedragen van de politie zien de weergegeven bedragen op beslaglegging van roerende en onroerende zaken. De politie heeft op basis van het strafrecht de bevoegdheid om op verschillende gronden beslag te leggen op goederen. Bij de registratie van beslag moet aan het goed waar beslag op is gelegd een waarde worden gekoppeld. Zo wordt voor onroerend goed bijvoorbeeld uitgegaan van de WOZ-waarde van het object. De in beslag genomen goederen vanuit de strafrechtelijke aanpak binnen de RIEC-casuïstiek vertegenwoordigen in 2020 een waarde van € 342.780..

Deze waardering van de goederen wijkt in veel gevallen af van de uiteindelijke (executie) waarde. De feitelijke toetsing of, en met welke waardering, het beslag wordt gehandhaafd vindt pas in een later stadium plaats. In sommige casussen zal het beslag mogelijk moeten worden teruggegeven en uiteindelijk dus niet worden “afgepakt”. Deze balans kan pas worden opgemaakt als een zaak onherroepelijk is. Vanaf 2018 is ervoor gekozen om ten aanzien van de afpakresultaten vanuit de strafrechtelijke aanpak naast de beslaglegging van de politie ook het daadwerkelijk geïncasseerde vermogen te verantwoorden. In het jaar 2020 is door het Openbaar Ministerie € 97.760 geïncasseerd in RIEC-verband. De afgelopen jaren zijn meer integrale casussen strafrechtelijk opgepakt waar op termijn een incasso in te verwachten is. Hierbij dient te worden opgemerkt dat strafrechtelijke onderzoeken tijdrovend zijn en het soms jaren duurt voordat een vonnis onherroepelijk is en er ook daadwerkelijk sprake is van incasso en dus geïncasseerd vermogen.

-10-

Jaarverslag 2020 - RIEC Noord-Nederland

1.3

Cijfermatig overzicht

Resultaten integrale aanpak binnen RIEC-verband 2019

2020

1. Aantal door het RIEC opgeleverde ondermijningsbeelden

7

2

2. a. Totaal aantal binnen het RIEC behandelde casussen

77

68

b. Voortgekomen vanuit ondermijningsbeelden

9

12

c. Signaal vanuit gemeente

40

38

d. Signaal vanuit OM

1

1

e. Signaal vanuit politie

23

21

f. Signaal vanuit Belastingdienst

14

12

g. Signaal vanuit overige partner(s)

1

4

3. Aantal maal dat een thema speelde in RIEC casus

129

120

a. Mensenhandel en -smokkel

4

9

b. Georganiseerde hennepteelt

25

18

c. Witwassen en financiële malversaties

38

39

d. Vastgoed

13

13

e. OMG’s

9

5

f. O  verige regionale thema’s of handhavingsknelpunten – (Ongebruikelijk bezit, Synthetische drugs, vrijplaatsen, milieucriminaliteit, cybercrime, PGB, prostitutiesector)

42

36

97

188

b. I Bestuurlijk

42

79

II Bibob

95

94

c. Strafrechtelijk

30

33

d. Fiscaal

16

37

e. Overige adviezen

9

39

€ 34.313.5001

€ 5.972.540

4. a. Totaal aantal interventieadviezen n.a.v. RIEC casussen

5. Totaalbedrag integraal afgepakte gelden

1 Voor het grootste gedeelte afkomstig uit één grote casus waarvan nog niet duidelijk is welk deel daadwerkelijk ‘gehouden’ kan worden

-11-

Jaarverslag 2020 - RIEC Noord-Nederland

Bijlage 2 Afpakplein

Het Afpakplein

Vorig jaar heeft de Stuurgroep RIEC ingestemd met het plan Follow The Money Noord- Nederland (FTM), feitelijk de start van het Afpakplein Noord Nederland. Eén van de uitgangspunten was om data gestuurd te gaan werken, hetgeen in de praktijk juridisch helaas niet haalbaar bleek. Na meerdere pogingen om de aanpak bij te stellen en effectief te laten zijn heeft de Stuurgroep eind 2020 moeten constateren dat het project binnen de nog resterende termijn niet meer succesvol zal worden. De activiteiten van het Afpakplein zijn daarom stop gezet. De komende periode zal een en ander met het Ministerie dat de gelden beschikbaar heeft gesteld worden afgehecht. Hoewel concrete afpakresultaten zijn uitgebleven is wel degelijk gewerkt aan het versterken en vergroten van kennis van afpakmogelijkheden in en het buiten het netwerk, waarbij ook veel contact is geweest met initiatieven elders in het land en nieuwe contacten zijn gelegd met (financiële) partijen. Er is een netwerk opgebouwd op basis waarvan hopelijk structureel verhoogde aandacht is voor het afpakken van criminele gelden. Er zijn tal van presentaties gegeven aan vertegenwoordigers vanuit gemeenten en provincies, waaronder tijdens de Noordelijke ondermijningsdagen en diverse provinciale veiligheid overleggen. Ook zijn presentaties gegeven in samenwerking overleggen in het RIEC-samenwerkingsverband en het landelijke Aanjaagteam.

Daarnaast is onder meer een Webinar ‘Goochelen met Onroerend Goed’ georganiseerd en een Cursus Vermogensjacht geïnitieerd die door COVID is verschoven naar 2021. Er zijn twee nieuwsbrieven verspreid en er zijn zoals aangegeven diverse projecten onderzocht om daadwerkelijke afpakresultaten te kunnen inboeken, zoals ‘Wel voertuigen op naam maar geen rijbewijzen (LIV-bestand)’, het ondersteunen van gemeenten bij het incasseren van vorderingen, het genereren van FIU-meldingen, het participeren binnen de reguliere casuïstiek om afpakkansen te vergroten. Tenslotte wordt in 2021 verder gewerkt aan een themabijeenkomst Publiek-Private samenwerking in de vastgoedsector in samenwerking met onder meer de Belastingdienst. Dit alles heeft ertoe geleid dat wij vanuit de kerntaken van het RIEC-samenwerkings-verband met verhoogde notie en kennis van de mogelijkheden van (bestuurlijk)afpakken alsnog resultaten kunnen gaan boeken. Het heeft het belang van afpakken zeker op de agenda gezet en wij blijven de integrale mogelijkheden zoeken om de ondermijnende criminelen financieel zo effectief en hard mogelijk te treffen.

-12-

Jaarverslag 2020 - RIEC Noord-Nederland

Bijlage 3

Financiële verantwoording

3.1 Overzicht RIEC Noord

In deze paragraaf worden de baten en lasten van het RIEC Noord in 2021 beschreven. Dit betreft een volledig financieel overzicht van het RIEC Noord met uitzondering van de baten en lasten van het ondermijningsfonds en de afpakgelden. Deze kennen een incidenteel karakter en worden apart verantwoord in de paragrafen 3.2 en 3.3. Het totale overzicht staat beschreven in paragraaf 3.4.

Baten

Het RIEC Noord ontvangt jaarlijks verschillende bijdragen van het ministerie van Justitie en Veiligheid (hierna: ministerie). Dit betreffen bijdragen van respectievelijk €735.000, €90.000, €603.000 en €250.000. Gezamenlijk bedroegen deze baten in 2020 €1.678.000. Cofinanciering Het verstrekken van de algemene bijdrage van het RIEC Noord is door het ministerie afhankelijk gesteld van een regionale bijdrage in de vorm van cofinanciering. De cofinanciering in Noord-Nederland was in 2020 als volgt opgebouwd: • Alle gemeenten en provincies in Noord-Nederland dragen een bepaald bedrag bij aan het RIEC Noord. • De politie levert een aantal medewerkers aan het RIEC-bureau ‘om niet’. Eén van deze medewerkers is in 2020 ingezet bij het afpakplein (paragraaf 3.3). De cofinanciering bedroeg in 2020 €444.692. Daarnaast heeft het RIEC Noord in 2020 een bijdrage van €11.880 ontvangen van een derde partij zijnde een niet RIEC-partner. Deze bijdrage is niet aangemerkt als cofinanciering.

Lasten

De totale lasten van het RIEC Noord bedroegen in 2020 €2.052.162. Dit bedrag ligt iets hoger van de totale baten (€2.025.261). Dit betekent dat de baten in 2020 zijn aangevuld met een voorziening van €26.901 uit 2019. Integraal ondermijningsteam Van de jaarlijkse bijdrage van €603.000 wordt het Integraal Ondermijningsteam (IOT) bekostigd. De politie en de Belastingdienst hebben hun personele bijdrage aan het IOT om niet ter beschikking gesteld aan het RIEC-samenwerkingsverband. De inzet van het Openbaar Ministerie is bekostigd vanuit de landelijke bijdrage van het ministerie en bedroeg €119.499. De personele inzet van het RIEC Noord aan het IOT bedroeg in 2020 €256.767.

-13-

Jaarverslag 2020 - RIEC Noord-Nederland

3.2 Ondermijningsfonds

Het ministerie heeft aan het RIEC Noord een bijdrage van €6.000.000 uit het ondermijningsfonds toegekend verdeeld over de jaren 2019, 2020 en 2021. In 2019 zijn in de regio diverse projecten gestart die worden bekostigd van deze bijdrage. De inhoudelijke en financiële resultaten per project staan in een apart voortgangsbericht over het ondermijningsfonds beschreven. De totale uitgaven van deze projecten bedroegen in 2020 €1.601.208.

3.3 Afpakken

Aan het RIEC Noord is een bijdrage toegekend van totaal € 1.000.000 voor het vergroten van het integraal afpakken van crimineel verkregen vermogen. Met behulp van deze middelen is in 2019 een afpakplein opgericht. Een inhoudelijke verantwoording van het afpakplein is beschreven in bijlage 2. Tot en met 2020 is €580.000 van de beschikbare €1.000.000 ontvangen. De totale lasten van het afpakplein bedroegen in 2020 €231.688. Dit bedrag is exclusief een personele bijdrage om niet van de politie ter waarde van €109.311 (cofinanciering).

-14-

Jaarverslag 2020 - RIEC Noord-Nederland

3.4 Realisatie begroting 2020 Baten RIEC Noord 2020

Lasten RIEC Noord 2020

Bijdrage ministerie J&V:

Personele lasten:

RIEC algemeen (cofinanciering)

€

735.000

Personele lasten RIEC-bureau

€ 1.321.466

Bijdrage regionaal ondermijningsbeeld

€

90.000

Bijdrage loonkosten partners

€

117.597

Structurele middelen aanpak ondermijning

€

853.000

Integraal ondermijningsteam

€

376.216

Incidentele middelen aanpak ondermijning

€ 2.017.0000

Voorziening bijdragen J&V 2019

€

Subtotaal

€ 1.815.279

258.589

Subtotaal

€ 3.953.589

Geldelijke bijdragen partners: Gemeenten

€

172.784

Provincies

€

45.000

Subtotaal

Overige lasten: Huisvesting

€

Beheerskosten

€

52.360 75.714

Bedrijfsvoering

€

108.809

Subtotaal

€ 236.883

€ 217.784 Ondermijningsfonds:

Overige inkomsten: Tegemoetkoming derden

€

11.880

Subtotaal

€ 11.880

Bijdragen in loonkosten: Politie Subtotaal

Projectkosten

€ 1.309.187

Overige kosten

€

292.021

Subtotaal

€ 1.601.208

Afpakken: €

226.908 € 226.908

Totale lasten

€

231.688

Bijdrage loonkosten partners

€

109.311

Subtotaal Saldo ondermijningsfonds Totale baten

€ 4.410.161

Totale lasten

€ 340.999 €

415.792 € 4.410.161

-15-

© 2021, Regionaal Informatie en Expertisecentrum Noord-Nederland (uitgegeven in eigen beheer). Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag zonder bronvermelding worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door print-outs, kopieën, of op welke andere manier zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

E: info@riecnoord.nl T: 088 1672790 P: Postbus 21000, 8900 JA Leeuwarden http://www.riec.nl