Bijlage 2: Jaarstukken 2023 GR Fryslân-West
Tekst van het document
GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING WERKVOORZIENINGSCHAP FRYSLÂN-WEST JAARSTUKKEN 2023
E
GROTING 202
3 Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 1
Inhoudsopgave Inleiding
3
Personele en financiële ontwikkelingen
4
Jaarverslag 2023 GR Fryslân-West I Verslag algemeen en dagelijks bestuur
11
II Paragraaf Financiering
16
III Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing
17
IV Paragraaf Verbonden partijen
18
V Paragraaf Bedrijfsvoering
19
Jaarrekening 2023 GR Fryslân-West VI Balans per 31 december 2023
22
VII Overzicht van baten en lasten 2023
23
VIII Grondslagen
26
IX Toelichting balans per 31 december 2023
29
X Toelichting overzicht van baten en lasten
31
XI Overige informatie
34
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 2
Inleiding Iedere jaarrekening is een momentopname. Om een jaarrekening te beoordelen, dient zij vanzelfsprekend geplaatst te worden in een breder perspectief. In dat bredere perspectief kan de ontwikkeling van een organisatie worden beoordeeld. Daarom worden in bepaalde hoofdstukken de Gemeenschappelijke Regeling Werkvoorzieningschap Fryslân-West (in volgende hoofdstukken te noemen GR Fryslân-West) en NV Empatec (in volgende hoofdstukken te noemen Empatec) gezamenlijke gepresenteerd. Wanneer dit voorkomt zullen wij dit aangeven. Voor het gehele inzicht in de Empatec verwijzen wij u naar de jaarrekening van NV Empatec, welke ook op de website is gepubliceerd. Het concept resultaat 2023 van de GR Fryslân-West komt uit op een positief resultaat van € 1.669.000. Empatec heeft in 2023 een positief resultaat behaald van € 656.000. Om de personele en financiële ontwikkelingen te kunnen beoordelen, hebben wij haar belangrijkste parameters op een rijtje gezet. Wij schetsen de ontwikkeling vanuit het perspectief van onze belangrijkste stakeholders: • • •
SW-medewerkers Gemeentelijke overheden Afnemers (opdrachtgevers en werkgevers)
In de schema's hiernaast staan de stakeholders die wij dienen, met de bijbehorende belangen.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 3
Personele en financiële ontwikkelingen Ontwikkeling totale populatie Sinds 1 januari 2015 is de Participatiewet van kracht. Instroom van nieuwe SW-medewerkers in dienst bij de GR Fryslân-West stopte vanaf dat moment. Als gevolg van het natuurlijk verloop (pensionering, verhuizing, overlijden, etc.) neemt de populatie van het aantal SW-medewerkers in dienst bij de GR Fryslân-West dus af. Naast SW-medewerkers in dienst bij de GR Fryslân-West werken er ook medewerkers zonder SW-status (veelal leiding en staf); dit wil overigens niet zeggen dat er geen SW-medewerkers in de leiding en staf actief zijn. Naast deze twee groepen medewerkers kennen we sinds een aantal jaren ook twee nieuwe doelgroepen: • Medewerkers met de indicatie (nieuw) Beschut Werken en • Medewerkers in het kader van LKS/BAB (Loonkostensubsidie en Baan Afspraak Banen): nieuwe doelgroep De ontwikkeling van het aantal medewerkers (doelgroepen en staf/kader) is als volgt de afgelopen jaren.
Het aantal gesubsidieerde medewerkers is in 2023 iets lager dan 2022. De afname van het aantal SW-medewerkers is bijna volledig gecompenseerd door de instroom van nieuwe doelgroepen zoals Beschut Werk (inclusief wachtlijst aanpak van onze gemeenten) en BAB/LKS. Vanaf 2020 is het aantal medewerkers staf/kader gedaald omdat deze ten laste van Empatec komen, dit verklaart de daling tussen 2019 en 2020. In de volgende paragrafen wordt een toelichting gegeven op de ontwikkeling van de doelgroepen (WSW en Participatiewet).
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 4
SW-medewerkers Vanuit het streven naar een inclusieve arbeidsmarkt, streeft Empatec namens de GR Fryslân-West ernaar om zoveel mogelijk SW-medewerkers te plaatsen in de reguliere arbeidsmarkt. De huidige samenstelling van de SW-groep ziet als volgt uit:
VORMEN VAN WERK SW MEDEWERKERS (incl. begeleid werk)
Gemiddelde per jaar in FTE
1200 1000 800 600
781
690
400 200 0
115 101 97
81 88 102 2016
2017
Begeleid werken
495
478
462
437
137
119
100
117
134
127
79 120
112 97
107 91
96 91
95 87
2018
2019
2020
2021
Groepsdetachering
WOL
Individuele detachering
414
380
74 109 81 87
60 103 77 82,68
2022
2023
Empatec werkbedrijven
Vanaf 2018 heeft er een verdere bijzondering plaatsgevonden tussen interne en externe SW-medewerkers.
De volgende vormen: • Begeleid Werken: bij deze vorm treedt een medewerker met een SW-indicatie in dienst van een reguliere werkgever. De betreffende SW-medewerker heeft een terugkeergarantie en de werkgever ontvangt vanuit Empatec een Loonkostensubsidie die in verhouding staat met de productiewaarde van de medewerker. • Detachering: bij deze vorm wordt een medewerker vanuit Empatec uitgeleend aan een werkgever en die werkgever draagt zorg voor de aansturing van de betreffende medewerker. De werkgever betaalt Empatec, afhankelijk van de productiewaarde van die medewerker, een uur-, dag-, week-, maand- of jaartarief. Wanneer het werk is afgerond en er geen ander werk meer is, dan valt de betreffende medewerker terug op Empatec. Binnen deze categorie onderscheiden we individuele en groepsdetacheringen. • Werken Op Locatie (WOL): in dit geval verstrekt een werkgever een opdracht aan een groep medewerkers van Empatec die onder leiding staat van een leidinggevende van Empatec. Twee voorbeelden hiervan zijn: Lankhorst (Sneek) en Rentex (Bolsward). Lankhorst maakt hiervan gebruik omdat zij deze medewerkers graag willen inzetten, maar daar zelf geen geschikte leidinggevenden voor hebben. De werkgevers (c.q. opdrachtgevers) rekenen af op basis van uren dan wel geproduceerde eenheden.
Voor medewerkers die we niet via bovenstaande vormen kunnen inzetten hebben we een beschutte omgeving met een aantal werkbedrijven: Meubelbedrijf, Metaalbedrijf, Verpakkingsbedrijf, Kwekerij/Groeituin en Dienstverlening (met hierin o.a. hoveniers, natuurbeheer en facilitaire services).
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 5
Nieuwe doelgroepen Sinds 2015 is de instroom van nieuwe SW-medewerkers gestopt. Sinds die tijd is er instroom van nieuwe medewerkers die de indicatie ‘Beschut werk’ hebben gekregen bij het UWV en worden medewerkers aangetrokken met Loonkostensubsidie (LKS). In de onderstaande grafiek staat de ontwikkeling van medewerkers die bij Empatec werkzaam zijn, vanuit een aantal nieuwe doelgroepen weergegeven.
Zowel de doelgroep Beschut Werker als de doelgroep LKS/BAB-indicatie laat in 2023 een flinke groei zien. De doelgroep Beschut Werk groeit door enerzijds de reguliere jaarlijkse toename van de taakstelling en financiering met ca 6 per jaar. Daarnaast hebben de gemeenten Súdwest-Fryslân, Harlingen en de Waadhoek extra middelen beschikbaar gesteld om de wachtlijst aan Beschut Werkers op te lossen. De doelgroep LKS/BAB neemt sinds tweede kwartaal van 2022 sterk toe. Dit wordt veroorzaakt door een groep die tussen wal en schip valt. BAB’er die soms al meerdere malen zijn geplaatst bij reguliere werkgevers maar weer terugvallen en niet in aanmerking komen voor de indicatie Beschut Werk. Deze doelgroep wordt steeds vaker, en op dit moment tijdelijk, in dienst genomen bij het Werkleerbedrijf en bij reguliere werkgevers gedetacheerd of intern geplaatst.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 6
Ziekteverzuim Het ziekteverzuim van SW’ers en beschut werk etc. (gesubsidieerden) is in onderstaande tabel gespecifieerd. Doelgroep
Type
Verzuim 2023
Verzuim 2022
Sw/Beschut Werk etc (gesubsidieerd)
Kort
0,88%
0,91%
Middel
2,33%
2,76%
Lang
5,36%
5,17%
Langer dan 1 jr
3,69%
3,92%
Totaal
12,27%
12,76%
In algemene zin zijn er een aantal trends te onderkennen: • • • • • • •
Het ziekteverzuim bij de doelgroep gesubsidieerd is iets gedaald; Deze daling is beter dan de landelijke trend over 2022 en 2023 waarbij het ziekteverzuim in Nederland flink toenam; De betrokkenheid van leidinggevenden en de inzet van job- en ontwikkelcoaches en case management) laten zien dat aandacht voor o.a. het verzuim helpt bij het reduceren en voorkomen (preventief) van verzuim; De achterstanden van het UWV bij de beoordeling van WIA aanvragen is in 2023 nog steeds aanwezig (neemt zelf weer iets toe), ook de achterstand bij dossiers van medewerkers ouder dan 60 jaar is nog steeds aanwezig; Deze medewerkers tellen, ook na 2 jaar, mee in het ziekteverzuimpercentage; De groep medewerkers die nieuw instromen (nieuwe doelgroep, gesubsidieerd) kent een hoger ziekteverzuim percentage; De gemiddelde leeftijd van het personeelsbestand gesubsidieerd stijgt waardoor risico op een hoger ziekteverzuim toeneemt.
Het ziekteverzuim van Sw/Beschut (gesubsidieerden) is in 2023 iets afgenomen terwijl in 2022 deze iets was toegenomen. Gelet op de populatie binnen de SW/Beschut verwachten we hier geen grote dalingen meer te kunnen realiseren. Doordat de gemiddelde leeftijd toeneemt en bij nieuwe doelgroepen sprake is van een groter omvang van problematieken is dit ook logisch, de landelijke cijfers geven dit ook weer (zie hieronder). Onze aandacht voor ziekteverzuimbegeleiding en inzetbaarheid blijft echter onverminderd groot. Ten opzichte van de landelijke benchmark is het verzuim van Sw/Beschut Werk etc. (gesubsidieerd) bij Empatec al jaren ruim onder de landelijke cijfers. Landelijk was het verzuim in 2022 16,3% (2021: 16%, 2020 15% bron: Cedris Benchmark). Hier zit Empatec ruim onder (voor 2023 zijn de landelijke cijfers nog niet bekend).
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 7
Financiële ontwikkeling Omzet per medewerker
Om de teruglopende Rijksbijdrage en stijgende loonkosten het hoofd te bieden is Empatec bedrijfsmatiger en marktgerichter gaan werken. Door een bedrijfsmatige en marktgerichtere inrichting sluit onze organisatie beter aan bij het reguliere bedrijfsleven. Dit komt de uitstroom ten goede. Om deze nieuwe manier van werken mogelijk te maken waren er in 2018 en 2019 significante transformatiekosten noodzakelijk, deze zijn in 2020 afgebouwd. Zoals ook uit vorige paragraaf blijkt, is de vergelijkbaarheid over de jaren lastig door de combinatie van ontvlechting (2018), transformatiekosten in 2018 en 2019 en de corona epidemie in 2020 en 2021. Toch worden hieronder een aantal trends toegelicht. De belangrijkste doorgevoerde veranderingen waren: 1. meer externe en klantgerichtheid; 2. marktconforme prijsstelling: ter voorkoming van oneigenlijke concurrentie en vanuit de overtuiging dat onze mensen waarde toevoegen waar de klant een reële prijs voor dient te betalen en mede ingegeven door de Wet Markt en Overheid hanteert Empatec zoveel mogelijk marktconforme verkoopprijzen waarin de integrale kosten zijn verwerkt; 3. decentralisatie van de organisatie; 4. investeringsprogramma voor leiderschapsontwikkeling. Dit heeft ertoe geleid dat de omzet (en NTW) per medewerker de afgelopen jaren sterk verbeterd is en dat na het moeilijke (corona)jaren 2020-2022 de opgaande lijn weer zichtbaar is.
De omzet per medewerker is in 2023 gedaald in verband met het stoppen van de teelt van tomaten in de Kas in Wier, de NTW per fte is wel toegenomen.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 8
Ontwikkeling gezamenlijk resultaat GR en Empatec De grafiek hieronder laat de resultaatontwikkeling van Empatec en GR Fryslân-West gezamenlijk zien. De blauwe lijn laat de ontwikkeling zien van het resultaat van Empatec (exclusief de incidentele bijdrage van Empatec aan GR Fryslân-West); de oranje lijn laat de ontwikkeling zien van GR Fryslân-West (exclusief de incidentele bijdrage aan de GR Fryslân-West van Empatec) en de groene lijn laat de gezamenlijke situatie zien.
Resultaatontwikkeling GR en NV (x € 1.000) (geconsolideerd en exclusief incidentieel)
5.000
Omzet/totale kosten
4.000 3.000 2.000 1.000 -1.000
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
-2.000 -3.000 -4.000
Resultaat NV (vóór bijdrage GR)
Resultaat GR (vóór bijdrage van NV)
Samengevoegd resultaat NV + GR
Empatec heeft de afgelopen jaren een positief bedrijfsresultaat behaald. Uitzondering hierop is het jaar 2019 met als oorzaak de transformatie van het bedrijf (investering in personeelsontwikkeling en leiderschap, tijdelijke inhuur (grotendeels éénmalig)). Het bedrijfsresultaat van GR is tot en met 2019 negatief doordat de rijksbijdrage SW de loonkosten SW niet dekt. Door verhoging van de gemeentelijke bijdrage en ingaande 2020 de nieuwe afspraken de kosten-verrekening tussen GR en Empatec (kostenverlagend voor GR, kostenverhogend voor Empatec) leidt dit tot een positief resultaat in de GR. Voor 2023 is ook sprake van een verbeterend positief gezamenlijk resultaat van circa € 2,3 mln. Dit wordt veroorzaakt door vooral het positieve resultaat bij de GR door een hogere rijksbijdrage WSW en extra (incidentele) bijdragen vanuit het Rijk bij de voorjaarsnota 2023.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 9
Liquiditeit De GR Fryslân-West en Empatec bankieren tot en met 2020 met verschillende bankrekeningen onder één overeenkomst bij de BNG. In het kader van de kredietfaciliteit saldeert de BNG de tegoeden en tekorten van GR Fryslân-West en Empatec. Om deze reden heeft de liquiditeitsplanning in de afgelopen jaren altijd vanuit de gezamenlijke situatie plaatsgevonden. Vanuit vereisten van de BNG hebben de GR Fryslân-West en Empatec een afzonderlijke overeenkomst met de BNG en worden tegoeden en tekorten niet meer gesaldeerd. De liquiditeit van de GR Fryslân-West is positief en bedraagt € 3,3 mln. (vorig jaar € 2,2 mln.). Dit wordt met name veroorzaakt door het positieve jaarresultaat 2023. Onderstaand een weergave van de liquiditeit sinds 2018. Mede door de kapitaalinjectie van de GR, de kostenverdeling en de structurele verhoging van de gemeentelijke bijdrage en de positieve resultaten van de afgelopen jaren van met name de GR Fryslân-West is de liquiditeit structureel verbeterd.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 10
I Verslag Algemeen en Dagelijks Bestuur De Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West is 100% aandeelhouder van NV Empatec. De Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West is een samenwerkingsverband tussen de gemeenten De Fryske Marren, Harlingen, Súdwest-Fryslân en Waadhoeke met als doel het op een bedrijfsmatig verantwoorde wijze doen uitvoeren van taken van en voor deze deelnemende gemeenten op het terrein van de Sociale Werkvoorziening (WSW) en de Participatiewet. Met de komst van de Participatiewet in 2015 zijn de subsidies vanuit het Rijk voor de Sociale Werkvoorziening (WSW) gedaald. Er is een grotere en bredere verantwoordelijkheid bij de gemeenten komen te liggen. Dit vraagt om een nieuwe visie op de sociale werkvoorziening en andere, nieuwe doelgroepen waarvoor gemeenten verantwoordelijk zijn. Daarom hebben de gemeenten die samen de Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West (GR) vormen, in 2018 besloten om te komen tot een strategische visie op de uitvoering van de Participatiewet. Business Case en implementatie Binnen de GR bestaat consensus over de ontwikkeling richting van het werkleerbedrijf en het in stand houden van de infrastructuur van het sociaal werkbedrijf. Dit sluit aan bij de strategische visie van Empatec om zoveel mogelijk mensen met een beperking te integreren bij reguliere bedrijven en organisaties.
De uitwerking van deze strategische visie is vertaald in een concrete businesscase voor het werkleerbedrijf. De plannen in de businesscase zijn uitgewerkt in een implementatieplan. Dit implementatieplan is in 2023 aangeboden aan de betrokken gemeenteraden voor wensen en bedenkingen en vervolgens vastgesteld. In 2023 is volop gewerkt door Empatec in samenwerking met de gemeenten aan de daadwerkelijke realisatie van de ambities van de business case van het werkleerbedrijf. Een paar voorbeelden van veranderingen die in 2023 zijn doorgevoerd: de statuten van Empatec zijn gewijzigd, waarmee de rol van de aandeelhouders (dat is de GR) is toegenomen. Er wordt gewerkt met Dienstverleningsovereenkomsten tussen de NV en de individuele gemeenten. De uitvoering van de afspraken uit deze overeenkomsten worden in een samenwerking tussen Empatec en de gemeenten opgepakt waardoor er korte lijnen zijn tussen de gemeenten en Empatec. Periodiek verschijnt er een nieuwsbrief voor de raadsleden met bijdragen vanuit de GR en Empatec. In 2024 vindt verdere uitwerking van het implementatieplan plaats. Wijziging Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West In 2021 is de Wet Gemeenschappelijke Regelingen gewijzigd. De wijzigingen moeten uiterlijk 1 juli 2024 zijn doorgevoerd in de gemeenschappelijke regelingen. De regeling van de GR FryslânWest moest als gevolg van deze wetswijziging worden aangepast.
Dit doen we in twee fasen. De eerste fase is in 2022 opgestart en afgerond. Dat heeft geresulteerd in een gewijzigde GR regeling die geldt vanaf 1 januari 2023. In 2023 is een tweede wijzigingsvoorstel voorbereid door de GR en gemeenten en voorzien van zienswijzen door de gemeenteraden. Dit proces is uitgelijnd in samenspraak met een Intergemeentelijke Raden Werkgroep, bestaande uit twee vertegenwoordigers vanuit iedere raad. Dit proces loopt momenteel nog. Naar verwachting zal de tweede wijziging in de loop van 2024 worden afgerond, waarmee de GR volledig voldoet aan de vereisten zoals deze gelden in de vernieuwde wet. Economisch gezond De inwoners van de deelnemende gemeenten hebben een groot belang bij een economisch gezond Empatec/Pastiel dat voor iedereen met een beperking een passende werkplek biedt en degenen met een afstand tot de arbeidsmarkt begeleidt naar werk binnen de reguliere arbeidsmarkt. Daar streeft de GR dan ook naar. In 2023 is wederom een positief resultaat behaald voor de GR. Het resultaat is 1,3 miljoen hoger dan begroot. De rijksbijdragen zijn 2,5 miljoen hoger dan begroot als gevolg van hogere loon- en prijsindexaties. Verder zijn er 0,2 miljoen rentebaten die niet waren begroot. De loonkosten zijn circa 1,9 miljoen hoger als gevolg van de CAO loonsverhogingen en verhoging van het wettelijk minimumloon.
De loonkosten voor de overige doelgroepen zijn vooral gestegen Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 11
door de hogere instroom dan begroot, waar een extra opbrengst van 0,5 miljoen tegenover staat. Voor een nadere analyse van de exploitatie verwijzen wij naar de jaarrekening. Wij kunnen vermelden dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de algemeen bestuur vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Voor de hiervoor opgestelde rechtmatigheidsverklaring verwijzen wij naar hoofdstuk XI. Weerbaarheid (medewerkers van) Empatec De Coronacrisis heeft in de afgelopen jaren veel gevraagd van de medewerkers van Empatec. Gelukkig hebben we deze fase achter ons gelaten. De coronacrisis werd opgevolgd door een oorlog in Oekraïne, die samen met nog een aantal andere ontwikkelingen in de wereld heeft geleid tot hoge prijzen voor gas en elektra. Vervolgens begon de inflatie op te lopen. Dit alles heeft grote gevolgen voor de financiële weerbaarheid van de medewerkers en ook voor Empatec zelf. Medewerkers, die het vaak al niet al te ruim hebben, werden geconfronteerd met hoge prijzen voor boodschappen, gas en elektra. Deze medewerkers merken dit als allereerste en het aller hardst.
Alhoewel in vele sectoren medewerkers worden gecompenseerd voor de gestegen kosten was dit niet het geval bij de Cao Aan de Slag voor mensen die werken bij NV Empatec. Samen met de directie van de NV en de bonden heeft het bestuur van de GR zich hard gemaakt voor een eerlijk loon voor de medewerkers die werken bij NV Empatec. Begin 2023 is door het Dagelijks Bestuur een lobby gestart richting Den Haag om in de Cao Aan de Slag mensen te compenseren voor de gestegen kosten. Ondanks de crisissen en de gevolgen voor de medewerkers van Empatec heeft dit niet geleid tot een stijging van het ziekteverzuim bij de medewerkers. Het ziekteverzuim van de medewerkers is iets gedaald ten opzichte van vorig jaar. Ten opzichte van het landelijke gemiddelde doet de GR/ Empatec het juist heel goed. Wij als bestuur van de GR Fryslân-West zijn hier trots op. Dit laat zien dat de aanpak zoals die wordt gehanteerd binnen Empatec werkt. Namens het bestuur spreek ik het vertrouwen uit dat de gezamenlijke ingezette koers om te veranderen en te verbeteren ertoe zal leiden dat de GR die taken van gemeenten uit kan (blijven) voeren waarbij Empatec/Pastiel een ondernemende, toekomstbestendige en financieel gezonde organisatie blijft. Met daarbij uiteraard het belang van de mensen die werkzaam zijn voor Empatec voorop.
Namens Het algemeen en dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling Fryslân-West, Lucienne Boelsma, voorzitter
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 12
Samenstelling algemeen bestuur Het lidmaatschap van het algemeen bestuur staat slechts open voor leden van de colleges en burgemeesters van de deelnemende gemeenten. Het lidmaatschap van het algemeen bestuur eindigt op de dag waarop de zittingsperiode van de colleges van burgemeester en wethouders afloopt. Zij blijven hun functie waarnemen tot het tijdstip waarop de colleges van burgemeester en wethouders der gemeenten de nieuwe leden hebben aangewezen. Als gevolg van de gewijzigde gemeenschappelijke regeling GR Fryslân-West per 1 januari 2023 bestaat het algemeen bestuur van de GR vanaf 1 januari 2023 uit acht personen (voorheen vier). Een en ander leidt tot het volgende overzicht van de samenstelling van het algemeen bestuur van de GR Fryslân-West op 31 december 2023: Naam
Gemeente
2023 Honorarium
L. Boelsma
De Fryske Marren
Geen
M. Poelman
Súdwest-Fryslân
Geen
P. Schoute
Harlingen
Geen
M. van der Meer R. van Iddekinge H. de Boer
Waadhoeke
Geen
De Fryske Marren
Geen
Súdwest-Fryslân
Geen
E. de Groot
Harlingen
Geen
R. de Vries
Waadhoeke
Geen
Remuneratie algemeen bestuur De leden van het algemeen bestuur ontvangen geen honorering. Dat er geen betalingen zijn gedaan in 2023 is opgenomen in het overzicht ‘Samenstelling algemeen bestuur’ en in de jaarrekening van GR onder hoofdstuk XI Overige informatie. Activiteiten algemeen bestuur Het algemeen bestuur heeft in 2023 5x vergaderd. Naast plenaire vergaderingen via Teams is in 2023 weer een aantal keer fysiek vergaderd. In haar vergaderingen heeft zij zich gericht op: • • • • • •
de realisatie van de doelstellingen van de GR Fryslân-West; het realiseren van wensen van colleges en raden van deelnemende gemeenten qua veranderingen als opgenomen in de Businesscase; de realisatie van haar sociale opgave voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt; de financiële verslaglegging; de naleving van wet- en regelgeving; het voorbereiden van de aandeelhoudersvergadering.
Daarnaast heeft het bestuur o.m. de volgende onderwerpen besproken of daar goedkeuring aan verleend: • • • • • •
het jaarverslag inclusief de jaarrekening 2022; samenstelling van het dagelijks bestuur; rechtmatigheidsverklaring; de begroting 2024; controleverordening en controleprotocol; delegatiebesluit. Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 13
Samenstelling dagelijks bestuur Het dagelijks bestuur bestaat uit tenminste drie leden, waaronder: de voorzitter en twee door en vanuit het algemeen bestuur aan te wijzen overige leden. Het algemeen bestuur bepaalt in de eerste vergadering van elke zittingsperiode voor de duur daarvan het aantal te vervullen plaatsen in het dagelijks bestuur. De leden van het dagelijks bestuur treden af op de dag van aftreden van het algemeen bestuur. De voorzitter wordt in de eerste vergadering van het algemeen bestuur door en uit haar midden aangewezen voor de zittingsperiode. Het voorzitterschap eindigt indien betrokkene ophoudt lid van het dagelijks bestuur te zijn. Het algemeen bestuur voorziet dan onmiddellijk in de vervanging. De voorzitter is belast met de leiding van de vergaderingen van het algemeen en dagelijks bestuur en vertegenwoordigt het openbaar lichaam in en buiten rechte. Een en ander leidt tot het volgende overzicht van de samenstelling van het dagelijks bestuur van de GR op 31 december 2023: Naam
Gemeente
2023 Honorarium
L. Boelsma
De Fryske Marren
Geen
M. Poelman
Súdwest-Fryslân
Geen
P. Schoute
Harlingen
Geen
M. van der Meer
Waadhoeke
Geen
Remuneratie dagelijks bestuur De leden van het dagelijks bestuur ontvangen geen honorering. Dat er geen betalingen zijn gedaan in 2023 is opgenomen in het overzicht ‘Samenstelling Dagelijks bestuur’ en in de jaarrekening van GR onder hoofdstuk XI Overige informatie. Activiteiten dagelijks bestuur Het dagelijks bestuur is in 2023 16x bij elkaar geweest. Naast zijn plenaire vergaderingen via Teams was er in 2023 ook sprake van fysieke bijeenkomsten. In haar vergaderingen heeft zij zich gericht op: • • • •
de realisatie van de doelstellingen van de GR Fryslân-West; de realisatie van haar sociale opgave voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt; de financiële verslaglegging; de naleving van wet- en regelgeving.
Daarnaast heeft het Dagelijks bestuur o.m. de volgende onderwerpen besproken of daar goedkeuring aan verleend: • • • • • • • • •
het jaarverslag inclusief de jaarrekening 2022; managementrapportages 2023; de stuurinformatie; rechtmatigheidsverklaring; de begroting 2024; instellen van een intergemeentelijke raden werkgroep actualiseren van controleprotocol / verordeningen implementatie Wet Open Overheid binnen de GR. implementatieplan behorend bij de businesscase Werkleerbedrijf Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 14
De vergaderingen van het dagelijks bestuur zijn genotuleerd. Tevens zijn actie- en besluitenlijsten bijgehouden. De directeur van Empatec heeft het dagelijks bestuur zowel mondeling als schriftelijk periodiek geïnformeerd over de externe ontwikkelingen, de beoogde doelen en behaalde resultaten. Tot slot Het Dagelijks- en Algemeen bestuur is zich terdege bewust van zijn rol en verantwoordelijkheden: niet alleen binnen de GR maar eveneens in maatschappelijk perspectief, nu en in de toekomst. Er is in 2023 hard gewerkt aan een verdere doorontwikkeling van (een) GR en de daarbij behorende NV, ook wat betreft de governance. De GR beschikt over een onafhankelijke secretaris en controller. Wij danken alle leden en participanten van de GR, overige medewerkers, management en directie alsmede leden van de RvC van Empatec voor hun inzet en betrokkenheid bij de ontwikkeling van de GR Fryslân-West en Empatec. Sneek, juni 2024 Namens het algemeen en dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West, Lucienne Boelsma voorzitter
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 15
II Paragraaf Financiering Algemene dekkingsmiddelen Financiering Op basis van de begroting kan de kasgeldlimiet voor 2023 worden vastgesteld: Begrotingstotaal € 26.662.000 Ministerieel vastgesteld percentage 8,20% Kasgeldlimiet € 2.268.000 Omvangkasgeldlimiet
bedragen x € 1.000) B2023
2023
Verschil
2.268
2.400
132
Opgenomen gelden korter dan 1 jaar
-
-
-
Schuld in rekening-courant
-
-
-
Gestorte gelden door derden korter dan 1 jaar
-
-
-
Overige geldleningen, niet zijnde vaste schuld
-
-
-
Contanten in kas
-
-
-
Tegoeden in rekening-courant
-
3.268
3.268
Overige uitstaande gelden korter dan 1 jaar
-
-
-
-
3.268
3.268
1. Toegestane kasgeldlimiet
2.268
2.400
132
Ruimte (+) c.q. overschrijding (-) kasgeldlimiet
+2.268
+5.668
3.400
1. Toegestane kasgeldlimiet in procenten van de grondslag in een bedrag 2. Omvang vlottende korte schuld
3. Vlottende middelen
4. Toets kasgeldlimiet 2-/-3 Totaal netto vlottende schuld (2-3)
GR Fryslân-West heeft een laag risicoprofiel, doordat geen gebruik wordt gemaakt van langlopende leningen, geen gebruik wordt gemaakt van derivaten en geen gebruik van rekening-courantkrediet. Met de voor de uitvoering van de Wsw aangewezen naamloze vennootschap Empatec is een raamovereenkomst van geldlening gesloten. Voor deze uitvoering heeft Empatec geldmiddelen nodig. Ter financiering van deze uitvoering is GR Fryslân-West bereid geldleningen te verstrekken tot maximaal de waarde van de vaste en vlottende activa, verminderd met de kortlopende leningen en de liquide middelen. Op basis van de jaarrekening bedroeg deze waarde per 31 december 2023 bij Empatec € 8.246.000 (2022: € 8.511.000). De waarde aan uitstaande geldleningen aan Empatec bedraagt per 31 december 2023 nihil. Beleidsindicatoren Het taakveld van de sociale werkvoorziening heeft geen voorgeschreven beleidsindicatoren. Verantwoording kosten overhead In de gemeenschappelijke regeling zijn kosten overhead opgenomen. Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 16
III Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Weerstandsvermogen en risicobeheersing Deze paragraaf gaat in op het weerstandsvermogen en de risico’s van de GR Fryslân-West. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen van de GR Fryslân-West bestaat uit de algemene reserve. De algemene reserve heeft als doel risico’s, die niet op andere wijze kunnen worden gedekt, op te vangen. De reserve is geheel opgebouwd uit gestort kapitaal bij de oprichting van de GR Fryslân-West door de deelnemende gemeenten. Ultimo 2023 bedraagt de algemene reserve € 9,019 miljoen (2022: € 7,601 miljoen). Risico’s Tegenover de algemene reserve staan risico’s die de GR Fryslân-West loopt bij de uitvoering van haar werkzaamheden. De GR Fryslân-West onderscheidt risicocategorieën, die hierna kort worden genoemd. Jaarlijks wordt bij het totstandkoming van de begroting met meerjarenperspectief beoordeeld of deze indeling nog volstaat en wordt er een inschatting gemaakt van de kans dat een risico zich voordoet (risicoassessment), waar nodig wordt deze geactualiseerd. De belangrijkste risico's zijn hieronder weergegeven: -
-
-
Rijksbijdrage SW: Hoogte is niet beïnvloedbaar door de GR. Deze wordt via de rijks circulaires gevolgd en per kwartaal geactualiseerd. Opbrengst LKS en vergoeding begeleidingskosten Beschut Werk: Basis zijn de jaarlijks door de gemeenten ontvangen aantallen en budgetten. Deze worden via beleidsafspraken en afhankelijk van de doelgroep (aantallen en capaciteiten) door de gemeenten doorbetaald aan de GR. Nieuwe doelgroepen: In de meerjarenbegroting is rekening gehouden met een jaarlijkse toename van de instroom. Het subsidieresultaat is negatief. Eventuele extra instroom zal leiden tot een hoger negatief financieel effect. In de kwartaalrapportages wordt dit gemonitord Loonkosten: Ontwikkeling van loonkosten SW, Beschut werk, Nieuwe doelgroepen en ambtelijk personeel zijn sterk afhankelijk van de respectievelijke CAO ontwikkelingen en stijging wettelijk minimum loon. Deze worden gevolgd en per kwartaal geactualiseerd.
In een gezamenlijke bijeenkomst op 31 januari 2024 jl. zijn de risico’s nader besproken. Inhoudelijke risico’s Op basis van besluitvormingsprocedures wordt het risico dat de GR Fryslân-West bij de uitvoering van haar werkzaamheden afwijkt van de bedoelingen van de deelnemende gemeenten op nihil ingeschat. Procedurele risico’s Betreft het risico dat op enig moment niet wordt voldaan aan voorschriften, regels en procedures. Op basis van besluitvormingsprocedures wordt het risico dat de GR Fryslân-West bij de uitvoering van haar werkzaamheden afwijkt van voorschriften, regels en procedures op nihil ingeschat. Risico’s verbonden aan financiering en uitvoeringskosten De GR Fryslân-West is in zijn geheel gefinancierd door de deelnemende gemeenten. Er is geen financiering door externe partijen. Er wordt door de GR Fryslân-West geen gebruik gemaakt van derivaten. Er is een rekening courant verhouding met de Empatec die ultimo 2023 € 1,375 miljoen bedraagt (2022: € 1,392 miljoen). De waarde aan uitstaande geldleningen aan Empatec is ultimo 2023 nihil.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 17
Voor de uitvoeringskosten van de sociale werkvoorziening is in de meerjarenraming van de GR Fryslân-West tot en met 2027 budget opgenomen. Dit budget is voldoende om de opgedragen werkzaamheden aan de GR Fryslân-West, in samenwerking met de Empatec, uit te voeren. Er is sprake van 1 programma, derhalve is er geen programmaverantwoording opgenomen. Gegeven het bovenstaande wordt het financieringsrisico van de GR Fryslân-West op nihil geschat. Met het bovenstaande is de continuïteit gewaarborgd. Kengetallen Omdat de exploitatie in zijn geheel plaatsvindt bij Empatec en de GR Fryslân-West in die zin slechts als doorgeefluik functioneert, zijn in feite alleen de kengetallen van belang die iets zeggen over de liquiditeit en solvabiliteit. De liquiditeit laat zien in hoeverre de onderneming in staat is om haar (directe) opeisbare verplichtingen te voldoen en wordt uitgedrukt in de current ratio: vlottende activa / kort vreemd vermogen. Per balansdatum bedraagt deze 5,8 (2022: 4,1). Dit betekent dat er op korte termijn voldoende liquiditeit is om aan de kortlopende verplichtingen te voldoen. De solvabiliteit biedt inzicht in de mate waarin de onderneming aan haar verplichtingen kan voldoen en laat zien in hoeverre de onderneming afhankelijk is van schuldeisers. Het kengetal voor de solvabiliteit bedraagt ultimo 2023 90,1% (2022: 88,3%).
Budgettaire risico’s Jaarlijks wordt bij de vaststelling van de begroting het aandeel van gemeenten in de uitvoering van de Wsw vastgesteld. Via een samenwerkingsovereenkomst die gesloten wordt met Empatec wordt de vergoeding voor deze uitvoering bepaald. Aansprakelijkheid voor eventuele tekorten wordt hiermee afgedekt. Recapitulatie De totale algemene reserve van de GR Fryslân-West bedraagt € 9,019 miljoen. Minus het vermogensbeslag van de deelneming Empatec ad € 4,5 miljoen, bedraagt de vrije reserve van de GR Fryslân-West € 4,5 miljoen om eventuele tekorten op te vangen. Op basis van de huidige stand van zaken wordt de vrije reserve toereikend geacht voor het opvangen van de bovengenoemde risico’s.
IV Paragraaf Verbonden partijen GR Fryslân-West is enig aandeelhouder van de naamloze vennootschap Empatec. Binnen Empatec vinden de economische activiteiten plaats van het sociale werkbedrijf Empatec. Via economische activiteiten wordt toegevoegde waarde gecreëerd dat omzet oplevert waarbij na aftrek van diverse kosten een netto resultaat overblijft. De GR ontvangt de subsidies en bijdragen van de aangesloten gemeenten voor o.a. de uitvoering van de WSW, Beschut Werk en overige doelgroepen P-wet. De GR Fryslân-West is formeel de werkgever van mensen met WSW-aanstelling en staf/kader personeel met een ambtelijke aanstelling. Voor een toelichting op het vermogen en het resultaat van Empatec verwijzen wij naar hoofdstuk VII de toelichting op de balans.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 18
V Paragraaf Bedrijfsvoering Het sociale werkvoorzieningschap Fryslân-West gevestigd te Sneek is namens de gemeenten De Fryske Marren, Harlingen, Waadhoeke en Súdwest-Fryslân belast met de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). De hoofddoelstelling van de Wsw is beschreven in artikel 2 van deze wet: "De gemeente draagt er zorg voor dat zij aan zoveel mogelijk ingezetenen, die blijkens een indicatiebeschikking of herindicatiebeschikking tot de doelgroep behoren, een dienstbetrekking krachtens arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht aanbiedt voor het verrichten van arbeid onder aangepaste omstandigheden." In artikel 1 van de wet is de doelgroep als volgt gedefinieerd: "Personen, die nog niet de leeftijd van 65 jaar hebben bereikt en die door lichamelijke, verstandelijke of psychische beperkingen uitsluitend onder aangepaste omstandigheden tot regelmatige arbeid in staat zijn." Via een aanwijzingsbesluit is NV Empatec aangewezen voor de uitvoering van de Wsw. In een afgesloten samenwerkingsovereenkomst worden jaarlijks afspraken gemaakt over de realisatie van de sociale doelstelling overeenkomstig de Wet sociale werkvoorziening. Openbaarheidsparagraaf Verslagen en agenda’s(stukken) van de GR Fryslân-West zijn toegankelijk en vindbaar op de website van de gemeente Súdwest-Fryslân. Daarnaast zijn de stukken van het Algemeen Bestuur openbaar.
Deze stukken worden gedeeld met de griffies van de deelnemende gemeenten. Zij publiceren dit op hun kanalen zoals ook met de stukken van raadsvergaderingen. Met ingang van 2024 zijn de stukken van het algemeen bestuur en de besluitenlijsten van het dagelijks bestuur te vinden op de website van Empatec. Omdat de GR Fryslân-West geen eigen website heeft, worden de jaarstukken van de GR FryslânWest op de website van Empatec gedeeld (www.empatec.nl) . Rechtmatigheidsparagraaf In de hoofdstuk XI overige informatie is de door het Dagelijks Bestuur afgegeven rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. Deze is gebaseerd op de uitgevoerde(controle) werkzaamheden over het boekjaar en met als kaders het controleprotocol rechtmatigheid zoals op 6 maart 2023 door het Algemeen Bestuur is vastgesteld. Het Dagelijks Bestuur is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten en ook de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Hieronder worden de bevindingen samengevat die resulteren in dit oordeel: Bevindingen rechtmatigheidsverantwoording Begrotingscriterium Overschrijding van de begrote lasten Toelichting begrotingscriterium De begrotingsrechtmatigheid heeft betrekking op het financieel handelen binnen het kader van de geautoriseerde begroting. Afwijkingen dienen in de jaarrekening herkenbaar worden opgenomen en van een toelichting te worden voorzien.
€ 1.848k
In 2023 zijn door CAO loonstijgingen en instroom van nieuwe doelgroepen de loonkosten voor de WSW, Beschut Werk en overige doelgroepen hoger dan begroot. Als de gerealiseerde lasten hoger zijn dan de begrote lasten zoals opgenomen in de geautoriseerde begroting is er sprake van een begrotingsonrechtmatigheid. In hoofdstuk VII ‘overzicht van baten en lasten in 2023’ worden deze overschrijdingen nader toegelicht. Deze overschrijdingen passen binnen het beleidskader en financiële verordening van de GR, worden (meer dan) gecompenseerd via direct te relateren baten en het Algemeen en Dagelijks Bestuur van de GR is via de kwartaalrapportages en Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 19
hierin opgenomen realisatie en prognoses gedurende 2023 hierover tijdig geïnformeerd. Hierdoor is er uiteindelijk geen sprake van een begrotingsonrechtmatigheid. Voorwaardencriterium Geen bevindingen M&O-criterium Geen bevindingen
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 20
JAARREKENING 2023 GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING FRYSLÂN-WEST
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 21
VI Balans per 31 december 2023 (na voorstel resultaatbestemming)
cijfers x € 1.000 31-12-2023 31-12-2022
ACTIVA
PASSIVA
Vaste activa
Vaste passiva
Financiële activa
Eigen vermogen
Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen
4.538
4.538
Algemene reserve
4.538
4.538
31-12-2022
9.019
7.601
Bestemmingsreserve
500
250
Totaal Eigen Vermogen
9.519
7.851
-
-
9.519
7.851
Voorzieningen Totaal Vaste Activa
31-12-2023
Totaal Vaste Passiva
Vlottende activa
Vlottende passiva
Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar
Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd < 1 jaar
- Vorderingen op deelnemingen - Vorderingen op openbare lichamen - Uitzettingen in ’s Rijks schatkist (<1 jaar) - Overige nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen - Overige vorderingen Liquide middelen Totaal Vlottende Activa Totaal
1.515
1.392
-
-
2.966
1.910
Crediteuren
11
107
Loonbelasting en premies sociale verzekeringen
723
714
4
6
6
100
1.371
651
Overige schulden
302
300
Overlopende passiva
441
213
6.160
4.353
Totaal Vlottende Passiva
1.179
1.040
10.698
8.891
Totaal
10.698
8.891
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 22
VII Overzicht van baten en lasten 2023 cijfers x € 1.000 Lasten 2023
Begroot 2023
2022
22.841
22.178
22.779
586
465
612
Loonkosten BsW
1.881
1.958
1.420
Loonkosten overige doelgroepen
1.781
518
872
785
793
812
1.525
1.385
1.586
Loonkosten WSW Loonkosten ambtelijk personeel
Personeelskosten Wsw Loonkostensubsidie Begeleid Werken Overige bedrijfskosten
98
115
83
-237
-
4
29.260
27.412
28.168
2023
Begroot 2023
2022
Rijksvergoeding
26.477
23.901
25.584
Gemeentelijke bijdrage
2.084
2.085
2.540
Financiële baten en lasten Totaal lasten
Baten
Overige
0
4
1
1.706
1.572
1.302
662
175
301
30.929
27.737
29.728
Resultaat voor bestemming
1.669
325
1.560
Dotatie bestemmingsreserve
250
250
250
1.419
75
1.310
Loonkostensubsidie BsW Loonkostensubsidie overige doelgroepen Totaal baten
Resultaat na bestemming
Zoals in hoofdstuk III aangegeven is er sprake van 1 programmabegroting, hierdoor is het bovenstaande niet nader gespecificeerd per programma. De post overige bedrijfskosten en financiële baten en lasten kan als overhead worden aangemerkt. In 2023 hebben geen begrotingswijzingen plaatsgevonden. De GR Fryslân-West is vrijgesteld voor de heffing van vennootschapsbelasting.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 23
Overzicht van baten en lasten per taakveld 2023 Taakvelden (bedragen x € 1.000) 0.4 Overhead
Begroting baten 2023
Realisatie baten 2023
Realisatie baten 2022
Begroting lasten 2023
Realisatie lasten 2023
Realisatie lasten 2022
Begroting resultaat 2023
Realisatie resultaat 2023
Realisatie resultaat 2022
-
-
-
115
98
87
-115
-98
-87
0.11 Resultaat van rekening van baten en lasten 6.5 Arbeidsparticipatie
-325 27.737
-1.668 30.928
-1.560 29.728
27.297
29.162
28.081
-325 440
-1.668 1.766
-1.560 1.647
Totaal
27.412
29.260
28.168
27.412
29.260
28.168
-
-
-
Begrotingsrechtmatigheid In het kader van begrotingsrechtmatigheid lichtten we alle verschillen tussen de realisatie 2023 en de begroting 2023 van de GR Fryslân-West (kort) toe.
LASTEN Loonkosten Wsw De loonkosten Wsw zijn € 666.000 hoger dan de begroting voor 2023. Dit heeft een aantal oorzaken. In de begroting 2023 (die in maart 2022 is opgesteld) is rekening gehouden met een loonindexatie van 2%. De werkelijke indexatie op basis van de LPO 2022 is eind 2022 vastgesteld op 3,74% (2022: 1,81%) ingaande 1 januari 2023. Daarnaast is het wettelijk minimumloon ingaande 1/1/23 met 10,15% en per 1 juli met 3,13% gestegen (schaal A). Hierdoor stijgen de lonen in de schalen B, C en D voor diverse tredes eveneens omdat deze anders onder het wettelijk minimumloon komen. Tenslotte is eind 2023 een nieuwe CAO SW afgesloten waarbij met terugwerkende kracht nog loonsverhogingen zijn doorgevoerd. Hier staat een hogere rijksbijdrage tegenover (zie hierna) Loonkosten ambtelijk personeel De loonkosten ambtelijk personeel zijn € 121.000 hoger dan de begroting 2023 door enerzijds de CAO verhogingen die hoger zijn verwacht bij opstellen begroting GR begin 2022 en kosten RVU regeling. Deze regeling geeft wel een voordeel in 2024 en 2025. Loonkosten BsW en overige doelgroepen De loonkosten van de nieuwe doelgroepen zijn € 1.183.000 hoger dan begroot door twee effecten, een hogere instroom van vooral overige doelgroepen en hogere loonkosten. Dit laatste wordt veroorzaakt doordat het wettelijk minimumloon ingaande 1/1/23 met 10,15% en per 1 juli met 3,13% zijn gestegen.
Ook zijn door de nieuwe CAO aan de slag van eind 2023 met terugwerkende kracht nog loonsverhogingen doorgevoerd. Daarnaast is de instroom sinds 2e helft van 2022 niet voorzien op het moment van opstellen begroting 2023. Tegenover de hogere kosten staan extra opbrengsten. Personeelskosten Wsw De personeelskosten Wsw zijn € 8.000 lager dan de begroting 2023 doordat in 2023 een lagere doorbelasting inzake de kostenverdeling heeft plaatsgevonden. Loonkostensubsidie Begeleid Werk De loonkostensubsidie Begeleid werken (subsidie die de GR betaald aan SW’er die in dienst zijn bij reguliere werkgevers) is boven begroting (€ 140.000) omdat de verwachte afbouw van deze doelgroep langzamer gaat dan begroot en indexaties niet zijn begroot omdat deze op moment van opstellen van de begroting van de GR nog niet bekend waren. Financiële baten en lasten De financiële baten en lasten zijn € 237.000 lager dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door de sterk Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 24
gestegen rente op de bankrekening van de BNG. De BNG baseert de rentevergoeding op de 1maands EURIBOR en deze bedraagt inmiddels 3,9% (eind december 2023) terwijl deze jarenlang negatief is geweest. Daarnaast is het saldo van de bankrekening van de BNG door de hogere rijksbijdrage SW 2023 en het positieve resultaat over 2022 en 2023 gemiddeld gezien toegenomen tov 2022. Dit leidt tot een niet begrootte rentebaat
BATEN Rijksvergoeding Er is € 2.576.000 meer aan Rijksvergoeding ontvangen dan in de begroting 2023 opgenomen. Dit komt doordat er op basis van de mei- en septembercirculaire 2023 een hogere Rijksvergoeding is toegekend voor hogere loon- en prijsindexaties. Gemeentelijke bijdrage Conform de vastgestelde begroting. Loonkostensubsidie BsW en overige doelgroepen Er is € 620.000 meer aan loonkostensubsidie ontvangen dan begroot door met name een hogere instroom van de overige doelgroepen. Daarnaast zijn de subsidies hoger omdat ook de loonkosten / wettelijke minimum loon in 2023 veel sterker zijn gestegen dan verwacht (+13%).
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 25
VIII Grondslagen Grondslagen voor de waardering van activa en passiva Algemeen De jaarrekening is opgesteld op basis van het “Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV)”. De waardering van de activa en passiva en de doorberekening aan Empatec vinden plaats op basis van historische kosten. De activa en passiva worden opgenomen tegen nominale waarde, tenzij bij de betreffende balanspost anders wordt vermeld. Voor zover het BBV niet anders voorschrijft, zijn de baten en lasten toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Het algemeen bestuur van de GR Fryslân-West en de directie en Raad van Commissarissen van de Empatec hebben in 2018 expliciet te kennen gegeven dat formeel de bevoegdheid tot het besturen en vertegenwoordigen van de GR Fryslân-West aan het algemeen bestuur van de GR is en het besturen en vertegenwoordigen van de Empatec aan de algemeen directeur is van de Empatec. Formeel betekent dit dat er vanaf boekjaar 2018 een striktere scheiding is aangebracht tussen de activiteiten van de GR Fryslân-West en de Empatec. De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld volgens de Kadernota rechtmatigheid 2023 van de commissie BBV van november 2023 en de financiële- en controleverordeningen van de GR Fryslân-West.
Daarnaast geldt het door het Algemeen Bestuur op 26 maart 2023 vastgestelde normenkader van de GR Fryslân-West als toetsingskader voor de rechtmatigheidsverantwoording. Ten aanzien de begrotingsrechtmatigheid is artikel 3, lid 2 van de financiële verordening van de GR FW van toepassing: “het Dagelijks Bestuur draagt er zorg voor dat het saldo van de baten en lasten niet afwijkt van de begroting‘. Uitgaven zijn derhalve onrechtmatig wanneer de lasten hoger zijn dan de corresponderende baten van het programma tenzij het DB en AB hiermee instemt via de kwartaalrapportages of een begrotingswijziging Verbonden partijen Uitgangspunten Als verbonden partij worden alle rechtspersonen aangemerkt waarover overheersende zeggenschap, gezamenlijke zeggenschap of invloed van betekenis kan worden uitgeoefend. Ook rechtspersonen die overwegende zeggenschap kunnen uitoefenen worden aangemerkt als verbonden partij. Ook de statutaire directieleden, andere sleutelfunctionarissen in het management van Empatec of de moedermaatschappij van Empatec en nauwe verwanten zijn verbonden partijen. Transacties van betekenis met verbonden partijen worden toegelicht voor zover deze niet onder normale marktvoorwaarden zijn aangegaan. Hiervan wordt toegelicht de aard en de omvang van de transactie en andere informatie die nodig is voor het verschaffen van het inzicht.
Empatec is namens de GR Fryslân-West aangewezen als de uitvoeringsorganisatie van een deel van de Participatiewet. Primaire doelstelling is het bieden van zinvolle arbeid aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt tegen aanvaardbare kosten. Om de kosten voor de GR Fryslân-West zo laag mogelijk te houden werd in het verleden, afhankelijk van de financiële draagkracht van de GR en/of Empatec een bijdrage verrekend. Vanaf boekjaar 2020 hebben de GR Fryslân-West en Empatec nieuwe afspraken gemaakt over de kostenverdeling tussen deze twee entiteiten. Deze zijn in de businesscase en implementatieplan Werkleerbedrijf Fryslân-West bestendigd en herbevestigd. Op hoofdlijnen zijn de volgende afspraken gemaakt rondom de verdeling van de kosten:
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 26
Schattingen Om de grondslagen en de regels voor het opstellen van de jaarrekening te kunnen toepassen, is het nodig dat de leiding van de gemeenschappelijke regeling over de verschillende zaken zich een oordeel vormt en dat de leiding een schatting maakt die essentieel is voor de in de jaarrekening opgenomen bedragen. Indien het voor het geven van het op grond van het BBV vereiste inzicht noodzakelijk is, is de aard van deze oordelen en schattingen inclusief de bijbehorende veronderstellingen opgenomen bij de toelichting op de betreffende jaarrekeningposten. Continuïteitsveronderstelling De jaarrekening is opgesteld onder de veronderstelling van de continuïteit van de organisatie en diens activiteiten mede in het licht van de aanvulling van tekorten door de aangesloten gemeenten De Fryske Marren, Harlingen, Súdwest-Fryslân en Waadhoeke. WNT Voor de uitvoering van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen in de (semi)publieke sector (WNT) heeft de instelling zich gehouden aan de Beleidsregel toepassing WNT en deze als normenkader bij het opmaken van deze jaarrekening gehanteerd. Financiële vaste activa Waardering vindt plaats op basis van verkrijgingsprijs of lagere marktwaarde. Het gestorte en geplaatste aandelenkapitaal NV Empatec bedraagt 450.000 aandelen met een nominale waarde van €10 per aandeel.
Er is een agioreserve op de gestorte en geplaatste aandelen van €38.000. De verstrekte leningen aan NV Empatec betreffen leningen met een oorspronkelijke looptijd van langer dan één jaar. Uitzettingen met een rente typische looptijd < 1 jaar Waardering geschiedt tegen nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid wordt een voorziening in mindering gebracht. De voorziening wordt statisch bepaald op basis van de geschatte inningskansen Liquide middelen Waardering geschiedt tegen nominale waarde. Algemene reserve De algemene reserve dient als “buffer” om toekomstige tegenvallers op te kunnen vangen. Bestemming van de reserve vindt plaats in het belang van de uitvoering van de sociale werkvoorziening. Bestemmingsreserve De bestemmingsreserve is gevormd voor mogelijke transitiekosten naar aanleiding van vastgestelde businesscase Werkleerbedrijf Fryslân-West. Voorzieningen Waardering geschiedt tegen contante waarde. Voorzieningen worden getroffen voor verplichtingen die met een redelijke mate van betrouwbaarheid zijn in te schatten. Verplichtingen, die dat niet zijn, worden opgenomen onder de risicoparagraaf. De voorzieningen worden gewaardeerd op het Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 27
nominale bedrag van de betrokken verplichting c.q. het voorzienbare verlies Schulden op lange termijn Waardering vindt plaats op basis van de nominale waarde. Het betreft schulden met een looptijd van langer dan één jaar. Netto vlottende schulden met een rente typische looptijd < 1 jaar De kortlopende schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Grondslagen voor de bepaling van het resultaat Loonkosten Wsw Hieronder wordt verstaan de bruto loonkosten vermeerderd met de werknemersverzekeringen verschuldigde werkgeverslasten en het werkgeversaandeel in de pensioenvoorziening. De kosten die direct gerelateerd zijn aan de loonkosten, zoals vervoerskosten en opleidingskosten maken onderdeel uit van de loonkosten. Loonkosten ambtelijk personeel Hieronder wordt voor de loonkosten ambtenaren verstaan de bruto loonkosten vermeerderd met de werknemersverzekeringen verschuldigde werkgeverslasten en het werkgeversaandeel in de pensioenvoorziening. De kosten die direct gerelateerd zijn aan de loonkosten, zoals vervoerskosten en opleidingskosten maken onderdeel uit van de loonkosten. Pensioenen We hebben een pensioenregeling bij diverse instanties, waaronder het ABP, het Pensioenfonds Werk en (Re)Integratie (PWRI) en bedrijfstakpensioenfonds Stichting Pensioenfonds Werk en Integratie.
Op deze pensioenregelingen zijn de bepalingen van de Nederlandse Pensioenwet van toepassing en worden op verplichte of contractuele basis premies betaald door de instelling. De pensioenregelingen hanteren het middelloon als pensioengevende salarisgrondslag. Pensioenregelingen proberen ieder jaar de pensioenen te indexeren. Wanneer de beleidsdekkingsgraad (de gemiddelde dekkingsgraad van de laatste 12 maanden) onvoldoende is dan vindt er geen indexatie plaats. De premies worden verantwoord als personeelskosten zodra deze verschuldigd zijn. Vooruitbetaalde premies worden opgenomen als overlopende activa indien dit tot een terugstorting leidt of tot een vermindering van toekomstige betalingen. Nog niet betaalde premies worden als verplichting op de balans opgenomen. Op 31 december 2023 was de actuele dekkingsgraad voor het ABP 111% (2022: 110%, 2021: 110%), het PWIR 126% (2022: 130%, 2021: 116%) en SPW 132% (2022: 134%, 2021: 127%) Rente De rentelasten bestaan uit de rentelasten van langlopende geldleningen en rekeningcourantkrediet. De rentebaten bestaand uit de ontvangen rentes van het rekeningcourant bij de BNG en de verplichte schatkistrekening van het Rijk. Rijksvergoedingen Dit is het macro-aandeel Wsw in de integratie uitkering van het Sociaal Domein dat door de deelnemende gemeenten wordt ontvangen en een op een wordt doorbetaald aan Fryslân-West.
Gemeentelijke bijdrage Deze bijdrage wordt van de aangesloten gemeenten ontvangen.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 28
IX Toelichting balans per 31 december 2023 cijfers x € 1.000 Financiële activa Kapitaalverstrekking aan deelneming NV Empatec Totaal Vaste activa
31-12-2023
31-12-2022
4.538
4.538
4.538
4.538
De waarde van het eigen vermogen van NV Empatec bedraagt per 31-12-2023 € 14.791.000. (2022: € 13.880.000). Het resultaat van NV Empatec bedraagt over 2023 € 656.000 (2022: € 655.000).
Uitzettingen met een rente typische looptijd < 1 jaar Vorderingen op deelnemingen (NV Empatec)
31-12-2023
31-12-2022
1.515
1.392
-
-
2.966
1.910
6
100
1.371
651
5.858
4.053
Vorderingen op openbare lichamen Uitzettingen in ’s Rijks schatkist (<1 jaar) Overige nog te ontvangen bedragen en vooruitbetaalde bedragen Overige vorderingen Uitzettingen met een rente typische looptijd < 1 jaar
De mutatie 2023 in de vordering op deelnemingen (NV Empatec) bestaat uit mutaties inzake de kostenverdeling en de aflossing van Empatec hierop. De toename van overige vorderingen betreft een vordering inzake nog te ontvangen Rijksbijdrage van een van de deelnemende gemeenten. Deze vordering is op 2 januari 2024 ontvangen. In het kader van de Wet financiering decentrale overheden (Schatkistbankieren) zijn gedurende het jaar het volgende bedrag aan middelen boven het drempelbedrag van € 300.000 buiten ‘s Rijks schatkist aangehouden: 2023 Eerste kwartaal
-
Tweede kwartaal
-
Derde kwartaal
-
Vierde kwartaal. Deze overschrijding wordt veroorzaakt door de rentevergoeding zoals ontvangen van de BNG over december 2023 op 29 december 2023. Financiële activa Liquide middelen Totaal Vaste activa Banksaldi Stand per 31 december
2
31-12
31-12-2023
31-12-2022
4.538
4.538
302
300
302
300
De liquide middelen worden aangehouden bij de BNG.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 29
Eigen Vermogen Stand per 1 januari Resultaatsbestemming Stand per 31 december.
Algemene reserve
Bestemmings reserve
7.601
250
1.418
250
9.019
500
De mutatie in het eigen vermogen is hierboven toegelicht. De bestemmingsreserve is gevormd voor mogelijke transitiekosten conform de vastgestelde businesscase Werkleerbedrijf Fryslân-West.
Netto vlottende schulden met een rente typische looptijd < 1 jaar Crediteuren Loonbelasting en premies sociale verzekeringen Overige schulden Overlopende passiva Totaal vlottende schulden
31-12-2023
31-12-2022
11
107
723
714
4
6
441
213
1.179
1.040
Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West is een fiscale eenheid in het kader van BTW met de NV Empatec en Empathiek BV.
Over 2023 heeft de GR Fryslân-West een kredietfaciliteit bij de BNG Bank van € 2.974.500. Er zijn hiervoor geen zekerheden afgegeven. Ultimo 2023 is er geen gebruik gemaakt van deze kredietfaciliteit. Niet in de balans opgenomen activa en verplichtingen Er zijn verplichtingen ten aanzien van personeel zoals jubileumuitkeringen, vakantiegeld en opgebouwde verlofuren. De verplichtingen ultimo 2023 zijn voor jubileumuitkeringen € 779.960, voor verlof € 2.846.706 en voor vakantiegeld € 728.993. De verplichting vakantiegeld is geheel kortlopend. Er is een voorwaardelijke vordering op NV Empatec ad € 262.710 inzake toekomstig af te rekenen verlofdagen en jubileumvoorziening verband houdende met de kostenverdeling, in NV Empatec is deze post als schuld opgenomen.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 30
X Toelichting overzicht van baten en lasten
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 31
Overige personeelskosten WSW 2023
Begroot 2023
2022
Overige personeelskosten WSW
785
793
812
Totaal personeelskosten WSW
785
793
8126
2023
Begroot 2023
2022
1.525
1.385
1.586
2023
Begroot 2023
2022
98
115
834
Dit betreft de doorbelaste kosten inzake de kostenverdeling.
Loonkostensubsidie Begeleid Werken
Overige bedrijfskosten
Betreft de kosten voor accountantscontrole, controlling, automatisering en overige kosten welke direct toerekenbaar zijn aan de GR.
Financiële baten en lasten
2023
Begroot 2023
2022
-237
-
4
Betreft de rentebaat vanwege de ontvangen rente op het positieve banksaldo gedurende 2023. Totaal lasten
29.260
27.412
28.168
2023
Begroot 2023
2022
Rijksvergoeding
26.477
23.901
25.584
Gemeentelijke bijdrage
2.084
2.085
2.540
Loonkostensubsidie bsW
1.706
1.572
1.302
662
175
301
0
4
1
30.929
27.737
29.728
2023
Begroot 2023
2022
30.929
27.737
29.728
Baten
Loonkostensubsidie overige doelgroepen Overige Sub-totaal baten
Totaal baten
Nadere toelichting op de subsidiebaten rijksbijdrage en gemeentelijke bijdrage
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 32
Statutaire resultaatsbestemming In artikel 23 van de Gemeenschappelijke Regeling staat het volgende opgenomen betreffende de bestemming van het resultaat: 1. Mocht enig exploitatiejaar een batig saldo opleveren, dan zal dit saldo worden toegevoegd aan de algemene reserve. 2. Mocht enig exploitatiejaar een nadelig saldo opleveren, dan zal het exploitatietekort in beginsel worden gedekt uit de algemene reserve. 3. Het algemeen bestuur kan beslissen uitkeringen uit de algemene reserve te doen ten gunste van de gemeenten, overeenkomstig de verdeelsleutel die ten grondslag lag aan de begroting, zoals opgenomen in artikel 21, eerste lid. Uitkeringen kunnen alleen plaatsvinden indien en voor zover de algemene reserve hoger is dan de kapitaalverstrekking aan de deelnemingen vermeerderd met de aan deelnemingen uit eigen middelen verstrekte financieringen, blijkend uit de laatst en niet meer dan één jaar geleden vastgestelde jaarrekening. 4. Structurele tekorten in de algemene reserve zullen door de gemeenten worden aangevuld overeenkomstig de verdeelsleutel die ten grondslag ligt aan de begroting, zoals opgenomen in artikel 21, eerste lid. Het algemeen bestuur bepaalt wanneer sprake is van een structureel tekort, mede gehoord gedeputeerde staten en de accountant als bedoeld in artikel 213, tweede lid, van de Gemeentewet.
Bestemming van het resultaat over het boekjaar 2022 Conform het voorstel in de jaarrekening van 2022 is het resultaat ad € 1.560.000 voor € 250.000 toegevoegd aan de bestemmingsreserve transitiekosten en het restant ad € 1.310.000 is toegevoegd aan de algemene reserve. Voorstel resultaatsbestemming 2023 Het algemeen bestuur stelt voor om het resultaat over het boekjaar 2023 ad € 1.669.000 voor € 250.000 toe te voegen aan de bestemmingsreserve transitiekosten conform de businesscase en het restant ad € 1.419.000 toe te voegen aan de algemene reserve. Gebeurtenissen na balansdatum Er zijn geen gebeurtenissen na balansdatum.
Jaarstukken GR Fryslân-West 2023 - 33
XI Overige informatie 1. WNT-verantwoording 2023
De WNT is van toepassing op de Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West. Het voor de Gemeenschappelijke Regeling Fryslân-West toepasselijke bezoldigingsmaximum is in 2023 € 223.000 (Algemeen bezoldigingsmaximum). 1. Bezoldiging topfunctionarissen 1d. Topfunctionarissen met een bezoldiging van € 1.900 of minder De topfunctionarissen van de GR (leden Algemeen Bestuur en Dagelijks Bestuur) ontvangen geen vergoeding voor hun werkzaamheden. In hoofdstuk I ‘Verslag Algemeen en Dagelijks Bestuur’ worden deze leden vermeld. Overige rapportageverplichtingen op grond van de WNT Naast de hierboven vermelde topfunctionarissen zijn er geen overige functionarissen met een dienstbetrekking die in 2023 een bezoldiging boven het individueel toepasselijk drempelbedrag hebben ontvangen.