Bijlage 2: Duurzaamheidsagenda Waadhoeke 2020-2024

Raming

2020

2021

2022

2023

2024

€ 36.000,-

€ 36.000,-

€ 36.000,-

€ 36.000,-

€ 36.000,-

€ 36.000,-

€ 13.000,-

€ 13.000,-

Nee

€ 2.000,-

€ 2.000,-

€ 2.000,-

€ 2.000,-

€ 2.000,-

Nee

€ 3.000,-

€ 3.000,-

€ 3.000,-

€ 3.000,-

€ 3.000,-

€ 13.000,-

€ 13.000,-

€ 13.000,-

€ 13.000,-

€ 5.000,-

€ 5.000,-

€ 1.000,-

€ 1.000,-

€ 60.000,-

€ 60.000,-

Ja

€ 13.000,-

Nee

€ 25.000,-

Nee

€ 5.000,-

Nee

€ 4.000,-

Nee

€ 2.000,-

Nee

€ 10.000,-

Totaal * Klik op het nummer voor een uitgebreide beschrijving per project **hoort ook bij programmalijn Grondstoffen

€ 25.000,-

€ 1.000,-

€ 1.000,€ 2.000,-

€ 10.000,-

€ 49.000,-

€65.000,-

€ 82.000,-

36

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke, versie 19 mei 2020

5.3.2 Programmalijn Grondstoffen (circulaire economie) Waar staan we nu? We staan als gemeente aan het begin van het circulair denken en werken. Een circulaire economie is een actueel onderwerp dat volop in ontwikkeling is. In 2018 is de gemeente aangesloten bij Circulair Friesland. Dit netwerk zet zich in om de grote ambities op het gebied van circulariteit te realiseren. Wat is ons (concrete) doel? Het doel is om grondstoffen zoveel mogelijk opnieuw (te laten) inzetten in de kringloop. Hiermee dragen we bij aan het terugdringen van de hoeveelheid afval. Hoe bereiken we het doel? Uitgangspunten bij het inbrengen van projecten zijn: - We faciliteren samenwerkingen tussen gemeente en bedrijven, met als doel het samenbrengen van ketens en daarmee het stimuleren van de circulaire economie. - Onderzoeken van de mogelijkheden om grondstoffen steeds opnieuw te gebruiken bij het produceren van nieuwe producten. Sels oars Waar mogelijk geeft de gemeente Waadhoeke vanuit de eigen organisatie het goede voorbeeld. Met betrekking tot grondstoffen betekent dit dat we inzetten op de volgende maatregelen, voortkomend uit het ambitiedocument van Circulair Fryslân uit 2019: - Minimaal 10% circulair inkopen in 2020. - Alleen circulair straatmeubilair plaatsen. We onderzoeken de komende tijd hoe wij hier concreet invulling aan kunnen gaan geven.

In het overzicht op de volgende pagina zijn de projecten opgenomen. Financiën programmalijn grondstoffen Nr* Lopende projecten

Dekking Kosten Raming

2020

2021

2022

2023

2024

3.11

Ja

€ 3.000

€ 3.000

€ 3.000

€3.000

€ 3.000

Deelname en ambities Circulair Friesland**

€ 3.000

Nieuwe projecten 3.12 3.13

Ketenproef i.s.m. lokaal bedrijfsleven Onderzoek ontwikkeling materialenpaspoort voor gebouwen

Totaal

nee

€ 5.000

nee

€ 1.000

€ 5.000 € 1.000

€ 3.000

€ 3.000

€ 3.000

€ 4.000

*Klik op de nummers voor een uitgebreide beschrijving per project. **hoort ook bij programmalijn Afvalstoffen

37

€ 8.000

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke, versie 19 mei 2020

BIJLAGE 1 Projectenbeschrijving De nummering verwijst naar de projecten uit de verschillende hoofdstukken. Klik op de titels van de projecten om terug te gaan naar het financiële overzicht van de programmalijn.

Projecten ‘Oars mei enerzjy omgean’ 1.1 Pilot ‘Verduurzamen gemeentelijk vastgoed’ – ABC NOVA Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering:

Resultaat:

Energiescans bij gemeentelijke gebouwen in Waadhoeke (Gemeentekantoor, Stadhuis, Martena State, muziekschool, Roelengahal). Mogelijkheden worden in kaart gebracht om de panden te verduurzamen, de kosten inzichtelijk te maken en bekeken wordt wat de mogelijkheden zijn voor een duurzame warmtevoorziening. Afgerond. €33.000 (deel van het totaal bedrag van €100.000,- voor Streekwurk NW, Leeuwarden, Waadhoeke en Harlingen). Onderdeel combinatie van 3 Streekwurkprojecten. Cofinanciering via Streekwurk NW, Harlingen, Waadhoeke en Leeuwarden (50%-50%). Eenmalige bijdrage Waadhoeke €50.000,-. Totaal Streekwurk: €302.000,-. 5 scans bij gebouwen in Waadhoeke.

1.2 ‘Koppeling duurzaamheidsagenda/MJOP’s – Toulz Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Koppelen van de ambities uit de duurzaamheidsagenda en het Sportbeleid betreffende de eigen gebouwen. Onderzoek naar mogelijkheden, opties en kosten van verduurzaming binnen de opgestelde MJOP’s om de ambities in de duurzaamheidsagenda en het Sportbeleid voor de gemeentelijke gebouwen in de beheerplannen (MJOP’s) te voegen. Bij behandeling van de MJOP’s in de Raad worden er meerdere opties met bijbehorende financiering voorgelegd. Tot juni 2020 €9.100,Gemeente Bij behandeling van de MJOP’s in de Raad worden er meerdere opties voorgelegd.

1.3 Pilot ‘Wijken van de Toekomst’ – Royal Haskoning/DHV Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering:

Resultaat:

Met 2 wijken/dorpen in Waadhoeke (Ritsumasyl en de Bleek, Franeker) is een pilot gestart om met laagdrempelige bijeenkomsten met de wijk/dorp een uitvoeringsplan op te stellen om uiteindelijk een duurzame warmtevoorziening te realiseren. Inmiddels is de pilot in Ritsumasyl afgerond, in de Bleek moet de afsluitende avond nog plaatsvinden. Tot 1 juli 2020. €25.000 euro (€151.000,- totaal voor 6 wijken in Streekwurk NW – Leeuwarden, Waadhoeke, Harlingen). Onderdeel combinatie van 3 Streekwurkprojecten. Cofinanciering via Streekwurk NW, Harlingen, Waadhoeke en Leeuwarden (50%-50%). Eenmalige bijdrage Waadhoeke €50.000,-. Totaal Streekwurk: €302.000,-. 2 wijken in Waadhoeke hebben een uitvoeringsplan voor een duurzame warmtevoorziening (in totaal 6 wijken in Streekwurk NW).

38

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke, versie 19 mei 2020

1.4 Project MKB verduurzamen – Energie met MKB/Synovem Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering:

Resultaat:

Energiescans tegen lager tarief voor MKB-bedrijven. Bedrijven kunnen zich aanmelden bij Energie voor MKB en Synovem voor advies over warmte/energie/zonnepanelen. Afgerond. €17.000 ( €51.000,- totaal voor Streekwurk NW – Leeuwarden, Waadhoeke, Harlingen) Onderdeel combinatie van 3 Streekwurkprojecten. Cofinanciering via Streekwurk NW, Harlingen, Waadhoeke en Leeuwarden (50%-50%). Eenmalige bijdrage Waadhoeke €50.000,-. Totaal Streekwurk: €302.000,22 adviezen voor Waadhoeke. Project krijgt vervolg met “Aan de slag met MKB”.

1.5 Onderzoek project Energiecoach Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Samen met de provincie Fryslân en de gemeente Harlingen worden de mogelijkheden en kosten onderzocht voor het opzetten en inbedden van een Energiecoach traject. Gebaseerd op het succesvolle model van de Energiecoach in de gemeente Leeuwarden. De Energiecoach zal richten op energiebesparing én vroegsignalering bij minima en daarom wordt het project samen met SoZaWe en de gebiedsteams in Waadhoeke en Harlingen opgezet. tot juni 2020. €25.000,- (totaal voor Waadhoeke en Harlingen) Provincie Plan van aanpak voor het opzetten, inbedden en inzichtelijk maken van de kosten van een Energiecoach in Waadhoeke en Harlingen.

1.6 Project ‘Aan de slag met MKB’ – Freonen fan Fossyl Fry Fryslân (FFFF). Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Vervolg op het project MKB verduurzamen, waarin scans werden aangeboden voor MKB-bedrijven. Samen met de FUMO, FFFF, ‘Energie voor MKB’ en ‘Synovem’ wordt een structuur opgezet binnen de gemeente waarbij ondernemers worden geholpen met de verplichte Informatieplicht Energiebesparing. Daarnaast krijgen bedrijven 50% op adviesdiensten voor het verduurzamen van hun bedrijf. De MKB wordt ondersteund om de adviezen ook daadwerkelijk uit te voeren. Communicatie via het Ondernemersloket en het Duurzaam Bouwloket. Tot dec. 2020. Vanaf 2021 structureel aanbieden. €20.000,- incidenteel. Vanaf 2021 €20.000,- structureel. via Stadsregio en Streekwurk NW. Vanaf 2021 Gemeente. Structuur opzetten om in 2020 20 MKB-bedrijven in Waadhoeke te ondersteunen om maatregelen uit te voeren.

1.7 Regeling Reductie Energieverbruik Inhoud:

Looptijd:

In samenwerking met Stichting ‘Winst uit je Woning’ organiseert de gemeente Waadhoeke een gezamenlijke inkoopactie. Doormiddel van verzending van brieven naar alle particuliere woningeigenaren in de gemeente kunnen inwoners zich aanmelden voor het collectief inkopen van bijvoorbeeld zonnepanelen of isolatiemaatregelen. Elke particuliere woningeigenaar in de gemeente Waadhoeke ontvangt daarnaast een voucher van 70 euro. Dit vouchergeld kan besteed worden aan kleinschalige besparingsmaatregelen, zoals tocht strips en radiatorfolie, in de lokale bouwmarkten. 2020 (mogelijkheid tot uitloop maart 2021 i.v.m. Corona)

39

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke, versie 19 mei 2020 Kosten: Financiering:

€ 715.000,-.

Subsidie vanuit het Rijk en €30.000 euro vanuit de gemeente.

1.8 Duurzaam Bouwloket Waadhoeke Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

In stand houden van de vernieuwde website www.duurzaambouwloket.nl/waadhoeke per september 2019. Communicatie over duurzaamheid/subsidies/advies via het loket. Inpassen op eigen communicatiekanalen. Technische ondersteuning en updates van het Bouwloket. 2018 – e.v. €7.500,-.

Tot 2018: via provincie/VNG. Na 2018: gemeente. Het in standhouden van het online duurzaam bouwloket voor de gemeente Waadhoeke.

1.9 Pilot ‘Verduurzamen maatschappelijk vastgoed’ – partij nog niet bekend. Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Energiescans bij maatschappelijk vastgoed. Naast het gemeentelijk vastgoed is er ook behoefte om sportverenigingen, scholen, musea etc. te helpen met inzichtelijk maken van hun mogelijkheden om te verduurzamen. Project start in september, tot 31 december 2020. €12.000,- (€ 36.000,- totaal voor Streekwurk NW – Leeuwarden/ Waadhoeke/ Harlingen) Via Streekwurk en Stadsregio. Budget voor 15 scans (€ 800,- per scan) (43 binnen Streekwurk NW).

1.10 Energiecoach ‘Energiebesparing bij minima’ Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

De gemeente Waadhoeke zet, samen met provincie en gemeente Harlingen een Energiecoach in met als doel energiebesparing, bewustwording en vroegsignalering bij minima. Er is een koppeling met de gebiedsteams in beide gemeenten en SoZaWe. De energiecoach zal naast het geven van adviezen over energiebesparingen, een vroegsignaleringsfunctie hebben. Er zal ook nadrukkelijk een combinatie worden gezocht met huurderverenigingen en woningbouwcorporaties, ook met betrekking tot cofinanciering. 2021 e.v. € 30.000,- (Deel Waadhoeke, € 60.000,- in totaal) Gemeente Waadhoeke en Harlingen (mogelijkheden cofinanciering vanuit woningbouwcorporaties wordt onderzocht) Structurele inzet van een energiecoach in Waadhoeke en Harlingen.

1.11 Uitbreiding/verbetering communicatiekanalen gemeenten en het Duurzaam Bouwloket Waadhoeke Inhoud:

Looptijd:

Om als gemeente de loketfunctie beter in te vullen is het nodig de bestaande communicatiekanalen van de gemeente op het gebied van duurzaamheid op te waarderen en structureel van aard te maken. We willen het bereik vergroten en de communicatie richting inwoners en bedrijven verbeteren. Daarnaast zal het Duurzaam Bouwloket belangrijk worden als dé portal tussen ontwikkelingen enerzijds en inwoners/ondernemers anderzijds. Ondernemers en energiecoöperaties krijgen een plek in het bouwloket voor opzetten consortia en uitwisselen van informatie. Er wordt een koppeling gemaakt met het ondernemersloket van de gemeente Waadhoeke. 2020/2021

40

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke, versie 19 mei 2020 Kosten: Financiering: Resultaat:

€30.000,Rijk (eenmalige uitkering decembercirculaire 2019). Communicatieplan voor structurele communicatie over onderdelen duurzaamheidsagenda. En een online loket/portal dat voorziet in de behoefte van inwoners en ondernemers om advies en duidelijkheid te bieden op het thema duurzaamheid.

1.12 Collectieve inkoopactie zonnepanelen en isolatie (vervolg op 2020). Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Gemeente Waadhoeke organiseert voor de jaren 2021 en verder een gezamenlijke inkoopactie zonnepanelen en isolatie. Door middel van verzending van brieven naar alle particuliere woningeigenaren in de gemeente kunnen inwoners zich aanmelden voor het collectief inkopen van bijvoorbeeld zonnepanelen of isolatiemaatregelen. Dit wordt uitgevoerd door een externe partij. De collectieve inkoopactie wordt opgezet met de ervaringen van het RRE-project dat in 2020 uitgevoerd wordt. Enige kosten voor de gemeente zijn communicatie- en organisatiekosten van bijvoorbeeld brieven en bijeenkomsten. 2021 e.v. €20.000,-, structureel. Gemeente. Een jaarlijkse inkoopactie die inkoopvoordelen biedt voor inwoners. En daarnaast bijdraagt aan energiebesparing en CO2-reductie.

1.13 Duurzaamheidslening Waadhoeke Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Het instellen van een revolverend fonds om duurzaamheidsleningen voor inwoners beschikbaar te stellen. Inwoners kunnen onder gunstige condities geld lenen van de gemeente om duurzaamheidsinvesteringen te doen. De lagere energielasten, door de investeringen, zorgen voor ruimte om de lening af te lossen. 2021 e.v. Nog niet bekend. Er komt een apart voorstel voor raad. Gemeente en SVN Een duurzaamheidslening van Waadhoeke voor inwoners van de gemeente.

1.14 Aan de slag met MKB (vanaf 2021) Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Structureel vervolg van het project ‘Aan de slag met MKB’ (2020). Samen met de FUMO, FFFF, ‘Energie voor MKB’ en ‘Synovem’ wordt een structuur opgezet binnen de gemeente waarbij ondernemers worden geholpen met de verplichte Informatieplicht Energiebesparing. Daarnaast krijgen bedrijven 50% korting op adviesdiensten voor het verduurzamen van hun bedrijf. De MKB wordt ondersteund om de adviezen ook daadwerkelijk uit te voeren. Communicatie via het Ondernemersloket en het Duurzaam Bouwloket. 2021 e.v. €20.000,- structureel. Gemeente. Structuur opzetten om per jaar 20 MKB-bedrijven in Waadhoeke te ondersteunen om maatregelen uit te voeren.

1.15 Verkennen mogelijkheden landbouw Inhoud:

De thema’s van de duurzaamheidsagenda toevoegen aan de huidige gespreksagenda met de agrarische sector. Deze sector heeft een essentiële rol met betrekking tot besparing en opwekken van energie, bevorderen biodiversiteit en circulaire economie.

41

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke, versie 19 mei 2020 Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Structureel N.v.t. N.v.t.

1.16 Regionale Energie Strategie invulling Waadhoeke Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Participeren in de Regionale Energie Strategie Fryslân. Samen met alle gemeenten, provincie en It Wetterskip wordt de RES Fryslân opgesteld om invulling te geven aan de landelijke doelstelling om in 2030 49% CO2-reductie te behalen ten opzichte van 1990. Binnen de RES-Fryslân wordt een bod samengesteld van de Friese bijdrage aan de landelijke doelstelling. Ook is er een communicatie en draagvlak traject gestart en wordt gewerkt aan bouwstenen voor landschappelijke inpassing voor de grootschalige opwek van schone energie. De raad van Waadhoeke heeft op 5 november 2019 ingestemd met de startnotitie RES-Fryslân. tot 2030 €14.000,Gemeente. Structurele middelen zijn beschikbaar gesteld in begroting 2020. Waadhoeke neemt deel aan de RES-Fryslân structuur om samen invulling te geven aan de landelijke doelstellingen Klimaatakkoord. De kennis, kunde en bouwstenen uit de RES worden als instrumenten gebruikt voor doelstellingen uit de Duurzaamheidsagenda m.b.t. grootschalige opwek.

1.17 Warmtetransitie Visie (WTV) Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Opstellen van een warmtetransitie visie die eind 2021 aan de Raad voorgelegd wordt. In deze Warmtetransitie Visie wordt de route geschetst tot aan 2050 om alle woningen in Waadhoeke van een alternatieve warmtebron te voorzien. De warmtetransitie is het onderdeel van de Energietransitie dat de grootste impact zal hebben in de persoonlijke leefomgeving van inwoners en bedrijven. Voor deze ingrijpende verandering is een goed onderbouwde visie nodig die door de raad zal moeten worden vastgesteld. Er zal een kerngroep van gemeente, woningbouwcoöperaties, huurdersverenigingen en bewonersraden worden opgezet die samen met een nog te bepalen externe adviseur de Warmtetransitie Visie zal opstellen. 2020-2021 € 200.000,Rijk (eenmalige uitkering decembercirculaire 2019) Een visie waarin duidelijk wordt welke stappen moeten worden ondernomen om inzicht te krijgen in de planning, de vraag naar warmte, de alternatieve bronnen en de benodigde infrastructuur.

1.18 Energiemixmethode dorpen Waadhoeke Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering:

De dorpen krijgen de mogelijkheid om zelf de energiemixmethode, of een andere vergelijkbare methode, binnen hun gemeenschap te organiseren. Binnen het dorpenen wijkenfonds is er ruimte voor vier dorpen per jaar. De energiemixmethode is bedoeld om de beweging in te zetten in dorpen en wijken ten behoeve van de energie- en warmtetransitie. Het is een bewezen concept dat zorgt voor een betere informatievoorziening en het creëren van draagvlak bij inwoners. 2020 e.v. €20.000,- (€5.000,- per dorp). Gemeente (ontwikkelsubsidie dorpen-en wijkenfonds).

42

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke, versie 19 mei 2020 Resultaat:

Vier dorpen/wijken per jaar krijgen de mogelijkheid om een bijeenkomst met de energiemixmethode te organiseren.

1.19 Aanbrengen laadpalen gemeentekantoor Franeker – Van der Weerd Inhoud: Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Aanbrengen van 7 laadpalen met 14 oplaadpunten op het openbaar toegankelijke parkeerterrein naast het gemeentekantoor. Afgerond. €25.000,Gemeente, in budget herinrichting terrein gemeentekantoor. 14 oplaadpunten. Overdag voor bezoekers/externen. Op avonden en in het weekend openbaar beschikbaar.

1.20 Opstellen beleidsregels publieke laadpalen Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Opstellen beleidsregels van publieke laadpalen in de gemeente Waadhoeke. Beleidsregels omtrent publieke laadpalen zijn nodig om duidelijkheid te bieden over waar de laadpalen worden geplaatst. Ook geven ze duidelijkheid over wat voor consequenties het heeft op betrekking tot bijvoorbeeld parkeren. Daarnaast zijn beleidsregels nodig om aan te sluiten bij de collectieve aanbesteding van laadpalen in provinciaal verband. Eind 2020 n.v.t. n.v.t. Beleidsregels voor publieke laadpalen.

1.21 Aansluiten bij collectieve aanbesteding laadpalen provincie Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Provincie organiseert het proces om te komen tot een gezamenlijke aanbesteding van publieke laadpalen binnen Fryslân. De gemeente Waadhoeke is hier bij aangesloten en kan hier gebruik van maken wanneer de eigen beleidsregels voor publieke laadpalen zijn vastgesteld. Eind 2020 n.v.t. n.v.t. Aanbestedingsvoordeel bij collectieve aanbesteding voor plaatsing van laadpalen.

1.22 Opstellen leidraad verduurzamen wagenpark Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Het opzetten van een leidraad voor de circulaire aanbesteding van een duurzaam wagenpark. De leidraad bevat alle informatie die relevant is voor het kunnen uitbrengen van een aanbieding voor de Europese aanbesteding. Daaronder het Programma van eisen, standaardformulieren en bijlagen. 2021 N.v.t. N.v.t. Een leidraad om het wagenpark van de gemeente te verduurzamen.

43

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke, versie 19 mei 2020

Projecten ‘Oars mei offâl omgean’ 3.1 Project Zwerfafval campagne Friesland Schoon Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

In samenwerking met de Friese Milieu Federatie, het Instituut voor Natuur en Duurzaamheid (IVN) en Omrin worden verschillende uitvoeringsprojecten gericht op de aanpak van zwerfafval opgezet. Samen met inwoners, onderwijs (o.a. Himmelwike), organisaties en instellingen. Ook sluit de gemeente zich aan bij de aanpak van Nederland Schoon. Jaarlijks wordt, aan de hand van een keuzeprogramma, bepaald welke uitvoeringsprojecten worden gestart. 2020 e.v. € 36.000,Aanvraag landelijke vergoedingsregeling Afvalfonds van € 1,19 per inwoner. Bewustwording van de effecten van zwerfafval in de leefomgeving met als doel daarmee bij dragen aan een schone gemeente.

3.2 Project communicatiecampagne “Samen halen we alles eruit” Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Deelname aan de provinciale voorlichtings- en communicatiecampagne “Samen halen we alles eruit” van Friese gemeenten en Omrin. We zetten communicatiemiddelen in, gericht op het verbeteren van het afvalscheidingsgedrag van huishoudens. Tot eind 2020. € 13.000,- (€ 0,65 per aansluiting per jaar). Gemeente (dekking uit beschikbare budget binnen het taakveld Afval). Verbeteren van het scheidingsgedrag van huishoudens.

3.3 Verbeteren afvalscheiding onderwijsprogramma. Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

op

scholen

en

koppeling

educatie

via

het

Om de hoeveelheid afval structureel terug te dringen, is het belangrijk kinderen en jongeren vroeg te betrekken bij het thema. Voor het onderdeel zwerfaval wordt er momenteel al samengewerkt met het onderwijs. De wens is om dit breder te trekken over het gehele thema afval. Optimale afvalscheiding in schoolgebouwen is goed voor de voorbeeldfunctie. Via het aanbieden van Natuur en milieueducatie op scholen, in samenwerking met het Instituut voor Natuur en Duurzaamheid en Omrin, kunnen er activiteiten aangeboden worden over het onderwerp Afval. 2021 e.v. € 2.000,- per jaar. Gemeente (bijdrage gemeente aan het reguliere aanbod van NME en via IVNprogramma). Verbeteren afvalscheiding op scholen en bijdrage aan de bewustwording bij kinderen en jongeren over het belang van afvalscheiding.

3.4 Uitvoeren van onderzoek over de samenstelling van afvalstromen (sorteeranalyses) Inhoud:

De restafvalcontainer van huishoudens bevat diverse componenten, zoals bijvoorbeeld papier en gft-afval, die niet in het restafval thuis horen. Op grond van de samenstelling kan worden bepaald wat er bij de inzameling goed gaat, wat beter kan en welke afvalstromen extra aandacht vragen. Periodiek onderzoek naar de samenstelling is nodig om zicht te krijgen op het scheidingsgedrag van huishoudens. Door middel van een steekproef, in de vorm van sorteeranalyses, wordt er gekeken naar de samenstelling van de inhoud van restafvalcontainers. De sorteeranalyses vinden tweemaal per jaar plaats.

44

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke, versie 19 mei 2020 Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

2021 e.v. € 3.000,- per jaar Gemeente (dekking uit beschikbare budget binnen het taakveld Afval). Inzicht krijgen in de actuele samenstelling van het huishoudelijk restafval.

3.5 Vizier op de VANG Doelstellingen: bewustwordingscampagne Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Vervolg op de communicatiecampagne “Samen halen we alles eruit” van Friese gemeenten en Omrin. De vervolgcampagne is gericht op de bewustwording, afvalpreventie én het verbeteren van het afvalscheidingsgedrag van huishoudens. 2021 - 2025 € 13.000,- per jaar (gebaseerd op budget 2020 in afwachting van definitieve uitwerking van het vervolg) Gemeente (dekking uit beschikbare budget binnen het taakveld Afval). Verbeteren van het scheidingsgedrag en het bijdragen aan het realiseren van de scheidingsdoelstelling van ten minste 75% in 2020 en 80% in 2025 en afname van het restafval naar 30 kilo in 2025.

3.6 Proef verruiming voorzieningen en openingstijden milieustraat Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

De milieustraat heeft een belangrijke rol bij de inname en scheiding van grove afvalstoffen van huishoudens. Bezoekersaantallen tonen aan dat de milieustraat voorziet in een grote behoefte bij huishoudens om hun afval te storten. De milieustraat is ingericht voor de inname en scheiding van grove huishoudelijke afvalstoffen. Bijvoorbeeld elektrische apparaten, grof tuinafval, meubels en matrassen. Zo’n 90% van het ingeleverde afval wordt op de milieustraat direct gescheiden en afgevoerd voor hergebruik. Mogelijk kunnen innamevoorzieningen ook nog verder worden uitgebreid (bijv. voor tapijt/vloerbedekking/laminaat). Het wordt steeds belangrijker om optimaal aan te sluiten bij de behoefte van huishoudens wanneer het gaat om ruimere openingstijden. Met een proefproject zal daar ervaring mee worden opgedaan. 2022 € 25.000,- (uitgaande van proef van extra 2-4 uur avondopenstelling per week: € 40 per uur per toezichthouder). Gemeente. Uitbreiding van de mogelijkheden voor huishoudens (serviceniveau) om grove afvalstoffen in te leveren en daarmee bij te dragen aan de afvalscheiding.

3.7 Het verbeteren van het scheidingsgedrag bij bedrijven Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering:

Binnen bedrijven komen allerlei afvalstoffen vrij die verschillen in aard en omvang. Uitgangspunt is dat daar algemene scheidingsregels op van toepassing zijn, die in het kader van het activiteitenbesluit milieubeheer staan beschreven. Relatief kleine bedrijven die daar niet onder vallen hebben te maken met andere scheidingsregels die enigszins vergelijkbaar zijn met die van huishoudens. Hiervoor zijn landelijke richtlijnen per categorie afvalstof opgesteld. De interpretatie daarvan is vooral afhankelijk van de specifieke omstandigheden binnen bedrijven. Op grond hiervan kunnen zelfstandig keuzes voor afvalscheiding worden gemaakt. Op grond daarvan gaat de gemeente met bedrijven in gesprek om de afvalscheiding te optimaliseren. 2023-2025 € 5.000,-

Gemeente

45

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke, versie 19 mei 2020 Resultaat:

Verbeteren van het scheidingsgedrag van bedrijven.

3.8 Organiseren excursies voor dorpen en wijken naar Ecopark de Wierde Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Wat er na het legen van de afvalcontainer met het afval gebeurt is voor heel veel inwoners niet duidelijk. Het afval van huishoudens wordt afgevoerd naar verwerkingslocaties zoals Ecopark de Wierde van Omrin, vlakbij Heerenveen. Een excursie naar verwerkingslocaties, zoals het Ecopark, geeft duidelijkheid over wat er verder met het huishoudelijke afval gebeurd. Vaak is dit voor mensen ‘eye opener’. Dorpsbelangen en wijkverenigingen worden benaderd om met een groep vanuit het dorp mee te gaan op excursie naar Ecopark de Wierde. Daarnaast is het mogelijk dat Omrin een informatiebijeenkomst in dorpen organiseert, waarbij preventie en afvalscheiding centraal staan. Hierbij kunnen de aanwezigen via een VR bril een virtueel bezoek brengen aan de SBI, de KSI en de REC. 2021 e.v. € 4.000,- (€ 100,- per excursie) Gemeente. Het vervolg van de afvalverwerking te laten zien in combinatie met voorlichting en daarmee inwoners te motiveren voor afvalscheiding (ambassadeursfunctie richting de eigen omgeving).

3.9 Verkenning optimalisatie scheiding bij inzameling grove huishoudelijke afvalstoffen Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Naast de scheiding via de milieustraat, wordt grof huishoudelijk afval van huishoudens 6 keer per jaar in een route opgehaald. De samenstelling daarvan is zeer divers en bestaat uit een groot aantal verschillende componenten. Dat wordt nu grotendeels ongescheiden als restafval afgevoerd. Met scheiding van deze afvalstroom wordt concreet bijgedragen aan het realiseren van de scheidingsdoelstellingen. De inzameling en scheiding van deze afvalstroom levert echter grote praktische consequenties op bij de uitvoering. Op grond daarvan dient er eerst een analyse van de samenstelling en verkenning van de mogelijkheden plaats te vinden, voordat er evt. keuzes op uitvoeringsniveau kunnen worden gemaakt. 2022 €2.000,-

Gemeente. Onderzoek naar de mogelijkheden voor het scheiden van grof huishoudelijk afval dat bij huishoudens wordt opgehaald.

3.10 Onderzoek terugdringen gemeentekantoor/-werkplaats Inhoud:

Looptijd: Budget: Financiering: Resultaat:

en

optimaal

(lokaal)

hergebruik

afvalstromen

In de gemeentelijke organisatie komen allerlei soorten afvalstoffen vrij. De gemeente heeft een belangrijke voorbeeldfunctie als het gaat om het verantwoord omgaan met afval. Het is belangrijk om alle afvalstromen binnen het gemeentekantoor in beeld te brengen en vast te leggen. Aan de hand daarvan kunnen duidelijke keuzes worden gemaakt over hoe de hoeveelheid kan worden teruggebracht en hoe het beter gescheiden kan worden. 2021-2022 €10.000,-

Gemeente (dekking uit beschikbare budget binnen het taakveld Afval). Onderzoek naar de mogelijkheden voor het scheiden en hergebruik van afvalstromen uit de gemeentelijke organisatie.

46

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke, versie 19 mei 2020

3.11 Deelname en uitvoeren ambities Circulair Fryslân Inhoud:

Looptijd: Kosten: Financiering: Resultaat:

Begin 2016 is de Vereniging Circulair Friesland (VCF) opgericht. Dit is een samenwerkingsverband van Friese bedrijven, de provincie Fryslân, Friese gemeenten, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor een circulaire economie. De gemeente Waadhoeke heeft zich in 2019 aangesloten bij dit Friese netwerk. De gemeente draagt daarmee bij aan de vastgestelde ambities, namelijk minimaal 10% van fysieke producten circulair in te kopen, circulair geproduceerd straatmeubilair en bij vervanging binnen het wagenpark in te zetten op niet-fossiele voertuigen. Tevens is aangesloten bij Bouwcirculair voor het verduurzamen van de betonketen. 2020-2021 € 3.000,- per jaar (lidmaatschap VCF en Bouwcirculair) Gemeente (binnen de post samenwerkingen). Samenwerken met allerlei partijen in Fryslân bij het aanjagen van de nieuwe circulaire economie

3.12 Ketenproef i.s.m. lokaal bedrijfsleven om afvalstromen in beeld te brengen en (nieuwe) lokale afzetmogelijkheden te bepalen Inhoud:

Looptijd: Budget: Financiering: Resultaat:

Binnen bedrijven komen allerlei afvalstromen vrij die te maken hebben met het type onderneming en het bijbehorende productieproces. Ieder bedrijf is autonoom als het gaat om inkoop van benodigdheden, afzet van producten en de afvoer van afvalstoffen. Allerlei ketens lopen daardoor wellicht langs elkaar of kunnen op lokaal niveau beter met elkaar worden verbonden dan wel benut. Afvalstoffen of overtollige materialen op de ene locatie kunnen misschien weer goed dienen als (secundaire) grondstof op een andere locatie. Door een ketenanalyse te doen van lokale bedrijfscategorieën kan inzicht worden verkregen in vrijgekomen en benodigde materialen. Met een proef worden de stromen in een bepaalde branche in beeld gebracht en wordt gezocht naar (nieuwe) lokale afzetmogelijkheden. Hierdoor kunnen ketens op lokaal niveau worden verkort dan wel gesloten. 2024-2025 € 5.000,Gemeente Inzicht krijgen in de keten van afvalstromen binnen bedrijven en bij te dragen aan een lokale circulaire economie.

3.13 Onderzoek mogelijkheden ontwikkeling materialenpaspoort voor gebouwen Inhoud:

Looptijd: Budget: Financiering: Resultaat:

Grondstoffen zijn schaars en gelimiteerd beschikbaar. Om te voorkomen dat stoffen in het afvalstadium definitief worden verbrand is het noodzakelijk dat gebruikte grondstoffen en materialen herkenbaar zijn. Voor gebouwen en projecten is daarvoor het materialenpaspoort ontwikkeld. Hierdoor krijgen materialen een identiteit, waardoor ze niet meer onherkenbaar als afvalstof worden afgevoerd. Daarmee wordt op concrete wijze bijgedragen aan de circulaire economie. Waadhoeke gaat de haalbaarheid van het toepassen van deze systematiek onderzoeken. Hiervoor sluiten we aan bij landelijke bestaande initiatieven. In de landelijke werkgroep ‘Circulair Bouwen 2023’ is een voorzet gemaakt van hoe een uniform paspoort eruit zou kunnen zien. 2023 € 1.000,Gemeente Materialenpaspoort voor gebouwen of projecten.

47

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke, versie 19 mei 2020

BIJLAGE 2 Overzicht van alle 17 Sustainable development goals Klik hier om terug te keren naar de tekst

48

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke, versie 19 mei 2020

BIJLAGE 3 Afwegingskader zonneweides Klik hier om terug te keren naar de tekst AANVRAAG ZONNEWEIDE(S) IN GEMEENTE WAADHOEKE

NAAM AANVRAGER OMSCHRIJVING VOORSTEL DATUM MINIMAAL 50% COOPERATIEF

PLAN LANDSCHAPPELIJK INPASSING

NEE: aanvraag komt niet in aanmerking JA: invullen afwegingstabel NEE: aanvraag komt niet in aanmerking JA: invullen afwegingstabel

AWEGINGSTABEL Waarde 0

1

totaal

Afwegingscriteria Eigendom opwek Coöperatief (60% - 75%) Een initiatief kan een punt scoren wanneer het duurzame opwekpercentage wat lokaal eigendom komt (gemeente) 60% of hoger is. Nabijheid onderstation Tennet Het zonnepark wordt aangelegd binnen een straal van 4 kilometer van een onderstation van Tennet. Zon combineren met wind Zonneparken worden bij voorkeur aangelegd bij bestaande windmolens om zo de piekbelasting van het net te verminderen. Clustering zonneparken Grootschalige zonneparken worden geclusterd om versnippering in het landschap tegen te gaan. totaalscore aanvraag

49

Duurzaamheidsagenda Waadhoeke, versie 19 mei 2020

BIJLAGE 4 Motie Zienswijze ‘meer romte voor een open discussie over duurzame energie Klik hier om terug te keren naar de tekst ___________________________________________________________________________________

M O T I E vreemd aan de orde van de dag Motie conform artikel 29 van het reglement van orde voor de vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad van de gemeente Waadhoeke 2018. Onderwerp: Zienswijze Waadhoeke: meer romte voor een open discussie over duurzame energie

De raad van de gemeente Waadhoeke, in vergadering bijeen op donderdag 12 december 2019 Kennisgenomen hebbende van: ● De startnotitie RES Fryslân Overwegende dat: ● Er een grote energie opgave voor ons ligt ● De provincie Fryslân volgend jaar moet aangeven hoe onze provincie bijdraagt aan de nationale duurzaamheidsdoelstellingen ● De provincie Fryslân de mogelijkheid biedt om tot 15 december 2019 zienswijzen in te dienen op haar ontwerpverordening Romte ● Deze ontwerp-Verordening Romte onvoldoende romte biedt voor de ambitieuze duurzaamheidsambitie waar we met z'n allen voor staan ● Deze ontwerp-Verordening Romte een open discussie over een goede energie-mix in de weg staat ● Dat de RES een gezamenlijke verantwoordelijkheid is waar draagvlak op verschillende niveaus nodig is ● Dat de inwoners van Waadhoeke nog niet geïnformeerd of betrokken zijn bij het proces ● Dat dorpsmolens worden getroffen door dit beleid terwijl dorpsmolens de brug kunnen zijn om inwoners te betrekken bij de duurzaamheidsambities #draagvlak ● Bedrijven in het buitengebied in hun duurzaamheidsinitiatieven worden beperkt, terwijl bedrijven in het buitengebied bij uitstek geschikte locaties hebben om een bijdrage te leveren aan onze duurzaamheidsambitie ● Andere ontwikkelingen zoals waterstof, warmtenetten, gecombineerd met geothermie, restwarmte en aquathermie op korte termijn onvoldoende concreet zijn

Verzoekt het college: ___________________________________________________________________________________ 1. De volgende punten in een reactie op de ontwerp-Verordening Romte uiterlijk 15 december 2019 bij de provincie Fryslân kenbaar te maken: • Dorpen moeten meer tijd krijgen om een verzoek in te dienen voor (opwaardering van) een dorpsmolen. • Voor eventuele nieuwe dorpsmolens en opwaardering van bestaande (dorps)molens geen saneringsbepalingen toe te passen. • Duurzaamheidsinitiatieven van bedrijven in het buitengebied niet te beperken tot maximaal het eigen energieverbruik. • Een tiphoogte van windturbines bij bedrijven in het buitengebied tot 120 meter toe te staan • Te (blijven) investeren in kennisontwikkeling rond waterstof, geothermie, restwarmte en aquathermie 2. T.a.v. het gemeentelijk beleid: • In lijn met de Friese ontwikkelingen een eigen visie voor Waadhoeke te bepalen waarbij onze inwoners betrokken worden mede d.m.v. concrete projecten • De gemeenteraad te informeren over de voortgang van die eigen visieontwikkeling En gaat over tot de orde van de dag. CDA, SAM, VVD, CU

50