CConstaterende datwaadhoeke
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 - Coalitieakkoord Waadhoeke 2026-2030 (Bildts)

Gemeenteraad Waadhoeke 4 juni 2026, gemeente waadhoekeBij agendapunt: Vaststellen Coalitieakkoord6.422 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

1 SAM • GEMEENTEBELANGEN • CDA KOÄLISYAKKOORD GEMEENTE WAADHOEKE 2026 -2030 HJOED DWAAN WAT MOARN FREGET

2 3 Foor de inweuners fandaag èn foor de generasy fan môrn Met alles wat wij doen, drage wij bij an ’n sterke en leefbere gemeente Koälisyakkoord gemeente Waadhoeke 2026 - 2030 Woord foorôf METNANDERWERKE BRINGT ÔNS FEERDER Op 18 maart 2026 hewwe SAM, Gemeentebelangen en CDA ’n breed mandaat kregen om metnander ferantwoordlikens te nimmen foor ’t bestuur fan Waadhoeke. Wij hewwe och soa’n prot waardering foor ’t fertrouwen dat wij kregen hewwe. ’t Geeft ôns enerzy èn ’n dúdlike opdracht. Met ambisy en daadkracht wille wij de kommende perioade bouwe an ’n sterke gemeente die’t klaar is foor de toekomst. Derbij bouwe wij deur op ’t fonnemint dat, de ôflopen jaren sont ’t ontstaan fan Waadhoeke, laid is en kike wij toegelyk foorút. De wereld ferandert gau en fraagt om keuzes, om lef en om metwerking. Wij wille d’r weze foor alle inweuners fan Waadhoeke. Foor jong en oud. In stâd en dorpen. Ferbine sien wij as ’n belangrike opdracht. Wij wille de samenleving fersterke deur mînsen, ideeën en inisjativen bijnander te bringen. Deur elk syn inbring serieus te nimmen en metnander te werken. Soa komme wij feerder. Wij sette in op ’n samenleving werin elkeneen kânsen krijt en gyneen an de kant staat. Werin d’r rúmte is foor talint, inisjatyf en ontwikkeling. En werin wij behouwen omgaan met de fysike rúmte die’t wij metnander dele. Met oog foor nander en foor de generasys na ôns.

Tidens de formasy hewwe wij as drie partijen investeerd in onderling fertrouwen en metwerking. Die deelde basis formt ’t fertrekpunt fan dut akkoord dat ôns plannen foor de kommende fier jaar beskriift. De maatskaplike opgaven binne groat en frage om ambisy. Toegelyk binne wij reälistys over wat d’r (finansjeel) kin. Wij make keuzes en blive metgaand in ’n feranderende tiid. Derom kieze wij foor ’n akkoord op hoofdlinen met de fokus op ’n antal belangrike thema’s. Wij kike d’rnaar út om metnander an de slâg te gaan. Met enerzy, fertrouwen en trots. Ut naam fan de fraksys fan SAM, Gemeentebelangen en CDA, Hanna van der Werff (SAM), Douwe Kamstra (Gemeentebelangen) en Sietze Greidanus (CDA) INHOUD Metnander sterk foor Waadhoeke 5 Ons ambisy 6 An de slâg! ôns plannen op fier thema’s 9 • Rúmte om te leven 11 • Elkeneen doet met 14 • ’n Duurseme toekomst 19 • Metnander make wij Waadhoeke 24 waadhoeke Late wij fandaag doen wat morn fraagt. 4 5 Metnander sterk foor waadhoeke Koälisyakkoord gemeente Waadhoeke 2026 - 2030 Gemeente Waadhoeke staat an ’t begin fan ’n nije raadsperioade met ’n nije koälisy fan SAM, Gemeentebelangen en CDA. Met 19 fan de 29 setels drage wij metnander ferantwoordlikens foor ’t bestuur fan ôns gemeente. Die ferantwoordlikens nimme wij met overtuging èn met de ambisy om metnander rissultaten te boeken foor Waadhoeke.

Wij wille bouwe an ’n open en konstruktive relasy met de gemeenteraad as hoogste bestuursorgaan fan de gemeente. Ok soeke wij de metwerking met inweuners, bedriven en organisasys. Want goed bestuur make wij metnander. Helder profyl as basis Tidens de koälisyformasy hewwe wij útgebraid stilstaan bij de weerden die’t ôns ferbine en de menier werop at wij metnander werke wille. Wij love dat ’n helder profyl de basis formt foor ’n súksesfol bestuur. In dut hoofdstik beskrive wij wer’t wij as koälisy foor staan. KOERSFAST Wij binne koersfast. Wij wete wer’t wij hine wille. Ons doelen geve houfast; ok as de waan fan de dâg om andacht fraagt. Want groate maatskaplike útdagings frage fan ôns dat wij kike na de lange termyn. Met alles wat wij doen, drage wij bij an ’n sterke en leefbere gemeente. Foor de inweuners fandaag èn foor de generasy fan môrn. DAADKRACHT EN LEF Met daadkracht en lef make wij keuzes. Wij durve te fernijen. Dat betekent dat wij útdagings niet út ’e weeg gaan. Wij binne ambisjeus sonder roekeloas te wezen. Wij binne niet blind foor maatskaplike ontwikkelings en nim- me de inbring fan ânderen serieus. Wij lústere om echt te begripen en te erfaren wat de ânder fynt en driift. En hoe’t wij dermet feerder of beter met omgaan kinne kinne. METNANDER EN OPEN Wij binne d’r foor mînsen en staan midden in de samenleving.

Fanút ’n opene en neskierige houding soeke wij de metwerking. Wij binne bena- derber, dichtbij en lykwaardig in ôns kontakt. ’t Is ôns overtuging dat elkeneen metdoen kinne mot. En dat wij, fanút ’n deelde ferant- woordlikens, metnander meer beraike in plak fan elkeneen foor himsels. RÚMTE Dus biede wij rúmte. An inweuners, ondernimmers en organisasys. Foor inisjativen en nije ideeën. Want krekt deur eksperimintere en lere komme wij feerder. Dat bete- kent ok dat wij ’t nander en ânde- ren gunne om fouten te maken. Derbij binne wij trouwens altiten dúdlik over tot wer’t die rúmte raikt. Over wer’t ôns ferantwoordlikens ophout en die fan ânderen begint. FERANTWOORDING EN FERTROUWEN Wij lêge út wat wij doen en wer- om. Derbij binne wij eerlik over ôns keuzes en dúdlik over wat al as niet kin. Soa bouwe wij stap foor stap an ’t fertrouwen fan mînsen in ôns as overhyd. Hier staan wij foor: GOED BESTUUR MAKE WIJ METNANDER 6 7 Koälisyakkoord gemeente Waadhoeke 2026 - 2030 6 7 Ons ambisy Ontwikkelings en kânsen Feerder bouwe betekent ok inspeule op feranderings. Wij sien meer ouwereand, minder jongereand, klainere húshouwings en minder mînsen op de arbeidsmet. Dat merke wij befoorbeeld in de sorg, ’t onderwiis, op de weuningmet en arbeidsmet. Naast útdagings biede deuze feranderings ok kânsen. Dink an nije weunforms, brede skoalen, innovasy en digitale sorg.

Waadhoeke is ’n gemeente met feul dorpen. De ôfstan- den tot foorsienings binne betreklik groat. Dat fraagt om goeie beraikberens, fooral foor mînsen die’t minder mobyl binne. Derom ferbetere wij ferbinings en pakke wij ferkeersknelpunten an. In Waadhoeke is feul werk in sektoren as detaihandel, sorg, landbou, industry en bou. Feul bedriven binne mkb- of femilybedriven. Foor hur kin ’t bijtiden dreeg weze om met te bewegen met feranderings. Derom sette wij in op innovasy en ’n duurseme ekonomy. De rúmte, ’t landskap en de Waddenkust make Waadhoeke antreklik. Wij wille weune, werke en leve. Wij koestere ’t groen om ôns hine. Deur slimme keuzes te maken kombinere wij deuze wînsen soa goed mooglik en fersterke wij de leefomgeving. De kracht fan Waadhoeke sit in de dorpen en wiken. Inweuners binne betrokken en sette hur in foor hur omgeving, befoorbeeld fia ferenings, frijwilligerswerk of mantelsorg. Toegelyk blive foorsienings, winkels en fere- nings niet fansels bestaan. Ok doen nag niet alle inweu- ners met. Der gaan wij met an de slâg. Wij sien kânsen in nije forms fan metwerking en lokale inisjativen, krekt as multifunksjonele ontmoetingsplakken, om de leefberens op pail te houwen. De kommende jaren benutte wij kânsen om Waadhoe- ke te fersterken. Wij sorge foor passende weunings, ’n sterke ekonomy en ’n leefomgeving die’t klaar is foor de toekomst.

Ok houwe wij foorsienings beraikber, sorge wij dat elkeneen metdoen kin en ondersteune wij de kracht fan dorpen en wiken. Na ’t faststellen fan dut koälisyakkoord worre ôns plannen feerder útwerkt in ’n kollezyprogramma. Foor ’n antal onderwerpen hewwe wij konkrete ôfspraken maakt. Die lichte wij út in aparte kaders in dut akkoord. ’t Is goed weune, werke en leve in Waadhoeke. Inweuners binne over ’t algemeen tefreden met hur leven en foele hur failig. De gemeenskap is sterk: in dorpen en wiken sette mînsen hur aktyf in foor hur omgeving. Dat is ’n kracht der’t wij groats op binne. Derop bouwe wij feerder. METNANDER MAKE WIJ WAADHOEKE Fier thema’s Wij bouwe feerder an ’n gemeente der’t ’t ok in de toekomst foor elkeneen goed weunen, werken en leven is. Dat doen wij op fier thema’s die’t wij in dut koälisyakkoord op hoofdlinen beskrive: 1. Rúmte om te leven beskriift ôns plannen foor weunen, beraik- berens en ’n failige en antreklike leefomgeving. 2. Elkeneen doet met beskriift ôns plannen foor sorg, welwezen, sport, kultuur en ’t soasjaal domein. 3. ’n Duurseme toekomst beskriift ôns plannen foor ekonomy, onderwiis en duursemens. 4. Metnander make wij Waadhoeke beskriift hoe’t wij besture, metwerke en ôns pesisy fersterke.

8 9 AN DE SLÂG! ONS PLANNEN OP FIER THEMA’S Koälisyakkoord gemeente Waadhoeke 2026 - 2030 10 11 Koälisyakkoord gemeente Waadhoeke 2026 - 2030 Rúmte om te leven Leefomgeving in balâns Wij bouwe an ’n gemeente der’t ’t noflik weunen, werken en leven is. In ’n gesonde en leefbere omgeving met dorpen en wiken der’t wij groats op binne. Wij koestere ’n weerdefol landskap werin landbou en netuur in balâns binne. Derom make wij rúmtlike keuzes altiten in samenhang en met oog foor de toekomst. Wij wille inweuners en bedriven soafeul mooglik dúdlikhyd en gemak biede bij keuzes in de fysike leefomgeving. Groate rúmtlike ontwikkelings wege wij integraal ôf. Ok betrekke wij inweuners op ’e tiid bij plannen die’t hur leefomgeving rake. Dernaast investere wij in ’n antreklike leefomgeving met genog rúmte foor groen. Landskaplike eleminten en netuurlike weerden behouwe en fersterke wij ônder ândere fia ’t Omgevingsplan. Bij inbraidingslokasys hewwe wij oog foor kwetsbere panden en karakteristike plakken en soeke wij na passende nije funksys. Hier sette wij de kommende fier jaar ekstra op in: • Wij streve naar ’t ferminderen fan de regeldruk. • Wij houwe Verken je idee in stand soadat inisjatyfnim- mers gau wete at hur plan kânsryk is. Derbij onder- soeke wij de mooglikhyd om leezjes te heffen die’t bij fergunningferliening in mindering brocht worre.

’n Flugge eerste scan sou derbij fergeefs blive motte. • Wij gaan súnnig om met de rúmte. Wij kieze foor inbraiding wer’t ’t kin en útbraiding wer’t ’t mot. • Bij útbraiding fan weunen en bedrivighyd sorge wij foor genog groene buffers. • Wij staan posityf teugenover inisjativen foor ‘n netuur- hôf in Waadhoeke. Betaalber en passend weune De kommende jaren blyft de fraag na weunings in Waadhoeke groat. Tot 2035 binne d’r ongefeer 1.100 ekstra weunings norig. Derom bouwe wij betaalbere en passende weunings in soawel de stâd as in ôns dorpen. Derbij hewwe wij oog foor leefberens, duursemens en de anwezighyd fan foorsienings. Wij pakke ôns rezyrôl met ’n folkshúsfestingsprogramma werin wij sture op antallen, lokasys en doelgroepen. Derbij foere wij ’n aktyf grôndbelaid en sorge wij foor genog kapasiteit en middels om weuningbou te reälise- ren. Wij fersnelle de bou fan betaalbere weunings. Derbij sette wij in op minimaal 30% soasjale huur en twee dârde betaalber in de nijbou-opgave. Dernaast ferbetere wij ’t weunanbod foor spesifike doelgroepen. Wij ondersteune starters bij ’t finen fan ’n weuning. Ok make wij meer levensloopbestindige weunings mooglik. Soa kin ‘t ouwereand langer selsstandig weunen blive in hur aigen omgeving. Hier sette wij de kommende fier jaar ekstra op in: • Wij houwe ôns erfpachtpilot in ‘e gaten en nimme op basis derfan ’n beslút over de feerdere inset.

• Wij ferkinne en stimulere de inset fan fleksibele weunings. • Wij staan posityf teugenover inisjativen foor weunforms werbij weune en sorg kombineerd worre. • Wij benutte bestaande gebouwen beter deur herbe- stimming, weuningsplitsing en erfsplitsing. Ok pakke wij leegstand en ferwaarloasde panden an. Wij bouwe an ’n failige, beraikbere en antreklike leefomgeving. Met passende weunings, ’n slimme inrichting en andacht foor failigens sorge wij foor leefbere dorpen en wiken. Utlicht Sorgfuldig feerder met Vliet-Tuinen Fan ’n bedriveterrain ’n antreklike weunomgeving make. Dat is ’t doel fan de ontwikkeling fan de wyk Vliet-Tuinen in Franeker. ’t Bestimmingsplan ‘Franeker – Tuinen en Vliet’ is in 2025 deur de ge- meenteraad faststeld. Deur ’n beroepsprosedure lait ’t plan op dut stoit bij de Raad van State om beoordeeld te worren. De útspraak in deuze prosedure bepaalt ’t ferfolg fan ’t projekt. Tot die tiid doen wij gyn nije toesê- gings of útspraken over de inhoud fan ’t plan. Na de útspraak binne d’r twee mooglike richtings: ’t bestimmingsplan blyft in stand of mot op on- derdelen anpast worre. In baide gefallen pakke wij ’t ferfolg sorgfuldig op. Dat doen wij met oog foor de kwaliteit fan de leefomgeving en ’n goeie inpassing in ’t gebied. Wij fine ’t belangryk om opnij in gesprek te gaan met beweuners.

Wij sette in op ’t herstellen fan fertrouwen en ’t ferbeteren fan de kommunikasy. Derbij benutte wij ônder ândere ’t lopende ferkeerskundig ondersoek na beraikberens, ferkeersfailigens en parkere. Wij investere in ’n antreklike leefomgeving met genog rúmte foor groen 12 13 Failig weune en werke Wij wille dat inweuners en ondernimmers hur failig foele kinne. En wij trede op wer’t dat norig is. Ok pakke wij onfailige plakken en sitewasys gericht an. Hyltyd faker worre leegstaande loadsen en gebouwen brúkt foor onderminende aktiviteiten. Wij sette in op ’t teugengaan fan organiseerde en onderminende kriminaliteit. Dat doen wij deur tegaar met regionale partners, signalen aktyf op te krijen en goed gebrúk te maken fan beskikbere instruminten, krekt as de Alge- mene Plaatselijke Verordening (APV). Ok doen wij met an Meld Misdaad Anoniem. Met ’t projekt Cybersûn make wij inweuners en bedriven weerbaarder teugen digitale kriminaliteit. Wij pakke de overlast fan ’t jongereand an en foorkom- me dat die ôfglijt richting kriminaliteit. Derbij werke wij nau samen met plisy en ’t jongereandwerk en sette in op froegsignalering en jeugdprevînsy. Dernaast blive wij alert op ’t beskermen fan de demokratise rechtsstaat, ônder ândere deur kinnis en bewustworren in ôns orga- nisasy en bij partners te fersterken.

Flot en beraikber onderweegs Inweuners, ondernimmers en besoekers motte hur flug en failig deur ôns gemeente ferplaatse kinne. Derom make wij werk fan failig, betrouber en duursem ferkeer en ferfoer foor elkeneen. Wij investere in ferkeersfailigens, beraikberens en duurseme mobiliteit. Derbij houwe wij oog foor leefberens in dorpen en wiken. Wij ferbetere de ferkeersfailigens deur ôns mobiliteitsfizy, wer’t ’t mooglik is, flugger út te foeren. Wij sorge foor ’n dúdlike en herkinbere inrichting fan diken en ’n loochise kombinasy fan ferkeersstromen. Soa is foor elkeneen drekt dúdlik hokker gedrag ferwacht wort. Dernaast houwe wij ’t fytsnetwerk op order deur bestaande fytspâden te onderhouwen en te ferbeteren. Dorpen en wiken houwe wij beraikber. Soa foorkomme wij onloochise ôfslútings en omrijroetes. Wij sorge foor meer openbare laadpalen. Openbaar ferfoer blyft belangryk foor de beraikberens fan ôns gemeente. Derom blive wij in gesprek met dor- pen en wiken over de behoefte an openbaar ferfoer. Ok ondersteune wij inisjativen foor nije forms fan ferfoer en deelmobiliteit. Koälisyakkoord gemeente Waadhoeke 2026 - 2030 Wij make werk fan failig, betrouber en duursem ferkeer en ferfoer foor elkeneen Utlicht Ferbetering rôndweg Franeker Wij wille de rondweg fan Franeker ferbetere.

Wij sien derbij kânsen om dut gebied te ontwik- kelen tot ’n foorbeeldprojekt der’t beraikberens, ferkeersfailigens en rúmtlike kwaliteit bijnander komme. De rôndweg en ’t Ouwe Kaatsfeld binne essinsjeel foor de beraikberens fan Franeker, maar sorge nou foor knelpunten in deurstroming, ferkeers- failigens en leefberens. Met de bou fan meer weunings in Franeker-Súd en de bou fan nije skoalen in ’t gebied Bloemketerp worre de pro- blemen alleen maar groater. In de kommende fier jaar pakke wij deuze opgave krachtig an. Wij wille drie belangrike ferkeersknelpunten oplosse: • Bloemketerp krijt ’n failige ontslútting fia de oastlike rôndweg passend bij ’t antal kines die’t der na de bou fan de skoalen gebrúk fan make, befoorbeeld bij ’t oversteken. • Op ’t Ouwe Kaatsfeld kere wij frachtferkeer. • De westlike rôndweg richte wij op termyn soa in dat ’t frachtferkeer beter deurstrome kin èn d’r toegelyk ’n antreklike omgeving ontstaat. Hier sette wij de kommende fier jaar ekstra op in: • Wij make de fytssneldyk F31 tussen Luwt en Harlingen ôf en losse de overblivende knelpunten op. Derbij soeke wij met finansiering fanút Provînsy Fryslân en ’t Ryk. • Wij pakke ’t knelpunt in ’t sintrum fan St.-Anne an. • Wij aktualisere de mobiliteitsfizy en de nota parkeer- normen.

Derbij hewwe wij andacht foor de toenim- mende parkeerdruk, ônder ândere in St.-Anne, bij sporthal De Trije in Franeker en bij de trainstasjons in Franeker en Dronryp. • Wij stelle ’n integraal mobiliteitsplan foor Franeker op. • Wij ondersoeke de behoefte an ’n ekstra avendtrain of late busferbining met Luwt in ’t weekeand en beginne bij foldoende behoefte ’n pilot. • Bij onderhoud fan infrastruktuur kieze wij foor duurseme materialen met ’n langere levensduur en legere onderhoudskosten.

14 15 Koälisyakkoord gemeente Waadhoeke 2026 - 2030 Elkeneen doet met ’n Sterke soasjale basis foor elkeneen In Waadhoeke kinne inweuners op nander èn op de gemeente rekene. Elkeneen mot de rúmte krije om met te doen, him te ontwikkelen en soa selsstandig mooglik te leven. Wij kike derbij na wat mînsen sels kinne, wat se metnander doen en wer’t ondersteuning norig is. Wij staan foor ’n mînsweerdig, failig en gastfrij bestaan. Foorkomme is beter as geneze. Derom sette wij in op prevînsy. Wij werke an sterke dorpen en wiken der’t ont- moeting, ferbining, metdoen, gesond eten en bewege de soasjale basis forme. Leegdrumpelige, frij toeganklike foorsienings sorge d’rfoor dat inweuners dichtbij huus ondersteuning fine foordat profesjonele sorg norig is. Ferenings, kultuur en welwezensinisjativen binne derbij onmisber. Inweuners die’t sorg of ondersteuning norig hewwe, kinne dut eenfoudig anfrage. Elkeneen die’t werke kin, mot die stap make kinne. Ons inweuners erfare foldoen- de finansjele bestaanssekerhyd om gesond en kânsryk te leven. Hier sette wij de kommende fier jaar ekstra op in: • Wij make ’n eenfoudige roetekaart, soadat inweu- ners wete wer’t se hine motte met fragen over sorg, welwezen en werk. Foor regelings en foorsienings kinne inweuners te plak bij een (= 1) loket. • ’t Dorpe- en wikefôns werkt heel goed en blyft de kommende fier jaar bestaan.

• Burgerinisjativen worre behandeld met ’t útgangspunt ‘ja, mits.’ D’r is ’n fast anpreekpunt dat inisjatyfnimmers ondersteunt. • Wij ferkinne útbraiding fan de anpak fan De Opstap naar ândere dorpen en wiken. • Wij fersterke en borge de metwerking tussen onderwiis, ondernimmers en overhyd fia ’t soasjaal-ekonomys aksyprogramma ’t Goud fan Noordwest. • Wij ferlinge de pilot Groeitún in Wier met ’n jaar. Wij siene de Groeitún fanôf 2028 as ’n basisfoorsiening fan Empatec. • Wij biede maatwerkbegelaiding an inweuners die’t fanút de bijstand an ’t werk gaan, om onsekerhyd, stress en weromfâl te foorkommen. • Wij fersterke de metwerking met húsartsen fia de akkounthouwer eksterne ferwizers en de praktykonder- steuners GGZ-jongereand. • Wij nimme ôns ferantwoordlikens bij de útfoering fan de Spraidingswet. Sport en bewege Alle inweuners fan Waadhoeke motte sporte en bewe- ge kinne, ongeächt leeftyd, inkommen of beperking. Sport en beweging drage bij an gesondens, ontmoeting en de leefberens in ôns dorpen en stâd. Derom blive wij investeren in ’n sterke basis. Dat doen wij soawel bij ferenings as op skoalen, befoorbeeld deur inset fan de regisseur Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG). Wij ondersteune sportferenings en ândere sportanbie- ders en stimulere de metwerking, befoorbeeld fia Team- FRL.

Derbij is d’r andacht foor Frise en streeksporten as kaatse en polspringe, ônder meer fia skoalprojekten. In Waadhoeke mot elkeneen metdoen kinne. Of ’t nou gaat om sorg, sport, kultuur of nander teugenkomme. Wij bouwe an ’n samenleving werin mînsen na nander omsien en kânsen krije. Wij staan foor ’n mînsweerdig, failig en gastfrij bestaan Koälisyakkoord gemeente Waadhoeke 2026 - 2030 | 2026-20230 Wij foere ’t akkemedasybelaid út fia ’t Omgevings- | Hier sette wij de kommende fier jaar ekstra op in: programma Accommodaties. Wij kike na klustering | • | Wij wille de kultuurhistorise ferhalen fan Waadhoeke en koppelkânsen tussen foorsienings met behoud fan | beter fertelle, bundele en útdrage. Dat doen wij belangrike funksys in ôns dorpen. Ok bij ferfanging fan | ônder ândere fia Visit Noardwest Fryslân. sportfelden folge wij dut belaid. | • | Wij omêrme de nije koers fan theäter De Koornbeurs en blive hierfoor de bestaande middels beskikber Hier sette wij de kommende fier jaar ekstra op in: | stellen binnen de teugenworige ôfspraken. Dernaast • | Wij starte ’n pilot Fergeefs Aktyf richt op inweuners | moedige wij metwerking met ândere organisasys, fan 65 jaar en ouwer. | horeka en ’t Koaninklik Eise Eisinga Planetarium an om • | ’t Swimbad op Bloemketerp in Franeker wort deuze | nije kânsen te kreëren. bestuursperioade opend.

| • | Foor de kultuursektor in Waadhoeke geldt: innovative • | Wij sette ôns maksimaal in foor ’t behoud fan ’n toe- | plannen die’t klaar binne foor de toekomst en die’t komstbestindige swimfoorsiening in St.-Anne. | fortkomme út samenwerking, beoordele wij op haal- • | Wij heritige’n sportbelaid naar integraal belaid foor | berens. Hierfoor is alleen insidintele finansjele steun sport en bewege. Met ekstra andacht foor (groene) | mooglik. speulplakken en bewege in de openbare rúmte. | • | Wij gaan in gesprek met Seewyn Kunsteducatie over de samenwerking met amateurferenings werbij d’r socht wort naar anslútting bij de behoefte fan deuze Kultuur en erfgoed as kracht | ferenings. De samenwerking mot binnen ’t bestaande fan Waadhoeke | budzjet ferbetere. Kultuur, taal en erfgoed drage bij an de identiteit, | • | Wij gaan deur met ’t belaid foor Frys, Bildts, Franekers | TAAL EN soasjale bining en leefberens fan Waadhoeke. Kultuur | en Nederlâns. | MEERTALIGENS SIEN speult dernaast ’n belangrike rol in de persoanlike ont- | • | Wij gaan deur met de taalkampanje. In 2028 biede | WIJ AS KRACHT EN wikkeling en ’t welwezen fan mînsen. Derom investere | taal en kultuur ekstra kânsen, omdat in dut jaar ônder | HANDELSMERK FAN wij in ’n sterke en toeganklike kulturele infrastruktuur. | ândere 10 jaar Waadhoeke en 175 jaar PC fierd | WAADHOEKE worre.

Wij behouwe en fersterke kultuur en erfgoed. Wij foere ’t faststelde erfgoedbelaid út en sorge d’rfoor dat de basis op order is. Dat doen wij ônder ândere met ’n | Gastfrij geniete in Waadhoeke erfgoedregister, ’t in kaart bringen fan kultuurhistorise | Wij bouwe an ’n duurseme gastfrijhydssektor die’t weerden en ’t beskermen fan gemeentlike monumin- | bijdraagt an de leefberens, kultuur, netuur en lokale ten. Waadhoeke beskikt over ’n besonder bestand an | ekonomy fan Waadhoeke. De UNESCO Werelderfgoe- | Hier zetten we de komende vier jaar extra op in: historise kerkorgels. In samenwerking met ’t orgelfeld | deren, de Waddensee en ’t Planetarium fan Eise Eisinga | • | Wij ferbetere ’t rekreätive routenetwerk, befoorbeeld sorge wij foor meer bekindhyd en gebrúk fan deuze | biede groate kânsen foor rekreäsy en toerisme. | fia boerelandpâden, dorpsommetsys en faarrondsys. orgels, befoorbeeld fia ’n orgelroete deur Waadhoeke. | • | Wij ferlege de regeldruk foor eveneminteorganisasys | Utlicht Ok blive wij investeren in ’t ferbeteren fan de toegan- | Wij sorge foor ’n antreklike en ‘beleefbere’ omgeving | deur in te setten op meerjarige subsidys en fergun- | Fergeefs Aktyf in Waadhoeke klikhyd fan erfgoed, ônder ândere deur de digitalise- | foor soawel inweuners as besoekers. Dat doen wij | nings. ring derfan.

| ônder ândere deur te investeren in rekreätive koier- en | • | Wij streve na meer overnachtingsmooglikheden in | Fergeefs Aktyf Waadhoeke is ’n inisjatyf fan de fytsroetes. Ok ondersteune wij eveneminten die’t bijdra- | Waadhoeke. De ekstra inkomsten út ’n ferhoging fan | gemeente Waadhoeke, in samenwerking met Dernaast investere wij in ’n sterke kulturele basis deur de | ge an de levendighyd fan ôns gemeente. Bij eandsy- | de toeristebelasting investere wij foor ’n part weer in | Stichting Seewyn Kunsteducatie en Stichting Sport metwerking tussen kulturele organisasys, amateurfere- | beslút wille wij besoekers langer an ôns regio bine met | de sektor. | Fryslân. Met dut programma krijt ’t jongereand fan nings en profesjonele instellings te stimuleren. | ’n ôfwisselend en duursem anbod. | 12 tot en met 23 jaar de kâns om leegdrumpelig en sonder kosten in beweging te kommen. Taal en meertaligens sien wij as kracht en handelsmerk fan Waadhoeke. Derom stimulere wij ’t brúkken fan Frys, | Wij gaan deur met Fergeefs Aktyf Waadhoeke. Bildts, Franekers en Nederlâns bij kultuur, eveneminten, | De pilot ferlinge wij tot en met 2028. Halfweg 2027 ekonomy en in kommunikasy fan de gemeente. | evaluere wij ’t inisjatyf. Op basis derfan bepale wij hoe’t wij na 2028 feerder gaan. Deelnimming blyft in elk gefal sonder finansjele drumpel.

Soa make wij sport en kultuur foor elkeneen toeganklik en stimulere wij ’n aktive, gesonde en enerzjike generasy. 16 | 17 18 19 Koälisyakkoord gemeente Waadhoeke 2026 - 2030 Ondernimme met rúmte foor groei Wij bouwe an ’n sterke ekonomy die’t klaar is foor de toekomst werin mînsen durve om te ondernimmen. Met rúmte foor innovasy, duurseme werkgelegenhyd en ekonomise groei. Wij stimulere de metwerking tussen ondernimmers, onderwiis, overhyd en inweuners. Soa kinne bedriven hur ontwikkele en krije alle inweuners de kâns om met te doen op de arbeidsmet. Wij sette in op bedrivighyd die’t klaar is foor de toekomst. Wij stimulere bedriven om te investeren in ferduurse- mens, innovasy en samen te werken, befoorbeeld op bedriveterrainen. Derbij is d’r andacht foor kollektive oplossings foor netkongesty, fergroening en sirkulariteit. Ok sorge wij foor foldoende beskikbere bedriifskavels in Franeker en levere wij maatwerk in de rest fan de gemeente. Dernaast werke wij an ’n sterk ondernim- mingsklimaat en werve wij nije bedriven om hur in ôns gemeente te festigen. Fitale winkelgebieden sien wij as bezitekaartsy en bijnan- derkomplak fan ôns gemeente. Derom blive wij win- kelgebieden in Franeker en St.-Anne ondersteunen fia sintrummanagemint en anjagers die’t de samenwerking fersterke. Bij eandsybeslút fersterke wij de samenwerking tussen onderwiis, ondernimmers en overhyd.

Fia inisja- tiven as Het Goud van Noordwest bringe wij partijen bijnander en stimulere wij ônder ândere banebeurzen en inisjativen foor ’t jongereand die’t út ’t sicht draige te raken. Hier sette wij de kommende fier jaar ekstra op in: • Wij ferbetere de gemeentlike dienstferliening an ondernimmers. Soa hewwe wij andacht foor ôns kommunikasy en make wij persessen eenfoudiger en overzichtliker. • Wij wille ’t Raadhúsplain in Franeker ontwikkele tot ’n antrekliker ferbliifgebied. • Wij ondersoeke mooglikheden om leegstaande en fer- waarloasde panden in winkelgebieden an te pakken. • Wij bringe soasjale doelgroepen, befoorbeeld inweuners fan ’t AZC en statushouwers, in kontakt met ondernim- mers in de regio. • Wij foere ’t faststelde belaid foor húsfesting fan erbaai- ersmigranten út en fersnelle dut wer’t ’t mooglik is. ’n Duurseme toekomst Wij bouwe an ’n gemeente die’t klaar is foor de toekomst. Met ’n sterke ekonomy, goed onderwiis en ’n gesonde leefomgeving in balâns met netuur en miljeu. Soa sorge wij ok goed foor de generasys na ôns. Wij bouwe an ’n sterke ekonomy die’t klaar is foor de toekomst en werin mînsen durve te ondernimmen 20 21 ’n Sterke landbou in balâns met landskap en netuur Feeteelt, akkerbou en glâstúnbou binne fan groate betekenis foor Waadhoeke. Metnander met groat- handel, industry en toeleveransiers formt de landbou ’n belangrike moter fan ôns ekonomy.

Toegelyk staan wij foor groate útdagings, dink hierbij an nije regelgeving, klimaatferandering en fersilting. Derom bouwe wij an ’n sterke landbousektor met toekomst. ’n Sektor die’t duursem ferbonnen is met landskap, netuur en de gemeenskap. Ons fizy en ambisys lêge wij fast in ’t omgevingsprogramma landlik gebied. Derin bestede wij ônder ândere andacht an de openhyd fan ’t landskap. Hier sette wij de kommende fier jaar ekstra op in: • Wij stimulere agrarys netuurbeheer. Dat doen wij in samenwerking met agrarise kollektiven. • Wij befordere duurseme en netuurinklusive landbou. • Wij ondersteune de korte keten en make de bekind- hyd derfan groater. • Wij organisere struktureel overleg met agrarise en netuurorganisasys. • Wij gaan deur met de bestimmingsreserve Ontwikkelingsfonds ok foor projekten op ’t gebied fan biodiversiteit en landbou. Duursem foorút: enerzyneutraal en sirkulêr Wij wille as gemeente ’t goeie foorbeeld geve in duur- sem handelen en werke toe naar ’n enerzyneutrale gemeente in 2040. De duursemhydsaginda gaat onferminderd deur. Bij alles wat wij doen, nimme wij sirkulariteit as útgangspunt. Wij werke de kommende jaren lâns drie sporen: Ans met enerzy omgaan betekent dat wij niet meer enerzy ferbrúkke as dat wij sels duursem opwekke. Wij ondersteune enerzykoöperasys en ondersoeke met hur aigendomsmodellen foor opwek en opslag.

Ok evaluere wij de enerzysamenwerking op bedriveter- rainen, krekt as kollektive batterijen, sonnepanelen, wyn en slimme sturing. Wij sette in op innovasy en streve naar emissyloaze infrastrukturele projekten. Wij werke niet met an ’t festigen fan datassintra. Ans met netuur omgaan betekent dat wij ekoloochise weerden behouwe en fersterke. Dat doen wij befoor- beeld deur groene inisjativen fan inweuners te onder- steunen. Ok sette wij ’t ondersoek na fersilting deur. Koälisyakkoord gemeente Waadhoeke 2026 - 2030 Ans met grôndstoffen omgaan betekent dat wij insette op ôffalskaiding, bewustworren, ôffalprevînsy en opnij brúkken. De kommende perioade wille wij inweuners bewust make fan de mooglikheden die’t d’r binne om ferantwoordlik te konsumeren. Hier sette wij de kommende fier jaar ekstra op in: • Wij ondersoeke de mooglikheden om ’n aigen gemeentlik wêrmte- en enerzybedriif op te setten, in samenwerking met lokale koöperasys. • Bij projekten in de openbare rúmte hewwe wij ekstra andacht foor fergroening en klimaatadaptasy. • Wij optimalisere ôffalskaiding, bewustworren, ôffalpre- vînsy, ferwerking en opnij brúkken. Derbij kike wij ok na de mooglikhyd fan Diftar. Utlicht Onderweegs naar ’n enerzyneutraal Waadhoeke Wij wille dat Waadhoeke in 2040 enerzyneutraal is. Dat betekent dat wij alle enerzy die’t wij brúkke duursem opwekke.

Wij bouwe derbij deur op de koers die’t de jaren derfoor inset is. De gemeente het werkt an ’t klimaatlandskap. In de feerdere útwerking en op basis fan behaalde insichten kieze wij d’rfoor om dut projekt onder- deel te maken fan ’t Gebiedsproces Duurzaam Waadhoeke. Hierbij kike wij útdruklik breder as alleen ’t soekgebied bij Seksbierum. In dut perses bringe wij enerzy, netuur, water en leefomgeving bijnander. Dut helpt ôns om goeie, samenhan- gende keuzes te maken, de samenwerking te fer- sterken en inweuners aktyf te betrekken. Wij sorge d’r dernaast ok foor dat minimaal 60% fan de gemaken (= opbrengsten) fan duurseme enerzy foor ôns inweuners is, met ekstra andacht foor de dorpen die’t de meeste impakt erfare. De enerzy die’t wij in 2040 brúkke, mot duursem opwekt weze. Wij gaan op soek na loochise lokasys foor opwekking en opslag fan enerzy, richt op ’t in balâns bringen fan fraag en anbod fan enerzy. Nije ontwikkelings as bio-enerzy, SMR en akwatermy, houwe wij in ’e gaten. Toegelyk sette wij stevig in op enerzybesparing met as doel ’t totale enerzygebrúk met ongefeer een dârde te ferminderen. Inisjativen fan enerzykoöperasys ondersteune wij, mits deuze goed passe bij de omgeving en de gemeenskap. Dernaast ferbetere wij de kommu- nikasy en ’t kontakt met inweuners, soadat plan- nen dúdlik binne, sorgen serieus nommen worre en ’t draagflak fergroat wort

22 23 Kânsen foor alle talinten In Waadhoeke krijt elkeneen deselde kânsen om him te ontwikkelen. Kines, ’t jongereand en groatemînsen motte hur talinten ontdekke en benutte kinne. Onderwi- is, kynderopfang, sorg, welwezen en de lokale ekono- my werke derbij nau metnander. Soa bouwe wij an ’n sterke basis foor persoanlike groei en de toekomst fan ôns regio. Onderwiis fynt plak in toekomstbestindige, failige en duurseme gebouwen. Wer mooglik kombinere wij funksys, soadat skoalen bijdrage an sterke en leefbere kernen. De kommende jaren reälisere wij nije skoalge- bouwen op Bloemketerp, in Menaldum en in Wînsum. Wij sette in op deselde ontwikkelkânsen. Wij ondersteu- ne derom inisjativen as Waadkracht. Ok subsidiëre wij programma’s foor kultuur, netuur, sport en meertalig- hyd. Dernaast fersterke wij de anslútting tussen onderwiis en arbeidsmet. Hier sette wij de kommende fier jaar ekstra op in • Wij stimulere innovatyf onderwiis as de Einsteinclass, ’t leer-werkplain en technykonderwiis. • Wij ondersteune skoalen die’t werke an inklusyf onderwiis. • Wij stelle ’n nij integraal húsfestingsplan Onderwiis fast. Derin ok andacht foor groene skoalplainen, integrale kyndersintra en sterke dorpsskoalen. • Wij gaan deur met de samenwerking tussen onder- wiis, ondernimmers en overhyd fia ’t Het Goud van Noordwest.

’n Fitaal en gesond leven Alle inweuners fan Waadhoeke krije de kâns om feer- krachtig, weerber, kânsryk en gesond op te groeien, te leven en gesond ouwer te worren. Wij make de beweging fan sorg na gesondens en werken blive fanút ’t gedachtegoed fan positive gesondens: fan sykte en sorg na gedrag, gesondens en welwezen. Wij stelle ’n nije nota gesondensbelaid fast en wege gesondens struktureel met in alle domeinen fan belaid en útfoering (Health in All Policies). Ok sorge wij foor ’n gesonde start foor kines fia de deurontwikkeling fan de ketenanpak Kansrijke Start. Dernaast blive wij ôns richten op ’t foorkommen en weromdringen fan over- gewicht. Wij stimulere ’n gesonde en aktive leefstyl en sette in op prevînsy fan middelsgebrúk. Toegelyk fersterke wij de mentale gesondens, ônder ândere deur deur te gaan en wer’t ’t mooglik is útbraide fan Welzijn op Recept. Ok hewwe wij andacht foor fitaal ouwer worre. Wij blive werken an ’n demintsyfryndlike gemeente en stimulere ontmoeting en beweging. Bij eandsybeslút sorge wij foor ’n leefomgeving die’t útnoadigt tot bewegen, speulen en nander teugenkomme Hier sette wij de kommende fier jaar ekstra op in: • Wij foere Opgroeien in een Kansryke Omgeving (OKO) in.

Deuze IIslandse anpak richt him op ’t foor- kommen fan alkohol-, drugs- en tebakgebrúk deur ’t jongereand deur ’n leefomgeving te bieden werin se gelukkig en gesond opgroeie kinne. • Wij ondersoeke de mooglikheden om eerstelynssorg dichtbij te fasiliteren. • Wij make konkreet werk fan ôns ambisy: Waadhoeke is ’n inklusive gemeente. Wij evaluere ’t teugenworige anti-diskriminasybelaid en de útfoeringsaginda inklusy en ferskaidenhyd 2023–2025. Op basis derfan stelle wij nij inklusy en ferskaidenhydsbelaid op met derin ’n Lokale Inclusie Agenda richt op betere toegan- klikhyd. Koälisyakkoord gemeente Waadhoeke 2026 - 2030 In Waadhoeke krijgt iedereen gelijke kansen om zich te ontwikkelen 24 25 Koälisyakkoord gemeente Waadhoeke 2026 - 2030 Metnander make wij waadhoeke ’n Gemeente dichtbij inweuners Wij staan foor ’n betroubere, begryplike en toeganklike overhyd foor elkeneen. Feul gaat goed en toegelyk blive wij ôns dienstferliening en klantgerichthyd ferbe- teren. Eand 2025 hewwe wij ôns fizy op dienstferliening aktualiseerd. Deuze fizy formt de basis foor de feerdere ontwikkeling fan ôns organisasy en ondersteuning fan inweuners, ondernimmers en partners. Wij ferbetere ôns digitale dienstferliening, ônder meer met MijnWaadhoeke en deur te ondersoeken hoe’t wij AI failig en ferantwoordlik insette kinne.

Fia de biblethe- ken ondersteune wij inweuners bij ’t fersterken fan hur digitale faardighyd. Wij werke an betere beraikberhyd en ’n hogere klant- tefredenhyd die’t wij struktureel mete fia ondersoeken en klantraizen. Heldere en begryplike kommunikasy staat sintraal met andacht foor toeganklik taalgebrúk en kwaliteitsborging. Wij wille sichtber en dichtbij weze. Derom blive wij werken met foorútskoven amtners. Dink hierbij an dorp- en wykkoördinatoren, akkountmanagers en ’n eveneminte- koördinator. Ok organisere wij ôns dienstferliening fysyk dichtbij inweuners. Met ’t serviceloket in St.-Anne gaan wij struktureel deur. Metdinke en metdoen Wij wille ’n betrokken en dienstbere gemeente weze werin inweuners en ondernimmers helder wete hoe’t se infloed útoefene kinne op belaid en útfoering. Partisi- pasy mot dúdlik, herkinber en op ’e tiid plakfine. Derom stelle wij ’n partisipasyferordening en overkoepe- lend partisipasybelaid op. Derbij werke wij met de partisipasylâder. Soa is foorôf helder hokker rol inweuners en ondernimmers hewwe bij gemeentlike beslútforming. Wij betrekke inweuners en ondernimmers betiid bij plan- nen die’t hur leefomgeving rake. Ok wille wij ferskillende groepen beter beraike en nije forms fan metdinken en metdoen ferkinne.

’t Jongereand krijt derbij útdruklik ’n plak: hur stim mot op ’n passende en effektive menier metnommen worre in beslútten over de toekomst fan Waadhoeke Hier sette wij de kommende fier jaar ekstra op in: • Wij ondersoeke de instelling fan ’n ouwereandraad. • Wij eksperimintere met partisipasyinstruminten soa as ’n burgerberaad en Right to Challenge. • Wij evaluëre de teugenworige opset fan ’t jongerean- draad en de kynderburgemeester en fersterke, at ’t norig is, de menier werop at ’t jongereand betrokken wort bij de beslútforming. ’n Sterke gemeente make wij metnander. Wij sorge foor goeie en toeganklike dienst- ferliening. Wij werke metnander met inweuners, ondernimmers, organisasys en ândere overheden. Ok fersterke wij ôns pesisy in de regio, in Nederland en derbútten. WIJ STAAN FOOR ’N BETROUBERE, BEGRYPLIKE EN TOEGANKLIKE OVERHYD FOOR ELKENEEN 26 27 Waadhoeke in pesisy foor de toekomst Wij werke doelgericht an de ontwikkeling fan Waad- hoeke op de lange termyn. Derbij fersterke wij ôns pesisy in de regio en richting ’t Ryk en Europa, soadat wij ôns belangen goed behartige kinne en kânsen benutte. Wij gaan deur met de strategise ontwikkelaginda en de ontwikkellinen út de nota Herijking Ontwikkelingspers- pectief. Toegelyk intînsivere wij ôns metwerking deur aktyf met te doen an regionale, nasjonale en Europese programma’s en netwerken.

De Waddensee het internasjonaal en nasjonaal de hoogst mooglike beskermde status. ’t Getidegebied is UNESCO Werelderfgoed èn ’t is ’t groatste Natura 2000-gebied fan ôns lând; dut deur de unike netuur- weerden. Lâns de Waddenkust lêge belangrike kânsen foor landskaplike, ekonomise en toeristise ontwikkeling. Die kânsen benutte wij, at ’t mooglik is, binnen ekologise grînzen en fersterke wij deur de nota Perspektief op de Waddenkust út te foeren. Dernaast blive wij aktyf betrokken bij ’t Fries Programma Waddenkust en de Vereniging Waddenzeegemeenten. Bij eandsybeslút sette wij in op ’n stevige belangenbe- hartiging met richte lobby, sterke netwerken en ’t aktyf benutten fan finansieringsmooglikheden. Finansjeel in balâns, nou en aansen ’n Stevige en toekomstbestindige finansjele húshouwing is de basis ônder dut koälisyakkoord. Wij streve naar ’n begroating die’t soawel op korte as lange termyn in balâns is. Wij make bij de finansjele mooglikheden onderskaid tussen strukturele en insidintele middels. Ons útgangspunt is dat de begroating foldoet an ’t adfys fan de VNG: ’t eerste jaar fan de meerjarenbe- groating mot slúttend weze. Foor de ândere drie fan de meerjarenbegroating brúkke wij ’t rapport Toekomstbe- stendige begroting om keuzes te maken. Dut rapport geeft insicht in de keuzerúmte in de begroating en de finansjele en maatskaplike effekten.

De taakstelling Sociaal Domein wort infuld in lyn met dut rapport. Wij hewwe ok nag altyd fertrouwen dat ’t Ryk gemeenten útaindlik foldoende kompinsere sil foor de taken en ferantwoordlikens. De Algemene Reserve is ôns finansjele buffer om insidin- tele teugenfâlers op te fangen. Deur wizigde omstan- digheden in de risiko’s en na fergeliking met ândere gemeenten, binne wij fan mening dat ’n anpassing fan de risikofaktor fan 1.2 naar 1.0 ferantwoord is. Wij gaan de eerder fastlaide ondergrîns fan de Algemene Reserve ferlegen fan € 15 naar € 10 miljoen. Hierdeur komt rúmte om te investeren. Dut doen wij sorgfuldig en alleen foor insidintele útgaven, investerings die’t struktu- rele besparings oplevere of ’t dimpen fan toekomstige lasten. Bij finansjele keuzes soeke wij eerst na besparings, effisjînsy en alternative inkomsten. Fanôf 2028 make wij de rioelheffing starigan kostendekkend, ônder ândere fia taryfdifferinsjasy. ’t Ferhogen fan de OZB (Onroe- rendeZaakBelasting) foor inweuners en ondernimmers, naast de reguliere inflasykorreksy, is foor ôns de mînst wînslike opsy. Wij frage ’t kollezy dut koälisyakkoord út te werken in ’n kollezyprogramma, inklusyf de finansjele fertaling in de begroating.

Koälisyakkoord gemeente Waadhoeke 2026 - 2030 Wij fersterke ôns pesisy in de regio en richting ’t Ryk en Europa 28 adres Harlingerweg 18 8801 PA Franeker postadres Postbus 58 8800 AB Franeker online www.waadhoeke.nl info@waadhoeke.nl telefoon 0517 380 380

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waadhoeke.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d2efe35f-e7e0-423e-925b-454660ab7df0?agendaItemId=783e3aca-c967-4cf1-ac2c-db5779d30eb2