BIJLAGE 2 Beschouwing spoorwegovergang Deinum Blessum.docx

Beschouwing spoorwegovergang Deinum – Blessum

Inhoudsopgave Leeswijzer Inleiding 1.

Belanghebbende partijen

2.

Prachtige projecten in het gebied

3.

De situatie in Deinum

4.

Het belang van een ommetje

5.

Beweging en ontmoeting

6.

Leven

7.

Toerisme – fietsen via de Aldeleane

8.

Toerisme – wandelen via de Aldeleane

9.

Inzoomen op de fiets- en wandelknooppunten rond Deinum, Blessum en Boksum

10.

Oude paden nieuwe wegen – project Historische Wandelpaden

11.

Historie

12.

Blik op de toekomst – samen werken aan verbetering

Leeswijzer Deze tekst is opgesteld door Doarpsbelang Deinum. Het is een objectieve beschouwing van de belangen en factoren met betrekking tot de spoorwegovergang tussen Deinum en Blessum. De leestijd is ongeveer 15 minuten. De tekst start met een weergave van belanghebbende partijen en een uiteenzetting van infrastructurele ontwikkelingen in het gebied rond Deinum in de afgelopen jaren. Vervolgens wordt meer ingegaan op het leven in de dorpen, cultuurhistorie, recreatie en toerisme. Doarpsbelang Deinum is bereikbaar via dorpsbelang@deinum.nl

Inleiding ProRail voert momenteel een landelijke campagne om onbewaakte spoorwegovergangen af te sluiten of aan te passen, afhankelijk van de situatie. De onbewaakte spoorwegovergang tussen Deinum en Blessum is onderdeel van deze campagne. Omdat deze spoorwegovergang onderdeel is van een veelgebruikte wandel- en fietsroute is het zaak om het aanpassen van deze spoorwegovergang in goede banen te leiden. Doarpsbelang Deinum wil daar graag actief bij betrokken zijn.

1. Belanghebbende partijen Belanghebbende partijen zijn divers. Er is een direct belang voor instandhouding van het pad voor de inwoners van de omliggende dorpen Deinum, Blessum en Boksum. Het pad biedt een functionele verbinding tussen de dorpen. Daarnaast biedt het pad de o zo waardevolle mogelijkheid voor een blokje om. Voor Deinumers gaat het zelfs om het laatste overgebleven blokje om. Ooit waren er vier verschillende mogelijkheden om een rondje te lopen. Nu nog eentje. Daarnaast is er een belang voor bewoners uit de wat verder gelegen dorpen Dronrijp, Hoptille, Hijlaard, Jellum, Ritsumazijl, Marsum, etcetera. Het pad is voor veel lokale bewoners onderdeel van hun gebruikelijke rondje op de fiets. En niet te vergeten, voor mensen uit Leeuwarden die graag en regelmatig het buitengebied rond de stad verkennen. Dan is er een belang voor toeristen. Het gaat dan om fietsers en wandelaars die geïnteresseerd zijn in de sfeer en cultuur van het gebied, en het Friese weidelandschap willen doorkruisen en beleven. Er is ook een belang voor de Gemeente Waadhoeke. Dit belang is in zichzelf weer net zo divers als het aantal disciplines waarin de gemeente acteert. De belangrijkste is misschien wel het belang van het welzijn van haar inwoners. Het provinciale belang mag ook zeker worden genoemd.

Provinsje Fryslân investeert al jarenlang in begrippen als ‘kultuer’, ‘mienskip’ en ‘Fryske identiteit’. Een belangrijk provinciaal project is het project Historische Wandelpaden Geweest. Dit heeft direct betrekking op het historische pad tussen Deinum en Blessum. Hierover later meer. Tot slot is er het belang van ProRail. Meer informatie over het programma Niet Actief Beveiligde Overwegen is te vinden op https://www.prorail.nl/programmas/nabo

2. Prachtige projecten in het gebied Het gebied rond Marsum, Ritsumazijl, Boksum, en Deinum is de laatste jaren flink in ontwikkeling geweest. Dit was een direct gevolg van de aanleg van de Haak om Leeuwarden. De wegen- en padenstructuur is flink verbeterd. Een mooi voorbeeld is de ondertunneling van de N31 bij Marsum en de ondertunneling van de Hendrik Algrawei tussen Deinum en het westelijke industrieterrein van Leeuwarden. Een ander heel mooi project is de realisatie van de nieuwe brug bij Ritsumazijl. Door deze investeringen is een hele mooie en veilige wandel- en fietsroute ontstaan

tussen de genoemde dorpen. Dit is een belangrijke impuls geweest voor deze dorpen, en ook zeker voor het grotere gebied daar omheen. Bij Hijlaard is een aantal jaren geleden de N359 ondertunneld voor alle verkeer. Dit heeft een grote bijdrage geleverd aan de verkeersveiligheid. Daarnaast is de drempel voor fietsers en voetgangers om de N359 te kruisen letterlijk verlaagd. Hierdoor is het vogelweidegebied en het fietspad ten zuiden van Blessum bijvoorbeeld veel beter bereikbaar geworden voor bewoners van Hijlaard en Jellum. Een mooie opsteker. Bij Boksum bestaat al jaren een tunnel onder de N359 voor voetgangers en fietsers. Hierdoor is destijds een waardevolle en veilige verbinding tot stand gekomen tussen Boksum, Blessum, Deinum en de bushalte richting Bolsward. Wat de hiervoor genoemde kunstwerken met elkaar gemeen hebben is dat zij allemaal een blijvende positieve verbetering hebben gebracht in het gebied. De fysieke leefomgeving van de bewoners van het gebied is er direct door versterkt. Een ander gemeenschappelijk gegeven is dat alle genoemde kunstwerken het gevolg zijn van de aanleg van nieuwe grootschalige autowegen en vaarwegen.

3. De situatie in Deinum Dat brengt het verhaal bij Deinum. Deinum is aan de noordkant en zuidkant van het dorp begrensd door respectievelijk het Van Harinxmakanaal en de spoorweg. Voor de aanleg van het Van Harinxmakanaal lag Deinum al aan de waterverbinding tussen Leeuwarden en Harlingen. De ligging aan het water heeft het dorp in het verleden veel gebracht. En de huidige ligging aan het kanaal is nog steeds prachtig. Het spoor heeft Deinum ook veel gebracht. Het hebben van een station heeft geleid tot de komst van veel nieuwe bewoners in met name de jaren ’70 en ’80. Er is ook een keerzijde. Het spoor heeft het dorp aan de zuidkant op slot gezet en er voor gezorgd dat Deinum definitief één dorpsentree zou houden. Ook al het landbouwverkeer en vrachtverkeer zou hierdoor definitief door het dorp naar het achterliggende weidegebied moeten rijden. Dit is een blijvende factor van betekenis. Gelukkig is er nog steeds een mogelijkheid om het dorp uit te lopen en te fietsen via de Aldeleane richting Blessum. Dat brengt ons weer terug bij de kunstwerken. En eigenlijk kunnen we daar kort over zijn. Deinum zou gebaat zijn bij een structurele oplossing voor het kruisen van de Aldeleane door het spoor. Dit zal, net als bij de hiervoor genoemde projecten, zorgen voor een blijvende verbetering van de fysieke leefomgeving van met name de Blessumers en Deinumers. Projecten kosten geld.

Maar dergelijke ontwikkelingen kosten altijd geld. Een heel groot voordeel is dat er nu geld beschikbaar wordt gesteld door zowel Provinsje Fryslân als ProRail. Het gaat om forse bedragen. Dit geld is echter beperkt beschikbaar. Als er te lang gewacht wordt om een plan voor ondertunneling in te dienen, dan zal de inhoud van de potjes terugvloeien in de overheidskas. Dat zou zonde zijn, en een gemiste kans.

4. Het belang van een ommetje Deinum kende voorheen vier verschillende ommetjes. Vier verschillende mogelijkheden om vanaf de terp het dorp uit te lopen, en via een ander pad het dorp weer in te lopen. Drie van de vier ommetjes zijn in de loop van de tijd verdwenen, door aanpassingen in de infrastructuur rond het dorp. Het is voor de toekomst van Deinum cruciaal dat het laatste ommetje via de Aldeleane in stand wordt gehouden.

Een ANWB bord bij Boksum. Wandelaars en fietsers worden via het boerenpad naar Blessum en Deinum geleid. Het bordje met nummer 22 is onderdeel van het landelijke netwerk van fietsknooppunten.

5. Beweging en ontmoeting Beweging en ontmoeting zijn voor Deinumers van groot belang voor hun geestelijke en fysieke gezondheid. De kwaliteit van de fysieke leefomgeving speelt daarin een cruciale rol. Er is behoefte aan mogelijkheden om te fietsen en te wandelen, een blokje om te gaan, mensen te ontmoeten en de hond uit te laten. Het zijn basisbehoeften waar in moet worden voorzien. De gemeente heeft een belangrijke rol in het borgen van deze voorziening.

6. Leven Onbekenden in het dorp, dat is hartstikke leuk. Het geeft leven en kleur. Het is mooi om te zien hoe een stel wandelaars met rugzakken uitgebreid pauzeert aan de voet van de Sint Janskerk. Of een ploegje racefietsers dat het parkeerterrein van de dorpswinkel gebruikt als plek om te lunchen. Het zijn kleine taferelen die leven brengen. Het lijkt onbelangrijk, maar voor het dorpsleven is het waardevol dat het dorp aangedaan wordt door recreanten en toeristen. Het kerkepad tussen Deinum en Blessum speelt hierin een belangrijke rol. Zonder het kerkepad; zonder doorgaande route, zouden veel recreanten en toeristen Deinum links laten liggen. Dat zou heel erg jammer zijn.

7. Toerisme – fietsen via de Aldeleane Met een klik op de muisknop kom je op de site met landelijke fietsroutes www.fietsnetwerk.nl , en kun je doorklikken naar ‘fietsroute langs Friese kerken’. Een route van 42 km leidt langs 15 kerken, waaronder de Sint Jan in Deinum en de Mariakerk te Blessum. Toevallig worden beide kerken getoond op de site.

Bron: www.fietsnetwerk.nl De route volgt de grillige structuur van het oorspronkelijke Friese weidelandschap.

Kaart van de fietsroute langs Friese kerken (bron: www.fietsnetwerk.nl) De bebording van fietsnetwerk Fryslân, als onderdeel van landelijke fietsknooppunten. Fietsknooppunt 70 is te vinden tussen Hijlaard en Jellum.

8. Toerisme – wandelen via de Aldeleane De Aldeleane is onderdeel van vele uitgezette wandelroutes. Een bekende is de 1e etappe van het Elfstedenpad, een route van 21,5 kilometer van Leeuwarden naar Mantgum. Zonder kerkepad

tussen Deinum en Blessum vervalt Deinum uit deze en vele andere georganiseerde wandelroutes.

9. Inzoomen op de fiets- en wandelknooppunten rond Deinum, Blessum en Boksum Rond Deinum, Blessum en Boksum zoomen we in op de landelijke fietsknooppunten en wandelknooppunten. De spoorwegovergang is aangegeven met een rode pijl. Op de kaarten is te zien dat de fiets- en wandelroute door Deinum staat en valt met de spoorwegovergang.

De landelijke fietsknooppunten rond de spoorwegovergang (bron: www.marrekrite.nl)

De landelijke wandelknooppunten rond de spoorwegovergang (bron: www.marrekrite.nl)

10.

Oude paden nieuwe wegen – project Historische Wandelpaden

Bijzondere vermelding verdient het reeds afgeronde project Historische Wandelpaden van Landschapsbeheer Friesland. Dit project viel onder het overkoepelende provinciale project Oude Paden, Nieuwe Wegen. Dit is een gezamenlijk project geweest van het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân en het projectbureau Belvèdere, Plattelânsprojekten van de provincie Fryslân, Landschapsbeheer Friesland, Feriening Lytse Doarpen en het Lectoraat Plattelandsvernieuwing Van Hall Larenstein. Friese gemeenten hebben de gelegenheid gehad om informatie van dit project te gebruiken. Bij ontwikkelingen in gebieden met historische wandel- en fietspaden is deze informatie direct relevant gebleken. Het feit dat dit project door Provinsje Fryslân is opgezet geeft een heel duidelijk signaal dat er een breder belang bestaat is om historische paden zoals de Aldeleane tussen Deinum en Blessum te behouden.

11.

Historie

De Middelzee heeft een belangrijke rol gespeeld in de vorming van het weidelandschap ten westen van Leeuwarden. Op de westoever van de Middelzee ontstonden door de tijd heen terpdorpen. Deze terpdorpen werden gekenmerkt door een kunstmatige verhoging in het landschap, een kerk op het hoogste punt van deze verhoging, en kleinschalige bebouwing daar omheen. De terpdorpen waren met elkaar verbonden via een kleinschalige structuur van zogenaamde kerkepaden. Deze kerkepaden waren de enige verbindingsroutes over land. Het kerkepad tussen Deinum en Blessum is zo’n oorspronkelijke verbindingsroute. Vanuit historisch oogpunt kan dit kerkepad beschouwd worden als zeer waardevol. Het moet dan ook worden behouden voor de huidige en toekomstige bewoners van dit oorspronkelijke terpenlandschap.

Een kaart van 1815 met de belangrijkste onderlinge verbindingen tussen de terpdorpen. Het kerkepad tussen Blessum en Deinum is hier op te zien. Het pad bestaat al zeker 600 jaar.

De loop van de Middelzee, met de terpdorpen Deinum, Blessum en Boksum in de rode cirkel.

12.

Blik op de toekomst – samen werken aan verbetering

Deinum is een prachtig dorp met een rijke historie. Het heeft veel kwaliteiten; mensen wonen er met plezier. Dat moet zo blijven. Er zijn ook aandachtspunten. Het is belangrijk om hier oog voor te hebben en deze te onderkennen. Doarpsbelang zet zich hiervoor in, en is er primair op gericht om het dorp op de lange termijn gezond en leefbaar te houden. Doarpsbelang doet dit graag, en in samenspraak, met de Gemeente Waadhoeke. Doarpsbelang Deinum zoekt dan ook graag samen met de gemeente naar een goede en structurele oplossing voor de spoorwegovergang.