Bijlage 2 Adviesrapport KAW 2023
Tekst van het document
HUISVESTING ARBEIDSMIGRANTEN ADVIES AAN GEMEENTE WAADHOEKE
Gemeente Waadhoeke
Franeker
AANLEIDING
3
WAT IS ER OPGEHAALD?
4
CONCLUDEREND
7
OVERWEGINGEN
8
REFLECTIE
10
HOE NU VERDER?
12
AGENDA
12
TEN SLOTTE
13
BIJLAGEN Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 2
AANLEIDING Aanleiding
wat hun visie op het huidige beleid is en welke
•
Gemeente Waadhoeke wethouder economische zaken
In de gemeente Waadhoeke is in 2019 beleid vastgesteld
mogelijkheden zij zien voor de toekomst. Vervolgens zal er
•
Huisvesters (Vast-ps Housing en CoHousingNL)
en geïmplementeerd over de huisvesting van
tot een onafhankelijk advies gekomen worden, waarin de
•
De dorpsvertegenwoordigers van de vijf dorpen (Sint
arbeidsmigranten. In november 2022 heeft de Raad een
verschillen inzichtelijk gemaakt worden en weergegeven
raads-brede motie unaniem aanvaard, met een reactie op
wordt waar ruimte is voor gesprek. Tot slot wordt de
de huidige praktijk. Namens vijf dorpen is er tijdens deze
doorlooptijd van nieuw beleid geschetst en welke thema's
vergadering ingesproken. Deze inspraak sloot aan op de
daarin een plek zouden moeten krijgen.
strekking van de motie. In de motie werd aangegeven dat er weer onrust heerst in de noordelijke dorpen van de gemeente Waadhoeke over de (illegale) verhuur van woningen voor kamerverhuur aan arbeidsmigranten, van St-Anne tot en met Sexbierum, maar nu met name in Sint
Jacobiparochie; Tzummarum – Firdgum; Oosterbierum - Klooster Lidlum; en Sexbierum – Pietersbierum) •
Werkgevers (Gardener’s pride, Talsma Shipyards en Hanenburg-Hettinga)
Aanpak Alle gesprekspartners zijn persoonlijk benaderd en uitgenodigd voor een gezamenlijk gesprek per doelgroep. Mocht het zo lopen dat afspraken niet gecombineerd
•
Uitzendbureaus (VZM Uitzendgroep en JolWerk)
•
Woningcorporatie Accolade
•
Telefonisch contact Provincie Fryslân
•
Raadsleden en fractievoorzitters gemeente Waadhoeke
konden worden, dan werd er een individueel gesprek
De afspraken zijn gepland op basis van beschikbaarheid, er
gehouden. Er is een gesprekslijn opgesteld met algemene
is geen bewuste volgorde gehanteerd. Met de dorps-
vragen en vragen specifiek voor de gesprekspartner. Het
vertegenwoordigers is een tweede gesprek gevoerd; de
De opdracht
algemene deel betrof de (maatschappelijke) context, het
strekking hiervan was het bespreken van het bredere en
De gemeente zit nu in een fase naar nieuw beleid. Zij wil
huidige beleid en huidige situatie, nieuw beleid,
overstijgende thema die relatie heeft met het huisvesten
graag de mogelijkheid verkennen om in gezamenlijkheid tot
bijbehorende agendapunten en de overgangsperiode naar
van arbeidsmigranten (zie hoofdstuk ‘Reflectie’). Er is
nieuw beleid te komen voor kamergewijze verhuur in de
nieuw beleid. Tijdens de gesprekken diende deze
gekozen om de arbeidsmigranten zelf niet als
gemeente Waadhoeke. De gemeente heeft KAW benaderd
gesprekslijn als leidraad en was er ruimte voor een
gesprekspartner mee te nemen. Tijdens de evaluatie van
om met een onafhankelijke verkenner (E. Groot) te kijken
organisch gesprek.
het beleid in 2021 is hun behoefte al eerder geanalyseerd.
Jacobiparochie en Minnertsga. Naar aanleiding hiervan heeft het College van B&W het beleid bevroren.
waar de openingen en knelpunten in het huidige beleid zitten en wat er nodig is om tot nieuw beleid te komen.
Gesprekspartners:
De verkenning wordt gedaan via gesprekken met de
•
Gemeente Waadhoeke wethouder wonen
verschillende belanghebbenden om er zo achter te komen
•
Woningbouwcorporatie WNWF
De opdracht is om te inventariseren waar de knelpunten zitten en hoe de verschillende belanghebbenden weer samen om tafel kunnen gaan.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 3
WAT IS ER OPGEHAALD? In dit hoofdstuk leest u de bevindingen die zijn opgedaan
het buitengebied. Men vindt dat er grootschaligheid
Landelijk
tijdens de gesprekken met de verschillende
toegepast kan worden in de buitengebieden, het aantal zit
Op nationaal niveau ligt er het wetsvoorstel ‘Goed
belanghebbenden. Voor de uitgebreide gespreksverslagen
tussen de 50-150 mensen per initiatief.
verhuurderschap’ per 1 juli. De wet ontfermt zich, naast
per gesprekspartner wordt u verwezen naar bijlage 1 ‘gespreksverslagen’.
huisvesting, ook over de certificering van uitzendbureaus Context
en handhaving door de arbeidsinspectie. Ze biedt o.a. extra
Regionaal niveau
middelen voor handhaving en stimuleringsregelingen voor
Omvang vraagstuk
Op dit moment hebben de regionale woondeals geen rol in
flex- en transformatieprojecten.
De belanghebbenden geven aan de huisvesting van
het beleid van 2019. In de regionale woondeals staan de
arbeidsmigranten als een sociaaleconomisch
afspraken o.a. over het aantal woningen dat gebouwd kan
Kansen & bedreigingen
maatschappelijk vraagstuk te ervaren. Zij zien in dat het
wordt in de regio, de inzet die iedere partij gaat leveren om
Er wordt gesproken over het huisvesten van (short-stay)
een gemeente-overstijgend vraagstuk is. ‘Hoe kan de
de woningen te realiseren en de wijze waarop wordt
arbeidsmigranten bij de bedrijven zelf in het buitengebied.
reikwijdte van het sociaaleconomisch maatschappelijke
samengewerkt. In buurtgemeente(n) speelt het vraagstuk
O.a. meer draagvlak vanuit de verschillende
vraagstuk vertaald worden in het huidige beleid?’
over het huisvesten van arbeidsmigranten minder. Er is wel
belanghebbenden (zie gespreksverslagen voor de
overlegd met buurtgemeenten, maar er vindt geen
uitgebreide toelichting) en de koppeling van werk-thuis zijn
Huidige beleid
regelmatige afstemming plaatst. De provincie heeft op dit
belangrijke argumenten hiervoor.
Het opstellen van het beleid in 2019 heeft voor
moment een geringe rol in het vraagstuk.
duidelijkheid gezorgd bij de belanghebbenden. In dorpen
Er is telefonisch contact geweest met Ingrid Buurstra van
Biedt het voldoende ruimte?
wordt illegaliteit ervaren; soms wonen er meer mensen in
de Provincie Fryslân. Zij gaf het volgende aan over het
Echter is het de vraag of alleen ruimte bieden in het
één woning dan is toegestaan. Bewoners melden dit via het
ruimte bieden aan short-stay arbeidsmigranten in de
buitengebied voor short-stay arbeidsmigranten voldoende
‘piepsysteem’.
buitengebieden: “Ruimte bieden voor de huisvesting van
is. Stel dat een werkgever zelf geen ruimte heeft, biedt de
arbeidsmigranten in het buitengebied kan bij de directe
toezegging van de provincie dan voldoende ruimte?
Nieuw beleid
omgeving van de bebouwde kom of door het transformeren
Daarnaast geeft de provincie op voorhand een beperking
Door iedereen wordt aangegeven dat er ruimte geboden
van bestaande complexen.”
aan voor de locaties. Er zal nader onderzoek plaats moeten
moet worden voor het huisvesten van arbeidsmigranten in
vinden voor/door ontwikkelende partijen.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 4
WAT IS ER OPGEHAALD? 1-op-1 regeling Uit de gesprekken blijkt dat het de vraag is of het mogelijk is om alleen werknemers te huisvesten op het terrein van een werkgever. Oftewel, dat er geen ruimte wordt geboden voor arbeidsmigranten uit ander regio’s en/of provincies. Daarbij zorgt het huisvesten van arbeidsmigranten bij de werkgever ook voor een kwetsbare positie voor de arbeidsmigrant, zij wordt zowel op werkniveau als huisvestingsniveau afhankelijk van haar werkgever. Doelgroepen kamergewijze verhuur Waar er in 2019 gesproken werd over de kamergewijze verhuur aan arbeidsmigranten constateerden men al in de evaluatie uit 2021 dat de uitzondering voor arbeidsmigranten discriminerend is. Als het beleid bijgesteld moet worden, moet het gaan over de kamergewijze verhuur voor alle doelgroepen in de gemeente (dus ook: statushouders, uitstroom GGZ, studenten, etc.). Dit heeft impact op het vervolgtraject om tot nieuw beleid te komen (andere doelgroepen, andere
afwegingen).
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 5
MATRIX BEVINDINGEN Sociaaleconomisch maatschappelijk vraagstuk Wethouder wonen
Huisvesten in buitengebied
Short-stay uit dorpskern
Aanscherpen uitvoerbaarheid beleid
Toezichthouder/a anspreekpunt per initiatief
Grootschaligheid (buitengebied)
Perspectief bieden voor tussentijd
√
√
√
√
√
√
Wethouder economische zaken
√
√
√
√
Dorpsbelangen
√
√
√
√
√
√
√
Werkgevers
√
√
√
√
√
√
√
Uitzendbureaus
√
√
√
√
√
√
√
Woning(bouw) corporaties
√
√
√
√
√
√
Huisvesters
√
√
√
√
√
√
Legenda
√ = tijdens gesprek benoemd en voorstander
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 6
CONCLUDEREND Maatschappelijke vraagstuk
is prima en wordt daarbij zeer op prijs gesteld om de
Binnen de regio en specifiek de gemeente Waadhoeke
leefbaarheid te borgen en te verbeteren.
één aanspreekpunt te zijn dat handelingsbevoegd is. •
heerst een breed besef over het economisch belang van de
Maak afspraken over toezicht en handhaving en schep duidelijke verwachtingen over en weer. Leg dit vast,
inzet en positie van arbeidsmigranten. Daaraan gekoppeld
Overgangsperiode
de afhankelijkheid, in het huidige tijdsgewricht en de
Met name vanuit de dorpen is aangegeven dat zij zich
ook in relatie met de nieuwe wetgeving die is voorzien
toekomst, van arbeidsmigranten en de daaraan gekoppelde
realiseren dat er een overgangsperiode aan de orde is
huisvesting.
wanneer wordt besloten nieuw beleid te formuleren, te
arbeidsmigranten en investeer in
implementeren en tot uitvoer te brengen. Hierin is het
leefbaarheidsprojecten voor de dorpen.
Huidige beleid en situatie
bieden van perspectief het belangrijkste en begrijpen de
Hoewel er verschillende opvattingen zijn over het huidige
dorpsvertegenwoordigers dat dit een langere periode zal
beleid, is de algemene opinie dat het beleid dient te
zijn. Zij zijn bereid daarover nadere afspraken te maken.
per 01-07-2023. •
Maak afspraken over vrijetijdsbesteding van
worden aangepast. Een continuering van het huidige beleid heeft onvoldoende draagvlak.
Nieuw beleid
Ten eerste vanwege de koppeling met de verwachtingen
Alle gesprekspartners geven desgevraagd aan een rol te
die de belanghebbenden hebben ten aanzien van uitvoering
willen vervullen bij het vormen van nieuw beleid indien de
en handhaving.
gemeente ze daartoe uitnodigt.
Ten tweede vanwege de gevolgen voor de leefbaarheid in de dorpen.
Er zijn nadrukkelijk randvoorwaardelijke zaken aan de orde
Er is breed draagvlak bij vrijwel alle betrokkenen om de
gesteld, die in de vormgeving van het nieuwe beleid een
huisvesting voor de short-stay te realiseren bij de
relevante plek verdienen. Samenvattend komt dit neer op
werkgevers en op plekken buiten de bebouwde kom die
het maken van hardere afspraken en het verder
daarvoor geschikt worden geacht/worden aangewezen.
aanscherpen van het beleid op o.a. de uitvoerbaarheid.
Het huisvesten van long-stay arbeidsmigranten is geen
•
punt van discussie. Huisvesting binnen de bebouwde kom
Maak afspraken over beheer en toezicht en neem die op als voorwaarden voor het nieuwe beleid. Er dient
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 7
OVERWEGINGEN Het huidige beleid biedt voldoende helderheid biedt voor
Handhaving
burgerschap en betrokkenheid van bewoners) VS de
alle belanghebbenden. Het is echter niet toereikend om de
Het beleid van 2019 moet realiseerbaar en uitvoerbaar
representatieve democratie. En: de rol om het draagvlak te
grootte van de problematiek te omvatten. Dat blijkt uit de
worden gemaakt. Hierin speelt handhaving een belangrijke
maximaliseren tegenover het maatschappelijke belang. In
gevoerde gesprekken. Vandaar dat er aanbevolen wordt om
rol. Zorg er daarbij voor dat op elke vergunde woning een
het vraagstuk staan er twee belangen tegenover elkaar, het
de volgende overwegingen mee te nemen in de fase voor
toezichthouder zit, die tevens als aanspreekpunt dient.
economisch belang en het belang voor de leefbaarheid in
het nieuw op te stellen beleid.
de dorpen. De gemeente heeft een overstijgende rol en wil Aanpassing aan beleid 2019
beide belangen behartigen. Omdat deze belangen niet altijd
Verruiming van beleid 2019
Naast de verruiming voor het buitengebied wordt er een
verenigbaar zijn is daadkrachtig optreden van de overheid
Bied ruimte in het buitengebied
mogelijke aanpassing voor het beleid van 2019 gezien.
nodig.
Er moet ruimte geboden worden voor het grootschalig
Namelijk het verbieden van kamergewijze verhuur. Deze
huisvesten van arbeidsmigranten buiten de bebouwde kom.
aanpassing kan alleen gedaan worden als de verruiming
Provincie
Hierbij gaat de voorkeur uit naar het huisvesten op de
gerealiseerd wordt. Hiermee komt het kamergewijs
Overweeg centrale regie op dit vraagstuk, bijvoorbeeld
terreinen van de bedrijven zelf. Voor de arbeidsmigranten
huisvesten van short-stay arbeidsmigranten in de kernen te
door de provincie of een andere, meest betrokken
zelf is dit erg positief; zij hebben een kortere reisafstand,
vervallen. Het verbieden van kamergewijze verhuur geldt
gemeente. Geef de provincie een rol om voor regie en de
wonen samen met eventuele familie en vrienden en zorgen
echter ook voor andere (kwetsbare) doelgroepen. Het is
organisatie van het huisvesten in het buitengebied.
daarnaast voor minder overlast in de kernen. Door
belangrijk om bij deze overweging eerst nader onderzoek
capaciteit te bieden in het buitengebied zal er minder druk
te doen naar de effecten voor de andere kwetsbare
Rol woningcorporaties.
op de dorpskernen komen te staan en kan het regionale
doelgroepen.
Beschouw de rol van de woningcorporaties nog eens.
vraagstuk opgelost worden. Hoewel hiermee niet het hele
In hoeverre zijn zij bereid om een bijdrage te willen en
vraagstuk wordt opgelost, werkt het op bedrijfsniveau wel.
Daarnaast
Daarbij zorgt het huisvesten van arbeidsmigranten bij de
Verantwoordelijkheid overheid
kunnen leveren aan het oplossen van dit vraagstuk?
werkgevers voor een érg kwetsbare positie voor de
In de gesprekken met de belanghebbenden wordt de
Wetvoorstel Goed Verhuurderschap
arbeidsmigrant; zij is zowel op werkniveau als
maatschappelijke tendens die speelt in de gemeente
Betrek de mogelijkheden van de nieuwe wet in nieuwe
huisvestingsniveau afhankelijk van haar werkgever.
Waadhoeke geproefd; het willen nabij besturen (actief
ontwikkelingen, zoals stimuleringsregelingen bij flex-wonen
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 8
OVERWEGINGEN en transformatieprojecten. Ook de gevolgen van certificering en de handhaving door de arbeidsinspectie. Rol bewoners Beschouw nog eens de relatie tussen de rol en invloed van bewoners en anderen enerzijds en anderzijds die van de representatieve democratie en de verantwoordelijkheid ten aanzien van het algemeen belang van de overheid. Met name hoe deze zich tot elkaar verhouden in o.a. dit dossier. Regulering Zolang er geen wetgeving is voor het reguleren van de huisvesting van arbeidsmigranten, o.a. over bebouwingsituaties en de leefbaarheid in kleinen in kernen, blijft het zoeken naar een suboptimale oplossing. Een passende oplossing is alleen in samenspraak te vinden.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 9
REFLECTIE Afhankelijkheid van arbeidsmigranten stijgt
gerealiseerd. Hoe motiveer je dit naar de arbeidsmigrant,
Naast een stijgende toestroom van vluchtelingen zal de
samenleving, buurgemeenten, bedrijven, provincie en rijk,
afhankelijkheid en dus de toestroom van arbeidsmigranten
vanuit de rol en verantwoordelijkheid van de overheid?
alleen maar toenemen. Ons welzijn en onze welvaart zijn er
Breed draagvlak is wellicht wenselijk, maar voegt zich niet
nu en in de toekomst van afhankelijk. Niet voor niets is er
altijd met het algemeen belang en de lange termijn.
bij de werkgever zorgt voor een érg kwetsbare positie
nieuwe wetgeving in de maak o.a. ten aanzien van
Vergaande medezeggenschap van burgers is mooi, maar
van de arbeidsmigrant doordat zij zowel op werk- én
arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden en
hoe verhoudt zich het met de representatieve democratie?
huisvesting. Onze cultuur en hieruit voortvloeiende wetten
Overal raakt dit het aanzien van de overheid en in dit geval
en regels, stellen de norm. Uiteindelijk zal men het samen
de gemeente. Wellicht geeft deze reflectie aanleiding om
vorm moeten geven. Van hieruit nog een reflectie op de
bevindingen en conclusies nog eens nader te beschouwen.
•
het garanderen van het alleen huisvesten van ‘eigen’ werknemers bij werkgevers in het buitengebied niet mogelijk is
•
het alleen huisvesten van short-stay arbeidsmigranten
huisvestingsniveau afhankelijk is van haar werkgever •
de enige manier om arbeidsmigranten fatsoenlijk te huisvesten alleen kan als iedereen er zich voor inzet.
bevindingen en conclusies. Aandachtspunten bij het ontwikkelen van beleid De reactie vanuit de verschillende gemeenschappen en
Bij het ontwikkelen van nieuw beleid moet er aan gedacht
geledingen waar mee gesproken is, wordt door de
worden dat:
verkenner goed begrepen; om de huisvesting van short-
•
het verbieden van het kamergewijze huisvesten van
stay bij de bedrijven en buiten de bebouwde kom te
short-stay arbeidsmigranten invloed heeft op het
realiseren vanuit de ervaringen die er zijn. Formeel kan dat
kamergewijze huisvesten van andere (kwetsbare)
ook. Hiervoor geldt het eventueel uitsluiten van kamergewijzeverhuur binnen de bebouwde kom voor alle
doelgroepen in de gemeente •
het verbieden van het huisvesten van short-stay
kernen. Het eventueel niet vergunnen geldt voor alle
arbeidsmigranten invloed heeft op hoe het dorp zich
doelgroepen.
representeert naar (potentiële) werkgevers, werknemers én andere gemeenten
Breed draagvlak of een overheid die keuzes maakt? De resultaten van nieuw beleid zijn niet overmorgen
•
de rol om het draagvlak te maximaliseren invloed heeft op het maatschappelijke belang
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 10
HOE NU VERDER?
HOE NU VERDER? Vervolgstappen: werksessie met betrokken partijen
Agenda
Overige agendapunten:
Door de verkenner wordt voorgesteld om aan het begin van
Hoofdpunten:
•
het traject een werksessie te houden met de meest
•
Sta nog even stil bij de belangrijkste zaken van de
betrokken partijen waarin de input wordt opgehaald en
afgelopen periode van het huidige beleid. Niet om
gedeeld met betrekking tot het nieuw te formuleren beleid.
uitgebreid te bediscussiëren maar vooral om kennis te
Deel de opbrengst ter info met de Raad. Tijdens deze
nemen van de verschillende gevoelens en opvattingen.
werksessie worden de belangrijkste agendapunten van de
Wat heb je gewaardeerd en wat kan beter.
betrokken partijen besproken en is er ruimte om samen in
•
gesprek te gaan en naar elkaar te luisteren. De
•
belangrijkste agendapunten (hoofdpunten) staan hiernaast beschreven.
gesprekspartners van de werksessie.
•
•
Hoe wordt er omgegaan met de overgangsperiode
•
Het bieden van snelheid en voortgang in het proces Inzicht bieden in de extra voorwaarden die na het verlenen van de vergunning komen.
•
Vaste beheerder per initiatief die het aanspreekpunt is
Voldoende kennis voorkant, uitvoeringskracht en handhaving aan achterkant (in relatie tot vergunning verlenen).
Verwachtingen en afspraken helder vastleggen en
•
uitvoeren ten aanzien van toezicht en handhaving
opgestart.
Investeringen in leefbaarheid binnen en buiten de
van vergunnen. •
en handelingsbevoegd is (toezichthouder) •
Betrekken van andere gemeenten en de provincie
dorpskernen.
anderzijds?
Er wordt van een doorlooptijd van maximaal zes weken uitgegaan, waarna het besluitvormingsproces kan worden
•
en het realiseren van de eerste nieuwe initiatieven
het nieuwe beleid in en koppelt het concept terug aan de
De overige beleidsvoorstellen van de noordelijke dorpen.
•
Realiseren van opvang voor short-stay
tussen het bevriezen van het huidige beleid enerzijds
De gemeente, al dan niet met externe ondersteuning, richt
vorm die in de behoefte kan voor zien van partijen. •
vanwege het overstijgende karakter van dit thema.
De grootte van aantallen bij grootschaligheid.
arbeidsmigranten buiten de bebouwde kom. •
Registratie van de arbeidsmigranten: zoek naar een
De wijze waarop de vertegenwoordigers van de dorpen
Tijd. De dorpsbelangen zijn gebaat bij een efficiënt en effectief proces. De voortgang is belangrijk.
•
Overstijgend vraagstuk. In de nabije toekomst zullen
In de werkconferentie zou de volgende agenda kunnen
worden betrokken en wat hun formele positie is in het
ook andere doelgroepen gehuisvest moeten worden in
worden aangehouden, waarbinnen onderscheid gemaakt
vormgevingstraject van de verschillende initiatieven.
de dorpen. Betrek ook hen in de opgave en zoek hierin
kan worden tussen harde punten die randvoorwaardelijk
de balans in de aantallen van het huisvesten voor alle
zijn en punten die worden ingebracht en waarover nader
dorpen in Friesland. Zorg voor verspreiding.
overleg kan worden gevoerd.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 12
TEN SLOTTE Met plezier hebben wij aan dit vraagstuk mogen werken. Hoewel we verschillen hebben gemerkt in opvatting over dit thema, hebben we een grote betrokkenheid waargenomen. Dat bleek alleen al uit het feit dat iedereen die we graag wilden spreken ook op onze uitnodiging is ingegaan. We hebben ons overal zeer welkom gevoeld en openhartig met elkaar gesproken in het belang van arbeidsmigrant en samenleving. Met humor, met de nodige stevigheid en betrokkenheid. ‘Er werd gezegd wat er gezegd moest worden en daarbij was er ruimte om zelf het nodige in te brengen.’ Dit alles zorgde ervoor dat de opbrengsten van de gesprekken érg waardevol zijn voor de aanbeveling. We zijn iedereen hiervoor zeer erkentelijk en zien hierin ook een goede opstap naar de volgende fase. Het was ons een eer en genoegen, nogmaals dank daarvoor. Emme Groot, onafhankelijke verkenner Lianne Slotman, adviseur KAW Architecten
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 13
BIJLAGEN
BIJLAGEN Bijlagen Verslagen gesprekken •
Gemeente Waadhoeke wethouder wonen
•
Woningbouwcorporatie WNWF
•
Gemeente Waadhoeke wethouder economische zaken
•
Huisvesters (Vast-ps Housing en CoHousingNL)
•
Werkgevers (Gardener’s pride en Talsma Shipyards)
•
De dorpsvertegenwoordigers van de vijf dorpen (Sint Jacobiparochie; Oosterbierum - Klooster Lidlum; en Sexbierum – Pietersbierum)
•
Dorpsvertegenwoordiger (Tzummarum – Firdgum)
•
Werkgever (Hanenburg-Hettinga)
•
Uitzendbureaus (VZM Uitzendgroep en JolWerk)
•
Woningcorporatie Accolade
•
Raadsleden en fractievoorzitters gemeente Waadhoeke
Mijn reactie op de vraag van wethouder Arendz over de betrokkenheid van de gemeenteraad bij het proces Gespreksverslag toelichting eindrapport aan wethouder
wonen
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 15
VERSLAG GEMEENTE WAADHOEKE WETHOUDER WONEN Datum 27 februari 2023
heeft dit volgens de dorpen invloed op de leefbaarheid van het dorp. Als ze
De dorpsbelangen zien het liefste dat de huisvesting verplaatst van het
Aanwezig Kees Arendz | Gemeente Waadhoeke, Harrie Siegersma |
ook al ‘belast’ zijn met arbeidsmigranten, zijn er minder woningen voor de
binnen naar het buitengebied. Men verwacht dat de provincie hier ook
Gemeente Waadhoeke, Emme Groot | verkenner, Lianne Slotman | KAW
eigen jeugd en/of het dorp en ontstaat er (nog) meer differentiatie.
positief tegen aan kijkt. Stel dat er nieuwe plannen gaan komen in het
OPENING
De vijf dorpen die de motie hebben ondersteund met hun inspraak, hebben
bouwen kost tijd. En wat wordt er gedaan met de arbeidsmigranten die nu
Het arbeidsmigranten beleid dat in 2019 tot stand is gekomen, is afgelopen
last van het verdienmodel van de huisjesopkopers. De woningprijzen zijn
in het dorp worden gehuisvest? En als je de huisvesting verplaatst naar het
december bevroren. In november is er tijdens een raadsvergadering een
daar lager, waardoor het gebied aantrekkelijk voor hen wordt. De actie van
platteland, los je dan de problemen op in de dorpskernen? De
raadsbrede motie ingediend namens alle fracties van de gemeenteraad.
de motie is tot stand gekomen, omdat er in twee van de vijf dorpen ophef
arbeidsmigranten zullen alsnog hun boodschappen moeten doen in de
Namens vijf dorpen is er tijdens deze vergadering ingesproken. Deze
was ontstaan. Dit betrof de plotselinge aankoop van een pension in
dorpskern. Daarbij houd je de vrije marktwerking niet tegen, deze kan je
inspraak sloot aan op de strekking van de motie. Tegen het beleid kijkt de
Minnertsga om te gaan gebruiken voor arbeidsmigranten en een
ook niet verbieden.
gemeente nog steeds positief, maar het heeft een soort update/bijsturing
vergunning voor een woning in Sint Jacobiparochie. De bewoners reageren
nodig. ‘In 2019 stonden we politiek gezien sterk; we hebben de juiste
alleen als ze er last van hebben. Doordat de pandjesbazen niet in gesprek
Terugkijkend naar het beleid, hadden de dorpen wellicht liever een ander
mensen betrokken en uiteindelijk was iedereen het er mee eens.’ Het zit
gingen met de dorpsbelangen, voegden de vijf dorpen zich samen. De
percentage in de regeling gehad. Woningen worden nu vergund op basis
hem nu vooral in de beleving van het beleid in de vijf dorpen. Vanuit het
dorpen zetten in op het gebruik van de bestaande voorraad voor gezinnen
van de hoeveelheid parkeerplekken, waarbij er minimaal twee
beleid zit de handhaving boven op de illegale kamerverhuur. De eerste stap
en de door hun voorgestelde 8% regeling voor grootschalige huisvesting
parkeerplekken per woning aanwezig moeten zijn. Als er parkeerplekken in
na een melding is onderzoeken of de situatie vergund kan worden. Dit
buiten de dorpen.
de buurt structureel leeg zijn, dan wordt de woning vergund. Als dit
buitengebied, is er dan tijd genoeg om dit te realiseren? Het (nieuw)
roept verbazing op bij de dorpen. Het VTH ontvangt steeds meer
stringenter wordt toegepast, dan vallen rijtjeswoningen af.
meldingen. Het beleid gaat van de 1% regeling uit; gezinnen zijn
Het bevriezen van het beleid is een tussenoplossing. Op dit moment is voor
Wat heeft de gemeente te bieden? Vooral de short-stay arbeidsmigranten
toegestaan, maar meerdere mensen die geen relatie met elkaar hebben
de vijf dorpen hun doel bereikt; er kunnen geen vergunningen verleend
weren uit de bebouwde kom en daar ruimte bieden voor de ‘eigen’
niet, tenzij er een vergunning voor is.
worden. Dit zorgt er ook voor dat andere partijen als woningcorporaties,
bewoners. De gemeente ziet mogelijkheden en wil ruimte bieden voor het
huisjesbazen en uitzendbureaus gaan nadenken over wat er wel kan, op
huisvesten van arbeidsmigranten in het buitengebied.
HET GESPREK
zoek naar alternatieven. Opvallend is dat er door werkgevers betrekkelijk
Het vraagstuk is een volkshuisvestigingsprobleem. Niet alleen
weinig aanvragenzijn gedaan om de arbeidsmigranten te huisvesten op, of
Er zijn twee woningcorporaties die bezit hebben in de gemeente. Eén
arbeidsmigranten moeten gehuisvest worden, ook statushouders en
dichtbij hun eigen terrein. De werkgever heeft blijkbaar minder belang waar
daarvan heeft alleen bezit in Franeker en de ander heeft bezit in de
Oekraïners hebben een plek nodig. In de dorpen vindt men het belangrijk
de arbeidsmigrant wordt gehuisvest, als ze maar gehuisvest worden. Moet
omringende kernen. Met hun heeft de gemeente prestatie afspraken en
dat de bewoners van ‘eigen grond’ zijn, ‘Mienskip’ speelt een belangrijke
er meer verantwoordelijkheid komen te liggen bij de werkgevers?
zitten ze geregeld om tafel. Met de huidige voorraad van de
rol. Als er zowel arbeidsmigranten als statushouders gehuisvest worden,
woningcorporaties wil men geen kamergewijze verhuur laten plaatsvinden.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 16
VERSLAG GEMEENTE WAADHOEKE WETHOUDER WONEN Hoe zit het met (illegale) onderverhuur? Waarschijnlijk speelt dit ook. Op
mogelijkheid tot verlengen. Wat doe je daar mee? Er is geen harde
welk niveau wil de gemeente/ corporatie er wat van vinden, wie is
knip.
verantwoordelijk? Opmerkelijk is dat bij de illegale verhuur, panden waar
•
heeft niet echt met het beleid te maken. •
Social return. De vijf dorpen stellen voor om social return in te
Werkgevers/uitzendbureaus Het zou ook mogelijk zijn om langs de bedrijven te gaan.
geen vergunning aan is verleend, de controlerende partij wel gewoon wordt
stellen; een bijdrage van werknemers voor de huisvesting per verhuur
binnen gelaten. Zit een stukje openheid in.
per nacht. Het moet wel praktisch blijven en niet te bureaucratisch
politiek, het is goed om ze in het proces mee te nemen op route naar
Landelijk gezien is er nieuwe wetgeving op komst over arbeidsmigranten.
worden. ‘Er is ook geen toeristenbelasting.’
de inhoud.
•
Als laatste wordt de raad betrokken. Door de raad wordt het namelijk
Hierin worden ook eisen gesteld aan de kwaliteit van o.a. huisvesting. De gemeente zag hier (nog) geen aanknopingspunten voor de ontstane
VERVOLGSTAPPEN
De gesprekken houden we het liefst bij de mensen thuis. Mocht het nodig
situatie. De regionale woondeals zijn klaar, hierin is het vraagstuk van
KAW gaat als onafhankelijke partij de komende tijd gesprekken voeren met
zijn, is het gemeentehuis ook beschikbaar. We willen zoveel mogelijk
arbeidsmigranten niet meegenomen. Dit werd niet door andere regio’s als
verschillende belanghebbenden. We gaan opzoek naar draagvlak en gaan
gesprekken op één dag plannen. Het is niet nodig om de arbeidsmigranten
één van de belangrijkere onderdelen gezien. Het bindend advies is niet
erachter komen of deze er ook is en waar bewegingsruimte zit.
zelf te spreken, met name de short-stay is erg variërend wie ze zijn en uit
handhaafbaar als gevolg van een gerechtelijke uitspraak.
2019 is er nog enquête materiaal. Wie moeten we spreken?
Het arbeidsmigranten beleid is vooral met praktische redenen opgezet. Het
•
Corporaties
Eindverslag & naar de raad
samen reguleren waar de mensen kunnen verblijven (in de kleine dorpen).
•
Provincie: als gemeente juichen we dit toe, er is nu een hogere
Na alle gesprekken wordt het eindverslag in concept gepresenteerd aan de
De wethouder ziet het ontstane vraagstuk vooral als een praktisch
urgentie voor de provincie. Wat kan de rol van de provincie zijn?
gemeenteraad tijdens een kernteamsessie. Bij de kernteamsessie kunnen
probleem. ‘Je wilt het beste voor je dorp hebben. Daarbij is er een sterke
Echter praktisch afraden i.v.m. bestuurswisseling. Provincie is nu geen
ook externe partijen betrokken worden De reactie vanuit het kernteam kan
invloed van de eigen gemeenschap.’ Er zit een verschil tussen de reden bij
drempel.
hierna worden meegenomen worden in het definitieve verslag met een
Bestuurlijk gesprek met Leeuwarden, Harlingen en Sudwest. Wat is
beschrijving van het vervolg van het proces naar het nieuwe beleid.
statushouders en arbeidsmigranten. Voor Oekraïners is het humanitair en
•
arbeidsmigranten financieel. We willen ruimte bieden om een ze op een
de agenda voor de provincie en andere gemeenten. Op korte termijn
juiste manier te huisvesten. ‘De arbeidsmigrant is onmisbaar, nu en in de
geen bijdrage, maar misschien wel op lange termijn.
toekomst.’
•
Aandachtspunten
•
Marja van der Meer, vanuit haar functie als wethouder economische zaken.
•
Lopende vergunningen. Op dit moment zijn er ook lopende
Klooster-Lidlum, Tzummarum –Firdgum, Minnertsga, St.
vergunningen. Dit zijn vergunningen die al vergund zijn en waarvan er bijna een verlenging aan moet komen. Na vijf jaar is er
5 dorpen tegelijk spreken: Sexbierum –Pietersbierum, Oosterbierum – Jacobiparochie
•
Platform leefbaarheid arbeidsmigranten is nog niet zo lang actief en
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 17
VERSLAG WONINGBOUWCORPORATIE WNWF Datum 22 maart 2023
die op dit moment al in de gebieden wonen. Zij moeten accepteren dat het
Aanwezig Mark Jongbloed | Wonen Noordwest Friesland, Emme Groot |
een multiculturele samenleving is geworden. Dit zal wel tijd nodig hebben,
verkenner, Lianne Slotman | KAW
generatie op generatie. Met het bevriezen van het beleid is er vooral een
Belangrijkste agendapunten
tegemoetkoming gedaan in de, soms wat, conservatieve houding van de
De uitvoerbaarheid en haalbaarheid van het huidige beleid.
HET GESPREK
geen huisvesting gerealiseerd in het buitengebied?’
inwoners.
Het gesprek wordt gestart met een kennismaking, introductie en toelichting
Tussenperiode
op de gespreksronde die wordt gemaakt in het kader van de ontstane
Het huidige beleid en situatie
Als er door het opstellen van nieuw beleid een tussenliggende periode
situatie met betrekking tot de huisvesting van arbeidsmigranten in de
Het beleid dat in 2019 is opgesteld, wordt nog steeds als positief ervaren.
ontstaat, wordt dit door de woningbouwcorporatie niet als probleem
gemeente Waadhoeke.
Er zijn hierin goede afspraken gemaakt waar iedereen achter stonden.
gezien. ‘Als je snel wil, kan het ook snel. Bijvoorbeeld door de duur van de
Echter is het van belang dat er voor wordt gezorgd dat het goed uit te
vergunningen te verlengen van vijf jaar naar tien jaar. En ruimte te bieden
voeren is en dit ook daadwerkelijk gedaan wordt.
in het buitengebied. Waar urgenties nodig is; zorg er dan voor dat je eigen
Context van het vraagstuk In de regio Waadhoeke speelt krimp van de gebieden. Het behouden van of
regels je niet in de weg zitten. Uiteindelijk hoef je alleen aan de wetgeving
groeien van de huisvesting van arbeidsmigranten is nodig om het gebied in
Het probleem dat de woningbouwcorporatie nu ervaart, is dat er teveel
te voldoen.‘ Als de gemeente gezamenlijk tot nieuw beleid wil komen, is de
stand te houden. De arbeidsmigranten brengen zeker wat mee. Er moet
mensen wonen in één pand (illegale kamerverhuur). Vaak wordt hiervan
woningbouwcorporatie bereid om hieraan deel te nemen.
nagedacht worden over de lange termijn en het goed faciliteren van de
geen overlast ervaren. De corporatie wordt middels het ‘piepsysteem’ op de
arbeidsmigranten.
hoogte gesteld. Als de corporatie hierin maatregelingen neemt, zorgt dit
Specifieke onderwerpen per gesprekspartner
ervoor dat de arbeidsmigranten zich moeten aanmelden via de reguliere
Op dit moment ziet de woningbouwcorporatie geen rol voor zich weggelegd
Het vraagstuk is groter dan alleen de lokale dorpen. Het is een
procedure. Uiteindelijk zorgt dit er voor dat er meer druk komt te staan op
in het huisvesten van short-stay (seizoensgebonden) arbeidsmigranten. Ze
maatschappelijke vraagstuk waar een rol ligt voor de gemeente en
de huidige woningmarkt. Daarbij zorgt dit er ook voor dat er dan minder
zien dit niet als onderdeel van hun taak. Kanttekening is dat dit beeld altijd
woningbouwcorporaties. Op dit moment wordt er vooral kort-cyclisch
woonruimte is voor de bewoners van ‘het eigen dorp’.
nog kan veranderen over een paar jaar. De vele mutaties in huurders en
gedacht, in periodes van vier jaar. Er moet ingezet worden op de
het passend toewijzen, zijn o.a. redenen waardoor de corporatie er niet
langdurige leefbaarheid. Het is een regionaal vraagstuk waarin nu lokale
Nieuw beleid
voor open staat. Daarbij moet de woonruimte aan keurmerken voldoen,
maatregelingen worden getroffen. In het huidige beleid zijn de regiodeals
Woningbouwcorporatie Wonen Noordwest Friesland is bereid om mee te
waardoor er behoefte is aan bepaald vastgoed. De verhuurdersheffing is
(tot zover bekend is) niet meegenomen.
werken aan nieuw beleid voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Een
weggevallen, hierdoor is er geen ruimte om extra te investeren in de
mogelijke oplossing voor het huisvesten van short-stay arbeidsmigranten
huisvesting van short-stay arbeidsmigranten.
De samenleving verandert, hij wordt steeds meer multicultureel. Er komen
kan het buitengebied zijn. Dit is ook in het beleid van 2019 naar voren
meer mensen bij die willen integreren. Dit vraagt ook wat van de inwoners
gekomen, dat daarvoor ruimte zal komen. ‘Waarom is er sinds toen nog
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 18
VERSLAG GEMEENTE WAADHOEKE WETHOUDER ECONOMISCHE ZAKEN Datum 27 maart 2023
straat te staan. Dit is niet wenselijk. Handhaving is lastig als de situatie zich
Het aanbod voor cursussen voor long-stayers vergroten, zodat ze goed
Aanwezig Marja van der Meer | Gemeente Waadhoeke, Baukje Postma |
deels onder de radar bevindt.
kunnen integreren en voorgoed willen blijven. (agendapunt)
Gemeente Waadhoeke, Emme Groot | verkenner, Lianne Slotman | KAW
Voor de panden die niet ingeschreven staan moet men gezamenlijke De wethouder is het eens met dat er maximaal 50 mensen op één plek
verantwoordelijk oppakken. Hiervoor zijn ook de uitzendbureaus nodig.
HET GESPREK
grootschalig gehuisvest mogen worden, dit is volgens het beleid van 2019.
Het gesprek wordt gestart met een kennismaking, introductie en toelichting
De leefbaarheid in de dorpen is erg belangrijk, deze komt in gevaar als de
Belangrijkste agendapunten
op de gespreksronde die wordt gemaakt in het kader van de ontstane
huisvesting van arbeidsmigranten niet goed geregeld is. De dorpsbelangen
•
situatie met betrekking tot de huisvesting van arbeidsmigranten in de
hebben hierin een grote rol.
Voor de short-stay arbeidsmigranten moet er ruimte geboden worden buiten de bebouwde kom.
gemeente Waadhoeke.
• Nieuw beleid
Voor de long-stay arbeidsmigranten is er ruimte voor binnen de bebouwde kom.
Context van het vraagstuk
In het nieuwe beleid moet ruimte gemaakt worden voor de huisvesting van
Wethouder economische zaken. Wethouder plaatst het vraagstuk in de
short-stay arbeidsmigranten in het buitengebied. Hierdoor ontstaat er
Tussenperiode
maatschappelijke, economische en demografische context. Toen het beleid
ruimte voor long-stay arbeidsmigranten (als gezinnen) binnen de
Wat doen we in de tussentijd?
werd opgesteld, was de verwachting dat dit voor de lange termijn zou zijn.
bebouwde kom. Er moet een aantrekkelijk gebied gecreëerd worden
•
Perspectief bieden voor de dorpen.
arbeidsmigranten om vervolgens de aantrekkelijkheid van binnen de De gemeente Waadhoeke heeft de arbeidsmigranten nodig. Ze vervullen
bebouwde kom te verplaatsen naar het buitengebied zodat short-stayers
Specifieke onderwerpen per gesprekspartner
een belangrijke rol in de economie van de gemeente. Er is een hoge
daar bij elkaar kunnen wonen (agendapunt). Programma
Op dit moment is inschrijving geen verplichting. Rol voor openbaar
werkgelegenheid bij o.a. de grote tuinders die zich hebben gevestigd in en
Sociaaleconomisch Actieplan. Goede voorbeelden voor het grootschalig
bestuur?
om de gemeente Waadhoeke. De vraag naar arbeidsmigranten is hoog. Het
huisvesten zijn in de Flevopolder / Noord-Holland. Bij deze geclusterde
is belangrijk dat de huisvesting goed geregeld is.
woonvormen worden ook voorzieningen gerealiseerd als een supermarkt en
Iedereen zit overal. Op dit moment is de situatie niet stabiel. De provincie
sportgelegenheden. Daarbij scheelt het ook reistijd voor zowel de
kan toekomstperspectief bieden als zij ruimte kan bieden in de
werkgever als arbeidsmigranten.
buitengebieden.
Binding van short-stay arbeidsmigranten met het dorp ontbreekt. Er zijn
Provinciaal: samen met Leeuwarden, Harlingen en Sudwest. Voor lange
De regionale woondeals zijn, zover de wethouder weet, niet meegenomen.
fatsoenlijke woonplekken nodig. De onzichtbaarheid van de short-stay
termijn. Kans voor samenwerking. Het beter zichtbaar maken van de
Nieuwe wetsvoorstel Goed Verhuurschap zou middelen kunnen bieden in
arbeidsmigranten maakt het een ingewikkeld vraagstuk. Zij hebben geen
huisvesting van arbeidsmigranten, communicatie. Voor (nieuwe)
handhaving en stimuleringsregelingen voor flex- en transformatieprojecten.
meldplicht. Daarbij als er uitzetting moet plaatsvinden, komen mensen op
arbeidsmigranten, dorpsbewoners en huisvesters. (agendapunt)
Het huidige beleid en situatie Op dit moment gaat de huisvesting van arbeidsmigranten niet goed.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 19
VERSLAG HUISVESTERS (VAST-PS HOUSING EN COHOUSINGNL) Datum 28 maart 2023
Goede punten van het beleid vinden de huisvesters de gestelde
huisvesten van short-stay arbeidsmigranten in de buitengebieden. In
Aanwezig Esther Vastenburg | Vast-PS Housing, Rowen Werner | Vast-PS
percentages en het parkeerbeleid. De percentages zorgen voor verspreiding
het buitengebied mogen er 50-100 short-stay arbeidsmigranten
Housing, Marcel van Os | CoHousingNL, Emme Groot | verkenner, Lianne
en een betere kans op integreren voor arbeidsmigranten. Daarbij voorkomt
geclusterd gehuisvest worden. Kanttekening bij het grootschalig
Slotman | KAW
het ook dat er bijvoorbeeld één hele straat bewoond wordt door alleen
huisvesten is dat hier sneller overlast door wordt ervaren. Houd een
maar arbeidsmigranten. Ze zijn het eens met het parkeerbeleid. Wel moet
schaal aan in de verblijfsduur en maak hier onderscheid in bij de
HET GESPREK
er aan toegevoegd worden dat dit vastgezet moet worden en het
locatie van het huisvesten: short, middel en lang. Probeer daarbij om
Het gesprek wordt gestart met een kennismaking, introductie en toelichting
consequent gehanteerd moet worden. (actiepunt)
de middel stay arbeidsmigranten uiteindelijk lang stay
op de gespreksronde die wordt gemaakt in het kader van de ontstane
arbeidsmigranten te laten worden.
situatie met betrekking tot de huisvesting van arbeidsmigranten in de
In de huidige situatie wordt ervaren dat er vaak een negatieve
gemeente Waadhoeke.
beeldvorming is over (het huisvesten van) arbeidsmigranten. Er doen zich situaties voor waarbij dorpsbewoners al op voorhand zeggen: ‘We willen
•
Binnen de bebouwde kom is er de mogelijkheid voor long stay arbeidsmigranten om te integreren, een leven op te bouwen.
•
Toezichthouder, zorg voor een toezichthouder op elk pand. Dit is de
Context van het vraagstuk
het niet’. Dit maakt het lastig voor de huisvesters en arbeidsmigranten; de
contactpersoon voor de buurt. Om goed te kunnen huisvesten is het
Beide huisvesters zien het vraagstuk als een maatschappelijk vraagstuk.
arbeidsmigranten krijgen niet eens de kans om gehuisvest te worden in het
van belang dat er korte lijnen zijn tussen de dorpsbewoners,
Het is breder dan alleen de gemeente Waadhoeke. Heel Nederland heeft
dorp. Vast-PS housing geeft aan dat zij juist heel bewust selecteren in wie
baat bij het huisvesten van arbeidsmigranten. Arbeidsmigranten dragen bij
ze wel en niet huisvesten. Zij kiest er bewust voor om te huisvesten voor
aan de oplossing voor de krapte op de arbeidsmarkt. De gemeente
de technisch geschoolde arbeidsmigrant die het ook belangrijk vindt om fijn
voor goede communicatie en afspraken. De huisvesters vinden het
economisch afhankelijk van arbeidsmigranten. Arbeidsmigranten
te wonen. Binnen de arbeidsmigranten zie je dat er een groep is die in het
prima als er bijvoorbeeld één keer per maand in hun woning wordt
Voorbeeld Frank van Gool, massaal huisvesten van arbeidsmigranten te
laagste segment van de maatschappij zitten, zij doen vaak arbeidsintensief
grote groepen. Het in grootschalig huisvesten in minder gunstig voor de
werk (bijvoorbeeld in de kassen) en hebben minder baat bij een ‘mooie
positie van de huisvesters. Bijvoorbeeld dat in Brabant van Gool nu het
woning’. In de huidige situatie wordt ervaren dat de gemeente erg luistert
de buren. Het is van belang dat als er overlast is, er direct via de
alleen recht heeft.
naar de plaatselijke belangen van de dorpen.
verhuurder contact opgenomen kan worden met de arbeidsmigranten.
Het huidige beleid en situatie
Nieuw beleid
huurders krijgen één waarschuwing en als er dan geen verandering
Over het beleid wat in 2019 is opgesteld zijn de huisvesters tevreden. ‘De
Beide huisvesters geven aan dat ze bereid zijn om deel te nemen aan het
komt of er ontstaat nog een keer overlast, moeten de huurders de
gemeente Waadhoeke is één van de weinige gemeentes die beleid heeft
maken van nieuw beleid. Ze willen graag om tafel met iedereen.
woning uit. Het langsgaan van de buren voorkomt op voorhand ook al
opgesteld. Het is duidelijk wat wel en niet mag’. De gestelde percentages
In het gesprek kwamen onderstaande agenda punten naar voren.
een heleboel problemen.
zorgen voor verspreiding van de huisvesting van arbeidsmigranten.
•
huisvesters/woningcorporaties en arbeidsmigranten.
•
Structurele handhaving/controle: niet alleen incident-gewijs. Zorg
gekeken. Juist ook om te laten zien, hoe het wel kan. •
Communicatie. Geef in het nieuwe beleid aandacht aan binding met
Daarbij geeft Vastgoed-PS aan dat zij een streng beleid hebben, de
Buiten de bebouwde kom. Het reguleren en organiseren van het
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 20
VERSLAG HUISVESTERS (VAST-PS HOUSING EN COHOUSINGNL) •
Communicatie. Leg verwachtingen en afspraken helder vast.
•
De vergunningsaanvraag is nu een standaard procedure. Zorg er voor dat dit niet standaard wordt. Als er contact is met de ambtenaar die over de vergunning gaat, weet men vaak niet om wat voor pand het gaat. Zorg dat de desbetreffende ambtenaar ook de praktijk in gaat.
(Stefan Andela) •
Zorg voor verantwoording bij werkgevers. Volgens de huisvesters hebben de werkgevers hier ook juist baat bij.
•
Zorg dat de inschrijving van arbeidsmigranten georganiseerd wordt. De gebruikslasten worden nu gekoppeld aan de ingeschrevenen per woning. Zet dit om naar de verhuurder.
Belangrijkste agenda punten Het belangrijkste agenda punt voor de huisvesters is het huidige beleid
uitvoerbaar maken en zorgen voor toezicht. Tussenperiode Als er perspectief wordt geboden en vergunningen worden verlengd, verwachten de huisvesters geen moeilijkheden tijdens de tussenperiode. Specifieke onderwerpen per gesprekspartner De huidige situatie zorgt er voor dat woningen niet vergund kunnen worden. Het huisvesten van arbeidsmigranten buiten de bebouwde kom zou grootschalig wel rendabel zijn, maar niet de voorkeur hebben. Het mixen en verspreiden (leef-kwaliteit voor de arbeidsmigrant) binnen de bebouwde kom heeft de voorkeur.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 21
VERSLAG WERKGEVERS (GARDENER’S PRIDE EN TALSMA SHIPYARDS) Datum 28 maart 2023
aanvragen van vergunningen is demotiverend. Het belang van het
twisten. Bianca Leistra geeft aan dat het voor hun betekent dat
Aanwezig Bianca Leistra | Gardener’s Pride, Jelle Talsma | Talsma
huisvesten van arbeidsmigranten bij de werkgevers is er.
iemand negen maand bij het bedrijf in dienst is (voor één seizoen).
Shipyards, Broer Knop | Talsma Shipyards, Emme Groot | verkenner,
In het huidige beleid staat nu een eis van maximaal 50 mensen als
Dit is ook het meest rendabele qua tijd i.v.m. het opleiden en
Lianne Slotman | KAW
grootschalig. De werknemers vinden dat 50-100 mensen geclusterd op één locatie in het buitengebied ook kan.
inwerken van een werknemer. •
Versnelling van vergunningsproces. Zorg dat het vergunningsproces
HET GESPREK
De betaalbaarheid van de huisvesting speelt ook een grote rol. Op dit
versnelt wordt. In maart is de eerste aanwas al van werknemers. Als
Het gesprek wordt gestart met een kennismaking, introductie en toelichting
moment zijn de huurprijzen en energieprijzen hoog. Dit zorgt er voor dat
er een half jaar van te voren al begonnen wordt met aanvragen en
op de gespreksronde die wordt gemaakt in het kader van de ontstane
als bijvoorbeeld één arbeidsmigrant een woning huurt, hij of zij sneller
situatie met betrekking tot de huisvesting van arbeidsmigranten in de
meerdere onderverhuurders laat wonen. (meer dan toegestaan is) om zo
gemeente Waadhoeke.
de kosten te verdelen. Het uiteindelijk doel van de (short-stay)
het uiteindelijk in maart nog niet rond is, wordt het erg lastig. •
Rol van de provincie. Werkgevers hebben veel contact gehad met provincie m.b.t. huisvesten in het buitengebied.
arbeidsmigrant is om in een korte periode geld te verdienen. De (shortContext van het vraagstuk
stay) arbeidsmigranten hebben een lage woonbehoefte; een fijne
Belangrijkste agendapunten
De werkgevers ervaren het vraagstuk niet als een lokaal vraagstuk, maar
slaapkamer is het belangrijkste. Het lijkt bijna op de woonwensen van de
Bied ruimte voor het huisvesten van arbeidsmigranten bij boerderijen in het
als sociaaleconomisch en maatschappelijk vraagstuk. Het is groter dan
studentenwoningen. (studentenproblematiek) De werkgevers geven aan
buitengebied en bied ruimte voor het huisvesten op het eigen
alleen de gemeente Waadhoeke.
dat long-stay arbeidsmigranten uiteindelijk zelf een woning zoeken in het
bedrijfsterrein.
dorp. Zij willen binding met het dorp. Het huidige beleid
Tussenperiode
De werkgevers zijn akkoord met het beleid wat in 2019 is opgesteld. Echter
Nieuw beleid
Geef bij het verlenen van vergunningen prioriteit aan de tijdelijke
zorg er voor dat het te handteren is, het uitgevoerd wordt en er
De werkgevers geven aan dat ze bereid zijn om deel te nemen aan het
huisvesting in de tussenperiode. Laat bijvoorbeeld een tijdelijke vergunning
handhaving is. Het beleid is duidelijk, echter is de inhoud karig. Het huidige
maken van nieuw beleid. Ze willen graag om tafel met iedereen.
intreden. In de tussenperiode kan er een buffer worden gerealiseerd door
beleid is voor de omvang van de problematiek niet groot genoeg.
bijvoorbeeld een mini-camping te laten situeren. Hiermee kunnen de pieken
De werkgevers geven aan dat zij meerdere vergunningsaanvragen hebben
Agenda punten
gedaan. Echter is tot op heden nog geen huisvestingslocatie vergund op
•
opgevangen worden.
Buitengebied. Bied ruimte voor het huisvesten van arbeidsmigranten
het eigen terrein door de gemeente. Er zijn initiatieven genoeg, echter
bij boerderijen in het buitengebied en bied ruimte voor het huisvesten
Specifieke onderwerpen stakeholder
worden deze niet vergund door de gemeente. Dit zijn vooral mogelijkheden
op het eigen bedrijfsterrein. Voor short-stay arbeidsmigranten
De voorkeur voor de locatie van de huisvesting gaat uit naar grootschalig
voor op de bedrijventerreinen zelf of andere mogelijkheden in het
•
Grootschaligheid van 50 naar 100 mensen
huisvesten, bij het bedrijf zelf. Bij beide bedrijven is het ook mogelijk om
buitengebied. De huidige voortgang van het regelen van huisvesting en het
•
Definitie short-stay. Over de definitie van de term short-stay valt te
arbeidsmigranten te huisvesten, daar is ruimte voor.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 22
VERSLAG DORPSVERTEGENWOORDIGERS VAN DE VIJF DORPEN (SINT JACOBIPAROCHIE; OOSTERBIERUM - KLOOSTER LIDLUM; EN SEXBIERUM – PIETERSBIERUM) Datum 28 maart 2023
moeten piepen om melding te maken van illegale kamerverhuur. Sint
maatschappelijke tendens die speelt; inspraak van burgers/nabij besturen
Aanwezig Jelle Jan Wissman | Sexbierum/Pietersbierum, Jelle Seerp
Jacobiparochie heeft zelf in kaart gebracht welke woningen aan
VS representatie democratie. Daarbij, moet je als dorpsvertegenwoordiger
Jukema | Sexbierum/Pietersbierum, Marcel van der Vaart | Sint
arbeidsmigranten worden verhuurd, dit aantal is te veel. Het komt niet
willen meebeslissen en eindverantwoordelijk zijn?
Jacobiparochie, Geertje van Sinderen | Sint Jacobiparochie, Rintje Visser |
overeen met de gestelde percentages vanuit het beleid. Daarnaast waren
Oosterbierum/Klooster Lidlum , Jacob Lolkema | Minnertsga, Emme Groot |
de dorpsbelangen door de percentages overdonderd van het beleid van
Nieuw beleid
verkenner, Lianne Slotman | KAW
2019.
De aanwezige dorpsbelangen (Sexbierum/Pietersbierum, Sint
HET GESPREK
De vijf dorpen hebben in november 2022 het document opgesteld ‘Visie op
om mee te werken aan nieuw beleid voor de huisvesting van
Het gesprek wordt gestart met een kennismaking, introductie en toelichting
huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke’ waarin hun
arbeidsmigranten.
op de gespreksronde die wordt gemaakt in het kader van de ontstane
gezamenlijke visie op de huisvesting van arbeidsmigranten kenbaar wordt
situatie met betrekking tot de huisvesting van arbeidsmigranten in de
gemaakt. Deze hebben zij tijdens de raadsvergadering ook gepresenteerd,
Agendapunten
gemeente Waadhoeke.
waarna uiteindelijk een raadbrede motie unaniem is aanvaardt. Echter
•
Jacobiparochie, Oosterbierum/Klooster Lidlum en Minnertsga) zijn bereid
hebben de vijf dorpen nooit reactie van de gemeente Waadhoeke op het Context van het vraagstuk
stuk gekregen, hierdoor is er onvrede bij de vijf dorpen.
De short-stay arbeidsmigranten kunnen gehuisvest worden aan de rand van de dorpen.
•
Vanuit de het perspectief van de dorpsbelangen wordt het vraagstuk als
Er is een relatie nodig tussen verhuurder en werkgever bij het
huisvesten van arbeidsmigranten. In het beleid van 2019 staat dat er
een maatschappelijk vraagstuk ervaren. De arbeidsmigranten zijn niet
Kanttekening: is het juridisch waterdicht om alleen arbeidsmigranten te
maximaal 50 mensen geclusterd en grootschalig gehuisvest mogen
alleen nodig om de werkgelegenheid op te vullen, ook dragen zij bij aan het
huisvesten bij de werkgevers die in de regio werken? Stel dat er een aantal
worden. De dorpsvertegenwoordigers vinden dat dit aantal naar 100
in stand houden van de scholen, supermarkten en verenigingen. Vanuit het
woonplekken tijdelijk vrijkomen, dan zouden er ook arbeidsmigranten uit
perspectief als bewoner wordt het eerder als een praktisch vraagstuk
andere regio’s gehuisvest mogen worden. Anders staat het leeg, is geen
ervaren; o.a. door het ervaren van overlast of woningen die niet
inkomen. Daarbij heb je te maken met vrije markt werking. Er heerst
beschikbaar zijn voor de jeugd van het dorp.
onvrede bij de dorpen over de gemeente. De dorpsvertegenwoordigers merken dat het contact niet altijd even soepel verloopt met de gemeente.
Het huidige beleid en situatie
Dit kregen zij ook te horen van een aantal werkgevers uit de omgeving.
mag, mits het op eigen terrein is van de werkgevers. •
Zorg voor middelen voor de leefbaarheid in de dorpen. Long-stay arbeidsmigranten (gezinnen) zijn erg welkom. De dorpen zouden dit willen aanjagen.
•
Daarnaast staan er nog andere belangrijke punten in het visie document van de vijf dorpen.
Het is goed dat er beleid is opgesteld in 2019. Echter is het wel van belang dat de gemeente ook haar afspraken nakomt en handhaaft. Zorg ervoor
De gemeente moet er voor zorgen dat de uitvoering van het beleid
Belangrijkste agenda punten
dat er op de juiste momenten wordt gehandhaafd; s’ ochtends vroeg of in
haalbaar wordt. De gemeente wil graag nabij besturen (inspraak van
Het belangrijkste agenda punt van de dorpsbelangen is de short-stay
de avond (afstemmen met werktijden arbeidsmigranten). De dorpen
dorpsbelangen). Hierdoor raken belangen met elkaar verstrengeld. De
arbeidsmigranten huisvesten buiten de bebouwde kom. Vervolgens kan de
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 23
VERSLAG DORPSVERTEGENWOORDIGERS VAN DE VIJF DORPEN (SINT JACOBIPAROCHIE; OOSTERBIERUM - KLOOSTER LIDLUM; EN SEXBIERUM – PIETERSBIERUM) visie van de vijf dorpen ook aan tafel besproken worden. Tussenperiode Het liefste zien de dorpsbelangen dat de short-stay arbeidsmigranten uit de dorpskernen gefaseerd worden. Zij begrijpen dat dit niet op zeer korte
termijn kan, doordat er nieuwe huisvesting buiten de kernen gerealiseerd moet worden. Echter zorgt het perspectief op een toekomst waarbij er ruimte is voor short-stay arbeidsmigranten in de buitengebieden en longstay arbeidsmigranten in de dorpskernen al voor een positiever gevoel. Specifieke onderwerpen per gesprekspartner Er worden verschillen ervaren in de dorpen. Zo geeft de vertegenwoordiger van Oosterbierum/Klooster Lidlum aan dat de situatie in zijn dorp sinds het ingevoerde beleid niet verslechterd is. Zij zien dat het huisvesten van
gezinnen (long-stay) en de leefbaarheid in het dorp prima samen kan gaan. Hier red het dorp zich prima mee en de gezinnen zijn dan ook van harte welkom in de dorpskernen. Een goed voorbeeld van geclusterd huisvesten is bij de kroeg/aardappelbeurs in Sint Jacobiparochie, waar zelfs de kroeg zijn functie voor het dorp kan behouden. Dit is door het uitzendbureau VZM van Bas van Zwienen. Hier kan het dus wel binnen de bebouwde kom.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 24
VERSLAG DORPSVERTEGENWOORDIGER (TZUMMARUM – FIRDGUM) Datum 31 maart 2023
‘Wat goed is, moet goed blijven.’ Scherpte verwerken en invulling geven
Het bindend advies van de dorpsbelangen is een zwaarwegend advies
Aanwezig Jan van der Werf | Tzummarum/Firdgum, Emme Groot |
aan de uitvoering, oftewel handhaving.
geworden. Hier is Jan het mee eens en ziet ook in dat je als
verkenner, Lianne Slotman | KAW
dorpsvertegenwoordiger niet overal over moet willen meebeslissen en Opties voor short stay
eindverantwoordelijk moet willen zijn. Het ‘kop van jut’ principe: als er na
HET GESPREK
1.
Op het erf van het bedrijf (dichtbij de werkgever)
veel moeite en tijd toch blijkt dat waar je achter staat niet lukt.
Het gesprek wordt gestart met een kennismaking, introductie en toelichting
2.
Buiten gebied
op de gespreksronde die wordt gemaakt in het kader van de ontstane
3.
Als het niet anders kan: binnen de bebouwde kom. Kanttekening:
Belangrijkste agendapunten
beleidstechnisch mag iets wel, of het mag niet. Zit weinig nuance in.
In het gesprek met de andere dorpsbelangen was het belangrijkste
situatie met betrekking tot de huisvesting van arbeidsmigranten in de gemeente Waadhoeke.
agendapunt dat de huisvesting van short-stay arbeidsmigranten naar het Agendapunten
Context van het vraagstuk
•
Vanuit bestuur wordt het breder gezien: de arbeidsmigranten zijn nodig.
buitengebied moet. Hier is Jan het mee eens.
Short-stay arbeidsmigranten huisvesten in het buitengebied. Longstay arbeidsmigranten kunnen binnen de kernen blijven.
Tussenperiode
Sexbierum-oost dichtbij kassencomplex. Arbeidsmigranten worden vooral
•
Gezamenlijke visiedocument van de vijf dorpsbelangen.
Perspectief bieden en een afbouwfase van vijf jaar waarin de huisvesting
ingezet bij slecht geautomatiseerde werkzaamheden. Iedereen ziet en weet
•
Werkgever kan controlerende rol op zich nemen. Dit zorgt ook voor
van short-stay uit de kernen gaat.
dat de arbeidsmigranten nodig zijn, maar er geldt het ‘not in my backyard’ principe. Het huidige beleid
een relatie tussen huisvester, arbeidsmigrant en werkgever. •
Uitvoeringspartij die de uitvoerbaarheid van het beleid controleert.
Specifieke onderwerpen stakeholder
•
Communicatie. Leg verwachtingen en afspraken helder vast.
Sinds het beleid van 2019 is de situatie in Tzummarum verbeterd.
•
Rol dorpsbelang. Interactie tussen vergunning versturen en
Huisvesten in aardappelbeurs St. Jacobiparochie, hier kan het wel.
Het beleid van 2019 is helder. Het beleid staat en valt met handhaving, de
dorpsbelang. De kans krijgen om een advies te geven wat er toe doet,
uitvoering.
wat meegenomen kan worden, maar niet bindend is.
Het huisvesten van arbeidsmigranten zorgt ervoor dat ééngezinswoningen
Kanttekening; huisvesting op het terrein van de werkgever kun je niet
worden opgeofferd voor kamergewijze verhuur. Dit gaat ten koste van
exclusief maken voor de arbeidsmigranten die bij de werkgever of in de
woningen voor eigen jeugd die op zoek zijn. Dit geeft frictie. Woningen
gemeente Waadhoeke werken. Er is een vrije markt werking. Stel dat er
verpauperen, gebrek aan parkeren, overspannen woningmarkt.
minder werk is bij de werkgever, waardoor woonruimtes leeg komen te staan. Dan zou je het economisch gezien wel aan ‘andere’
Nieuw beleid
arbeidsmigranten willen verhuren.
Advies huisvesting arbeidsmigranten gemeente Waadhoeke | 21 juni 2023 | VERSIE 01 | 25
VERSLAG WERKGEVER (HANENBURG-HETTINGA) Datum 3 april 2023
beleid.
in de tussenliggende periode? Eigenlijk kun je geen zaken verbieden/stil
Aanwezig Tjibbe Hanenburg | Hanenburg-Hettinga, Acronius
In Noord Holland is het goed geregeld. Huisvesting bij de werkgevers. De
zetten, als er geen alternatief is. Mocht het onverhoopt zo zijn dat bij het
Hanenburg | Hanenburg-Hettinga, Emme Groot | verkenner
beide heren zijn er geweest en hebben de voorbeelden gezien. Buren
bedrijf of elders buiten de bebouwde kom geen mogelijkheden zijn dan rest
tevreden, maar ook de dorpsgemeenschappen.
eigenlijk het kopen van huizen, onder het motto; je moet dan toch wat wil
HET GESPREK
De rol voor de overheid zou de volgende moeten zijn;
je het zicht er op hebben en de medewerkers goede huisvesting bieden
Het gesprek wordt gestart met een kennismaking, introductie en toelichting
•
op de gespreksronde die wordt gemaakt in het kader van de ontstane
Meer coördinatie en regie, vraagstuk is gemeente overstijgend derhalve ook op regionaal niveau
Specifieke onderwerpen stakeholder
situatie met betrekking tot de huisvesting van arbeidsmigranten in de
•
We verwachten een heldere opvatting over het huisvestingsvraagstuk.