Bijlage 1 Rapport Verkenning uitbreiding functies oude stadhuis Franeker

Belangrijkste stakeholder(s) en rol gemeente

Op dit ogenblik wordt het ‘Toeristisch Informatiepunt’ (fysieke balie en bakfiets) gefaciliteerd en georganiseerd door Museum Martena. Voor het realiseren van een Toeristisch Informatiepunt in het stadhuis kan in essentie worden volstaan met de bestaande organisatie. Afhankelijk van de doelstellingen en eventuele doorontwikkeling kan gekeken worden naar een nieuwe organisatie of ontwikkeling van de bestaande organisatie. Inhoudelijke ontwikkeling (rondleidingen, kleinschalige museale presentatie over de geschiedenis van het stadhuis, wisseltentoonstellingen) op basis van een separate ‘opdracht’ aan HCF en/of het Stadsmuseum. Organisatie Stadsgidsen

| 27 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Franeker kan een rol spelen bij het verzorgen van rondleidingen. De gemeente kan vooral als opdrachtgever en verhuurder fungeren, of ervoor kiezen om zelf een grotere rol te spelen in de uitvoering. Impact op huidig gebruik

Het huidige gebruik van het stadhuis kan grotendeels gecombineerd blijven met de nieuwe en/of vernieuwde functies binnen deze ontwikkelrichting. Het vraagt wel om meer integraal beheer en afstemming om te voorkomen dat activiteiten elkaar te veel in de weg gaan zitten. Binnen deze ontwikkelrichting is het wenselijk om op termijn de ruimten die nu in gebruik zijn bij Streekwurk vrij te spelen voor kleinschalige wisseltentoonstellingen (erfgoed) of als (tijdelijk) gastenverblijf voor een ‘artist in residence’.

Financiële effecten

Er zijn eenmalige kosten (pm): ●​ Bouw- en cultuurhistorisch onderzoek als vertrekpunt voor herinrichting. ●​ Bouwkundige aanpassingen (lift naar eerste verdieping en inpassing informatiepunt, afhankelijk van de gekozen locatie in het gebouw). ●​ Herinrichting stadhuis. ●​ Ontwerpen en onderhouden vaste presentatie geschiedenis stadhuis. Ten aanzien van de structurele exploitatie dient gedacht te worden aan (in elk geval): ●​ Structurele exploitatielasten (verruiming openstelling, bemensing informatiepunt, organisatie rondleiding, onderhoud van de publiekspresentatie).

Impact voor de stad, voor de gemeente en voor de regio

Sluit aan op de beleidsdoelstelling om de positie van de stad Franeker als toeristisch-recreatief centrum te behouden en waar mogelijk te versterken. Tevens sluit het aan bij de beleidsdoelstelling van de gemeente om het culturele aanbod te behouden en waar mogelijk te versterken, en bij het gemeentelijk accommodatiebeleid: multifunctioneel gebruik, o.a. ter bevordering van samenwerking. Het ‘Toeristisch Informatiepunt’ biedt wellicht mogelijkheden om ook de regio meer voor het voetlicht te brengen, hoewel dit niet hoeft te verschillen van de huidige werkwijze (‘Toeristisch Informatiecentrum’ in Museum Martena).

Fasering ontwikkeling

Starten met een bouw- en cultuurhistorisch onderzoek als vertrekpunt voor een herinrichtingsplan en publiekspresentatie.

| 28 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Bouwkundig onderzoek naar het bereikbaar maken van de eerste verdieping (lift). Zou mogelijk op de plek van de bodekamer kunnen worden gerealiseerd. Bekijken of eventuele aanpassingen kunnen worden gecombineerd met de verduurzamingsopgave. Opzet organisatie en exploitatie ‘Toeristisch Informatiepunt’ uitwerken. Nadelen/risico’s

Incidenteel gebruik, waar ook bij inbegrepen huwelijksvoltrekkingen, kan zorgen voor een onwenselijke discontinuïteit in de openstelling voor publiek. Te grote focus op het gebruik van het stadhuis als toeristische bezoeklocatie. Te weinig ruimte voor inwonersinitiatieven. Negatief exploitatiesaldo wordt groter. Vooral inhoudelijke en/of (indirecte) economische meerwaarde. De huidige invulling van de organisatie van het Toeristisch Informatiepunt kan onder druk komen te staan.

Overige aandachtsen/of uitzoekpunten

Openingstijden ‘Toeristisch Informatiepunt’ = openstelling van het oude stadhuis voor publiek. Kan synergievoordelen opleveren. Het (op den duur) vrijkomen van de ruimten die nu door de provincie worden gebruikt is zeer wenselijk om uiteindelijk tot een eenduidig concept te komen (zie ook hiervoor). Voor het souterrain is dit minder relevant gezien de beperkte historische waarde. Noodzaak integraal beheer (inhoud en faciliteiten). De gemeente houdt bij deze ontwikkelingsrichting in beginsel voldoende mogelijkheden voor sturing op de inhoud. In de consultatieronde is ook naar voren gekomen dat het historische stadhuis zou kunnen worden ingericht om “het verhaal van Franeker” te vertellen. We wijzen er in dat kader op dat het Stadsmuseum daar al een rol in vervult. Het gesprek over of dat in die vorm voldoende is, is vanzelfsprekend altijd mogelijk, maar het lijkt BMC niet wenselijk om op twee locaties min of meer hetzelfde te doen. Het is vooral een investering in de toeristische bezoeker. Daar profiteert met name de stad van. In welke mate profiteren de andere inwoners van de gemeente hiervan?

| 29 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Noot BMC

Het mogelijk verplaatsen van het ‘Toeristisch Informatiecentrum’ van Martena naar het stadhuis is besproken met Martena. Eerder is voor een mogelijke herontwikkeling van het stadhuis in Franeker de Tiid in Bolsward als ‘referentie’ genoemd. Naar de waarneming van BMC functioneert Tidd echter meer als ‘bedrijfsverzamelgebouw’. Dat zou voor wat betreft het stadhuis van Franeker niet de insteek moeten zijn.

Ontwikkelrichting 2: UNESCO Werelderfgoed Informatie- en documentatiecentrum Inhoud van deze ontwikkelrichting

Het stadhuis wordt doorontwikkeld naar een locatie, waar het publiek (interactief) kennis kan nemen van de werelderfgoedsites, zowel nationaal als internationaal, en hun ontstaansgeschiedenis. Ook wordt de werkwijze van UNESCO uiteengezet. Voor de bezoekers is er (inpandig) een kleinschalige horecavoorziening.

Functies

Vaste presentatie UNESCO Werelderfgoed, lezingen en/of presentaties rond UNESCO Werelderfgoed, historische bezoeklocatie, gemeentelijke ontvangstlocatie en kleinschalige horeca.

Kansen

Voor zover we dit binnen de scope en doorlooptijd van dit onderzoek hebben kunnen onderzoeken, bestaat een dergelijk initiatief nog niet. Dit wordt bevestigd door de programmamanager van de stichting Werelderfgoed Nederland. Is een nieuwe, onderscheidende ‘attractie’ voor Franeker. Kan nieuw publiek trekken dat specifiek voor dit initiatief naar Franeker komt. Versterken zichtbaarheid en waarde van eigen UNESCO Werelderfgoedsites. Initiatief leent zich voor co-financiering.

(Rand)voorwaarden

Een dergelijk initiatief behoeft naar verwachting tenminste ‘instemming’ en ondersteuning van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, de Stichting Werelderfgoed Nederland en de Nationale UNESCO Commissie. Vraagt om een gedegen vervolgonderzoek. Revitalisering van de inrichting van het oude stadhuis in samenhang met een specifiek ontwerp voor de UNESCO-presentatie. Volledige beschikbaarheid van het souterrain, de beletage en de eerste verdieping om dit initiatief vorm te geven en om de bezoekers op een goede wijze te kunnen faciliteren.

| 30 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Toegankelijk maken van het souterrain en de eerste verdieping van het stadhuis voor publiek. Alleen te realiseren met cofinanciering. Ruimtelijke consequenties

BMC schat in dat dit een ‘gebouw vullend’ concept kan zijn. Een en ander betekent dat er geen of nog maar beperkte ruimte is voor andere functies. Zie ook hierna. Bereikbaarheid van de eerste verdieping voor bezoekers met een fysieke beperking moet middels een (extra) lift worden gerealiseerd.

Belangrijkste stakeholder(s) en rol gemeente

Om dit initiatief voor te bereiden, te ontwikkelen en te exploiteren zal er in beginsel een nieuwe rechtspersoon moeten worden op- en ingericht. De aard en omvang van de organisatie zijn sterk afhankelijk van het uiteindelijke concept. Het ontwikkelen en uitvoeren van dit concept vraagt om specifieke expertise. De rol van de gemeente kan beperkt worden tot verhuurder, of de gemeente kan ervoor kiezen om in de ontwikkeling en exploitatie een grotere rol te spelen (samenwerking aan te gaan).

Impact op huidig gebruik

De impact op het huidige gebruik is groot. Het is niet mogelijk om de meeste van de huidige functies te combineren met een UNESCO Werelderfgoed Informatie- en documentatiecentrum. Voor deze ontwikkelrichting gaan we ervan uit dat het hele pand hiervoor beschikbaar gesteld zou moeten worden om tot een goede invulling hiervan te kunnen komen. Voor HCF, Streekwurk en Sinterklaas dient een alternatieve huisvesting te worden gevonden. Mogelijk is voor HCF een facilitaire samenwerking met de Bibliotheek aan het Sint Martiniplantsoen mogelijk.

Financiële effecten

Er zijn eenmalige kosten (pm): ●​ voorbereidings- en ontwikkelkosten; ●​ investering in een vaste presentatie (interactief); ●​ inrichten organisatie; ●​ bouwkundige en inrichtingtechnische investering (o.a. aanbrengen lift ten behoeve bereikbaarheid eerste verdieping). Ten aanzien van de structurele exploitatie dient gedacht te worden aan (in elk geval): ●​ structurele exploitatielasten (openstelling, gebouw, beheer, onderhoud presentatie); ●​ inkomsten entree bezoek aan het UNESCO Informatie- en documentatiecentrum;

| 31 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

●​ inkomsten uit verhuur aan HCF (voor zover van toepassing) en provincie vallen weg. Impact voor de stad, voor de gemeente en voor de regio

Sluit aan op de beleidsdoelstelling om de positie van de stad Franeker als toeristisch-recreatief centrum te behouden en waar mogelijk te versterken. Sluit aan bij de wens van het college om (mogelijk) nieuwe functies voor het historische stadhuis te ontwikkelen in samenhang met bestaande attracties. Biedt mogelijkheden het UNESCO Werelderfgoed in Friesland (meer) aan elkaar te verbinden en gezamenlijk in de markt te zetten, zo ook om een verbinding te leggen met werelderfgoedsites internationaal.

Fasering ontwikkeling

Starten met een nader haalbaarheidsonderzoek (o.a. publiekspotentieel, draagvlak bij nationale beleidsbepalende en -adviserende organen, financieringsmodel op hoofdlijnen). Voorgenomen besluit op basis van uitkomst nader uit te voeren haalbaarheidsonderzoek. Daarna uitwerken van een businesscase.

Nadelen/risico’s

Uitvoering concept naar verwachting alleen mogelijk bij substantiële cofinanciering. Concept beperkt andere gebruiksmogelijkheden van het stadhuis, waaronder huwelijksvoltrekkingen en inwonersinitiatieven. Voor Streekwurk en HCF moet vervangende huisvesting worden gevonden. Kan mogelijk kostenverhogend werken. Functie van ontwikkelrichting 2 kan niet samengaan met de invulling van een trouwlocatie, functie met betrekking tot Sinterklaas, en andere openbare functies.

Overige aandachtsen/of uitzoekpunten

De in Nederland bij het UNESCO Werelderfgoed betrokken partijen hebben al veel informatie (digitaal) ontsloten. Het is om die reden uiteraard belangrijk dat een nieuw initiatief in de gemeente Waadhoeke iets toevoegt dat voldoende onderscheidend en/of aanvullend is van/op wat er al is. Draagvlak bij de landelijke partijen die zich bezighouden met UNESCO Werelderfgoed; met de stichting is reeds contact geweest en die reageerde op voorhand positief. Vaststellen wie het plan gaat uitwerken; die nadere uitwerking moet meer inzicht geven in de haalbaarheid en de condities waaronder + budget voor planontwikkeling. Een dergelijk plan bestaat uit de volgende onderdelen/onderwerpen:

| 32 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

marktverkenning; inhoudelijk concept presentatie en schaalgrootte; organisatie; ruimtelijk programma van eisen en of dit past binnen de huidige kaders van het monument; ●​ financieringsmodel; ●​ businesscase; ●​ risico-analyse (en ja, deze dient een beter inzicht te geven in hoe groot de kans is, dat het toch geen succes wordt). Op basis van het plan dient een definitief GO/NO GO-besluit genomen te worden. ●​ ●​ ●​ ●​

Noot BMC

BMC heeft contact gehad met de programmamanager van de stichting Werelderfgoed Nederland. Zij heeft positief gereageerd op dit idee en aangegeven zeker bereid te zijn om hierover in gesprek te gaan. Realisatie van dit concept zal naar verwachting een groot beslag leggen op het gebouw, maar kan, indien goed uitgevoerd, een onderscheidende culturele ‘attractie’ worden. Deze ontwikkelrichting vraagt om een separaat gedegen ‘haalbaarheidsonderzoek’.

Ontwikkelrichting 3: Hoogwaardig horecaconcept met overnachtingsmogelijkheden Inhoud van deze ontwikkelrichting

Het stadhuis wordt doorontwikkeld naar een onderscheid (hoogwaardig) horecaconcept met een restaurant, brasserie, een zaal voor ontvangsten, recepties en huwelijksplechtigheden, en met beperkte overnachtingsmogelijkheden. Ontwikkelrichting 3 behelst een private invulling, waarbij de publieke functie van het historisch stadhuis komt te vervallen.

Functies

Horeca, (beperkte) hotelaccommodatie en faciliteiten voor kleinschalige evenementen (huwelijksplechtigheden, ontvangsten, presentaties).

Kansen

Veel stakeholders geven aan in Franeker ruimte te zien voor een horeca- en/of hotelaccommodatie in het hogere segment. Een dergelijk aanbod wordt in Franeker gemist. De monumentale status en de rijke historie van het stadhuis bieden in beginsel mogelijkheden voor een onderscheidend horecaconcept op kwalitatief hoog niveau. Een onderscheidend horecaconcept kan bijdragen aan een langere verblijfsduur van (een deel van) toeristische bezoekers.

| 33 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Financiële lasten worden grotendeels door een marktpartij gedragen. Levert de gemeente in beginsel een financieel voordeel op. (Rand)voorwaarden

Het realiseren van deze functie is alleen mogelijk als particulier initiatief (risico ligt bij een marktpartij). Zeggenschap over het gebruik van het stadhuis komt bij de ondernemer te liggen, vanzelfsprekend met inachtneming van de wettelijke kaders (o.a. monumentale status van het pand) en eventuele aanvullende voorwaarden die de gemeente als verhuurder kan stellen. De verwachting is dat voor een sluitende businesscase tenminste ook het gebruik van buitenruimte mogelijk moet zijn (straat voorzijde en achtertuin) ten behoeve van een terras. Dit vraagt ook om een verkeertechnische aanpassing ter plekke en/of een herinrichting van de openbare ruimte voor het stadhuis. Voor deze ontwikkelrichting is een bestemmingsplanwijziging nodig. Voor deze ontwikkelrichting geldt het autoluw maken van de directe omgeving van het historisch stadhuis als uitgangspunt.

Ruimtelijke consequenties

De burgemeesterskamer, de secretariskamer en de trouwzaal op de beletage, en de voormalige raadszaal op de eerste verdieping lenen zich in beginsel goed voor een horeca-invulling (brasserie en restaurantruimten). De keuken en overige dienstruimten zouden dan in het souterrain moeten worden gepositioneerd. Op de eerste verdieping, o.a. in de ruimten die nu in gebruik zijn door Streekwurk, kunnen een aantal gastenverblijven worden gecreëerd. Voor HCF en Streekwurk dient een alternatieve huisvesting te worden gevonden. Bereikbaarheid van de eerste verdieping voor bezoekers met een fysieke beperking moet middels een (extra) lift worden gerealiseerd.

Belangrijkste stakeholder(s) en rol gemeente

De realisatie van deze ontwikkelrichting en het financiële risico dat daaruit voortvloeit vallen onder verantwoordelijkheid van een marktpartij. De gemeente houdt als verhuurder toezicht op het in stand houden van het gehuurde, conform de geldende regels.

Impact op huidig gebruik

De invulling van deze ontwikkelrichting heeft veel impact op het huidige gebruik.

| 34 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Voor HCF en Streekwurk dient een alternatieve huisvesting te worden gevonden. De mogelijkheid voor bezichtiging door het publiek in de huidige vorm komt te vervallen. Ten aanzien van de functie van het stadhuis als trouwlocatie en voor ontvangsten en vergaderingen kan juist een synergievoordeel optreden binnen deze ontwikkelrichting, waarbij het aanbod verbreed kan worden vanuit de horecafunctie. Maar de beschikbaarheid van het stadhuis voor allerlei maatschappelijke initiatieven is niet automatisch gegarandeerd. Financiële effecten

De gemeente gaat optreden als verhuurder. De gemeente dient met het oog op het ‘gelijkheidsbeginsel’ aan de ondernemer een ‘marktconforme’ huur in rekening te brengen. De ondernemer is in beginsel verantwoordelijk voor de investeringen die nodig zijn om het stadhuis voor de nieuwe functie geschikt te maken, vanzelfsprekend binnen de geldende regels en/of voorwaarden die de gemeente als verhuurder heeft gesteld. De kapitaallasten van deze investering komen dan ten laste van de horeca-exploitatie.

Impact voor de stad, voor de gemeente en voor de regio

Sluit aan op de beleidsdoelstelling om de positie van de stad Franeker als toeristisch-recreatief centrum te behouden en waar mogelijk te versterken. Biedt invulling van horeca- en hotelfunctie (beperkt), die nu nog gemist worden. Sluit aan op de beleidsdoelstelling van de gemeente in de Binnenstadsvisie om het aantal overnachtingsmogelijkheden te vergroten. Biedt de mogelijkheid voor toeristen om langer in Franeker te blijven en zo meer van de stad, de gemeente en de regio te ontdekken (economische spin-off).

Fasering ontwikkeling

Kwalitatief hoogwaardige horeca-exploitatie stelt zeer specifieke en hoogwaardige eisen aan het gebouw en de locatie. Denk bijvoorbeeld aan (interne) logistiek, luchtbehandeling, geluidsisolatie, sanitaire voorzieningen, arbo-eisen en laden en lossen. Om die reden is het van groot belang om (vooraf) een bouw- en cultuurhistorisch onderzoek te laten uitvoeren. Een dergelijk onderzoek moet inzicht geven in de bandbreedte waarbinnen bouwkundige ingrepen kunnen worden gedaan. Op basis van de uitkomst van het bouw- en cultuurhistorisch onderzoek, kan een ‘marktconsultatie’ worden georganiseerd. Zo’n consultatie geeft inzicht in het marktpotentieel voor deze ontwikkelingsrichting. NB Vanzelfsprekend is dit ook een zaak van ‘kip of ei’. Er kan ook eerst een beperkte ‘marktconsultatie’ worden gedaan, waarna meer gericht onderzoek kan worden gedaan.

| 35 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Nadelen/risico’s

De ondernemer zal (nog) forse investeringen moeten doen om het historische stadhuis geschikt te maken als ‘horecalocatie’. Vooralsnog is de vraag of er op basis hiervan een voldoende toekomstbestendige businesscase is te ontwikkelen. ‘Publiek belang’ verschuift naar ‘privaat belang’. Het stadhuis behoudt haar publieke functie, maar de zeggenschap komt bij een private partij te liggen. Continuïteit van bedrijfsvoering. Wat gebeurt er als onverhoopt het concept niet aanslaat en/of in commerciële zin geen succes is?

Overige aandachtsen/of uitzoekpunten

In de diverse gesprekken die we in het kader van het onderzoek hebben gevoerd kwam het idee naar voren dat het goed mogelijk moet zijn om een 'commerciële' functie (horeca, hotel) te combineren met ‘maatschappelijke’ functies. BMC is daar minder optimistisch over. De ontwikkelrichting waar we het nu over hebben is een keuze, die nog maar beperkt ruimte overlaat aan maatschappelijke initiatieven. De verwachting is dat binnen de huidige bouwkundige kaders en de regels met betrekking tot het in stand houden van een rijksmonument, er maar een zeer beperkt aantal hotelkamers kunnen worden gerealiseerd. In de bedrijfsvoering zal het accent moeten komen te liggen op de exploitatie van hoogwaardige horeca.

| 36 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

H7 | Conclusies en aanbevelingen 7.1 Conclusies Op basis van een uitgebreide consultatieronde en eigen onderzoek komen we tot de volgende conclusies. Huidig gebruik is niet optimaal en ‘verrommeld’ Het historische stadhuis is door de diverse functies en gebruikers, en door een vermenging van niet authentieke en/of passende inrichtingselementen "verrommeld". Dit gaat ten koste van de kwaliteit en beleving van het monument. De versnippering van functies en/of gebruikers staat een integrale doorontwikkeling van het rijksmonument in de weg. Grote betrokkenheid en nadruk op belang van cultuur(historie) in consultatieronde De uitgebreide consultatieronde, die we in het kader van het onderzoek hebben gedaan, heeft veel verschillende ideeën opgeleverd voor hoe de historische waarde en de gebruiksmogelijkheden van het stadhuis kunnen worden verbeterd. De rode draad, die daarin is aan te wijzen, is dat eventuele nieuwe functies en/of activiteiten bij voorkeur cultureel, cultureel-historisch en/of maatschappelijk van aard zouden moeten zijn, en dat het stadhuis voor de inwoners van Waadhoeke ook in de toekomst letterlijk en figuurlijk toegankelijk en bruikbaar blijft. Tegelijkertijd is er, met name bij de diverse stakeholders, ook het besef dat er een ‘verdienmodel’ nodig is om de maatschappelijke functie van het stadhuis ook duurzaam in stand te houden.

De hoge respons op de enquête wijst op veel betrokkenheid bij de inwoners bij het onderwerp van het onderzoek. Drie ontwikkelrichtingen De geformuleerde ontwikkelrichtingen zijn niet in beton gegoten. Het zijn (globale) ontwikkelrichtingen, waar de raad een keuze in kan maken. Vervolgens kan een voorkeursscenario verder worden uitgewerkt. ●​ Ontwikkelrichting 1: Huis van de Stad - stadhuis opwaarderen als historische bezoeklocatie met ‘Toeristisch Informatiepunt’. Upgraden van de inrichting en ‘look and feel’ van het stadhuis, installeren van een vaste (interactieve) presentatie over de geschiedenis van het oude stadhuis en toegankelijk maken van de eerste verdieping voor het publiek. Gebruik als trouwlocatie en locatie voor tijdelijke culturele activiteiten past binnen deze ontwikkelrichting. ●​ Ontwikkelrichting 2: UNESCO Werelderfgoed Informatie- en documentatiecentrum. Vaste (interactieve) presentatie van de geschiedenis van het UNESCO Werelderfgoed, de werkwijze en de verscheidenheid aan werelderfgoedsites wereldwijd. ●​ Ontwikkelrichting 3: Hoogwaardig horeca-concept met overnachtingsmogelijkheden. Denkbaar is een hoogwaardig restaurant, een brasserie met terras, een ruimte voor ontvangsten, huwelijksvoltrekkingen en vergaderingen, en een beperkt aantal luxe gastenverblijven.

| 37 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Vanuit dit onderzoek schetsen we drie mogelijke ontwikkelrichtingen voor het oude stadhuis: Ontwikkelrichtingen kennen verschillende voor- en nadelen. ●​ Van de drie ontwikkelrichtingen heeft het concept Huis van de Stad de minste impact op het huidige gebruik. Het is ook een ontwikkelrichting die naar verwachting tegen relatief lage kosten (ten opzichte van de andere twee ontwikkelrichtingen) is te realiseren. ●​ Het historische stadhuis omvormen tot een UNESCO Werelderfgoed Informatie- en documentatiecentrum is een ambitieus idee, maar ons inziens het uitzoeken meer dan waard. Het biedt wellicht de kans om een onderscheidende, nieuwe ‘attractie’ voor de gemeente Waadhoeke te realiseren met regionale, nationale en mogelijk internationale uitstraling. De gemeente Waadhoeke en de landelijke stakeholders zullen gezamenlijk moeten optrekken om dit plan verder uit te werken en/of op haalbaarheid te toetsen. Vanuit de stichting Werelderfgoed Nederland is positief gereageerd op dit initiatief. Om tot een aantrekkelijk concept te komen zal naar verwachting gebruik van het gehele gebouw nodig zijn. ●​ Herbestemming van het historische stadhuis in de vorm van een hoogwaardig horecaconcept kan een bijdrage leveren aan met name de economische versterking van het centrum (verlengen van de verblijfsduur van toeristische gasten).

Daarnaast leidt het in beginsel tot een financieel voordeel aan de kant van de gemeente. Het inpassen van een dergelijk concept in een rijksmonument is echter bouw- en inrichting-technisch een forse uitdaging, waarbij in dit stadium nog geen uitspraken kunnen worden gedaan over de haalbaarheid van een sluitende businesscase, nog los van het feit dat er een ondernemer/ontwikkelaar zal moeten worden gevonden die bereid is om hiervan het risico te dragen. Een ‘marktconsultatie’ zou hier meer inzicht over kunnen verschaffen. Monumentale status en kwetsbaarheid beperken commerciële mogelijkheden. Het combineren van een 'commerciële' functie ("financiële kurk”) en een of meer culturele en/of maatschappelijke functies is gegeven de beschikbare ruimte, de indeling van het oude stadhuis en de kwetsbaarheid vanwege de monumentale status ons inziens maar zeer beperkt mogelijk.

7.2 Aanbevelingen Hoewel we eerder in deze rapportage hebben aangegeven dat de geformuleerde ontwikkelrichtingen niet in beton gegoten zijn, verschillen deze sporen inhoudelijk dusdanig van elkaar dat een scherpe keuze nodig is. Voorkomen moet worden dat er te veel “compromissen” worden gesloten, waardoor er uiteindelijk iets uitkomt dat “vleesch noch vis is” (het min of meer voorzetten van het huidige diffuse gebruik van het stadhuis). Dus doe met name één ding en doe dat dan ook goed.

| 38 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Bijlage 1 | Overzicht deelnemers werksessie ●​ ●​ ●​ ●​ ●​ ●​ ●​ ●​ ●​ ●​ ●​ ●​ ●​

Binnenstadsmanagement Gemeente Waadhoeke Vastgoed Stadsgidsen Museum Martena/Koninklijk Eise Eisinga Planetarium Gemeente Waadhoeke (4) Bewoners Historisch Centrum Franeker (HCF) (4) Theater De Koornbeurs (2) Vertegenwoordiging Bewoners Binnenstad Franeker Museum Martena Visit Noardwest Fryslân Koninklijk Eise Eisinga Planetarium Vrienden van de stad Franeker (VVF) Stichting Sinterklaas Intocht Franeker

| 39 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Bijlage 2 | Inwonersenquête Beste inwoner van Waadhoeke, Het oude stadhuis van Franeker aan het Raadhuisplein, wat gebeurt daar nu eigenlijk? En waar kan deze plek nog meer voor gebruikt worden? De Koornbeurs, het Planetarium, museum Martena en Werelderfgoed Waddenzee zijn allemaal dicht in de buurt. Is daar misschien een verbinding mee te maken? Het stadhuis verdient toch zeker een mooie en bruikbare plek in Franeker en omgeving. Wat denkt u over het stadhuis en wat we ermee kunnen doen? Gemeente Waadhoeke hoort heel graag uw mening. Wilt u helpen door de vragenlijst in te vullen en uw ideeën te delen? Vragenlijst Toekomst Stadhuis Franeker 1.​ Ik weet wat er nu gebeurt in het stadhuis. Waar het nu voor gebruikt wordt en door wie. ​ ○​ ○​ ○​ ○​

Heel goed Redelijk Een beetje Helemaal niet

2.​ Kunt u 2 dingen aangeven waar het stadhuis nu voor gebruikt wordt? 3.​ Hoe denkt u dat het stadhuis het beste meehelpt aan het beleven van de stad en de regio? (Kies maximaal 2)​ Als locatie voor unieke culturele ervaringen Door nog meer een toeristische trekpleister te zijn Door een levendige ontmoetingsplek voor inwoners te zijn Als locatie om de geschiedenis van Franeker en de regio te laten zien/ beleven ○​ Als middelpunt voor lokale en regionale samenwerking tussen culturele en/of erfgoedorganisaties ○​ Anders, namelijk: ○​ ○​ ○​ ○​

4.​ Welke voorwaarden vindt u het belangrijkst voor de toekomstige functie(s) van het stadhuis? (Selecteer maximaal 3)​ ○​ Het behoud van het stadhuis als cultureel erfgoed

| 40 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

○​ Het behoud van de functie als trouwlocatie ○​ Een open en toegankelijke publieksfunctie ○​ Verbinding met omliggende attracties (zoals Planetarium, Museum Martena) ○​ Toekomstbestendigheid en duurzaamheid ○​ Versterking van het kunst- en cultuuraanbod ○​ Verzilveren van kansen voor lokale en regionale samenwerking 5.​ Welke van de huidige functies van het stadhuis moeten blijven in de toekomst? (Meerdere antwoorden mogelijk)​ Trouwlocatie Vergaderlocatie Ontvangstruimte bij evenementen Kantoorfunctie Publieksfunctie (historisch centrum, bezichtigingen) Jaarlijks verblijf van Sinterklaas Archief en representatieruimte Stichting Historisch Centrum Franeker ○​ Alle huidige functies zijn essentieel ○​ Geen van de huidige functies is essentieel ○​ ○​ ○​ ○​ ○​ ○​ ○​

6.​ Welke van de volgende ideeën voor het stadhuis spreken u het meest aan? (Selecteer maximaal 3) (geef bij vraag 7 uw eigen ideeën)​ ○​ Informatiepunt voor toeristen en bezoekers van Franeker en omgeving ○​ Tentoonstellingsruimte voor lokale kunst en geschiedenis ○​ Ruimte voor workshops en lezingen ○​ Ontmoetingsplek voor bewoners en maatschappelijke organisaties ○​ Locatie voor kleinschalige culturele evenementen (bijv. concerten, voorstellingen) ○​ Flexibele werk- of studieruimtes ○​ Ruimte voor tijdelijke pop-up winkels of andere ondernemersinitiatieven ○​ Recreatieve functie (bijv. horeca, leeshoek) ○​ Niet van toepassing / Geen voorkeur 7.​ Welke ideeën heeft u voor een bredere, publieke functie van het stadhuis? Denk aan activiteiten, faciliteiten of maatschappelijk gebruik; open voor iedereen.

| 41 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

8.​ Vindt u dat het stadhuis (meer) verbonden moet worden met specifieke culturele of toeristische attracties in Franeker en omgeving?​ ○​ ○​ ○​ ○​

Ja Nee, liever niet Misschien, afhankelijk van de invulling Geen mening

(bij ‘ja’ of ‘misschien’ ga door naar vraag 9 en 10) 9.​ Met welke van de volgende culturele of toeristische attracties in Franeker en omgeving moet het oude stadhuis dan het meest verbonden worden? (Selecteer maximaal 2) ○​ Planetarium ○​ Museum Martena ○​ Theater de Koornbeurs ○​ Werelderfgoed Waddenzee ○​ Historisch Centrum Franeker ○​ Anders, namelijk: 10.​Heeft u ideeën om dit voor elkaar te krijgen? Bijvoorbeeld bepaalde gezamenlijke activiteiten of routes? 11.​Wat is uw postcode?​ ○​ _ _ _ _ _ _ Bedankt voor het invullen en uw medewerking! Uw mening is belangrijk voor het onderzoek.

| 42 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Bijlage 3 | Uitkomsten inwonersenquête Ik weet wat er nu gebeurt in het stadhuis. Waar het nu voor gebruikt wordt en door wie:

Aantal respondenten

Heel goed

34

Redelijk

110

Een beetje

92

Helemaal niet

35

Waarvoor wordt het stadhuis nu gebruikt?

Aantal keer genoemd

Trouwen / Huwelijken

235

Historisch Centrum / Archief

54

Sinterklaas

46

Rondleidingen / Toerisme / Bezichtiging

41

Vergaderen / Bijeenkomsten

34

Evenementen / Cultuur / Lezingen

34

Kantoor / Werkplekken

16

Onbekend

9

Lokale politiek

4

Parkeerwachters

3

Stemmen

2

Horeca

2

Winkelpand

1

Hoe denk je dat het stadhuis het beste meehelpt aan het beleven van de stad en de regio?

Aantal keer genoemd

Historische/Culturele Functie

170

Publieke/Openbare Functie

49

Horeca (Restaurant/Hotel)

12

Trouwlocatie

5

Wonen / Appartementen

4

Kunst / Cultuur

2

Educatie

1

| 43 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Welke voorwaarden vind je het belangrijkst voor de toekomstige functie(s) van het stadhuis?

Aantal keer genoemd

Het behoud van het stadhuis als cultureel erfgoed

206

Het behoud van de functie als trouwlocatie

191

Verbinding met omliggende attracties (zoals Planetarium, Museum Martena)

128

Een open en toegankelijke publieksfunctie

99

Versterking van het kunst- en cultuuraanbod

64

Verzilveren van kansen voor lokale en regionale samenwerking

39

Toekomstbestendigheid en duurzaamheid

11

Welke van de volgende ideeën voor het stadhuis spreken je het meest aan?

Aantal keer genoemd

Informatiepunt voor toeristen en bezoekers van Franeker en omgeving

166

Tentoonstellingsruimte voor lokale kunst en geschiedenis

141

Locatie voor kleinschalige culturele evenementen (bijvoorbeeld concerten, voorstellingen)

126

Ruimte voor workshops en lezingen

74

Ontmoetingsplek voor bewoners en maatschappelijke organisaties

67

Recreatieve functie (bijvoorbeeld horeca, leeshoek)

64

Ruimte voor tijdelijke pop-up winkels of andere ondernemersinitiatieven

19

Niet van toepassing / Geen voorkeur

14

Flexibele werk- of studieruimtes

11

Welke van de huidige functies van het stadhuis moeten blijven in de toekomst?

Aantal keer genoemd

Trouwlocatie

220

Publieksfunctie (historisch centrum, bezichtigingen)

192

Jaarlijks verblijf van Sinterklaas

146

Archief en representatieruimte Stichting Historisch Centrum Franeker

136

Ontvangstruimte bij evenementen

118

| 44 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Alle huidige functies zijn essentieel

66

Vergaderlocatie

57

Kantoorfunctie

17

Geen van de huidige functies is essentieel

8

Welke ideeën heb jij voor een bredere, publieke functie van het stadhuis? Denk aan activiteiten, faciliteiten of maatschappelijk gebruik, open voor iedereen:

Aantal keer genoemd

Museum / Exposities / culturele activiteiten

73

Horeca (Café/Restaurant/Terras)

45

Toerisme (Info/VVV/Arrangementen)

36

Evenementen (Muziek/Lezing/Markt)

28

Educatie / Workshops

16

Trouwlocatie Behouden/Versterken

15

Sociaal / Ontmoetingsplek

14

Samenwerking (Planetarium/Museum/etc.)

13

Zakelijk (Verhuur/Vergaderen/Kantoor)

13

Meer openheid / Bredere openstelling

13

Behoud / Authenticiteit

7

Winkels / Ambacht

5

HCF versterken

5

Wonen / Appartementen

3

Herdenkingen

1

Toegankelijk toilet

1

Vind je dat het stadhuis (meer) verbonden moet worden met specifieke culturele of toeristische attracties in Franeker en omgeving?

Aantal keer genoemd

Ja

132

Misschien, afhankelijk van de invulling

117

Geen mening

12

Nee, liever niet

10

| 45 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Met welke van de volgende culturele of toeristische attracties in Franeker en omgeving moet het stadhuis dan het meest verbonden worden?

Aantal keer genoemd

Werelderfgoed Planetarium

101

Historisch Centrum Franeker

96

Museum Martena

63

Theater de Koornbeurs

33

Werelderfgoed Waddenzee

10

Overige / Specifieke suggesties

9

Heb je ideeën om dit voor elkaar te krijgen? Bijvoorbeeld bepaalde gezamenlijke activiteiten of routes?

Aantal keer genoemd

Historie van Franeker belichten

8

Combi-tickets

8

Onderdeel maken van stadswandeling

7

Theaterproductie / Concert

6

Rondleidingen geven

6

Openstellen voor toeristen en inwoners

4

Informatievoorziening (VVV)

3

Hotelfunctie

3

Horeca en Sfeer (Koffie, Terras)

3

Exposities

3

Vrienden van Franeker betrekken

2

Voorbeeld Bolsward volgen

2

Monumentendag (e.d.)

2

Geschiedenis universiteit belichten

2

Verbindingsplek voor evenementen

1

Stemlokaal

1

Schandpaal weer opstellen

1

Rondleidingen voor scholen.

1

Martena museum verplaatsen

1

Historie van dorpen belichten

1

| 46 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Filmhuis

1

Culturele broedplaats

1

Bewegwijzering verbeteren

1

| 47 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

Bijlage 4 | Plattegrond oude stadhuis

| 48 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker

BMC ​ Databankweg 26D 3821 AL Amersfoort Postbus 490 3800 AL Amersfoort (033) 496 52 00 info@bmc.nl www.bmc.nl KvK BMC Advies 32078667 IBAN NL91ABNA0504035754 BTW NL80.86.63.598 B.01

Colofon 8 september 2025 Classificatie

:

Intern gebruik

Namen adviseurs

:

●​ Tamar Kinkel ●​ Dick te Winkel

Projectnummer

:

PO053822

| 49 | Naar nieuwe gebruiksmogelijkheden voor het historische stadhuis van Franeker