Bijlage 1 Programmabegroting 2022
Tekst van het document
Programmabegroting 2022
Datum: 12-10-21 Zaaknummer: 2021-068605
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Inhoudsopgave 1. Voorwoord.......................................................................................................................................3 2. Algemene beschouwingen...............................................................................................................5 Uitgangspunten ...............................................................................................................................5 Begroting in evenwicht....................................................................................................................6 Beleid ...............................................................................................................................................7 Programma’s Dienstverlening en Ontwikkelperspectief .................................................................8 3 Programmabegroting......................................................................................................................11 Programma 1 Bestuur en Ondersteuning......................................................................................11 Programma 2 Veiligheid ................................................................................................................16 Programma 3 Verkeer, Vervoer en Waterstaat.............................................................................21 Programma 4
Economie ................................................................................................................25 Programma 5 Onderwijs................................................................................................................30 Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie.....................................................................................36 Programma 7 Sociaal Domein .......................................................................................................43 Programma 8 Volksgezondheid en Milieu .....................................................................................55 Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing.......................62 Algemene Dekkingsmiddelen ........................................................................................................67 4 Paragrafen ......................................................................................................................................74 Paragraaf Lokale heffingen ............................................................................................................75 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing...................................................................80 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen
.....................................................................................108 Paragraaf Financiering .................................................................................................................112 Paragraaf Bedrijfsvoering ............................................................................................................116 Paragraaf Verbonden partijen .....................................................................................................121 Paragraaf Grondbeleid ................................................................................................................127 5 Financiële begroting .....................................................................................................................131 6 Bijlagen .........................................................................................................................................144 6.1 Taakvelden.............................................................................................................................144 6.2 Toelichting incidentele baten en lasten.................................................................................147 6.3 Toelichting structurele mutaties in de reserves ....................................................................152
2
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
1. Voorwoord Hierbij bieden wij u de programmabegroting voor 2022 aan; een (begrotings)jaar van verkiezingen. Een jaar waarin we een eerste raadsperiode voor Waadhoeke afsluiten en waarin wordt gestart met een tweede raadsperiode. We bevinden ons nu in een tijd waarin onze aandacht vooral uit gaat naar de coronacrisis en de gevolgen daarvan. We werken veelal thuis, zowel interne als externe overleggen met inwoners en partners zijn beperkt en ondanks voorzichtig positieve signalen is nog onduidelijk welke effecten de coronacrisis op lange termijn heeft. De impact van de crisis op de gemeentelijke begroting op de (middel)lange kan nog moeilijk worden overzien. Afgezien van de impact van de crisis lijkt het financiële perspectief voor onze gemeente op korte én langere termijn niet gunstig. De -in vrijwel alle gemeenten spelende- tekorten in het sociaal domein, grote opgaven zoals de energietransitie en de stevige ambities die wij als jonge gemeente hebben, plaatsen ons voor lastige keuzes. We gaan echter niet bij de pakken neerzitten. Vanaf de start van Waadhoeke in 2018 hebben we hard gewerkt aan de opbouw van onze gemeente: de basis is op orde, inclusief harmonisatie van beleid. We maakten twee ambitieuze programma's om de gemeente verder te brengen: het Ontwikkelperspectief 2018-2028 en het programma Dienstverlening.
Voor transformatie in het sociaal domein werken we met een sociale inclusieagenda. Voor veel beleidsterreinen hebben we onze ambities in nota's vastgelegd. Deze ambities zijn terug te vinden in de planning- en controldocumenten zoals de kadernota en de voorliggende begroting. Dat we de basis op orde hebben en weten welke koers we willen varen sterkt ons. In relatie tot ons Ontwikkelperspectief maakten we een analyse van de economie in onze regio. Deze hebben we vervolgens vertaald in een sociaal economisch actieplan. Dat helpt ons bij versterking van de economische structuur en werkgelegenheid in Noordwest Fryslân en uiteindelijk de verbetering van de brede welvaart in Waadhoeke. De coronacrisis leidt echter wel tot heroverweging: wat moet eerst om ons er weer bovenop te helpen. De inzet van coronamiddelen vanuit het Rijk kan hier aan bijdragen. Deze worden doelgericht ingezet. We ondersteunen ondernemers, bewaken de zorg voor kwetsbare inwoners en zetten ons waar mogelijk in voor behoud van het voorzieningenniveau en verenigingsleven. Dat vraagt energie, inzet en geld. Voor de zomer legden we u de kaders voor waarbinnen we de begroting konden voorbereiden. Er blijven echter grote financiële onzekerheden bestaan die zowel voor de korte als de langere termijn een grotere mate van financiële wendbaarheid van de gemeente vragen.
We zijn blij u een sluitend meerjarenperspectief te kunnen melden met ruimte voor nieuw beleid, eenmalige wensen om in te zetten op onze strategische ambities.
M.C.M. Waanders, burgemeester
A. Doesburg, secretaris
3
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Leeswijzer De programma’s zien er iets anders uit als dat u gewend bent. Per programma is namelijk een doelenboom opgenomen. In deze doelenboom zijn de beleidsmatige kaders opgenomen (wat willen we bereiken). Dit zijn dezelfde beleidsmatige kaders die u hebt vastgesteld in verschillende beleidsdocumenten. Bij de kadernota hebt u al kennis kunnen maken met de doelenbomen. In deze begroting gaan we een stap verder. De beleidsmatige kaders komen terug onder de w-vraag ‘wat gaan we er voor doen?’. Per punt is opgenomen welke activiteiten er in 2022 worden ondernomen. Hiermee is een stap gemaakt en een duidelijke verbinding gelegd tussen doelstellingen (wat willen we bereiken?) en activiteiten (wat gaan we er voor doen?). Op deze manier worden er sterkere verbindingen gelegd tussen doelen en doen, tussen woord en daad. Zo’n werkwijze is ook door de rekenkamer aanbevolen. De raad heeft in het voorjaar van 2021 geoefend met het werken met indicatoren als onderdeel van het werken met zogeheten doelenbomen. Indicatoren zijn zorgvuldig gekozen prestaties (effecten of activiteiten) die meetbaar zijn en die een vertaling zijn van doelstellingen op een wat abstracter niveau (subdoelen). Die subdoelen zijn op hun beurt afgeleid uit een overkoepelend strategisch doel (of hoofddoel).
Om beleidsindicatoren te benoemen is de volgende w-vraag gesteld: wanneer is de raad tevreden oftewel waar streven we naar? Er is geoefend met twee thema’s namelijk Fijn Leven als onderdeel van het ontwikkelperspectief en het thema Duurzaamheid. Voor deze 2 thema’s hebben we een doelenboom inclusief indicatoren uitgewerkt als illustratie van het werken met beleidsindicatoren. Deze illustratieve voorbeelden vindt u terug in programma 1 en programma 8. Als de raad ervoor kiest om deze werkwijze ook echt in te voeren, dan zal die bij de start van de nieuwe raadsperiode geborgd moeten worden. Dat betekent werken aan een programmabegroting die gedragen wordt door de strategische doelen, daaruit afgeleide subdoelen en een selectie van gewenste effecten (de indicatoren) en activiteiten die binnen een bepaalde periode gerealiseerd moeten worden. Ook de wijze van monitoring moet daar natuurlijk afgestemd zijn. De keuze voor het werken met indicatoren hoort aan het begin van de nieuwe raadsperiode plaats te vinden. Het is passend om gezamenlijk in een nieuwe raadsperiode indicatoren vast te stellen. We komen daar begin volgend jaar graag bij u op terug.
4
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
2. Algemene beschouwingen Uitgangspunten De gemeente Waadhoeke is financieel gezond en wil dat ook blijven. Door oplopende kosten en onzekerheden is de financiële positie in de toekomst onder druk gekomen. Belangrijk is welke uitgangspunten we hanteren bij het maken van keuzes die passen bij een verantwoord financieel beleid. De voorgestelde begroting is opgesteld in lijn met de uitgangspunten zoals eerder beschreven in de Kadernota 2022-2025. Onvoorzien structureel In de begroting 2022 nemen we een post onvoorzien structureel op van € 1 per inwoner. Structureel begrotingsevenwicht Zowel de eerste als de laatste jaarschijf zijn structureel in evenwicht. Algemene Reserve De algemene reserve heeft een minimum omvang gebaseerd op het risicoprofiel van de gemeente Waadhoeke, zijnde € 15 miljoen. Wanneer de algemene reserve onder het vastgestelde minimum komt, wordt de algemene reserve aangezuiverd tot dit drempelbedrag. De termijn waarop een te lage algemene reserve weer op peil gebracht moet worden, is vastgesteld op de planperiode in de meerjarenraming. Dekking incidentele lasten Vanuit de eventuele ruimte boven de norm (€ 15 miljoen) van de Algemene Reserve dekken we incidentele lasten. Inflatiecorrectie Onroerende Zaak Belasting (OZB) en heffingen Voor de OZB passen we jaarlijks inflatiecorrectie toe.
We hanteren hierbij het CBS percentage voor inflatie t-2, dat wil zeggen dat we in de begroting 2022 het inflatiepercentage van 2020 hanteren. Kostendekkendheid afval en riool De tarieven voor inwoners houden minimaal gelijke tred met de lastenontwikkeling voor afval en riool. Dotatie in verband met het vastgesteld vGRP Om het vGRP te kunnen dekken over de gehele looptijd wordt binnen de planperiode gestart met een ingroeimodel voor dotatie aan de voorziening waarbij het uitgangspunt is dat de extra lasten volledig worden omgeslagen over inwoners en bedrijven. Stappen naar volledige kostendekkendheid Het huidige uitgangspunt handhaven dat kostendekkendheid niet verder wordt doorgetrokken naar 2022 en 2023 en dit uitgangspunt pas te heroverwegen in de kadernota van volgend jaar. Ruimte onder het plafond BTW compensatiefonds Voor de ruimte onder het plafond van het BTW compensatiefonds houden we rekening met de laatst gerealiseerde ruimte. Deze nemen we niet maximaal op (2 punten uitkeringsfactor minder). Stelpost Jeugd Tussen RIJK, IPO en VNG is afgesproken dat gemeenten in hun meerjarenraming voor de jaarschijven 2023 tot en met 2025 rekening mogen houden met 75% van de bedragen uit de Hervormingsagenda
5
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Jeugd. Dit resultaat komt in de plaats van de stelpost waarbij met structureel 300 mln. rekening mocht worden gehouden. Herijking gemeentefonds De voorgestelde herijking leidt zonder meer tot herverdeeleffecten en daarmee tot gemeenten die voordeel en gemeenten die nadeel ondervinden. In afwachting van de nog lopende lobby en het uiteindelijke besluit van het nieuwe kabinet is het op dit moment voorbarig om te gaan anticiperen op de herverdelings-effecten. Daarom als p.m. opgenomen. Coronaeffecten In de begroting en meerjarenraming houden we geen rekening met de corona-crisis c.q. we ramen de financiële gevolgen van de corona-crisis budgettair neutraal. De financiële effecten van de coronacrisis zijn niet (goed) in te schatten/we gaan ervan uit dat het Rijk de financiële gevolgen van de corona-crisis (grotendeels) compenseert. We verwerken dan de eventuele werkelijke financiële gevolgen bij tussentijdse rapportages en op jaarrekeningbasis. Rekenrente op nieuwe investeringen De rekenrente voor nieuwe investeringen bijstellen conform de omslagrente (afgerond op hele procenten). De kapitaallasten van nieuwe investeringen met ingang van 2022 worden omgerekend naar het nieuwe rentepercentage. Toezicht provincie We blijven binnen de kaders voor repressief toezicht van de provincie en voldoen tevens aan de aanvullende voorwaarden t.a.v. inhoud, presentatie en tijdigheid.
Position Paper Fryslân West/Empatec De uitwerking van de Position Paper in de structurele meerjarenraming als pm post opnemen. In de bepaling van de norm van de Algemene Reserve is hier een bedrag voor opgenomen. Zie ook de paragraaf weerstandsvermogen.
Begroting in evenwicht De basis voor de begroting is de Kadernota 2022-2025, met daarin gepresenteerd de structurele begrotingsruimte. De analyse van de mutaties ten opzichte van de Kadernota is opgenomen in het hoofdstuk Financiële positie. De jaarschijf 2022 sluit met een positief saldo van afgerond € 46.000. De incidentele lasten in de begroting, die voortkomen uit besluitvorming vóór de Kadernota 2022-2025, zijn afgedekt met incidentele baten, conform de systematiek zoals die per 2019 is ingezet. De incidentele lasten die voortvloeien uit de Kadernota 2022-2025 (te honoreren incidentele wensen) kunnen niet afgedekt worden uit incidentele baten, omdat de ruimte binnen Algemene Reserve niet toereikend is. Deze incidentele wensen zijn uit de begrotingsruimte gedekt. In de begroting 2022 is een bezuinigingstaakstelling opgenomen van € 600.000. In het Plan van Aanpak Sluitende Begroting (als bijlage bij deze programmabegroting gevoegd) is de concrete invulling van de taakstelling opgenomen. Voor 2022 zijn voldoende concrete voorstellen ingediend, die in de eerste begrotingswijziging 2022 op de juiste taakvelden zullen worden verwerkt. Dat betekent dat 2022 structureel sluitend is. Bepalend voor het repressief toezicht van de provincie is de eerste jaarschijf. Hiervoor is aangetoond dat de begroting van 2022 structureel en reëel in evenwicht is.
De verwachting is dat Waadhoeke in 2022 onder repressief toezicht zal vallen.
6
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Het meerjarenperspectief sluit in 2024 met een positief saldo van € 288.000. In deze meerjarenraming is een oplopende reeks bezuinigingstaakstelling opgenomen naar € 1,8 miljoen in 2025. In het Plan van Aanpak Sluitende Begroting is hier inhoudelijk nadere duiding aan gegeven. Bedragen x € 1.000
Meerjarenraming 2022 - 2025
2022
2023
2024
2025
Geraamd resultaat voor bezuinigingstaakstelling
-554
-592
-1.300
-1.512
Bezuinigingstaakstelling
600
600
1.200
1.800
Geraamd resultaat na bezuinigingstaakstelling
46
8
-100
288
Het saldo en verloop van de Algemene Reserve is als volgt: Bedragen x € 1.000
Begroting
Stand per 31-12-2022 Algemene reserve
Meerjarenraming
2022
2023
2024
2025
14.629
14.379
14.379
14.379
Beleid Door de coronacrisis is er een nieuwe werkelijkheid ontstaan die veel invloed heeft op onze samenleving. Veel maatregelen om de effecten van corona te beperken zijn nationaal. Veel mogelijkheden om de nasleep te verzachten ook, of Europees. We spitsen onze rol als Waadhoeke dan ook toe op waar we als gemeente meerwaarde kunnen bieden. Dat zijn de beleidsvelden waar we het meeste impact kunnen hebben of die typisch gemeentelijk zijn en waar we het beste zelf onze weg in kunnen vinden. Fasen In de aanpak van de coronacrisis kunnen we in algemene zin drie fasen onderscheiden: 1. Bestrijden, bij uitstek een fase waarbij het Rijk aan zet is. Het noodpakket van het Rijk sluit hierbij aan. De gemeente leverde en levert in deze fase maatwerk en ondersteuning in lokale situaties. 2. Herpakken, in deze fase komt naar voren welke bedrijven en instellingen wel of niet meer levensvatbaar zijn en wat er nodig is om levensvatbare bedrijven verder te helpen. Naar verwachting zal hier een mix van hulp (gemeenten, rijk, provincies, EU) nodig zijn. 3. Opbouw, vooral de fase waar we als gemeente op willen focussen en waarin we willen investeren in opbouw en aanbrengen van nieuw verdienvermogen. Fase 1: Bestrijden Deze fase ligt achter ons. Zo langzamerhand gaat de samenleving steeds verder open en is er steeds meer mogelijk.
Er kan weer worden gesport, er vinden weer activiteiten in de dorpshuizen plaats en cultuurinstellingen zijn weer open. Wel is er sprake van een nieuwe werkelijkheid waar op een andere manier op moet worden ingespeeld. Fase 2: Herpakken In 2021 is gefocust op het herpakken. De prioriteit ligt bij de aanpassing aan een nieuwe situatie met nieuwe regels, en het faciliteren van onze inwoners en ondernemers. De 'nieuwe leefbaarheid' in de dorpen en het voortbestaan van organisaties staan voorop. Bij alle veranderingen en opgaven waar we voor staan kunnen we niet ‘meer van hetzelfde’ blijven doen. Vernieuwing van onze manier van 7
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
werken blijft nodig om zo goed mogelijke resultaten te behalen. We gaan actief - samen met creatieve denkers, het onderwijs, ondernemers en anderen - op zoek naar nieuwe oplossingen. We investeren in technologie om onze taken beter uit te kunnen voeren. We houden vast aan ‘nabij besturen’ en de verandering in onze houding en werkwijze die daarvoor nodig is: meer denken in mogelijkheden dan in beperkingen. Dit vertalen we ook in onze omgevingsvisie. We werken liever vanuit inspiratie en dialoog, en minder vanuit onwrikbare normen en regels. Het coronasteunpakket vanuit het Rijk ondersteund gemeenten bij het herpakken en opbouwen in deze nieuwe werkelijkheid. In 2022 worden deze middelen ingezet op plaatsen waar dit het hardste nodig is. Bij het herpakken staat centraal, dat Waadhoeke een sterke en sociale gemeente blijft. Inwoners moeten de kans hebben zich te ontplooien en mee te doen in de samenleving. Behoud van sociale voorzieningen is van belang. In 2022 werken we verder aan de sociale inclusie agenda. In het sociale domein intensiveren we onze inzet op transformatie. We ontwikkelen nieuwe vormen en werkwijzen om hulp en ondersteuning op maat te maken. Dat is nodig om het aanbod goed te laten aansluiten bij de mogelijkheden van de inwoner, maar ook om de kostenstijging in het sociaal domein te beperken. We gaan regelarme projecten uitvoeren om daarmee ervaring op te doen.
Op sommige terreinen werken we daarin samen met andere gemeenten. Behoud en als het even kan ook uitbreiding van werkgelegenheid is tevens een randvoorwaarde voor het welbevinden van onze inwoners. We zetten in op versterking van economische sectoren die veelbelovend zijn, zoals de zorgsector en toerisme & recreatie. We werken samen met de gemeente Harlingen om het economisch potentieel van onze regio te versterken. We zijn trots op de kwaliteit van wonen en leven die in onze gemeente te vinden is. Ondertussen veranderen we, en ook de wereld om ons heen staat niet stil. Op de korte termijn is de vraag naar meer woningen merkbaar. Naast de corona effect, waardoor een trek vanuit de Randstad naar het platte land is ontstaan hebben ook andere ontwikkelingen hier ook effect op. Denk hierbij aan de gevolgen/effecten van het langer thuis blijven wonen of de individualiseringstrend. We kijken concreet naar de vraag van nu én van de toekomst om niet een eenzijdig aanbod te creëren en een aanbod te creëren waar ook in de toekomst nog behoefte aan is. Per dorp leveren we maatwerk m.b.t. woningbouw. Fase 3: opbouwen Programma's als basis voor opbouwen Vast staat ook dat de crisis ons ook veel geleerd heeft. In onze dienstverlening hebben we processen efficiënter kunnen maken door de ervaren urgentie, maar ook door nieuwe ervaringen met andere vormen van communicatie zoals beeldbellen.
We realiseren ons overigens dat niet iedereen daarmee uit de voeten kan. Iedereen moet 'zaken' met de gemeente kunnen blijven doen op een manier die bij hem of haar past. We stelden eerder al twee programma's vast die de ontwikkeling van onze gemeente koers moeten geven: het Ontwikkelperspectief Waadhoeke 2018-2028 en het Programma Dienstverlening. Onze actuele ervaringen kunnen we benutten om deze programma's verder toe te spitsen. Beide programma's zorgen voor focus in onze ambities en helpen om met perspectief uit de crisis te komen.
Programma’s Dienstverlening en Ontwikkelperspectief Programma Dienstverlening Het doel van dit programma is om de gemeentelijke dienstverlening in- en extern te verbeteren. Onze dienstverleningsvisie 2016 is leidraad voor de verdere ontwikkeling en professionalisering van 8
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
de organisatie. Persoonlijk, dichtbij en online zijn de kernwoorden. Het programma is verdeeld in 7 ontwikkellijnen: klantreizen, stuurinformatie, e-overheid, programma digitaal werken, processen, HR en kanalen. Langs deze ontwikkellijnen voeren we projecten uit om de dienstverlening te verbeteren. Hierin werken we samen met o.a. Leeuwarden, Noardeast-Fryslân en andere organisaties. De hiervoor geschetste ontwikkelingen betekenen een overgang naar een andere manier van organiseren waarbij digitale technologieën een dominante rol hebben om onze dienstverlening in alle programma's te verbeteren, met als concreet doel een 8,5 voor de dienstverlening in 2025. Iedere Waadhoeker ontvangt de dienstverlening die hij of zij nodigt heeft, online waar het kan en offline waar het helpt. Binnen Waadhoeke ervaart de inwoner dat we net dat stapje extra doen in onze dienstverlening. Dat is wat we willen bereiken in 2025 zoals vastgesteld in onze visie op Dienstverlening 2016: persoonlijk, dichtbij en maximaal online. De ambitie voor de komende jaren is uitgewerkt in het Programmaplan Dienstverlening 2020. Daarin beschrijven we waar we aan gaan werken en hoe we willen werken om dit einddoel te bereiken. Naast het uitvoeringsprogramma actualiseren we jaarlijks ons spoorboek dienstverlening met onze koers op 2025.
Om meer te kunnen bereiken pakken we de (digitale) transformatie ook op in onze bestaande regionale samenwerking en benutten we de koers en ondersteuning vanuit BZK (nationale digitaliseringsstrategie) en de VNG (digitale agenda 2024). Hierdoor zijn we efficiënter en effectiever in de uitvoering. Daarnaast gaan en blijven we in gesprek met inwoners, ondernemers, het maatschappelijk netwerk en de organisatie. Voor de verdere jaren gaan we er vanuit dat er afspraken worden gemaakt over investeringen en batenmanagement in de dienstverlening. Programma Ontwikkelperspectief Het programma Ontwikkelperspectief is het strategisch en richtinggevend programma voor de unieke, onderscheidende ontwikkelopgaven van Waadhoeke. Het geeft Waadhoeke positie en vormt de strategische agenda voor externe samenwerking en belangenbehartiging. De vier ontwikkellijnen zijn beschreven in het Ontwikkelperspectief 2018-2028. De ambities en inspanningen zijn benoemd in hoofdstuk 3 (programma 1). De vier ontwikkellijnen in het programma Ontwikkelperspectief zijn dit jaar vertaald zijn naar concrete inspanningen: wat gaan we doen en met welk beoogd resultaat. Met dit programma willen we onze ambities en visie met meer slagkracht aanpakken, in nauwe samenwerking met inwoners en organisaties. Deze weg hebben we ingeslagen maar moeten we ook vasthouden.
Immers de ontwikkellijnen dragen bij aan de brede welvaart van Waadhoeke. In het licht van Corona zullen accentverschuivingen zijn, maar koers houden we graag vast. Er zijn juist nu strategische, structuurversterkende initiatieven nodig om te werken aan verbetering van werkgelegenheid, versterking van de toeristische en culturele infrastructuur, vitale en veerkrachtige dorpen en wijken en balans in de kernkwaliteiten van het landschap en een duurzame agrarische sector. Om daaraan bestendig te kunnen blijven werken zijn gedurende meerdere jaren substantiële middelen nodig. Hiervoor is in 2020 een fonds ingericht. Ook in 2022 putten we uit het fonds om snel en wendbaar in te spelen op kansen en mogelijkheden, zoals cofinanciering uit de provinciale, landelijke of Europese fondsen of uit samenwerking met strategische partners (multiplier-effect). Daarnaast zijn inspanningen nodig die randvoorwaardelijk zijn voor het succes van de vier ontwikkellijnen of nodig zijn om Waadhoeke in positie te brengen, waaronder: Inzet regionale monitor Brede Welvaart van het CBS, om kennis te creëren op de thema’s die relevant zijn voor de regionale ontwikkeling. Netwerken en belangenbehartiging op provinciaal, rijks- en Europees niveau op basis van de strategische ontwikkelagenda. Het ontwikkelen van een perspectief op de Waddenzeekust. 9
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Samenwerking in regionaal (of breder) verband op gemeenschappelijke thema’s samengewerkt. Uitwerking van gezamenlijke opgaven in regioverband en het Fries Programma Waddenkust, zijn voorbeelden waarbij overheden met stakeholders samenwerken. Vanuit deze regiosamenwerking liggen er ook kansen voor financiering vanuit het Rijk of Europa.
10
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
3 Programmabegroting Programma 1 Bestuur en Ondersteuning Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is er voor zorgen dat het bestuur haar taken zo goed mogelijk kan uitoefenen. Daarbij gaat het niet alleen om de wettelijke taken, maar ook om samenwerking met mede-overheden, kwaliteit van gemeentelijke dienstverlening en om het uitoefenen van een informatieve en interactieve bestuursstijl. Het college van B&W is belast met de beleidsvoorbereiding en -uitvoering. Vanuit deze verantwoordelijkheid ontwikkelt zij samen met de gemeenteraad nieuw beleid. Dat gebeurt op een (pro)actieve manier: college (en raad) zoeken samenwerking met inwoners en andere belanghebbenden om tot gedragen resultaten te komen. We betrekken onze inwoners, ondernemers en organisaties tijdig bij het maken van keuzes in ons beleid. Zo ontstaat een breed draagvlak, maar ook ruimte voor creatieve ideeën, die aansluiten bij wat er nodig is of waar behoefte aan is. Feiten en analyse zijn daarbij van belang, zodat er niet iets wordt ontwikkeld wat onhaalbaar of onwenselijk is. ‘Nabij besturen’ betekent voor onze dienstverlening: persoonlijk, dichtbij en online. Onze dienstverleningsvisie 2018-2025 is de leidraad voor de verdere ontwikkeling en professionalisering van de organisatie.
Vanuit de plicht tot actieve informatievoorziening zorgt het college voor terugkoppeling van resultaten van beleid zodat de raad kan toetsen of doelen gehaald worden. Naast deze meer bestuurlijke taken is het college van B&W verantwoordelijk voor wettelijke (dienstverlenende) taken op het gebied van onder meer burgerzaken, verkiezingen en de Wet Openbaarheid van Bestuur. Bestaand beleid Bestuurlijke kaders: Coalitieakkoord 2018-2022; Harmonisatiebeleid; Ontwikkelperspectief Waadhoeke 2018-2028; Visie op Dienstverlening tot 2025; Visie op Nabij Besturen. Ontwikkelingen Programma Ontwikkelperspectief Dit Ontwikkelperspectief schetst een toekomstbeeld met ontwikkellijnen die gaandeweg steeds concreter zullen worden ingevuld. De concretisering en uitvoering ervan zal niet van de een op andere dag gerealiseerd zijn, maar is een proces dat het gemeentebestuur samen met onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke partners zal vormgeven gedurende een aantal jaren.
11
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Nabij besturen - Wat willen we bereiken?
Nabij besturen - Wat gaan we daar voor doen?
We stimuleren dorpen en wijken om een eigen toekomstvisie te maken. We bespreken initiatieven op de intaketafel voor een integrale benadering, zodat inwoners en ondernemers 1 contactpersoon in de organisatie krijgen. We zetten in op het dorpen-, en wijkenfonds. We evalueren in 2022 de subsidieregeling dorpen en wijken en komen op basis daarvan met een voorstel voor een dorpen en wijkenregeling 2.0.
We doen mee met de Friese Projectenmachine, geïnitieerd door de provincie; We ontwikkelen een propositie in regioverband, ook wel regiodeal genoemd; We netwerken en behartigen onze belangen op provinciaal, rijks-, en Europees niveau o.b.v. de ontwikkelagenda.
12
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Programma Ontwikkelperspectief - Wat willen we bereiken?
Programma Ontwikkelperspectief - Wat gaan we daar voor doen?
We faciliteren innovatie. We zetten in op behouden en aantrekken van talent. We versterken het vestigingsklimaat. We werken slimmer samen.
We doen een aanvraag voor Planetarium Wereld Erfgoed. We realiseren het project Op paad Lâns it Waad. We werken samen met Academie van Franeker. We nemen deel aan Sense of Place. We nemen deel aan Arcadia 2022 als onderdeel LF2028.
We zetten in op Dorpsontwikkelingsmaatschappijen (DOM). We nemen deel aan de Erfgoeddeal van het Rijk. We lobbyen voor middelen voor transitie van bestaande woningvoorraad. We zetten in op de ontwikkeling van de bloeizone. 13
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
We nemen deel aan Greidhoeke plus, waarin een aanpak voor integraal gebiedsproces wordt opgepakt. We werken de Landschapsanalyse verder uit. We jagen innovatiekansen na. We ontwikkelen een visie op een duurzaam landschap.
Programma Dienstverlening - Wat willen we bereiken?
Programma Dienstverlening - Wat gaan we daar voor doen?
We zetten verdere stappen in onze verbetering van dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers, waarbij we zoveel mogelijkheid handelen vanuit hun wensen. We focussen ons in onze personele opleidings- en ontwikkelplannen op nabij besturen, onze visie op dienstverlening en het Ontwikkelperspectief Waadhoeke.
We bouwen onze online dienstverlening via de website verder uit en werken aan een digitaliseringsagenda. We meten de klanttevredenheid van bezoekers aan website en gemeentehuis en vergelijken de resultaten met collega-gemeenten via benchmarking.
14
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
We communiceren in een begrijpelijke taal en krijgen daarbij hulp van o.a. onze taalambassadeurs. We versterken het datagedreven werken in samenwerking met onze regionale partners.
Wat mag het kosten? Realisatie
Begroting
Begroting
Lasten
2020 -4.409
2021 -4.329
2022 -3.603
2023 -3.198
2024 -2.553
2025 -1.953
Baten
551
599
599
599
599
599
-3.859
-3.730
-3.004
-2.599
-1.954
-1.354
699
395
100
0
0
0
-3.160
-3.335
-2.904
-2.599
-1.954
-1.354
Bedragen x € 1.000
Saldo voor bestemming Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming
Meerjarenraming
In bovenstaande cijfers is in de kolom Begroting 2022 de taakstelling van € 600.000 opgenomen. Met de eerste begrotingswijziging 2022, die gelijktijdig met de programmabegroting 2022 aan de raad is aangeboden, wordt deze taakstelling geconcretiseerd en naar de juiste taakvelden overgeheveld. In de jaren 2023 t/m 2025 zijn de overige taakstellende bedragen verwerkt, respectievelijk € 600.000, € 1,2 miljoen, € 1,8 miljoen. NB. de taakstellingen zijn zichtbaar als voordelen, in voorgaande tabel dus als lagere lasten. In bovenstaande cijfers zijn de volgende wensen uit Kadernota 2022-2025 opgenomen (bedragen x € 1): Programma 1 Incidentele wensen
Begroting 2022
Budget Ontwikkellijnen
-231.140
Friese Projectenmachine
-18.860
Wet Elektronische Publicaties (Behoeftemanagement)
-100.000
Totaal
-350.000
Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 0.1 0.2
Bestuur Burgerzaken
Beleidsindicatoren N.v.t.
15
Meerjarenraming 2023 2024 2025
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Programma 2 Veiligheid Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is er aan bij te dragen dat elke inwoner zich veilig voelt in zijn of haar leefomgeving. De gemeente heeft, als eerste overheid, een grote verantwoordelijkheid voor de veiligheid van haar inwoners. Dit programma omvat crisisbeheersing, brandweer, en openbare orde en veiligheid. Veiligheid is een breed begrip. Veiligheid gaat over de aanpak van woninginbraken, overlast van rumoer op straat maar ook over brandveiligheid en veilig verloop van evenementen. Veiligheid is kwetsbaar omdat één woninginbraak het veiligheidsgevoel van de bewoners van een hele straat kan beïnvloeden. Het begrip veiligheid is onder te verdelen in sociale en fysieke veiligheid. Sociale veiligheid heeft betrekking op criminaliteit, op ernstige vormen van overlast en op subjectieve gevoelens van onveiligheid. Fysieke veiligheid heeft betrekking op brandveiligheid, externe veiligheid (zoals risico’s voor de omgeving bij bedrijven die omgaan met gevaarlijke stoffen) en beheersing van rampen en crises. Voor alle veiligheidsitems geldt dat vraagstukken in samenhang worden opgepakt, De gemeente heeft daarbij vaak de regie en werkt intensief samen met veiligheidspartners, zoals de politie, het Openbaar Ministerie en de Veiligheidsregio Fryslân (VRF).
Maar ook het jongerenwerk en het gebiedsteam Waadhoeke zijn vaste sparringpartners, bijvoorbeeld als het gaat om overlastgevende inwoners. Bij zeer extreme casuïstiek wordt de gemeentelijke regie overgedragen aan het Veiligheidshuis Fryslân (VHF). De dagelijkse brandweerzorg is ondergebracht bij de VRF. Brandveiligheid maakt daar deel van uit. De VRF geeft advies bij vergunningverlening, brandpreventie en brandveilig leven. Bestaand beleid Bestuurlijke kaders: Coalitieakkoord 2018-2022; Ontwikkelperspectief Waadhoeke 2018-2028; Algemene plaatselijke verordening Waadhoeke (APV); Integraal Veiligheidsplan 2019-2022; Regionaal Beleidsplan VRF; Crisisplan VRF; Jaarwerkplan politie; Beleidsregels 13b Opiumwet gemeente Waadhoeke; Beleidsregels wet BIBOB gemeente Waadhoeke 2019; VTH Beleid 2019-2022; Drank en Horecaverordening 2019; Evenementenbeleid 2019-2023; Regionaal risicoprofiel; Incident risicoprofiel; RIEC-convenant; Hennep-convenant; Convenant ter voorkoming van radicalisering en extremisme.
16
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Ontwikkelingen Covid-19 Het Corona virus heeft in 2020 en 2021 zeer veel impact gehad op het leven van de inwoners en de bedrijfsvoering van ondernemers. De gemeente heeft verschillende rollen. Naast dat zij maatregelen neemt om de economische impact van Corona te verkleinen is zij vanuit veiligheid regievoerder bij crisissituaties. Ook is de gemeente dé vraagbaak. Zij heeft vele vragen van inwoners en ondernemers beantwoord over wat kan en mag binnen de steeds aangepaste regelgeving. Daarnaast is de gemeente ook toezichthouder op naleving van de door de landelijke overheid uitgerolde maatregelen. Integraal samenwerken aan veiligheid Integrale veiligheid betekent samen werken aan de verbetering van de lokale veiligheid met een samenhangend pakket van activiteiten of maatregelen. Hierbij werken private partijen (inwoners, ondernemers, woningbouwcorporaties, verenigingen, etc.) en publieke partijen (gemeente, politie, brandweer, hulpverleningsinstanties, scholen, etc.) samen aan het verbeteren van de veiligheid. Het hebben van nauwe samenwerkingsverbanden en het kunnen uitwisselen van de noodzakelijke informatie is geen vast gegeven, maar iets waar voortdurend aan gewerkt moet worden. Integraal veiligheidsplan 2019-2022 De gemeente is regisseur op het gebied van integrale veiligheid. Dat betekent dat de gemeente stuurt, intervenieert en de randvoorwaarden in stand houdt.
Op deze wijze kunnen de diverse betrokken partijen op het terrein van veiligheid op een effectieve manier blijven samenwerken en met elkaar een aanvaardbaar niveau van veiligheid en leefbaarheid weten te bereiken. In het integraal veiligheidsplan (IVP) zijn doelstellingen, keuzes en prioriteiten, maar ook 'werkafspraken' tussen college, burgemeester en raad over kaderstelling, terugkoppeling en verantwoording opgenomen. In 2022 wordt, na de raadsverkiezingen, aanvang gemaakt voor een veiligheidsplan voor de volgende 4 jaar. Opiumwet De gemeente Waadhoeke heeft in 2020 nieuw beleid opgesteld voor het toepassen van artikel 13b van de Opiumwet. Op grond van dit artikel heeft de burgemeester de bevoegdheid om een locatie te sluiten waar een handelshoeveelheid drugs is aangetroffen of waar voorbereidingshandelingen voor de drugshandel zijn aangetroffen. Het sluiten van de locatie is een maatregel om -onder andere- de openbare orde te herstellen en verdere aantasting van het woon- en leefklimaat te voorkomen. Het instrument wordt door de burgemeester veel toegepast, het aantal sluitingen is toegenomen en ook het aantal juridische trajecten is toegenomen. Er worden voorlopige voorzieningen aangevraagd om de sluiting af te wenden. Gebeurde dit voorheen zelden, nu is het bij vrijwel iedere sluiting standaard.
Er is in 2021 een onderzoek uitgevoerd naar de toepassing van bevoegdheden van de Opiumwet binnen de gemeente Waadhoeke in relatie tot de laatste ontwikkelingen en de huidige rechtspraak. Helaas is de ‘huidige’ rechtspraak momenteel volop in ontwikkeling, waardoor er geen sluitende conclusies konden worden getrokken. Ondermijning Gemeenten hebben steeds meer een sleutelrol voor de aanpak van georganiseerde criminaliteit of ondermijning. Zowel gemeente als politie en Belastingdienst beschikken over informatie die kan leiden tot het traceren van ondermijnende praktijken zoals drugshandel, fraude of witwaspraktijken. Hiervoor werken overheidspartijen samen in het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC). In 2020 heeft het RIEC het zogenaamde 'Integraal Ondermijningsbeeld Noord West Fryslân' opgeleverd. Dit is de basis voor de start van de aanpak van ondermijning in de gemeente Waadhoeke in 2021.
17
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Cyber(crime) Zowel binnen de gemeentelijke organisatie als binnen het grondgebied van de gemeente Waadhoeke is het thema cyber(crime) steeds actueler en krijgt de gemeente steeds meer met dit thema te maken. De gemeentelijke organisatie en -systemen worden o.l.v. de CISO (Chief Information Security Officer) beveiligd en weerbaarder gemaakt. Daarnaast neemt de gemeente binnen het thema cyberveiligheid een rol in bewustwording van gevaren van digitale criminaliteit en aandacht voor preventie voor zowel MKB, burgers als scholieren. Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg De Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) is per 1 januari 2020 in werking getreden. De wet regelt dat mensen passende zorg ontvangen wanneer verplichte zorg in de GGZ noodzakelijk is. Op grond van de Wvggz is het mogelijk om op grond van signalen van familie en naasten verplichte zorg aan te vragen voor mensen met psychiatrische problematiek. Gemeenten krijgen zowel in de voorbereiding van de zorgmachtiging (ZM) als bij het nemen van een crisismaatregel (CM) een belangrijke rol, zoals een onderzoeksfunctie en een hoorplicht. In Fryslân is ervoor gekozen om dit onderdeel grotendeels bij de GGD onder te brengen. Toezichthouders openbare ruimte Vanaf 1 september 2020 zijn er twee toezichthouders openbare ruimte met BOA bevoegdheid in dienst getreden bij de gemeente.
Zij handelen meldingen en overtredingen af die met betrekking hebben tot leefbaarheid / APV. Het gaat hier niet alleen om de klein leed meldingen, ze houden zich ook bezig met evenementen toezicht en kunnen rol hebben bij toezicht op jeugdoverlast. In 2021 is een deel van de beschikbare tijd ingezet voor toezicht op de Corona maatregelen. In najaar 2021 start een pilot met de toezichthouders parkeren binnenstad. Deze toezichthouders zijn ook BOA bevoegd en kunnen naast toezicht op parkeren mogelijk ook andere meldingen in het werkgebied oppakken hoewel parkeertoezicht de primaire taak blijft. Jaarwisseling In 2020 gold er vanwege Corona een vuurwerkverbod en mocht er alleen met carbid worden geschoten wanneer dit in een zeer beperkt gezelschap plaatsvond. Een algeheel vuurwerkverbod is nog niet afgekondigd en het schieten met carbid is een ook een vaste waarde, circa 25 groepen melden zich jaarlijks bij de gemeente om te mogen schieten met carbid. De gemeente zet blijvend in op de controle van de groepen waarbij contact leggen met de groep en check op veiligheidsregels de belangrijkste issues zijn.
18
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daar voor doen?
We sturen besmettingsbrieven bij inbraken. We voeren de Veiligheidsmonitor uit. We doen horeca-controles en passen het sanctiebeleid toe. We maken een integrale aanpak op jeugdoverlast. We nemen jaarlijks deel aan een crisisoefening. We stellen ondermijningsbeelden op en rollen een vervolgaanpak uit. We actualiseren het integraal veiligheidsplan.
Wat mag het kosten? Realisatie
Begroting
Begroting
Lasten
2020 -3.443
2021 -4.072
2022 -3.975
2023 -3.993
2024 -4.021
2025 -4.051
Baten
12
28
28
28
28
28
-3.431
-4.044
-3.947
-3.965
-3.993
-4.023
-51
70
0
0
0
0
-3.482
-3.974
-3.947
-3.965
-3.993
-4.023
Bedragen x € 1.000
Saldo voor bestemming Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming
Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 1.1 1.2
Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid
19
Meerjarenraming
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Beleidsindicatoren Programma 2 Openbare Orde en Veiligheid Indicator
Eenheid
Waad Neder hoeke land
Bron
Perio- Beschrijving de
Verwijzingen Halt
Aantal per 10.000 inwoners van 12-18 jaar
5
11
Stichting Halt
2020 Het aantal verwijzingen Halt per 10.000 inwoners van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf.
Winkeldiefstallen
Aantal per 1.000 inwoners Aantal per 1.000 inwoners
x
x
CBS - Diefstallen
2020 Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.
3
4,6
CBS - Criminaliteit 2020 Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).
x
x
CBS - Diefstallen
Geweldsmisdrijven
Diefstallen uit woning Aantal per 1.000 inwoners
Programma 2 Openbare Orde en Veiligheid Vernieling Aantal per 5,5 6,2 1.000 inwoners
2018 Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners.
CBS - Criminaliteit 2020 Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag.
Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 09-09-2021)
20
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Programma 3 Verkeer, Vervoer en Waterstaat Hoofdkenmerken In dit programma zijn de twee belangrijkste taken: het waarborgen van de bereikbaarheid van de stad en de kernen in onze gemeente en het verbeteren van de verkeersveiligheid. De bereikbaarheid van de stad en de kernen betreft niet alleen de bereikbaarheid over de weg (auto, fiets etc.), maar ook de bereikbaarheid over waterwegen en per openbaar vervoer (spoor en bus). Dit programma omvat de wegen, waterwegen, spoorwegen, fietspaden, openbaar vervoer en het parkeerbeleid. Het regulier onderhoudsplan is terug te vinden in de paragraaf ‘onderhoud kapitaalgoederen’. Bestaand beleid Bestuurlijke kaders: Coalitieakkoord 2018-2022; Ontwikkelperspectief Waadhoeke 2018-2028; Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030; Nationale Agenda Laadinfrastructuur; Provinciaal Uitvoeringsprogramma Verkeer en Vervoer 2021; Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte Tracébesluit Haak om Leeuwarden; Gebiedsinrichtingsplannen Ritsumasyl, Deinum en Marsum; Mobiliteitsvisie Waadhoeke; Beheerplan wegen 2019-2022. Ontwikkelingen Omgevingswet De Omgevingswet gaat over het gebruik van de fysieke leefomgeving en over activiteiten die gevolgen daarvoor kunnen hebben.
Zo kan verkeersveiligheid in bepaalde gebieden tot extra voorzieningen leiden, bereikbaarheid tot parkeernormen en duurzaamheid en milieu tot maatregelen gericht op beperking van geluid en emissiewaarden. De in 2021 vastgestelde Mobiliteitsvisie kan op termijn zonder grote aanpassingen als onderlegger worden gebruikt voor de Omgevingsvisie. Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) Het Rijk, de provincies, de gemeenten en de vervoerregio's hebben samen met de maatschappelijke partijen een nieuwe aanpak beschreven om de verkeersveiligheid structureel te verbeteren (SPV 2030). Door samen te werken en ieder vanuit de eigen verantwoordelijkheid een bijdrage te leveren kan de veiligheid in het verkeer worden verbeterd. Subsidieregelingen Gezien de landelijke aandacht voor de verkeersveiligheid en ontwikkelingen binnen dit terrein zijn er meerdere subsidiemogelijkheden. In de Mobiliteitsvisie en in deze begroting is daar rekening mee gehouden door er van uit te gaan dat voor een deel van de maatregelen ook cofinanciering beschikbaar is. Voorwaarde is wel dat, om voor subsidie in aanmerking te komen, je ook zelf budget beschikbaar moet hebben. Elektrisch rijden Het aandeel elektrische auto's groeit gestaag en worden meer betaalbaar voor huishoudens. Daarmee zal ook de vraag naar de benodigde laadvoorzieningen toenemen. Een enorme opgave.
Via de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL) werken overheden aan het waarmaken van deze opgave.
21
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Fietsverkeer Door de aanhoudende groei van het fietsgebruik en met name van de e-bike zullen fietsvoorzieningen moeten worden uitgebreid en geoptimaliseerd. In het kader van fietsveiligheid is het van belang dat bestaande paden een kwaliteitsimpuls krijgen. Daarbij gaat het onder meer om passende breedte, veilige wegkruisingen en oversteken en rijcomfort. De thema's fietsverkeer en veiligheid hebben een prominente plek in de gemeentelijke Mobiliteitsvisie. Fietsveiligheid Het aantal verkeersslachtoffers stijgt, vooral onder ouderen. Van de fietsongevallen is maar liefst 45% ouder dan 60 jaar. Veel ouderen durven na een ongeval niet meer te fietsen. Dat heeft impact op de gezondheid, zelfredzaamheid en sociale betrokkenheid in de maatschappij. Waadhoeke was de 2e Friese gemeente waar het project Doortrappen wordt uitgerold. Doel van dit project is iedereen zo lang mogelijk veilig laten fietsen, zowel jong als oud. Bewustwording van het aspect fietsveiligheid staat daarbij centraal.
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daar voor doen?
We maken een eenduidige ordening en inrichting van wegen. We zorgen dat er veilig binnen/ buiten de bebouwde kom gefietst kan worden. We geven educatie, doen aan gedragsbeïnvloeding en handhaven.
22
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
We optimaliseren de bewegwijzering. We maken aantrekkelijkere fietsverbindingen/-netwerk. We gaan in overleg met provincie over het behoud van de kwaliteit. We werken samen met de provincie aan de voorbereidingen voor de verbredingen van de bocht in het Van Harinxmakanaal.
We starten voorlichting-, en gedragscampagnes.
We plaatsen laadpalen. We starten voorlichting-, en gedragscampagnes.
Wat mag het kosten? Realisatie
Begroting
Begroting
Lasten
2020 -8.543
2021 -10.420
2022 -9.785
2023 -9.109
2024 -9.109
2025 -9.109
Baten
610
450
135
135
135
135
-7.933
-9.970
-9.650
-8.974
-8.974
-8.974
146
1.200
0
0
0
0
-7.787
-8.770
-9.650
-8.974
-8.974
-8.974
Bedragen x € 1.000
Saldo voor bestemming Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming
Meerjarenraming
In bovenstaande cijfers zijn de volgende wensen uit Kadernota 2022-2025 opgenomen (bedragen x € 1): Programma 3 Structurele wensen
Begroting 2022
Verruiming werkbudget verkeersmaatregelen Mobiliteitsvisie- veilige schoolomgeving Totaal
-65.000 -25.000 -90.000
Programma 3 Incidentele wensen
Begroting 2022
Mobiliteitsvisie maatregelen
-750.000
Totaal
-750.000
23
Meerjarenraming 2023 2024 2025 -65.000 -25.000 -90.000
-65.000 -25.000 -90.000
-65.000 -25.000 -90.000
Meerjarenraming 2023 2024 2025
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 2.1 2.2 2.3 2.4
Verkeer en vervoer Parkeren Recreatieve havens Economische havens en waterwegen
Beleidsindicatoren N.v.t.
24
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Programma 4 Economie Hoofdkenmerken Dit programma beschrijft onze ambities op het gebied van economie. Het omvat alle activiteiten die bijdragen aan een krachtige en toekomstbestendige economische structuur. De activiteiten van het programma zijn gericht op het aantrekken/behouden van bedrijven en toeristen. Dit bevordert de werkgelegenheid en daarmee het woon- en leefklimaat van Waadhoeke. Provinciaal beleid en rijksbeleid hebben invloed op onze lokale economische mogelijkheden en omstandigheden. Bestaand beleid Bestuurlijke kaders: Coalitieakkoord 2018-2022; Ontwikkelperspectief Waadhoeke 2018-2028; Verordening Romte e.a. provinciaal beleid; Binnenstadvisie Franeker; Investeringsvisie Binnenstadmanagement Franeker; Convenant Bedrijventerreinen Noordwest Fryslân; Nota Recreatie en Toerisme ‘Beleef Waadhoeke’; Sociaal Economisch Actieprogramma NWF. Ontwikkelingen Algemeen De Nederlandse economie kromp in 2020 met 3,7 procent. De krimp was kleiner dan in de ons omringende landen (België, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk) en ook kleiner dan gemiddeld in de Europese Unie. Verder is de achteruitgang in 2020 gelijk aan die in 2009. Anders dan toen, lag de oorzaak in 2020 buiten de economie en is de krimp vooral te wijten aan corona en de maatregelen tegen de verspreiding hiervan.
De krimp in 2020 is voor drie kwart terug te voeren op de teruggelopen bestedingen van consumenten. Met een uitgebreid steunbeleid wilde de overheid zoveel mogelijk mensen aan het werk houden en voorkomen dat er op grote schaal bedrijven zouden omvallen. Desondanks is in 2020 het aantal werklozen voor het eerst sinds 2015 toegenomen. Het werkloosheidspercentage in Nederland liep op van 3,4 procent in 2019 naar 3,8 procent in 2020. De effecten van de conjunctuur, volgen voor de provincie Fryslân altijd later. De Friese economie kromp in 2020 met 3 procent. Tussen april 2019 en april 2020 is in Fryslân de werkgelegenheid na vier jaren van toenemende werkgelegenheid met 0,9% afgenomen. De werkgelegenheid van Waadhoeke nam met 0,5% af. Grootste opgave voor de komende jaren is de vervangingsvraag van personeel. Door demografische ontwikkelingen zijn er over 8-10 jaar 4.000 fulltime banen die vervuld moeten worden. Leren en werken in je eigen regio In bepaalde sectoren is het voor bedrijven lastig om aan goed personeel te komen. De gemeente kan kansen benutten door (meer) met bedrijfsleven en onderwijsinstellingen samen te werken aan het optimaliseren van de aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Dit is een belangrijke pijler in het Sociaal Economisch Actieprogramma.
Doel is het behoud van jongeren in de regio met passend werk en het borgen van continuïteit van bedrijven.
25
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Retailsector De detailhandel heeft het nog steeds zwaar. Door toenemende internethandel, demografische ontwikkelingen (ontgroening en vergrijzing) en schaalvergroting van winkels moeten winkeliers alle zeilen bijzetten. Leegstand in winkelgebieden ligt op de loer. Voor een aantal sectoren is de verwachting dat Corona deze trend heeft versterkt. Bedrijventerreinen Handel, industrie, dienstverlening en overige bedrijvigheid zijn voornamelijk geconcentreerd in en rond Franeker en de grotere kernen St.-Annaparochie, Berltsum, Dronryp, Menaam en Winsum. In met name Franeker (Kie) en Dronryp (Dronryp-West) liggen vrije kavels voor het vestigen van nieuwe bedrijven. Land- en tuinbouw Het platteland wordt gedomineerd door de landbouwsector en (glas)tuinbouw. Het zijn belangrijke economische pijlers van de gemeente. De glastuinbouw is in Waadhoeke bij Sexbierum, Bitgum en Berltsum sterk vertegenwoordigd. Een voor de werkgelegenheid belangrijke sector die goed gefaciliteerd moet worden. Toerisme Toerisme groeit. De verwachting is dat vergeleken met 2017 het aantal buitenlandse toeristen dat Nederland aandoet in 2030 minimaal met zo’n 50% stijgt van 18 miljoen in 2017naar 29 miljoen in 2030. Los van deze lange termijn ontwikkeling zien we a.g.v. Corona dat in 2020 en 2021 juist het binnenlands toerisme een enorme groei heeft doorgemaakt.
Door concreet aan de slag te gaan met de drie actielijnen uit het uitvoeringsprogramma uit de nota Toerisme, onderscheiden we ons positief als recreatief-toeristische regio. Met als gevolg meer bezoekers, bestedingen en werkgelegenheid. Tevens kunnen we hierdoor slim groeien. Hierbij fungeren UNESCO Werelderfgoed Waddenzee, het Planetarium, Franeker als recreatieftoeristische bestemming en het landschap als uithangbord. Duurzaamheid Het klimaat verandert door de uitstoot van broeikasgassen. De energievoorraad van olie en gas raakt op. Bedrijven zullen daarop moeten anticiperen en de gemeente wil hierin faciliteren. Naast een brede duurzame bedrijfsvoering zie je de afgelopen periode dat vooral opwek van energie en de beperkte net capaciteit aandacht vraagt.
26
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daar voor doen?
We zetten in op het verbeteren van innovatie en ondernemerschap. We zetten in op het verbeteren van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. We zetten in op het versterken van het woon-, en vestigingsklimaat. We werken slimmer samen.
We zetten in op het verbeteren van zichtbaarheid en samenwerking. We versterken Franeker als toeristische trekker. We versterken het landschap als toeristische trekker.
27
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
We gaan actief op zoek naar invulling van leegstaande panden. We investeren in de openbare ruimte. We zetten in op kwantitatief en kwalitatief meer aanbod van activiteiten en evenementen en meer bekendheid door inzet van diverse promotiekanalen.
We verbeteren de relatie ondernemer – gemeente. We verbeteren dienstverlening naar ondernemers. We verbeteren de communicatie richting ondernemers. We verbeteren het faciliteren van ondernemers.
Wat mag het kosten? Realisatie
Begroting
Begroting
Lasten
2020 -1.496
2021 -12.609
2022 -2.234
2023 -2.234
2024 -2.234
2025 -2.234
Baten
1.069
11.352
1.353
1.353
1.353
1.353
Saldo voor bestemming
-427
-1.257
-881
-881
-881
-881
Dotatie/beschikking reserves
-213
492
0
0
0
0
Saldo na bestemming
-640
-765
-881
-881
-881
-881
Bedragen x € 1.000
Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 3.2 3.3 3.4
Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie
28
Meerjarenraming
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Beleidsindicatoren Programma 4 Economie Indicator
Functiemenging
Eenheid
%
Waad Neder hoeke land 43,2
53,2
Bron
Perio- Beschrijving de
CBS BAG / LISA bewerking ABF Research
2020 De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken).
Vestigingen (van bedrijven)
Per 1.000 148,6 158,4 inw.15-65jr
LISA
2020 Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.
Banen
Aantal per 561,1 795,9 1.000 inwoners
LISA
2020 Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 65 jaar.
Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 09-09-2021)
29
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
Programma 5 Onderwijs Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is een bijdrage te leveren aan kwalitatief goed onderwijs. Dit moet een kansrijke ontwikkeling bieden aan alle in de gemeente woonachtige kinderen en jongeren, en soms ook aan volwassenen. De gemeente heeft de regiefunctie in het lokaal onderwijsbeleid. Dit betekent dat we ons richten op de huisvesting van scholen en op kinderen met (onderwijs-)achterstanden. Daarnaast zorgt de gemeente voor de gymnastiekaccommodaties en het vervoer daar naartoe, voor het leerlingenvervoer speciaal onderwijs en voor het bestrijden van schooluitval. In regionaal verband biedt de gemeente basiseducatie, beroepsonderwijs en het NT2 onderwijs (Nederlands als tweede taal) aan statushouders. Waadhoeke hecht aan goed en bereikbaar onderwijs. Het primair onderwijs moet evenwichtig gespreid zijn over de gemeente. Als dat voor instandhouding nodig is, stimuleren we totstandkoming van samenwerkingsscholen door bekostiging van (vervangende) nieuwbouw of uitbreiding van scholen. Samen met onderwijsbesturen heeft Waadhoeke een toekomstvisie op goed bereikbaar onderwijs gemaakt. Demografische ontwikkelingen -o.a. leidend tot daling van leerlingenaantallenhebben in deze visie een prominente plek. Vanuit onze gemeentelijke regiefunctie bevorderen we verbinding tussen het onderwijsveld en het sociale domein. We richten ons o.a.
op het voorkomen schoolverzuim, aanpak van onderwijsachterstanden en samenwerking met ons Gebiedsteam. Eveneens bevorderen we de verbinding tussen het voortgezet onderwijs en de regionale arbeidsmarkt: het programma 'leren en werken in je eigen regio'. Verder zet Waadhoeke in op terugdringen van laaggeletterdheid. Het Friesland College verzorgt in opdracht van de gemeente opleidingen op het gebied van alfabetisering, Nederlands als 2e taal en training van de vrijwilligers en taalcoördinatoren van de zgn. DigiTaalHuizen. Volwassenen kunnen daar o.a. terecht om te leren beter te lezen, schrijven en rekenen. We hebben twee DigiTaalhuizen in onze gemeente: in Franeker en in St.-Annaparochie. Dit programma omvat basisonderwijs, voorgezet onderwijs, gymnastiekonderwijs, onderwijshuisvestingsvoorzieningen, onderwijsbegeleiding, leerlingenvervoer, onderwijsachterstandenbeleid en onderwijs aan volwassenen. Bestaand beleid Bestuurlijke kaders: Coalitieakkoord 2018-2022; Ontwikkelperspectief Waadhoeke 2018-2028; Verordening Leerlingenvervoer Waadhoeke 2018; Onderwijsvisie; Beleid aanvullende onderwijsvoorzieningen 2019-2022; Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022. Ontwikkelingen Onderwijshuisvesting (nieuw) Een Integraal Huisvestingsprogramma (IHP) legt de basis voor onze investeringen in nieuw- of verbouw van schoolgebouwen.
In 2020 is, in nauwe samenwerking met de schoolbesturen, het IHP voor Waadhoeke vastgesteld door de gemeenteraad. In het IHP is vastgelegd dat de AMS en De Kabas de hoogste prioriteit krijgen. Voor de realisatie van deze projecten wordt uitgegaan van een
30
Gemeente Waadhoeke
Programmabegroting 2022
alternatieve wijze van financieren. Samen met alle schoolbesturen is uitvoerig onderzocht welke vorm van alternatieve financiering het best passend voor de projecten in de gemeente Waadhoeke. Hierbij is de keuze gevallen op de Stichting Maatschappelijk Vastgoed. Voor de Projecten AMS en De Kabas wordt gestart met het opstellen van een ontwikkelingsplan met normkostenraming en stichtingskostenraming. Dit onderdeel van het traject wordt afgesloten met een voorbereidingsbesluit en zal in het eerste kwartaal van 2022 gereed zijn. Daarna wordt gestart met de programmafase (bijvoorbeeld inhoudelijk en technisch programma van eisen). Streven is om dit in het 4e kwartaal van 2022 te hebben afgerond. NPO middelen In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) is geld beschikbaar gekomen om de achterstanden in het onderwijs als gevolg van corona aan te pakken. De komende tweeënhalf jaar trekt de rijksoverheid in totaal € 8,5 miljard uit voor dit programma. Het geld komt terecht bij scholen, kinderopvanginstellingen, jeugdhulporganisaties en gemeenten. Op 22 juli 2021 zijn de NPO middelen per gemeente bekend gemaakt en toegelicht in een brief gericht aan alle gemeenten. De gemeenten ontvangen samen in totaal circa € 300 miljoen om de onderwijsvertragingen opgelopen door corona tegen te gaan.