Bijlage 1 Nader Bodemonderzoek 13-11-2025
Tekst van het document
Nader onderzoek Fonteinstraat 4 te Franeker 25B1020 | 13 november 2025 Nader onderzoek Fonteinstraat 4 te Franeker Opdrachtgever Gemeente Waadhoeke Postbus 58 8800 AB FRANEKER Documentcode Versie Status 25B1020 01 Definitief Opgesteld door Functie Datum Paraaf Mevrouw ing. E. Zijlstra adviseur bodem 13 november 2025 Geverifieerd door Functie Datum Paraaf De heer ing. J. Goudberg adviseur bodem 13 november 2025
25B1020 Samenvatting, conclusies en aanbevelingen Uit het onderzoek blijkt het volgende: Locatie De onderzoekslocatie is gelegen aan de Fonteinstraat 4 te Franeker en betreft de voor- en achtertuin van het perceel en de openbare ruimte (tegelpad/groenstrook/parkeerterrein). Aanleiding en doel De aanleiding tot het onderzoek wordt gevormd door resultaten van eerder uitgevoerd bodemonderzoek waarbij in de grond een sterk verhoogd gehalte minerale olie is aangetoond. Het doel van het onderzoek is het nader in beeld brengen van de verontreiniging in de bodem op het perceel Fonteinstraat 4 en de openbare ruimte. Conceptueel model en onderzoeksvragen In 2021 is voorafgaand aan graafwerkzaamheden ten behoeve van de aanleg van kabels en leidingen een bodemonderzoek uitgevoerd in de openbare ruimte aan de voorzijde van Fonteinstraat 4. De aanleiding tot het uitvoeren van het bodemonderzoek was een melding van een activiteit ‘tractorpetroleumpompinstallatie (carburine)’ op Fonteinstraat 5. Aan de hand van deze melding waren onvoldoende gegevens aanwezig om uit te gaan van een onverdachte locatie (ten aanzien van de aanwezigheid van bodemverontreiniging). Bij het grondonderzoek is vervolgens een grondverontreiniging met minerale olie aangetoond.
Destijds was er geen noodzaak de verontreiniging verder af te perken of om na te gaan of de verontreiniging zich tevens in het grondwater bevindt (er waren geen graafwerkzaamheden voorzien in het grondwater). Aan de hand van de beschikbare informatie is een nader bodemonderzoek fase 1 uitgevoerd waarbij de volgende onderzoeksvragen zijn opgesteld: Wat is de bron van de aanwezige verontreiniging? Is op locatie Fonteinstraat 4 sprake van een verontreiniging in de grond (minerale olie en/of vluchtige aromaten)? Is op het openbare perceel sprake van een verontreiniging in de grond (minerale olie en/of aromaten)? Is sprake van een grondwaterverontreiniging (minerale olie en/of vluchtige aromaten)? Uit de eerste fase van het onderzoek blijkt dat op de locatie sprake is van een verontreiniging met minerale olie in de grond en in het grondwater (boven interventiewaarden). De verontreiniging is in deze eerste fase van het onderzoek nog niet afgeperkt (horizontaal als verticaal). Op basis van de resultaten van de eerste fase van het onderzoek is een tweede onderzoeksfase uitgevoerd.
In de tweede onderzoeksfase is het bestaande conceptueel model uitgebreid: Wat is de omvang van de grondwaterverontreiniging met minerale olie (horizontale en verticale afperking)? Wat is de omvang van de grondverontreiniging met minerale olie, zowel op openbaar terrein als op perceel Fonteinstraat 4 (horizontale en verticale afperking)? Is de verontreiniging aanwezig onder de bebouwing? Is de aangrenzende waterbodem (Sexbierumervaart) verontreinigd met minerale olie? Wat is de algemene kwaliteit van de bodem ter plaatse (parameters standaard pakket)? Wat zijn de eventuele risico’s (humane blootstellingsrisico’s) van deze verontreiniging? Wettelijk kader Op basis van de verzamelde gegevens tijdens het vooronderzoek wordt verwacht dat de verontreiniging is ontstaan tijdens bedrijfsmatige werkzaamheden op de betreffende percelen. In het verleden (tot circa 1974) is op de locatie een loonbedrijf gevestigd geweest waar naast een loods, schuur en opslag van materiaal/materieel tevens een ondergrondse brandstoftank (à 6.000 l) met brandstofpompen aanwezig was. Op basis hiervan wordt verwacht dat de verontreiniging voor 1987 is ontstaan waardoor de verontreiniging onder de wetgeving van de Omgevingswet valt. Daarnaast valt de locatie Fonteinstraat onder het regime van de warme overdracht (van provincie Fryslân naar gemeente).
Beantwoording onderzoeksvragen (samenvatting fase 1 en 2) Wat is de bron van de aanwezige verontreiniging? Middels het vooronderzoek is getracht de bron van de verontreiniging te achterhalen. In het verleden is een loonbedrijf op de locatie aanwezig geweest. De bedrijfsactiviteiten (loods, garage), wasplaats en de aanwezigheid van een ondergrondse brandstoftank (6.000 l) hebben waarschijnlijk geleid tot verontreiniging van de bodem. Begin jaren ’70 is het loonbedrijf verplaatst naar elders in Franeker. Waarna rond 1977 de percelen zijn bebouwd met woningen. Er zijn geen gegevens bekend betreffende de verwijderding van de ondergrondse tank of van aangetoonde verontreinigingen in de bodem welke bij de nieuwbouw aan het licht zijn gekomen. De exacte situering van de ondergrondse brandstoftank en de wasplaats is niet bekend. Uit de resultaten van het vooronderzoek blijken geen andere bronnen van bodemverontreiniging op de onderzoekslocatie. De verontreiniging is vermoedelijk ontstaan voor 1987. Is op de locatie sprake van een verontreiniging in de grond (minerale olie en/of vluchtige aromaten) en wat is de omvang hiervan? Op de locatie zijn in de boringen zintuiglijk waarnemingen gedaan van olie in de bodem (olie-water reacties). Met name onder de bebouwing en rondom de bebouwing worden sterke olie-water reacties tot 2,0 à 3,0 m -mv waargenomen.
Uit de resultaten van het grondonderzoek blijkt dat in de zintuiglijk verontreinigde grond ook analytisch een (sterke) verontreiniging met minerale olie is aangetoond. Plaatselijk wordt de interventiewaarde overschreden (boring 2, 6, 10, 100, 104 en 115). De verontreiniging is aan de oostzijde zintuiglijk afgeperkt met de boringen 4, 5,12, 103, 107, 114, 117 waarin zintuiglijk geen olie-water reacties zijn waargenomen. Aan de zuidzijde is de afperking gerealiseerd middels de zintuiglijk schone grondboringen 13, 101, 102 en 118. Aan de westzijde zijn zintuiglijk maximaal zwakke olie-water reacties waargenomen in de boringen 8 en 109. In boring 109 is analytisch echter geen verontreiniging in de grond aangetoond. In boring 106 (noordwestzijde) is zintuiglijk geen olie-water reactie waargenomen. Aan de noordzijde is de Sexbierumervaart gesitueerd. Op basis van de resultaten is een inschatting gemaakt van de hoeveelheid sterk verontreinigde grond (minerale olie). Hierbij is circa 250 m3 sterk verontreinigde grond aanwezig. De hoeveelheid licht tot matig verontreinigde grond wordt geschat op 140 m3. Is op de locatie sprake van een grondwaterverontreiniging (minerale olie en/of vluchtige aromaten) | en wat is de omvang hiervan? Op de locatie is in het freatische grondwater een sterk verhoogde concentratie minerale olie gemeten.
In het diepere grondwater | (diepte 3,8- 4,8 m -mv) is een licht verhoogde concentratie minerale olie gemeten. In de peilbuizen 7, 104, 110 en 111 (nabij de woning) zijn licht t | ot matig verhoogde concentraties minerale olie gemeten. In de peilbuizen 112, 114, 117 en 118 zijn geen verhoogde concentraties aa | n minerale olie gemeten. Hiermee is de verontreiniging van het grondwater zowel horizontaal als verticaal | afgeperkt tot streefwaarde-niveau. Op basis van de resultaten is een inschatting gemaakt van de hoeveelheid sterk verontreinigd grondwater (minerale olie). Hier | bij is circa 45 m3 sterk verontreinigd grondwater aanwezig. De oppervlakte licht tot matig verontreinigd grondwater wordt geschat op 230 m | 2 (ca 340 m3). Hierbij is ervan uit gegaan dat de sterke verontreiniging zich in het freatisch grondwater bevindt. In het diepere grondwater | is maximaal een licht verhoogde concentratie minerale olie gemeten. Aan de hand van bodemprofiel (klei) | wordt het niet of nauwelijks verwacht dat de verontreiniging zich snel via het grondwater verspreidt . Deze verwachting wordt ondersteund door dat de verontreiniging van het grondwater in de jaren ’70 is ontstaan, de verontreiniging is grotendeels afgeperkt binnen het perceel van Fonteinstraat 4.
25B1020 25B1020 Is de aangrenzende waterbodem (Sexbierumervaart) verontreinigd met minerale olie? De waterbodem is beoordeeld als klasse Matig verontreinigd (toetsing toepassen op of in landbodem). De bepalende parameter is minerale olie. Naast minerale olie zijn ook metalen en PAK in verhoogde mate aangetoond (klasse wonen/industrie). Het is niet eenduidig te stellen dat deze verhoogde gehalten zijn te relateren aan de aangetoonde bodemverontreiniging. Daarnaast wordt verwacht dat in de periode na ontstaan van de verontreiniging de waterbodem reeds is gebaggerd waarbij eventueel verontreinigd slib is verwijderd. Wat zijn de risico’s (humane blootstellingsrisico’s) van deze verontreiniging? Ter beoordeling van mogelijke humane risico’s als gevolg van de aanwezige bodemverontreiniging onder de woning is een luchtonderzoek uitgevoerd. De metingen zijn verricht in de woning ter plaatse van de plek waar een verontreiniging met minerale olie en vluchtige oliecomponenten is aangetoond. Op basis van de meetresultaten wordt geconcludeerd dat geen sprake is van uitdamping en dat er geen risico’s voor de binnenluchtkwaliteit of de gezondheid van bewoners aanwezig zijn. Wat is de algemene milieuhygiënische bodemkwaliteit op de locatie? In de uitgevoerde grondboringen zijn zintuiglijk bijmengingen met baksteen waargenomen.
Daarnaast zijn enkele grondboringen gestaakt op onbekende verharding (mogelijk resten van de voormalige bebouwing). In de baksteenhoudende grond zijn naast de parameter minerale olie ook PAK en metalen aangetoond. Conclusie en aanbevelingen Op de locatie aan de Fonteinstraat te Franeker is middels het nader bodemonderzoek vastgesteld dat sprake is van een bodemverontreiniging met minerale olie, zowel in de grond als in het grondwater. De verontreiniging bevindt zich tevens onder de woning en strekt zich uit tot de watergang aan de noordzijde en tot in de achtertuin van Fonteinstraat 4 (zuidzijde). Daarnaast is op de grens van het westelijk gesitueerde parkeerterrein nog verontreiniging aangetoond. De verticale en horizontale omvang van de verontreiniging zijn in dit onderzoek voldoende vastgesteld. Op basis van de onderzoeksresultaten wordt geconcludeerd dat sprake is van een historische bodemverontreiniging in de zin van de Omgevingswet (voorheen Wet bodembescherming). Daarnaast valt de locatie binnen de ‘warme overdracht’ (van provincie naar gemeente). De gemeente is hiermee het bevoegd gezag voor de beoordeling en eventuele besluitvorming over maatregelen. De verontreiniging met minerale olie wordt aangemerkt als een historische bodemverontreiniging zonder directe risico’s voor de huidige functie (wonen).
Het doel in het huidige bodembeleid is niet langer volledige sanering van verontreinigingen, maar het beheren van bodemkwaliteit op een niveau dat het huidige en toekomstige gebruik veilig kan plaatsvinden. Hoewel wettelijk gezien er geen sprake is van een saneringsplicht danwel saneringsnoodzaak dienen, gezien het kritische gebruik van de locatie vervolgstappen weliswaar overwogen te worden. Te denken valt hierbij aan het beheersen van de verontreiniging (monitoring/vaststellen gebruiksbeperkingen) of het (gedeeltelijk) saneren van de verontreiniging (ontgraving/in-situ sanering/bronnering). Aanbevolen wordt de diverse mogelijkheden in een saneringsplan uit te werken. Algemeen Graafwerkzaamheden op de locatie worden gezien als sanerende handeling of als graven in grond met kwaliteit boven de interventiewaarde (Omgevingswet) en kunnen niet zondermeer worden uitgevoerd. Hiervoor gelden de algemene regels zoals opgenomen in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). Opgemerkt wordt dat men tijdens grondverzet alert dient te zijn op het aantreffen van bodemvreemd materiaal en/of een afwijkende bodemopbouw. Bij afvoer en nuttig hergebruik elders van grond en/of bouwstoffen geldt dat het Besluit bodemkwaliteit en de regeling bodemkwaliteit 2022 waarin de regels nader zijn uitgewerkt, van toepassing is. Hiervoor volstaan de resultaten van dit onderzoek niet.
Inhoudsopgave 1 Inleiding 1 2 Vooronderzoek en onderzoeksstrategie 2 2.1 Gegevens onderzoekslocatie 2 3 Conceptueel model en onderzoeksvragen en -opzet 4 4 Veldwerkzaamheden en laboratoriumonderzoek 7 5 Onderzoeksresultaten (water)bodemonderzoek 10 5.1 Veldwaarnemingen 10 5.2 Resultaten 13 5.2.1 Grond 14 5.2.2 Grondwater 16 5.2.3 Waterbodem 17 5.2.4 Luchtmeting 17 5.3 Resumé resultaten 17 6 Verontreinigingssituatie 18 Bijlage 1: Vooronderzoek Bijlage 2: Profielbeschrijvingen Bijlage 3: Toetsingsresultaten grond en grondwater Bijlage 4: Analysecertificaten Bijlage 5:Toelichting toetsingskader Omgevingswet Bijlage 6: Toelichting toetsingskader PFAS Bijlage 7: Certificaat luchtonderzoek Bijlage 8: Tekeningen T1 Regionale ligging onderzoekslocatie ST1 Situatietekening monsterpunten VT1a Verontreinigingstekening zintuiglijke waarnemingen VT1b Verontreinigingstekening grond (minerale olie) VT1c Verontreinigingstekening grondwater (minerale olie) 1 25B1020 1 Inleiding In opdracht van gemeente Waadhoeke is een nader bodemonderzoek en een luchtonderzoek uitgevoerd ter plaatse van de Fonteinstraat 4 te Franeker. Daarnaast is een waterbodemonderzoek uitgevoerd ter hoogte van het genoemde perceel. Aanleiding en doel De aanleiding tot het onderzoek wordt gevormd door resultaten van eerder uitgevoerd bodemonderzoek waarbij in de grond een sterk verhoogd gehalte minerale olie is aangetoond.
Het doel van het onderzoek is het nader in beeld brengen van de verontreiniging van bodem op het perceel Fonteinstraat 4 en de openbare ruimte. Ten behoeve van het bepalen van de humane risico’s is een binnenluchtonderzoek uitgevoerd in de woning. Het doel van het waterbodemonderzoek is nagaan of de verontreiniging met minerale olie aanwezig is in de naastgelegen Sexbierumervaart. Het nader onderzoek is uitgevoerd in verschillende fases. Het nader onderzoek fase 1 is gerapporteerd in april 2025. De resultaten van deze eerste fase zijn tevens opgenomen in onderhavige rapportage. De veldwerkzaamheden zijn door MORV adviseurs B.V. uitgevoerd conform de eisen uit de beoordelingsrichtlijn Veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoeken (BRL SIKB – protocol 2001, 2002 en 2003). MORV adviseurs B.V. is gecertificeerd (K-0213704) volgens de BRL SIKB 2000 (Veldwerk bij milieuhygiënisch bodemonderzoek). Het laboratoriumonderzoek is conform AS3000 uitgevoerd door het RvA-geaccrediteerde laboratorium van Eurofins OMEGAM te Amsterdam. Het laboratoriumonderzoek ten behoeve van het binnenlucht onderzoek is uitgevoerd door het RvA- geaccrediteerde laboratorium van RPS analyse B.V. te Breda. Opgemerkt wordt dat het uitgevoerde bodemonderzoek is gebaseerd op het uitvoeren van een beperkt aantal boringen/inspectiegaten.
Hierdoor is sprake van een steekproef en is het mogelijk dat er afwijkingen in de kwaliteit van de bodem aanwezig zijn, die tijdens het onderzoek niet zijn aangetoond. MORV adviseurs B.V. accepteert dan ook geen aansprakelijkheid ten aanzien van mogelijke beslissingen die de opdrachtgever of derden naar aanleiding van het door MORV adviseurs B.V. uitgevoerde bodemonderzoek nemen. De te onderzoeken locatie is niet in eigendom van MORV adviseurs B.V. dan wel in eigendom van gerelateerde zusterbedrijven. 2 25B1020 2 Vooronderzoek en onderzoeksstrategie 2.1 Gegevens onderzoekslocatie De onderzoekslocatie is gelegen aan de Fonteinstraat 4 te Franeker en betreft de voortuin van het perceel en de openbare ruimte (tegelpad/groenstrook/parkeerterrein), zie figuur 2.1. De onderzoekslocatie betreft de kadastrale percelen Gemeente Franeker, sectie B, nummer 3206 (deels), 3208, (deels), 3209 (deels) en 5071 (deels). Voor de regionale ligging van de onderzoekslocatie wordt verwezen naar de tekening ST1 in bijlage 8.
Figuur 2.1: Onderzoekslocatie Fonteinstraat Franeker Kadastrale situatie Boring B01 uit bodemonderzoek 2021 (Stantec) Bekende gegevens Ten behoeve van werkzaamheden door Liander is in 2021 op de locatie een vooronderzoek (Qterra; 2021) en vervolgens een bodemonderzoek uitgevoerd waarbij een sterke verontreiniging met minerale olie in de grond (Boring B01; 0,60-1,3 m -mv) is aangetoond. De resultaten van het onderzoek zijn opgenomen in de rapportage ‘Verkennend bodemonderzoek Kabel- en leidingtracé ter plaatse van Fonteinstraat 4 te Franeker, Stantec, 13 september 2021’. Het bodemonderzoek bestaat uit één grondboring is de te graven kabelsleuf (zie figuur 2.1). Er is op basis van het vooronderzoek en te verwachten parameters (melding van een tractorpetroleumpompinstallatie (carburine) op Fonteinstraat 5) alleen op de parameters vluchtige aromaten, gehalogeneerde koolwaterstoffen en minerale olie geanalyseerd (niet de parameters uit het standaardpakket zoals metalen en PAK). Naar aanleiding van de resultaten van het bodemonderzoek is voorafgaande de graafwerkzaamheden van Liander een BUS-melding tijdelijke uitname ingediend (en ingetrokken).
3 25B1020 Destijds was er geen noodzaak de verontreiniging verder af te perken of om na te gaan of de verontreiniging zich tevens in het grondwater bevindt (er waren geen graafwerkzaamheden voorzien in het grondwater). Er is geen beschikking voor deze locatie bekend . De mate en omvang van de verontreiniging is in 2021 niet vastgesteld. De huidige eigenaren van het perceel Fonteinstraat 4 zijn bezorgd over de aanwezigheid van eventuele verontreiniging van de bodem op hun perceel (vanwege voorgenomen verkoop woning). Zij hebben hierover contact gezocht met de gemeente Waadhoeke. De gemeente Waadhoeke heeft hierover advies ingewonnen bij de FUMO. Door de FUMO is aangegeven dat een nader onderzoek (conform de NTA 5725) moeten worden uitgevoerd om de verontreiniging met minerale olie in beeld te brengen. Naar aanleiding hiervan is begin 2025 de eerste fase van het nader onderzoek uitgevoerd. De resultaten hiervan zijn opgenomen in de rapportage ‘Nader onderzoek fase 1 Fonteinstraat 4 te Franeker, MORV adviseurs, projectnummer 25B1020, 3 april 2025. In het nader onderzoek fase 1 is tevens aandacht besteed aan het vooronderzoek conform NEN5725, zie bijlage 1. Het vooronderzoek is onderdeel voor het opstellen van het conceptueel model en de onderzoeksvragen bij toepassing van de NTA 5755:2022 (Strategie voor het uitvoeren van nader bodemonderzoek).
Het vooronderzoek moet inzicht geven in het voorkomen van eventuele verontreiniging (waar en waarom) en welke verontreinigende stoffen kunnen worden verwacht. Vervolgens is op basis van de eerste fase van het onderzoek een tweede onderzoeksfase uitgevoerd. de resultaten van de verschillende onderzoeksfasen en het vooronderzoek zijn in onderhavige rapportage opgenomen. Wettelijk kader Op basis van bovenstaande wordt verwacht dat de verontreiniging voor 1987 is ontstaan waardoor de verontreiniging onder de wetgeving van de Omgevingswet valt. Daarnaast is de locatie opgenomen in de lijst van de Warme bodemoverdracht (provincie Fryslân). De aangetoonde verontreiniging valt derhalve binnen het regime van de Omgevingswet. 4 25B1020 3 Conceptueel model en onderzoeksvragen en -opzet In 2021 is voorafgaande graafwerkzaamheden ten behoeve van de aanleg van kabels en leidingen een bodemonderzoek uitgevoerd in de openbare ruimte aan de voorzijde van Fonteinstraat 4. De aanleiding tot het uitvoeren van het bodemonderzoek was een melding van een activiteit ‘tractorpetroleumpompinstallatie (carburine)’ op Fonteinstraat 5. Aan de hand van deze melding waren onvoldoende gegevens aanwezig om uit te gaan van een onverdachte locatie (ten aanzien van de aanwezigheid van bodemverontreiniging). Bij het grondonderzoek is vervolgens een grondverontreiniging met minerale olie aangetoond.
De uitvoerende partij heeft op basis van de verzamelde gegevens in BUS-melding ingediend (en ingetrokken). Voor deze partij was er geen noodzaak de verontreiniging verder af te perken of om na te gaan of de verontreiniging zich tevens in het grondwater bevindt (er waren geen graafwerkzaamheden voorzien in het grondwater). Historische informatie Uit de verzamelde informatie (bijlage 1) blijkt dat in het verleden op de locatie een loonbedrijf was gesitueerd. Het blijkt dat op het terrein loodsen, schuren en bijgebouwen aanwezig waren. Ook wordt melding gemaakt van een ingegraven brandstoftank (6.00 0 liter) met elektrische pomp en bijhorende aansluitingen. Daarnaast wordt beschreven dat aan de waterzijde sprake is geweest van een wasplaats met elektrische pomp en bijhorende aansluitingen. Op het terrein waren bedrijfsmatige werkzaamheden en opslag van materiaal/materieel. Begin jaren ’70 is het loonbedrijf verplaatst naar een andere locatie elders in de stad waarna rond 1977 er woningen zijn gebouwd. De exacte ligging van de brandstoftank en wasplaats is in de beschikbare documenten niet aangegeven. In het fotoarchief van het historisch centrum Franeker is een foto opgeslagen van een loods met aan de voorzijde een pompinstallatie (of meerdere installaties). Ook wordt niet aangegeven welke brandstof in de tank is opgeslagen.
Er is geen informatie beschikbaar betreffende de verwijdering van deze bedrijfsonderdelen (zoals een tankverwijderingscertificaat o.i.d). Fase 1 Aan de hand van de beschikbare informatie zijn voor fase 1 van het nader bodemonderzoek de volgende onderzoeksvragen opgesteld: Wat is de bron van de aanwezige verontreiniging? Is op locatie Fonteinstraat 4 sprake van een verontreiniging in de grond (minerale olie en/of vluchtige aromaten)? Is op het openbare perceel sprake van een verontreiniging in de grond (minerale olie en/of aromaten)? Is sprake van een grondwaterverontreiniging (minerale olie en/of aromaten)? 5 25B1020 Uit de eerste fase van het onderzoek blijkt dat op de locatie sprake is van een verontreiniging met minerale olie in de grond en in het grondwater (boven interventiewaarden). De verontreiniging is in deze fase van het onderzoek nog niet afgeperkt (horizontaal als verticaal). Op basis van de verzamelde gegevens tijdens het vooronderzoek wordt verwacht dat de verontreiniging is ontstaan tijdens bedrijfsmatige werkzaamheden op de betreffende percelen. In het verleden (tot circa 1974) is op de locatie een loonbedrijf gevestigd geweest waar naast een loods, schuur en opslag van materiaal/materieel tevens een ondergrondse brandstoftank (à 6.000 l) met brandstofpompen aanwezig was.
Het gebruik van deze ondergrondse brandstoftank heeft waarschijnlijk een verontreiniging in de bodem veroorzaakt. Na 1974 is de bebouwing van het loonbedrijf verwijderd, is het loonbedrijf verplaatst en zijn op de vrijgekomen percelen rond 1977 woningen gebouwd. Fase 2 De aangetoonde verontreiniging met minerale olie is in fase 2 verder afgeperkt. Voorafgaande de werkzaamheden is conform de NTA5755:2022 (strategie voor nader onderzoek) wederom een conceptueel model opgesteld waarbij de volgende onderzoeksvragen geformuleerd zijn: Wat is de omvang van de grondwaterverontreiniging met minerale olie (horizontale en verticale afperking)? Wat is de omvang van de grondverontreiniging met minerale olie, zowel op openbaar terrein als op perceel voor- en achterterrein Fonteinstraat 4 (horizontale en verticale afperking)? Is de verontreiniging aanwezig onder de bebouwing? Is de aangrenzende waterbodem (Sexbierumervaart) verontreinigd met minerale olie? Wat is de algemene kwaliteit van de bodem ter plaatse (parameters standaard pakket)? Wat zijn de eventuele risico’s (humane blootstellingsrisico’s) van deze verontreiniging? Grond, grondwater en waterbodem Om de verontreiniging nader in kaart te brengen en de genoemde onderzoeksvragen te beantwoorden wordt zowel een grond-, grondwater- en een waterbodemonderzoek uitgevoerd.
Het bodemonderzoek wordt uitgevoerd op de locatie (voor- en achterterrein) en ter plaatse van de openbare ruimte. Hiervan worden tevens inpandige grondboringen uitgevoerd. Aan de noordzijde van het perceel bevindt zich de Sexbierumervaart. Hier zal aan de waterkant (ter hoogte van de bestaande boring 10) een monstervak worden gesitueerd ten behoeve van een waterbodemonderzoek NEN5720:2023. Traceren ondergrondse tank Het is niet duidelijk of de ondergrondse brandstoftank nog op de locatie aanwezig is. Tijdens de uitvoering van het veldwerk wordt met een metaaldetector nagegaan of het mogelijk is de ondergrondse tank te traceren. Daarnaast wordt verwacht dat m et de beschreven onderzoeksopzet een voldoende intensieve boorraster is/wordt uitgevoerd om een eventueel nog aanwezige ondergrondse brandstoftank te traceren. 6 25B1020 Humane blootstellingsrisico’s In het kader van het beantwoorden van de onderzoeksvraag wordt een luchtonderzoek uitgevoerd om te beoordelen of er sprake is van mogelijke humane risico’s als gevolg van uitdamping vanuit de ondergrond naar de binnenlucht van de woning. Het luchtonderzoek is uitgevoerd op basis van de RIVM-richtlijn voor luchtmetingen ten behoeve van de risicobeoordeling van bodemverontreiniging (RIVM, 2019). Voorafgaand aan de metingen is een meetplan opgesteld waarin de meetstrategie, locaties en analysemethoden zijn vastgelegd.
Tevens is een vragenlijst ingevuld door de bewoners om inzicht te verkrijgen in het gebruik van de woning, ventilatievoorzieningen en mogelijke andere bronnen van vluchtige stoffen binnenshuis. 4 | Veldwerkzaamheden en laboratoriumonderzoek De veldwerkzaamheden ten behoeve van het (water)bodemonderzoek zijn uitgevoerd, in de periode maart – oktober 2025, door de heer M. Uineken en mevrouw N. Zeijlemaker | van MORV adviseurs B.V. Tijdens de terreininspectie binnen het onderzoeksgebied en bij het uitvoeren van de boringen is aandacht geschonken aan de aanwezigheid van asbestverdachte (plaat)materialen op het maaiveld/oever, in de nabije omgeving en in het opgeboorde materiaal. De profielbeschrijvingen van de uitgevoerde boringen en slibsteken zijn opgenomen in bijlage 2. De deelmonsters van het waterbodemonderzoek zijn vanaf de oever met behulp van een zuigerboor verzameld. Van de slibmonsters is in het laboratorium één mengmonster samengesteld. De monsterpunten zijn tijdens de veldwerkzaamheden ingemeten vanaf met GPS. De situatietekening (ST1) met boringen, peilbuizen, monstervak en slibsteken is opgenomen in bijlage 8. De uitgevoerde werkzaamheden en laboratoriumonderzoek, zoals beschreven in hoofdstuk 3, zijn weergegeven in tabel 4.1. De certificaten van het uitgevoerde laboratoriumonderzoek zijn opgenomen in bijlage 4.
Tabel 4.1: Uitgevoerde werkzaamheden fase 1 t/m 3 Fonteinstraat Locatie | Strategie | Veldwerk | Laboratoriumonderzoek Boringen | Peilbuis | Grond | Grondwater (diepte in m –mv) | (filterdiepte in m - mv) Fase 1 Fonteinstraat 4 | NTA 5755 | 11.1# t/m 11.4# (0,5) | 7 (1,5-2,5) | 6x minerale olie en | 1x minerale olie en + openbare ruimte | 1, 3, 3.13#, 3.2#, 6# (1,0) | vluchtige aromaten | vluchtige aromaten 14 (2,0) | (MO/BTEXN) | (MO/BTEXN) 2, 4, 5, 8, 9, 11, 12, 13 (2,5) 10 (4,5) Fase 2/3 Vaststelling omvang | NTA 5755 | 100# (1,3) | 104 (1,7-2,7) | 13x minerale olie, BTEXN, | 10x minerale olie, grondwaterverontreiniging | 108# (0,8) | 110, 111, 112 (1,8-2,8) vluchtige olie | BTEXN, vluchtige olie (voor-, achter en | 109 (2,5) | 113, 114 (1,5-2,5) | (incl. herbemonstering parkeerterrein) | 101 t/m 103, 105 t/m 107 (3,0) | 115 (3,8-4,8) | pb 7) 116, 117 (2,0-3,0) Vaststelling omvang | NTA 5755 | - | - grondverontreiniging (voor-, achter en parkeerterrein) 25B1020 | 7 Vaststelling algemene | NTA 5755 | - | 2x standaardpakket | - bodemkwaliteit | 1x PFAS Vaststelling | NEN5720 | S01 t/m S10 | - | 1x Regionaal A | n.v.t.
waterbodemkwaliteit Sexbierumervaart Toelichting tabel: MO/BTEXN | Minerale olie (fractie >C10-C40) en aromatische koolwaterstoffen (benzeen, tolueen, ethylbenzeen, xylenen en naftaleen) Vluchtige olie | Minerale olie (fractie C5-C10) Standaardpakket grond | metalen (molybdeen, koper, kobalt, zink, cadmium, kwik, nikkel, chroom, barium, lood), PAK (10 VROM), minerale olie, PCB (7 stuks), organische stof- en lutumpercentage Standaardpakket Regionaal A | metalen (molybdeen, koper, kobalt, zink, cadmium, kwik, nikkel, chroom, barium, lood), PAK (10 VROM), minerale olie, PCB (7 stuks), organische stof- en lutumpercentage PFAS: | PFAS (28), conform handelingskader. Bemonstering uitgevoerd aan de hand van de richtlijnen ‘Handreiking PFAS bemonsteren’ (juni 2020). # | Boring gestaakt De grondmonsters ten behoeve van de analyse op vluchtige aromaten zijn verzameld met steekbussen. Met uitzondering van 110 (2,0-2,5 m-mv) en 115 (3,0-3,5), zie ‘Overschrijding conserveringstermijn’. In tabel 4.2. zijn de veldgegevens van het grondwater samengevat.
Tabel 4.2: Metingen grondwater fase 1 t/m 3 Peilbuisnummer | Filterdiepte | Grondwaterstand | pH | EC (in µS/cm) | Troebelheid (in m-mv) | (NTU) Fase 1 7 | 1,50 - 2,50 | 0,98 | 7,4 | 1.640 | 150 Fase 2/3 7 (herbemonstering) | 1,50 - 2,50 | 1,10 | 7,3 | 1.480 | 9 104 | 1,70 - 2,70 | 1,20 | 7,0 | 1.210 | 9 110 | 1,80 - 2,80 | 1,25 | 7,1 | 1.450 | 9 111 | 1,80 - 2,80 | 1,25 | 7,0 | 1.240 | 8 112 | 1,80 - 2,80 | 1,25 | 6,9 | 1.150 | 22 113 | 1,50 - 2,50 | 0,80 | 7,0 | 1.320 | 10 114 | 1,50 - 2,50 | 1,10 | 7,1 | 1.130 | 5 115 | 3,80 - 4,80 | 1,10 | 7,1 | 1.360 | 10 117 | 2,00 - 3,00 | 0,83 | 7,4 | 1.750 | 9 118 | 2,00 - 3,00 | 1,50 | 7,0 | 1.260 | 25 25B1020 | 8 9 25B1020 De gemeten waarden voor pH, EC en troebelheid zijn niet afwijkend voor deze omgeving. Afwijkingen NEN5740, NEN 5720 en BRL SIKB 2000 protocollen 2001 t/m 2003 Op certificaat 1950652 en 1948074 wordt vermeld dat de grondmonsters 110-6, 113-6 en 115-8 ten behoeve van de analyse op de parameters vluchtige olie + BTEXN niet zijn aangeleverd in een steekbus. Daarnaast is wordt vermeld dat de conserveringstermijn voor deze parameters is overschreden (grondmonsters 110-6 en 115-8). Als gevolg van gefaseerd onderzoek zijn niet alle verzamelde monsters binnen de conserveringstermijn geanalyseerd. Voor vluchtige olie en vluchtige aromaten geldt een conserveringstermijn van 3-4 dagen.
De conserveringstermijn is vastgesteld op het aantal dagen waarna een afwijking van 2,5 tot 5% mogelijk kan zijn. Omdat de monsters in het laboratorium gekoeld en donker worden bewaard, een relatief kleine overschrijding van de conserveringstermijn en de relatief kleine invloed waarop de conserveringstermijn is bepaald (max 5%), worden geen significante afwijkingen op gemeten gehalten en toetsingsresultaten verwacht. Echter omdat er voor de analyses geen steekbussen zijn gebruikt dienen de resultaten van 110-6, 113-6 en 115-8 als indicatief te worden beschouwd. Er zijn tijdens het veldwerk geen afwijkingen van de NEN 5720 en de BRL SIKB 2000 protocol 2002 en 2003 geconstateerd. Werkzaamheden luchtmetingen De bodemverontreiniging bevindt zich onder de woning. Om vast te stellen of deze verontreiniging aanleiding geeft tot dampmigratie naar de binnenlucht, zijn in de woonruimte luchtmonsters genomen. De metingen zijn in duplo uitgevoerd om de betrouwbaarheid van de meetresultaten te waarborgen. De luchtmonsters zijn op 17 oktober 2025 geanalyseerd door een geaccrediteerd laboratorium van RPS analyse B.V. te Breda op de relevante vluchtige componenten (vluchtige oliën en aromaten).
5 | Onderzoeksresultaten (water)bodemonderzoek 5.1 | Veldwaarnemingen Tijdens de veldwerkzaamheden zijn zintuiglijk waarnemingen gedaan die kunnen duiden op de aanwezigheid van bodemverontreiniging, zie tabel | 5.1. De zintuiglijke waarnemingen zijn tevens weergegeven op tekening VT1a (olie-water reacties) in bijlage 8. Boring 100, 105 en 109 zijn inpandig uitgevoerde grondboringen. Onder de vloer in de woning is een kruipruimte van circa 1,0 m aanwezig. Vervolgens is de grondboring uitgevoerd. Vanwege vrijkomende oliegeuren is de inpandige boring 100 niet dieper doorgezet dan 1,3 m -kruipruimte. Tijdens de veldwerkzaamheden is nagegaan of de ondergrondse brandstoftank nog op de locatie aanwezig is. Deze is middels de uitgevoerde grondboringen en het gebruik van een metaaldetector niet waargenomen.
Tabel 5.1: Zintuiglijke waarnemingen Boring | Diepte boring | Traject | Grondsoort | Waargenomen bijzonderheden (m -mv) | (m -mv) 01 | 1,00 | 0,40 - 1,00# | Klei | sterk baksteenhoudend 02 | 2,50 | 0,40 - 1,00 | Klei | matig baksteenhoudend 1,00 - 2,50 | Klei | sterke olie-water reactie 03 | 1,00 | 0,40 - 1,00# | Klei | matig baksteenhoudend 03.1 | 1,00 | 0,40 - 1,00# | Klei | matig baksteenhoudend 03.2 | 1,00 | 0,40 - 1,00# | Klei | matig baksteenhoudend 04 | 2,50 | 0,40 - 0,90 | Klei | matig baksteenhoudend 05 | 2,50 | 0,00 - 0,50 | Zand | sporen baksteen 0,50 - 0,90 | Klei | sterk baksteenhoudend 06 | 1,00 | 0,60 - 1,00# | Klei | zwak baksteenhoudend, matige olie-water reactie 07 | 2,50 | 0,00 - 0,50 | Klei | zwak baksteenhoudend 0,50 - 0,90 | Klei | matig baksteenhoudend 0,90 - 2,50 | Klei | sterke olie-water reactie 08 | 2,50 | 0,50 - 1,00 | Klei | zwak baksteenhoudend, zwakke brandstofgeur 09 | 2,50 | 0,00 - 0,50 | Klei | sterk baksteenhoudend 25B1020 | 10 0,50 - 1,50 | Klei | zwakke olie-water reactie 10 | 4,50 | 0,00 - 0,40 | Klei | sterk baksteenhoudend 0,40 - 0,50 | Veen | zwakke olie-water reactie 0,50 - 2,50 | Klei | sterke olie-water reactie 2,50 - 3,50 | Klei | matige olie-water reactie 3,50 - 4,50 | Klei | zwakke olie-water reactie 11 | 2,50 | 0,40 - 0,50 | Klei | sterk baksteenhoudend 0,50 - 1,50 | Klei | matige olie-water reactie 1,50 - 2,50 | Klei | zwakke
olie-water reactie 11.1 | 0,50 | 0,00 - 0,50# | Zand | zwak baksteenhoudend 11.2 | 0,50 | 0,00 - 0,50# | Zand | zwak baksteenhoudend 11.3 | 0,50 | 0,00 - 0,50# | Zand | zwak baksteenhoudend 11.4 | 0,50 | 0,00 - 0,50# | Zand | zwak baksteenhoudend 12 | 2,50 | 0,30 - 0,90 | Klei | sterk baksteenhoudend 13 | 2,50 | 0,30 - 0,90 | Klei | matig baksteenhoudend 14 | 2,00 | 0,30 - 0,90 | Klei | sporen baksteen 0,90 - 2,00 | Klei | sterke brandstofgeur, sterke olie-water reactie 100 | 1,30 | 1,00 - 1,05 | Zand | brokken beton 1,05 - 1,30 | Klei | sterke olie-water reactie 101 | 3,00 | 0,20 - 1,00 | Klei | zwak baksteenhoudend 102 | 3,00 | 0,60 - 1,50 | Klei | sterk baksteenhoudend 103 | 3,00 | 0,70 - 2,00 | Klei | sterk baksteenhoudend 104 | 3,00 | 1,00 - 2,00 | Klei | zwak baksteenhoudend, matige olie-water reactie 105 | 3,00 | 0,90 - 1,00 | Zand | brokken beton 1,30 - 3,00 | Klei | matige olie-water reactie 106 | 3,00 | 0,40 - 0,60 | Klei | zwak baksteenhoudend 107 | 3,00 | 0,00 - 1,00 | Zand | sterk baksteenhoudend 1,00 - 1,80 | Klei | matig baksteenhoudend 25B1020 | 11 108 | 0,80 | 0,40 - 0,80# | Klei | sterk baksteenhoudend, boring gestaakt op harde laag 109 | 2,50 | 1,00 - 1,05 | Zand | brokken beton 1,80 - 2,50 | Klei | zwakke olie-water reactie 110 | 2,80 | 0,30 - 1,00 | Klei | sporen baksteen 1,00 - 2,00 | Klei | sterke brandstofgeur, sterke olie-water reactie 2,00 - 2,80 |
Klei | matige olie-water reactie 111 | 2,80 | 0,40 - 1,00 | Klei | matig baksteenhoudend 1,00 - 2,80 | Klei | sterke olie-water reactie 112 | 2,80 | 0,00 - 0,80 | Zand | sterk baksteenhoudend 113 | 3,00 | 0,00 – 1,00 | Zand | sterk baksteenhoudend 1,00 - 1,60 | Klei | matig baksteenhoudend, matige olie-water reactie 1,60 - 3,00 | Klei | zwakke olie-water reactie 114 | 3,00 | 0,00 - 0,50 | Zand | sporen baksteen 0,50 - 0,90 | Klei | sterk baksteenhoudend 115 | 4,80 | 0,00 - 1,00 | Klei | zwak baksteenhoudend 1,00 - 3,00 | Klei | sterke olie-water reactie 3,00 - 3,50 | Klei | matige olie-water reactie 117 | 3,00 | 0,50 - 1,50 | Klei | matig baksteenhoudend 1,50 - 2,00 | Veen | sporen baksteen 2,00 - 2,50 | Klei | sporen baksteen 118 | 3,00 | 0,20 - 0,70 | Zand | sporen baksteen 0,70 - 1,20 | Klei | sporen baksteen # | boring gestaakt In de opgeboorde grond zijn geen asbestverdachte (plaat)materialen waargenomen. Waarnemingen waterbodem Het monstervak ten behoeve van het waterbodemonderzoek is direct langs de over van de Sexbierumervaart geprojecteerd. De waterbodem is in het monstervak bemonsterd. De watergang is hier circa 0,6 m diep. De waargenomen sliblaag heeft een dikte van 0,5 m. De vaste waterbodem betreft klei. In de bemonsterde sliblaag zijn sporen baksteen waargenomen.
25B1020 | 12 13 25B1020 5.2 Resultaten De resultaten zijn getoetst aan de interventiewaarde bodemkwaliteit zoals beschreven in het Besluit activiteiten leefomgeving (bijlage IIA). De resultaten van het grondwater zijn getoetst aan de signaleringsparameters zoals beschreven in bijlage Vd van het Besluit kwaliteit leefomgeving, dit betreffen de interventiewaarden uit de Circulaire bodemsanering 2013. Ter aanvulling zijn de resultaten van onderhavig onderzoek (grond) getoetst aan de achtergrond- en interventiewaarden uit de Regeling bodemkwaliteit en Circulaire bodemsanering. De analyseresultaten van het waterbodemonderzoek (bijlage 4) zijn getoetst en beoordeeld aan de kaders van de Omgevingswet (2024). De getoetste analyseresultaten zijn opgenomen in bijlage 3. Een toelichting hierop is opgenomen in bijlage 5. De analyseresultaten van het laboratoriumonderzoek zijn getoetst met behulp van BoToVa gevalideerde software (Bodem Toets- en Validatie). Hierbij is gebruik gemaakt van de volgende toetsmodules: T101: kwaliteit grond/bagger bij toepassing op of in de landbodem; T130: beoordeling interventiewaarde grond; T12: beoordeling wet bodembescherming (circulaire bodemsanering) T13: beoordeling interventiewaarde grondwater.
De genoemde toetsingswaarden zijn wettelijk vastgesteld voor een zogenaamde standaard bodem en worden per te onderscheiden grondsoort gecorrigeerd op basis van het percentage aan lutum (deeltjes kleiner dan 2 μm) en organische stof. In dit rapport wordt de mate van verontreiniging als volgt aangeduid: Aanduiding Aangetoond gehalte of concentratie < IW Voldoet aan de interventiewaarde > IW Overschrijding interventiewaarde Niet verhoogd (-) Bij een gehalte lager dan de detectiegrens, de achtergrondwaarde voor grond of de streefwaarde voor grondwater wordt gesproken over niet verontreinigde bodem (bodemindex <0) Licht verhoogd (AW/S) Bij een overschrijding van de achtergrondwaarde voor grond of de streefwaarde voor grondwater wordt gesproken over een licht verhoogd gehalte of een lichte verontreiniging (bodemindex >0) Matig verhoogd (T) Tussenwaarde: gemiddelde van de achtergrond-/streefwaarde en de interventiewaarde; triggerwaarde voor uitvoeren van nader onderzoek (bodemindex >0,5 en <1) Sterk verhoogd (I) Bij een overschrijding van de interventiewaarde voor grond/grondwater wordt gesproken over een sterk verhoogd gehalte of een sterke verontreiniging (bodemindex >1) 5.2.1 | Grond In tabel 5.2 t/m 5.4 zijn de toetsingsresultaten voor grond samengevat.
Tabel 5.2: Resultaten grond minerale olie en vluchtige aromaten (Meng) | Boringen | Pakket | Zintuiglijke | Overschrijdingen | Toetsing Wet bodembescherming (Wbb) monster | (traject m-mv) | waarnemingen | Overschrijdt | >AW | >AW en <I | >I interventiewaarde | (index <0,5) | (index > 1) Fase 1 02 | 02 (1,00 - 1,20) | MO/BTEXN | Sterke olie-water reactie | Ja | - | - | Minerale olie (1,21) 05 | 05 (0,90 - 1,10) | MO/BTEXN | - | Nee | - | - | - 06 | 06 (0,80 - 1,00) | MO/BTEXN | Matige olie-water reactie, | Ja | - | - | Minerale olie (1,47) baksteenhoudend 09 | 09 (0,80 - 1,00) | MO/BTEXN | Zwakke olie-water reactie | Nee | Minerale olie (0,02) - | - 10 | 10 (0,80 - 1,00) | MO/BTEXN | Sterke olie-water reactie | Ja | - | - | Minerale olie (5,94) 10 | 10 (4,30 - 4,50) | MO/BTEXN | Zwakke olie-water reactie | Nee | - | - | - Fase 2/3 100 | 100 (1,10 - 1,30) | MO/BTEXN | Sterke olie-water reactie | Ja | - | - | Minerale olie (3,6) 104 | 104 (1,00 - 1,20) | MO/BTEXN | Matige olie-water reactie, | Ja | - | - | Minerale olie (1,42) baksteenhoudend 104 | 104 (2,50 - 3,00) | MO/BTEXN | - | Nee | - | - | - 109 | 109 (1,80 - 2,00) | MO/BTEXN | Zwakke olie-water reactie | Nee | - | - | - 110 | 110 (1,00 - 1,20) | MO/BTEXN | Sterke brandstofgeur en | Nee | - | Minerale | - olie-water reactie | olie (0,69) 110 | 110 (2,00 - 2,50) | MO/BTEXN | Matige olie-water reactie | Nee | - | - | - 111 |
111 (1,00 - 1,20) | MO/BTEXN | Sterke olie-water reactie | Nee | - | Minerale | - olie (1) 113 | 113 (1,00 - 1,20) | MO/BTEXN | Matig baksteenhoudend, | Nee | Minerale olie (0,42) | - | - matige olie-water reactie 113 | 113 (2,00 - 2,50) | MO/BTEXN | Zwakke olie-water reactie | Nee | Minerale olie (0,02) - | - 115 | 115 (1,00 - 1,20) | MO/BTEXN | Sterke olie-water reactie | Ja | - | - | Minerale olie (3,91) 115 | 115 (3,00 - 3,50) | MO/BTEXN | Matige olie-water reactie | Nee | Minerale olie (0,25) | - | - 115 | 115 (4,60 - 4,80) | MO/BTEXN | - | Nee | - | - | - 117 | 117 (1,00 - 1,20) | MO/BTEXN | Baksteenhoudend | Nee | - | - | - MM1 | 107 (0,00 - 0,50) | Standaard | Baksteenhoudend | Nee | Minerale olie (0,02) Koper | - 112 (0,00 - 0,50) | Kwik (-) | (0,68) 113 (0,00 - 0,50) | Lood (0,26) 114 (0,00 - 0,50) | PAK (0,03) MM2 | 101 (0,50 - 1,00) | Standaard | Baksteenhoudend | Nee | Minerale olie (0,12) | - 102 (0,60 - 1,00) | Lood (0,06) 103 (0,70 - 1,00) Toelichting tabel: - | Geen bijmengingen/ geen overschrijdingen 25B1020 | 14 Tabel 5.3: Resultaten grond vluchtige olie (C5-C10) (Meng) | Boringen | Zintuiglijke | Gemeten gehalte monster (traject m-mv) | waarnemingen | Olie C5-C8 | Olie C8-C10 100 | 100 (1,10 - 1,30) | Sterke olie-water reactie | <10 | 28 104 | 104 (1,00 - 1,20) | Matige olie-water reactie, baksteenhoudend | <10 | <10 104 | 104 (2,50 - 3,00) | - | <10 | <10
109 | 109 (1,80 - 2,00) | Zwakke olie-water reactie | <10 | <10 110 | 110 (1,00 - 1,20) | sterke brandstofgeur en olie-water reactie | <10 | 77 110 | 110 (2,00 - 2,50) | Matige olie-water reactie | <10 | <10 111 | 111 (1,00 - 1,20) | Sterke olie-water reactie | <10 | <10 113 | 113 (1,00 - 1,20) | Matig baksteenhoudend, matige olie-water reactie | <10 | <10 113 | 113 (2,00 - 2,50) | Zwakke olie-water reactie | <10 | <10 115 | 115 (1,00 - 1,20) | Sterke olie-water reactie | <10 | 22 115 | 115 (3,00 - 3,50) | Matige olie-water reactie | <10 | <10 115 | 115 (4,60 - 4,80) | - | <10 | <10 117 | 117 (1,00 – 1,20) | Matig baksteenhoudend | <10 | <10 PFAS De PFAS analyseresultaten zijn getoetst aan het Tijdelijk handelingskader hergebruik PFAS-houdende grond en baggerspecie december 2023, zie tabel 5.4 en bijlage 6. Tabel 5.4: Toetsingsresultaat PFAS (bodemfunctieklasse) (Meng) | Boringen | Toepassen op of | Toepassen op waterbodem | Verspreiding monster | in landbodem* | landbodem Rijkswater | Niet-rijkswater MM1 | 107, 112 t/m 114 | Toepasbaar | Toepasbaar | Toepasbaar | Verspreidbaar * Toetsing niet geldig voor toepassingen van baggerspecie in grondwaterbeschermingsgebieden 25B1020 | 15 5.2.2 | Grondwater De toetsingsresultaten voor grondwater zijn in tabel 5.5 en 5.6 samengevat.
Tabel 5.5: Resultaten grondwater minerale olie en vluchtige aromaten Peilbuis | Filterdiepte | Pakket | Overschrijdingen | Toetsing Wet bodembescherming (Wbb) (m-mv) | Overschrijdt | >S | >S en <I | >I interventiewaarde | (index <0,5) | (index > 1) Fase 1 7 | 1,50 – 2,50 | MO/BTEXN | Nee | - | - | Minerale olie (1,58) Fase 2/3 07 | 1,50 - 2,50 | MO/BTEXN | Nee | Benzeen (0,01) | Minerale olie (0,62) | - Xylenen (0,01) 104 | 1,70 - 2,70 | MO/BTEXN | Nee | Minerale olie (0,2) | - | - 110 | 1,80 - 2,80 | MO/BTEXN | Nee | - | Minerale olie (0,87) | - 111 | 1,80 - 2,80 | MO/BTEXN | Nee | - | Minerale olie (0,84) | - 112 | 1,80 - 2,80 | MO/BTEXN | Nee | - | - | - 113 | 1,50 - 2,50 | MO/BTEXN | Ja | - | - | Minerale olie (1,33) 114 | 1,50 - 2,50 | MO/BTEXN | Nee | - | - | - 115 | 3,80 - 4,80 | MO/BTEXN | Nee | Minerale olie (0,24) | - 117 | 2,00 - 3,00 | MO/BTEXN | Nee | - | - | - 118 | 2,00 - 3,00 | MO/BTEXN | Nee | - | - | - Toelichting tabel: - | Geen overschrijdingen Tabel 4.6: Resultaten grondwater vluchtige olie (C5-C10) Peilbuis | Filterdiepte | Pakket | Gemeten concentratie (µg/l) (m-mv) | Olie C5-C8 | Olie C8-C10 7 | 1,50 – 2,50 | Vluchtige olie | <10 | 48 104 | 1,70 - 2,70 | C5-C10 | <10 | <10 110 | 1,80 - 2,80 | <10 | 25 111 | 1,80 - 2,80 | <10 | 42 112 | 1,80 - 2,80 | <10 | <10 113 | 1,50 - 2,50 | <10 | <10 114 | 1,50 - 2,50 | <10 | <10 115 | 3,80 - 4,80 | <10 | 18 117 |
2,00 - 3,00 | <10 | <10 118 | 2,00 - 3,00 | <10 | <10 25B1020 | 16 5.2.3 | Waterbodem In tabel 5.7 zijn de toetsingsresultaten voor waterbodem samengevat. Tabel 5.7: Resultaten waterbodem (Meng) monster | Boringen | Pakket | Toepassen op of in landbodem (T101) MM slib | S01 t/m S10 | Regionaal A | Matig verontreinigd (o.b.v. minerale olie) 5.2.4 | Luchtmeting Uit de resultaten blijkt dat geen verhoogde concentraties van vluchtige stoffen zijn | gemeten in de binnenlucht. De gemeten concentraties (vluchtige oliën en aromaten) zijn kleiner dan de detectiegrenzen, zie bijlage 7. 5.3 | Resumé resultaten Bij de uitvoering van de boringen 2, 6, 7, 14, 100, 104, 105, 109, 110, 111, 112 en 115 | gelegen op het perceel Fonteinstraat 4 is vanaf 0,50 tot 3,50 m | -mv een lichte tot sterke olie-waterreactie waargenomen. Daarnaast is bij de uitvoering van de boringen 9, 10, 11 en 113 | gelegen op het openbare terrein vanaf 0,50 tot 4,50 m -mv een lichte tot sterke olie-waterreactie waargenomen. In de zintuiglijke verontreinigde boringen is ook analytisch minerale olie aangetoond | (grond), ook ter plaatse van de inpandig uitgevoerde boringen. In het grondwater is bij peilbuis 113 een sterk verhoogde concentratie minerale olie gemeten. In de overige peilbuizen zijn maximaal licht tot matig verhoogde concentraties minerale olie gemeten.
Zowel in de grond als in het grondwater zijn plaatselijk lichte waarden aan vluchtige oliën in de fractie C8-C10 aangetoond (grond: maximaal gemeten gehalte 77 mg/kg ds in boring 110 en grondwater: maximale concentratie 48 µg/l in peilbuis 7). Verder is de waterbodem beoordeeld als klasse Matig verontreinigd. De gemeten waarden liggen onder de achtergrond- of detectielimieten en geven geen aanleiding tot het aannemen van een risico voor de binnenluchtkwaliteit of de menselijke gezondheid. 25B1020 | 17 18 25B1020 6 Verontreinigingssituatie Hieronder volgt een beschrijving van de relevante onderzoeksresultaten. Deze zijn gebaseerd op de zintuiglijke waarnemingen en de analyseresultaten van de onderzochte waterbodem-, lucht-, grond- en grondwatermonsters. Boring 100, 105 en 109 zijn inpandig uitgevoerde grondboringen. Onder de vloer in de woning is een kruipruimte van circa 1,0 m aanwezig Grond Uit de boorbeschrijvingen van de verrichte boringen blijkt dat in de bodem verspreid over de locatie bijmengingen met baksteen aanwezig zijn. Deze bijmengingen worden over het algemeen tot een diepte van 0,5-1,0 m -mv. Plaatselijk zijn bijmengingen met baksteen tot circa 2,0 m -mv aangetroffen. Daarnaast zijn een aantal boringen (1, 3, 3.1, 3.2, 11.1 t/m 11.4, 108) gestaakt. Mogelijk is sprake van resten van de voormalige bebouwing.
Er zijn tijdens de uitvoering van de werkzaamheden geen asbestverdachte materialen aangetroffen. Verder zijn in de boringen op het perceel en de openbare ruimte zintuiglijk waarnemingen gedaan van olie in de bodem (olie-water reacties). Met name onder de bebouwing (boring 100) en rondom de bebouwing (boring 2, 7, 10, 14, 110, 111 en 115) worden sterke olie-water reacties tot 2,0 à 3,0 m -mv waargenomen. De verontreiniging is aan de oostzijde afgeperkt met de boringen 4, 5,12, 103, 107, 114, 117 waarin zintuiglijk geen olie-water reacties zijn waargenomen. Aan de zuidzijde is de afperking gerealiseerd middels de zintuiglijk schone grondboringen 13, 101, 102 en 118. Aan de westzijde zijn zintuiglijk maximaal zwakke olie-water reacties waargenomen in de boringen 8 en 109. In boring 109 is analytisch echter geen verontreiniging in de grond aangetoond. In bo ring 106 (noordwestzijde) is zintuiglijk geen olie-water reactie waargenomen. Aan de noordzijde is de Sexbierumervaart gesitueerd. Uit de analyseresultaten van het grondonderzoek blijkt dat in de zintuiglijk verontreinigde grond ook analytisch een (sterke) verontreiniging met minerale olie is aangetoond. Plaatselijk wordt de interventiewaarde overschreden (boring 2, 6, 10, 100, 104 en 115). Op basis van de resultaten is een inschatting gemaakt van de hoeveelheid sterk verontreinigde grond (minerale olie).
Hierbij is uitgegaan van een oppervlakte van 165 m2 sterk verontreinigde grond en een gemiddelde laagdikte van 1,5 m. Er is circa 250 m3 sterk verontreinigde grond aanwezig. De hoeveelheid licht tot matig verontreinigde grond wordt geschat op 140 m3 (140 m2 x 1 m). De olie-water reacties zijn weergegeven op de tekening VT1a in bijlage 9. Op tekening VT1b zijn de resultaten van het grondonderzoek weergegeven. Op de tekening zijn tevens de interventiewaarde- en de achtergrondwaarde contour weergegeven. 19 25B1020 Grondwater Uit de resultaten van het grondwater blijkt dat in het freatisch grondwater ter plaatse van peilbuis 113 een sterk verhoogde concentratie minerale olie is gemeten. In het diepere grondwater (peilbuis 115 ; 3,8- 4,8 m-mv) is een licht verhoogde concentratie minerale olie gemeten. Hiermee is de verontreiniging verticaal afgeperkt tot streefwaarde-niveau. In de peilbuizen 7, 104, 110 en 111 (nabij de woning) zijn licht tot matig verhoogde concentraties minerale olie gemeten. In de peilbuizen 112, 114, 117 en 118 zijn geen verhoogde concentraties aan minerale olie gemeten. Hiermee is de verontreiniging van het grondwater horizontaal afgeperkt tot streefwaarde-niveau. Op basis van deze resultaten blijkt dat de verontreiniging in het grondwater zich ter plaatse van het voorterrein van de Fonteinstraat bevindt (oever Sexbierumervaart).
Richting het perceel Fonteinstraat 4 is nog een lichte tot matige verontreiniging in het freatisch grondwater aanwezig. Op basis van de resultaten is een inschatting gemaakt van de hoeveelheid sterk verontreinigd grondwater (minerale olie). Hierbij is uitgegaan van een oppervlakte van 30 m2 sterk verontreinigd grondwater. Er is circa 45 m3 sterk verontreinigd grondwater (freatisch) aanwezig. De oppervlakte licht tot matig verontreinigd grondwater wordt geschat op 230 m2 (ca 340 m3). Aan de hand van bodemprofiel (klei) wordt het niet of nauwelijks verwacht dat de verontreiniging zich snel via het grondwater verspreidt . Deze verwachting wordt ondersteund door dat de verontreiniging van het grondwater in de jaren ’70 is ontstaan, de verontreiniging is grotendeels afgeperkt binnen het perceel van Fonteinstraat 4. Op tekening VT1c zijn de resultaten van het grondwateronderzoek weergegeven. Op de tekening zijn tevens de interventiewaarde- en de streefwaarde contour weergegeven. Waterbodem Verder is de waterbodem beoordeeld als klasse Matig verontreinigd (toetsing toepassen op of in landbodem). De bepalende parameter is minerale olie. Naast minerale olie zijn ook metalen en PAK in verhoogde mate aangetoond (klasse wonen/industrie).
Lucht Ter beoordeling van mogelijke humane risico’s is een luchtonderzoek uitgevoerd conform de RIVM - richtlijn voor luchtmetingen ten behoeve van de risicobeoordeling van bodemverontreiniging. De metingen zijn in en rondom de woning uitgevoerd, waaronder boven de bodemverontreiniging met minerale olie en vluchtige oliecomponenten. Uit het laboratoriumonderzoek blijkt dat in geen van de monsters verhoogde concentraties vluchtige stoffen zijn aangetroffen. 25B1020 Bijlage 1: Vooronderzoek Voorafgaande het nader bodemonderzoek is een vooronderzoek conform de vigerende NEN5725:2023 (Strategie voor het uitvoeren van milieuhygiënisch vooronderzoek) uitgevoerd. Het vooronderzoek is onderdeel voor het opstellen van het conceptueel model en de onderzoeksvragen bij toepassing van de NTA 5755:2022 (Strategie voor het uitvoeren van nader bodemonderzoek) . Het vooronderzoek moet inzicht geven in het voorkomen van eventuele verontreiniging (waar en waarom) en welke verontreinigende stoffen kunnen worden verwacht. De van toepassing zijnde aanleiding tot het vooronderzoek conform de NEN5725:20 23 is: Uitvoeren van bodemonderzoek, saneren van een milieubelastende activiteit en/of realiseren van een gebouw op een bodemgevoelige locatie (= aanleiding A).
De hierbij te beantwoorden onderzoeksvragen zijn: Zijn er potentiële bronnen van bodembelasting, zowel vanuit het verleden als het heden? Zo ja, wat zijn deze potentiële bronnen van bodembelasting, waar liggen ze en wat zijn de mogelijke bodembedreigende stoffen? Welke kwaliteitsklasse is toegekend aan de bodem in de bodemkwaliteitskaart en welke lagen zijn daarbij onderscheiden? Is de bodem asbestverdacht? Wat is de bodemopbouw en geohydrologie, en is er binnen het onderzoeksgebied sprake van verschillende fysische kwaliteiten en/of bodemvreemde lagen? Zo ja, welke fysische kwaliteiten en/of bodemvreemde lagen zijn er en waar bevinden die zich? Wordt de bodemkwaliteit of de kwaliteit van het grondwater op de locatie beïnvloedt door de omgeving? Zo ja, hoe en waar? Wordt op de locatie of een deel daarvan een geval van ernstige bodemverontreiniging of een sterke verontreiniging vermoed? Zo ja, waar bevindt deze zich? Is de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem afdoende bekend of is een bodemonderzoek noodzakelijk? Welke hypothese over de bodemkwaliteit en welke strategie is van toepassing bij de uitvoering van bodemonderzoek? Ten behoeve van het vooronderzoek zijn de volgende bronnen geraadpleegd: Opdrachtgever (gemeente Waadhoeke) Archief historisch centrum Franeker (website) Bodemkwaliteitskaart, bodembeheerplan (inclusief PFAS) Landelijk bodeminformatiesysteem
(www.bodemloket.nl) Provinciaal bodeminformatiesysteem (nasca) https://pdok.nl/viewer Historische kaarten (www.topotijdreis.nl) Data en informatie Ondergrond (www.dinoloket.nl) Terreininspectie In deze bijlage is per onderzoekslocatie de verzamelde informatie weergegeven. locatie 1. Locatiegegevens Locatie | Fonteinstraat 4 te Franeker Gemeente | Waadhoeke Ligging De onderzoekslocatie is gelegen aan de Fonteinstraat 4 te Franeker. Het te onderzoeken gedeelte betreft de tuin van het perceel en de openbare ruimte (tegelpad/groenstrook) Kadastrale gegevens | Gemeente Franeker, sectie B, nummer 3206 (deels) en 5071 (deels) x- en y- coördinaten | X: 165.059 / Y: 578.062 Verharding | De locatie is deels ingericht als voortuin met siergrind/tegels(perceel Fonteinstraat 4) en als groenstrook/tegelpad (openbare ruimte) 2. Bodemopbouw en geohydrologie Bodemopbouw | Bodemtraject t.o.v. | Eenheid | Bodemopbouw maaiveld (m -mv) 0-7 | Holocene afzettingen | Zandige klei, midden en fijn zand 7-14 | Formatie van Boxtel | Midden en fijn zand, weinig zandige klei, grof zand 14-18 | Eem Formatie | Midden, grof en fijn zand Antropogene lagen in de bodem | Er wordt een geroerde bovengrond verwacht door gebruik locatie. | Mogelijk is aan de oost | - en zuidzijde sprake van een gedempte watergang (op na | zca en bodemloket wordt deze aangegeven).
Verder zijn er geen gegevens bekend (bodemloket/opdrachtgever) betreffende ophogingen of andere bodemvreemde lagen. Geohydrologie | De onderzoekslocatie is niet gelegen in een grondwaterbeschermingsgebied (gegevens provincie Fryslân). De grondwaterstroming is niet eenduidig te bepalen en wordt beïnvloedt door de aanwezigheid van lokale watergangen en voorkeursstromingen (zoals vijvers, sloten, zee en andere watergangen). 25B1020 25B1020 Locatie Gegevens voorgaande bodemonderzoeken Zowel op het bodemloket als in het provinciaal bodeminformatiesysteem zijn een drietal documenten betreffende locatie Fonteinstraat 4 opgeslagen, dit betreffen: Vooronderzoek werken in verontreinigde grond, Qterra, casenummer 211020025, september 2021 Het vooronderzoek is uitgevoerd vanwege de voorgenomen graafwerkzaamheden ten behoeve van de aanleg en/of onderhoud van kabels en leidingen. De onderzoekslocatie betreft het graaftracé. Uit de resultaten blijkt dat op perceel Fonteinstraat 5 melding is van een voormalige tractorpetroleumpompinstallatie (carburine). Verdere gegevens hiervan zijn niet bekend. Op de onderzoekslocatie wordt niet verwacht dat sprake is van een verontreiniging met asbest. In de rapportage is geconcludeerd dat onvoldoende gegevens bekend zijn betreft werken in mogelijk verontreinigde grond. Geadviseerd is een bodemonderzoek uit te voeren ter plaatse van het graaftracé.
Verkennend bodemonderzoek Kabel- en leidingtracé ter plaatse van Fonteinstraat 4 te Franeker, Stantec, projectnummer 211020025, 13 september 2021 Naar aanleiding van het vooronderzoek is een grondonderzoek uitgevoerd ter plaatse van het graaftracé. Vanwege de maximale graafdiepte van 0,8 m -mv is het bodemonderzoek tot maximaal 1,3 m -mv uitgevoerd. In het leidingtracé is één grondboring tot 1,3 m -mv uitgevoerd. Er is binnen de graafdiepte geen grondwater aangetroffen. Uit de resultaten van het grondonderzoek blijkt dat zintuiglijk van 0,3-1,3 m -mv sprake is van een brandstofgeur. In de grond is een sterk verhoogd gehalte minerale olie aangetoond (0,6-1,0 m -mv en 1,1-1,3 m -mv). Verder is een licht verhoogd gehalte 1,1,2-trichloorethaan aangetoond. Op basis hiervan is het werk ingedeeld in de veiligheidsklasse (CROW400) Rood/zwart vluchtig. Geconcludeerd is dat voorafgaande de werkzaamheden een BUS-melding uitgevoerd dient te worden. BUS-melding tijdelijke uitname In 2021 is door Stantec B.V. een BUS-melding tijdelijke uitname ingediend (kenmerk FUMO 2021-FUMO-0059206). De BUS-melding ingetrokken. In de directe omgeving van de onderzoekslocatie is in 1995 een verkennend waterbodemonderzoek uitgevoerd in de aangrenzende Sexbierumervaart. Het monstervak 33-35 is gesitueerd langs de onderzoekslocatie.
De resultaten van het onderzoek zijn beschreven in een rapportage van Oranjewoud, projectnummer 13382- 59474. Het rapport is via nazca niet digitaal beschikbaar. Archief gemeente Waadhoeke De woningen aan de Fonteinstraat zijn omstreeks 1977 gebouwd door Projektgroep Noord B.V., Badweg 42, Gorredijk die toen eigenaar van de grond was. Een gedeelte van de grond was daarvoor in eigendom van de Vennootschap onder firma “Lantinga, Sijtsma en Westra”. Deze grond is na een onteigeningprocedure begin 1975 in eigendom gekomen van de gemeente Franeker en vervolgens eigendom overgedragen aan Projektgroep Noord. Zie kadastrale situatie in de volgende figuur. 25B1020 Kadastrale situatie 1972 (bron: gemeente Waadhoeke) Inrichting percelen Fonteinstraat (bron: gemeente Waadhoeke)
25B1020 Door de gemeente Waadhoeke is tevens een document uit 1974 aangeleverd. Dit document betreft de opname van schade ten gevolge van de onteigening van de kadastrale percelen gemeente Franeker, sectie B nummers 1332 en 1760. Dit document is als bijlage in dit rapport opgenomen. In het document staat beschreven dat op perceel 1332 sprake is van een grote loods en dat op perceel 1760 sprake is van een werkplaats met garage. De loods, werkplaats en garage zijn in gebruik door het loonbedrijf. Voor de loods ligt een open terrein aan de Minne Hofstrastraat (verhard). Het erf is in gebruik als stalling voor machines. Tevens is een woning aanwezig. In het erf bevindt zich een ingegraven brandstoftank met een elektrische pomp, naast het gebouw ligt langs het water een spuitplaats met pomp en aansluiting en diverse machines. In de oude loods bevindt zich een 6.000 liter ingegraven tank met elektrische pomp met aansluitingen en leidingen en de spuitplaats met leidingen. Deze elementen moeten worden overgebracht naar het nieuwe perceel. De genoemde ingegraven brandstoftank is niet aangegeven in de inrichtingstekening. Uit het archief van het Historisch centrum Franeker (artikel A-08-1-00108; Fonteinstraat 9) blijkt: ‘Op de hoek Fonteinstraat- Minne Hofstrastraat stond een grote loods van Loonbedrijf Westra- Lantinga -Sytsma. Hiernaast boerderij Steensma.
Hiervan is niets terug te vinden: alles is bebouwd met woningen. Het Stiselplak lag ook aan de Fonteinstraat. Was eigendom van de fam. Fontein. Op de wal van de Sexbierumervaart lag een grote plaat beton: een aanlegplek voor boten. Deze werd gebruikt door de Fa. Riemersma, die iets met wegen- en waterwerken aanleg deed.’. Historisch centrum Franeker – foto archief Nummer A-08-01-00388 (J. Heitman-de Groot) Fonteinstraat. Genoemd naar de stieselmakerij van Fontein. (stijfsel makerij) Deze stond ongeveer op de plaats waar nu de beton buizen liggen. Dit was de weg naar het land dat mijn grootvader en mijn vader huurden van dhr. Koning. Koning was mijnheer Koning en was correspondent van de bank. Stond hoog in aanzien. Was de bedoeling dat opa de eerste koop zou hebben maar is onverwacht door de gemeente aangekocht. Ook is hier in 2007 nog de betonen aanlegsteiger te zien die gebruikt werd door Fokkema wegenaanleg en deze woonde in de Jucemastraat. Voor de woning niet op foto te zien aan de M. Hofstrastraat loonbedrijf van Lantinga Westra en Sijtsma later verdergegaan als Westra. Nu is het loon bedrijf Westra bij de nieuwe brug over het kanaal.