Bijlage 1 - Jaarplan 2021 (Corsa 21.111080).pdf

Voorwoord van de voorzitter In Noord-Nederland is een onomkeerbare trend ingezet waarin we met nieuwe inzichten, kennis en methoden de ondermijnende criminaliteit te lijf gaan. Met deze woorden sloot ik mijn voorwoord in het jaarverslag 2019 af. En niets in minder waar. De samenwerkende partners in onze regio zijn voortdurend op zoek naar nieuwe, slimme en effectieve manieren om de aanpak van ondermijning structureel te versterken. Dat dit niet altijd van zelf gaat, spreekt voor zich, we hebben immers te maken met een snijvlak van ingrijpen en borgen van juridische vraagstukken. Het komende jaar gaan we alle plannen en stappen in de goede richting zichtbaar toepassen en resultaten boeken. We gaan op alle ondermijnende thema’s onverminderd door met het bieden van kennis, expertise maar ook meer concrete producten en diensten. De integrale casusaanpak en bestuurlijke advisering blijven kerntaken, maar we gaan meer bieden om, met name, gemeenten te ontlasten en kennis slimmer te verspreiden over de regio. Daarnaast gaan we op de bestuurlijk vastgestelde focusonderwerpen de uitvoering in. We gaan fenomeenonderzoek uitvoeren naar havens en buitengebied om te doorgronden wat zich daar allemaal afspeelt. Wij gaan als integrale partners hierin verder investeren in een toekomstbestendige en innovatieve informatiepositie.

Tegelijk gaan we daadwerkelijk barrières opwerpen en vanzelfsprekend investeren op het vergroten van de weerbaarheid van alle denkbare betrokkenen. Samengevat kunnen we constateren dat de afgelopen periode misschien nog veel tijd en energie nodig was voor het voorbereiden en borgen van randvoorwaarden. Het komende jaar gaan we zichtbaar in actie. Samen met de partners, maar ook betrokkenen daarbuiten, gaan we met gezamenlijke energie zichtbaar de strijd tegen ondermijning aan! Hoogachtend, Namens de stuurgroep RIEC Noord,

mr. S. van Haersma Buma, voorzitter stuurgroep RIEC Noord

1

Het RIEC Noord “Samen effectief tegen ondermijnende criminaliteit in Noord-Nederland” Het RIEC Noord heeft als missie hét platform voor inzicht, samenhang, expertise en ondersteuning in de aanpak van ondermijnende criminaliteit te zijn, met als motto “Samen effectief tegen ondermijnende criminaliteit in Noord-Nederland”. Het RIEC Noord werkt vanuit drie kerntaken: ➢ Faciliteren en aanjagen van een integrale aanpak; ➢ Ondersteunen en adviseren bij een bestuurlijke aanpak; ➢ Vergroten van bewustwording over ondermijnende criminaliteit. Sinds 2019 zijn de activiteiten van het RIEC Noord en haar partners uitgebreid vanuit het ondermijningsfonds. De verschillende projecten die zijn gestart leveren een belangrijke bijdrage aan het structureel versterken van de drie kerntaken van het RIEC Noord en daarmee aan het verstevigen van de integrale aanpak van ondermijning in Noord-Nederland.

Bestuurlijke focus Noord-Nederland 2021-2022 De integrale RIEC-partners werken voortdurend aan het verbeteren van de integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit. Om de gezamenlijke aanpak gerichter, slimmer en innovatiever vorm te geven, is voor 2021 en 2022 een bestuurlijke focus vastgesteld. Deze focus is gebaseerd op informatie uit de ondermijningsbeelden, een inventarisatie van prioriteiten bij de RIEC-partners en een position paper met daarin beschreven wat NoordNederland kwetsbaar maakt voor ondermijnende criminaliteit. Daarbij is gekeken naar (het samenspel van) geografische, culturele, sociale en economische factoren.

De bestuurlijke focus omvat de volgende zes onderwerpen: ➢ Drugscriminaliteit ➢ Financieel-economische criminaliteit/ Witwassen ➢ Mensenhandel en -smokkel ➢ Cybercriminaliteit ➢ Vrijplaatsen (waaronder bedrijventerreinen, leegstaande panden en recreatieparken) ➢ Nodale knooppunten (waaronder lucht- en zeehavens) Ten aanzien van deze speerpunten gaan het RIEC Noord en haar partners zich nadrukkelijk inzetten om de samenwerking (publiek en privaat) te vergroten, barrières op te werpen, effecten daarvan te analyserenen daarmee de integrale informatiepositie te versterken. Een intelligentere informatiepositie draagt bij aan een beter zicht op ondermijning in Noord-Nederland en op welke interventies succesvol zijn in de aanpak daarvan.

2

Uiteindelijk leiden deze inspanningen tot het opwerpen van effectieve barrières met als doel deze vormen van criminaliteit uit de regio te verbannen. Vanzelfsprekend blijft het RIEC Noord ook onveranderd investeren op andere vormen van

ondermijnende criminaliteit. Signalen van ondermijning die vragen om een casusaanpak of (bestuurlijke) ondersteuning worden onverminderd opgepakt en de bestuurlijke advisering wordt geïntensiveerd. In de onderstaande figuur wordt

inzichtelijk op welke thema’s het RIEC Noord in 2021 (-) inspanningen levert en op welke wijze dat gebeurt: door casuïstiek, bestuurlijke advisering, innovatie of vanwege het versterken van de informatiepositie.

Figuur 1 Overzicht thema’s en inspanningen in 2021

3

Integrale aanpak 2021 Het RIEC Noord faciliteert de integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit. In dit hoofdstuk worden de activiteiten beschreven die het RIEC Noord en de partners in 2021 ondernemen om ondermijning een halt toe te roepen.

2.1 Zeehavens

Doel: Het voorkomen, verstoren en stoppen van criminele processen in de havens in NoordNederland. De regio Noord-Nederland grenst in het noorden en in het westen aan het water. Langs deze watergrens bevinden zich meerdere grote havens. Daarnaast kent Noord-Nederland talrijke kleinere (jacht)havens. Deze nodale knooppunten verbinden het Nederlandse vasteland met het (internationale) water en zijn daardoor aantrekkelijk voor het initiëren van diverse criminele activiteiten. Het RIEC Noord investeert in het voorkomen, verstoren en

stoppen van criminele processen in en rondom havens. In 2021 ligt de nadruk op de (zee)havens in Noord-Nederland. Wat gaan we doen Het RIEC Noord wil in 2021 een blauwdruk voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit in alle (zee)havens, en zo mogelijk andere nodale knooppunten in de regio, ontwikkelen en in gebruik nemen. Deze blauwdruk wordt gemaakt met behulp van de uitkomsten van onderzoeken elders in het land, maar vooral ook met de uitkomsten van een in 2020 uitgevoerd onderzoek in één van de havens in Noord-Nederland. Doel is het voorkomen, verstoren en stoppen van criminele processen door stevig in te zetten op het weerbaar maken van publieke en private partijen die betrokken zijn bij de havens, het verbeteren van de integrale informatiepositie en het daadwerkelijk verstoren van ondermijnende activiteiten. Concreet betekent dit het inzetten van bewustwordingscampagnes om de weerbaarheid en de meldingsbereidheid van de

organisaties in de havens te vergroten, het opwerpen van fysieke en beleidsmatige barrières, het versterken van de uitvoeringskracht door (tijdelijke) uitbreiding van toezichtcapaciteit en het verbeteren van de samenwerking door het samenstellen van integrale teams waar informatie gedeeld wordt. Tegelijk wordt fenomeenonderzoek gedaan naar hetgeen zich afspeelt in en rondom de havens om een zo volledig mogelijk integraal beeld te krijgen en mede op basis daarvan een integrale aanpak voor te bereiden.

2.2 Buitengebied

Doel: Het versterken van de informatiepositie, het vergroten van de bewustwording en het stimuleren van meldgedrag over ondermijnende criminele activiteiten in het buitengebied.

4

Het uitgestrekte buitengebied is één van de onderscheidende kenmerken van de regio NoordNederland. In het buitengebied zijn enerzijds volop mogelijkheden om te wonen, te werken en te recreëren. Anderzijds biedt het buitengebied ook kansen voor criminele activiteiten. In welke mate dergelijke activiteiten plaatsvinden in het noordelijk buitengebied, is op dit moment onvoldoende inzichtelijk. In de bestuurlijke focus is afgesproken dat het RIEC Noord nadrukkelijk inzet op het voorkomen en aanpakken van zogeheten vrijplaatsen. Dit zijn gebieden of locaties die als knooppunt voor criminaliteit fungeren of daar kwetsbaar voor zijn. In 2021 begint in RIEC-verband onder deze noemer een breed offensief tegen ondermijnende activiteiten in het buitengebied, waarbij de focus in eerste instantie ligt op de agrarische sector. Het buitengebied is daarmee, samen met de havens,één van de eerste onderwerpen uit de bestuurlijke focus die extra aandacht krijgt. Wat gaan we doen We zetten het in 2020 gestartte fenomeenonderzoek naar

We zetten het in 2020 gestartte fenomeenonderzoek naar kwetsbaarheden binnen de agrarische sector voort. De resultaten van dit onderzoek vormen samen met resultaten van onderzoeken uit andere regio’s de basis voor de gezamenlijke activiteiten in 2021. Het Integraal Ondermijningsteam (IOT) initieert en ziet toe op de uitvoering van deze activiteiten. Voorbeelden hiervan zijn het uitvoeren van integrale controles, organiseren van bewustwordingsbijeenkomsten en het maken van samenwerkingsafspraken met betrokken partijen, waaronder de gemeenten en provincies. Daarnaast start het RIEC Noord in 2021 een campagne met als doel het vergroten van de bewustwording met het oog op de (opkomende) drugscriminaliteit in het buitengebied. Deze campagne is tevens gericht op het bevorderen van de meldingsbereidheid bij (vermoedens van) criminele activiteiten. De campagne bestaat zowel uit het verspreiden van berichten via de (social) media als het geven van voorlichting aan bewoners, maatschappelijke instellingen en ondernemers.

Integrale informatiepositie Eén van de onderdelen van het versterkingsprogramma in Noord-Nederland is het structureel versterken van de integrale informatiepositie. Dit is van essentieel belang om als samenwerkende overheid de ondermijnende criminaliteit daadwerkelijk te verstoren. Om dat te realiseren is in 2019 het project Integrale intelligence gestart. Na een fundamentele herijking op (juridische) haalbaarheid eind 2020, wordt in 2021 gezocht naar een voor alle partners haalbare integrale informatiepositie die innovatief, slim en toekomstbestendig is. Intussen wordt vanuit het project fenomeenonderzoek gedaan naar de bestuurlijke focusonderwerpen havens en buitengebied.

5

2.3 Drugscriminaliteit

Integraal Ondermijningsteam Een belangrijk uitgangspunt van het versterkingsprogramma betreft het vergroten van de gezamenlijke slagkracht als overheid. Om dit te bewerkstelligen is in 2019 het Integraal Ondermijningsteam (IOT) opgericht. Dit is een vast team met op uitvoering gerichte vertegenwoordigers van meerdere RIEC-partners, dat zich richt op de aanpak van complexe en/ of omvangrijke ondermijningsvraagstukken. Het IOT levert, vanwege de integrale samenstelling en korte lijnen, een belangrijke bijdrage aan de aanpak van ondermijning in Noord-Nederland. Dit team zal het komende jaar worden ingezet op projecten die vragen om innovatieve interventies en korte uitvoeringsslagen in reguliere casuïstiek. Het doel van deze inzet is het organiseren van maximale integrale innovatieve denk- en uitvoeringskracht.

Doel: Het in brede zin weerbaar maken van de samenleving tegen drugscriminaliteit, waarbij de focus ligt op het weerbaar maken van jongeren om te voorkomen dat ze afglijden naar de (ondermijnende) criminaliteit. Het RIEC Noord gaat zich in 2021 nadrukkelijk richten op het opwerpen van barrières tegen drugscriminaliteit. Door middel van gerichte preventieve acties is het mogelijk de drugscriminaliteit blijvend te verstoren. Hiertoe worden tal van producten op maat aangeboden, die zowel binnen als buiten het samenwerkingsverband worden ingezet. Een aantal is hierboven reeds benoemd; twee van deze producten worden hieronder toegelicht. Daarnaast blijft vanzelfsprekend de (repressieve) casusaanpak met de RIEC-partners een belangrijk component van onze inzet. Wat gaan we doen Om te voorkomen dat jongeren afglijden naar de (ondermijnende) criminaliteit, is het noodzakelijk de aanpak van ondermijning te verbinden aan de preventieve aanpak van

gemeenten op het gebied van veiligheid, zorg, onderwijs en jeugd. In de noordelijke provincies lijkt de verharding van de jeugdcriminaliteit minder erg dan bijvoorbeeld in de Randstad, maar er is nog (te) weinig zicht op de jeugd om een goed onderbouwde uitspraak te doen over de mate van verharding in het noorden. Door het verbeteren van de integrale informatiepositie kan dit zicht worden verkregen met als doel barrières op te werpen om jonge aanwas te voorkomen. Om de informatiepositie te verbeteren voert het RIEC Noord in 2021 een analyse uit. Aan de hand van de uitkomst van deze analyse wordt een aantal wijken geselecteerd waar het RIEC Noord samen met gemeenten gaat inzetten op het voorkomen van jonge aanwas. Leerlijn weerbare jeugd Om de jongeren weerbaarder te maken, ontwikkelt het RIEC Noord in 2021 de leerlijn ‘Weerbare jeugd’ voor scholen. Het eerste product uit deze leerlijn betreft de escaperoom ‘Foute centen’.

6

In de escaperoom worden jongeren geconfronteerd met klussen waarmee ze snel geld kunnen verdienen. Tegelijkertijd leren ze ook de criminele wereld achter deze klussen in te zien.

De escaperoom is eind 2020 voor het eerst ingezet en is in 2021 beschikbaar voor het middelbaar beroepsonderwijs en het voortgezet onderwijs in het noorden. Om de jongeren te bereiken komt binnen de leerlijn een toolbox beschikbaar met producten, waaronder de hierboven beschreven escaperoom, een digitaal spel genaamd ‘framed’ en de CCV-koffer. Deze producten worden uiteindelijk ook beschikbaar gesteld aan geinteresseerden in andere regio’s Digitale weerbaarheid jeugd De rode draad van de leerlijn Weerbare jeugd betreft niet

alleen het weerbaar maken van jongeren tegen de keuzes van het snelle geld. De leerlijn ziet ook op de digitale gevaren en cybercriminaliteit. Bijvoorbeeld door jongeren te wijzen op negatieve consequenties van onjuist gebruik van sociale media, het onderscheid tussen gepast en ongepast gedrag en het alerteren van ouders. In paragraaf 2.6 volgt een nadere beschrijving over de gevaren van cybercriminaliteit en de inzet van het RIEC Noord op dit thema. Ondermijningscontainer Dat de aanpak van drugscriminaliteit verder reikt dan enkel het voorkomen van jonge aanwas is evident. Binnen de brede drugsaanpak wordt nadrukkelijk geïnvesteerd in bewustwording, onder ander door het aanbieden van de ondermijningscontainer. Deze container is onderdeel van het bewustwordingsprogramma van het RIEC Noord en is in 2021 beschikbaar voor RIEC-partners en andere organisaties. Dankzij de inzet van de ondermijningscontainer wordt op een interactieve wijze voorlichting gegeven over het herkennen van de gevaren van drugscriminaliteit.

Weerbaarheid Een rode draad door het versterkingsprogramma in Noord-Nederland is het versterken van de weerbaarheid. Een weerbare organisatie weet op een effectieve wijze invulling te geven aan de aanpak van ondermijning. Het herkennen van signalen van ondermijning en het kennen van de mogelijkheden om ondermijning aan te pakken, zijn van essentieel belang als eerste stap richting een effectieve aanpak. Het RIEC Noord richt zich in algemene zin op het weerbaar maken van de samenleving. De wijze waarop het realiseren van deze doelstelling wordt nagestreefd, is divers. Zoals in de verschillende onderdelen van dit jaarplan valt te lezen, stemt het RIEC Noord haar inzet af op het thema en/of de doelgroep.

7

2.4 Mensenhandel

Doel: Het weerbaarder maken van de betrokken organisaties bij de aanpak van mensenhandel, het verbeteren van het inzicht in het fenomeen en het verbeteren van de samenwerking met (niet) RIEC-partners. Mensenhandel betreft het werven, vervoeren, overbrengen, opnemen of huisvesten van een persoon onder dwang (in brede zin) en met het doel die persoon uit te buiten. Mensenhandel kent een viertal vormen: seksuele uitbuiting, arbeidsuitbuiting, criminele uitbuiting en orgaanhandel. Kenmerkend voor mensenhandel en in het bijzonder seksuele uitbuiting en arbeidsuitbuiting, is de verwevenheid tussen boven- en onderwereld, waarbij het risico bestaat dat de overheid onbewust uitbuiting faciliteert. Het is dan ook van groot belang dat overheden bewust en weerbaar zijn tegen uitbuiting.

Wat gaan we doen Tijdens een conferentie voor (RIEC) partners in het voorjaar van 2021 worden de uitkomsten van een fenomeenonderzoek naar de prostitutiebranche in geheel Noord-Nederland gepresenteerd. Dit onderzoek moet inzicht bieden in het gemeentelijk prostitutiebeleid, het netwerk van betrokkenen en mogelijke misstanden, seksuele uitbuiting en illegale prostitutie binnen de prostitutiebranche. Met als doel om gemeenten handvatten te geven voor de vormgeving van lokaal prostitutiebeleid. Naast het fenomeenonderzoek worden alle facetten van mensenhandel onverminderd aangepakt via reguliere casuïstiek.

Een onderdeel van deze intensivering betreft het vergroten van de weerbaarheid van de betrokken organisaties. In 2021 gaat het RIEC Noord, samen met de partners in de Veiligheidshuizen, hierop investeren. Hierbij wordt gezocht naar aansprekende instrumenten om signalen van uitbuiting te herkennen. Te denken valt aan de inzet van de recent ontwikkelde Virtual Reality brillen.

Ook aan de zorgkant hebben overheidspartners een belangrijke rol in de aanpak van mensenhandel. Mede op hun verzoek is het hierboven genoemde onderzoek geïnitieerd. Het RIEC Noord intensiveert het komende jaar de samenwerking met de betrokken overheidsinstanties bij de aanpak van mensenhandel, met inachtneming van ieders juridische mogelijk- en onmogelijkheden.

8

2.5 Financieel-economische criminaliteit

Doel: Het gericht inzetten van financiële expertise zodat het afpakken van crimineel vermogen vanzelfsprekend onderdeel is in de integrale aanpak van ondermijning. De aanpak van ondermijnende activiteiten met een financiële component, zoals witwassen en vastgoedfraude, is één van de speerpunten in Noord-Nederland. Het RIEC Noord zoekt in toenemende mate de samenwerking met de private sector. Het is immers noodzakelijk om ondermijning niet alleen als samenwerkende overheid, maar ook samen met burgers en het bedrijfsleven aan te pakken en te voorkomen. Wat gaan we doen? Het RIEC Noord gaat in 2021 onderzoek doen naar een aantal criminogene branches en mogelijke vormen van vastgoed-

fraude. Daarnaast blijven de RIEC-partners nadrukkelijk inzetten op het afpakken van crimineel verkregen vermogen. Misdaad mag immers niet lonen. In 2021 werkt het RIEC Noord samen met verschillende beroepsgroepen binnen de wereld van het vastgoed, waaronder het notariaat, de bankensector en de makelaardij, een structurele vorm van samenwerking uit. Daarnaast onderzoekt het RIEC Noord samen met de woningcorporaties de mogelijkheden om de signaalfunctie van deze corporaties te versterken. Bovenstaande activiteiten zijn allemaal gericht op het weerbaar maken van deze branches tegen ondermijning en het verkennen (en borgen) van de mogelijkheden te komen tot een structurele vorm van samenwerking, bijvoorbeeld voor wat betreft de aanpak van vormen van financieel-economische criminaliteit.

2.6 Cybercriminaliteit

Doel: Het versterken van de integrale, publiek-private aanpak van ondermijnende cybercriminaliteit. De integrale aanpak van ondermijnende cybercriminaliteit geniet prioriteit binnen het RIEC Noord. Signalen vanuit partners over cybercriminaliteit zijn schaars en geven daarmee niet een realistisch beeld van de ware omvang van cybercriminaliteit. Vanaf 2020 is de integrale aanpak van cybercriminaliteit dan ook geïntensiveerd. Deze intensivering wordt voortgezet in 2021. Wat gaan we doen Het RIEC Noord herijkt de samenwerkingsmogelijkheden met convenantpartners en brengt publiek-private kansen voor de aanpak van ondermijnende cybercriminaliteit in kaart. Preventie, de integrale aanpak van cyber-casuïstiek en

9

fenomeenonderzoek en daarvan afgeleide barrièremodellen vormen de pijlers voor de werkzaamheden in 2021. Deze activiteiten zijn erop gericht om als gezaghebbende partner bij te dragen aan de integrale, publiek-private aanpak van cybercriminaliteit. Preventie Het RIEC Noord levert een bijdrage aan het vergroten van de bewustwording over ondermijnende cybercriminaliteit. Zowel bij partners, bijvoorbeeld door middel van bewustwordingssessies, als in de samenleving. Bij het vergroten van de bewustwording is specifieke aandacht voor jongeren, zoals in paragraaf 2.3 toegelicht. Integrale casuïstiek Bij signalen van ondermijnende cybercriminaliteit kan een integrale casus worden gestart. Samen met convenantpartners wordt inzicht geboden in aanwijzingen voor ondermijnende cybercriminaliteit en passende interventiemogelijkheden.

Fenomeenonderzoek en barrièremodellen In de integrale casuïstiek wordt geconstateerd dat een groot deel van de cyberdaders buiten het zichtveld blijft van de overheid. Zij bevinden zich buiten de regio, in het buitenland en/ of verschuilen zich achter nagenoeg niet traceerbare identiteiten. Fenomeenonderzoek biedt dan uitkomst. Doel is om in 2021 een fenomeen binnen de cybercriminaliteit te onderzoeken om zicht te krijgen op barrières die het cybercriminele pleegproces kunnen verstoren. Ongeacht de ‘daders’, ontstaan daarmee mogelijkheden om de samenleving tegen (ondermijnende) cybercriminaliteit te wapenen.

2.7 Outlaw Motorcycle Gangs

Doel: Het voortzetten van de integrale samenwerking op dit thema. Hoewel misschien in het verleden meer zichtbaar, is de integrale aandacht voor de aanpak van OMG’s onverminderd aanwezig bij de partners. Er vindt periodiek landelijke afstemming plaats, juridische ontwikkelingen worden gevolgd en dossiervorming vindt integraal plaats. Ook de bestuurlijke informatievoorziening blijft onveranderd. Wat gaan we doen De bestuurlijke advisering, reguliere casusaanpak en het leveren van informatieproducten gaan onverminderd door. Daarnaast krijgt de regionale integrale afstemming op dit thema in 2021 een herijking.

10

2.8 Milieucriminaliteit

Doel: Het vergroten van de kennis over dit thema en het verspreiden van die kennis binnen het netwerk.

verkenning van de interventiemogelijkheden op dit brede thema. Na de conferentie bepalen het RIEC Noord en haar partners op welke aspecten van milieucriminaliteit verdieping moet plaatsvinden en hoe deze verdieping gerealiseerd wordt.

2.9 PGB-/Zorgfraude

Uit het Regionaal Ondermijningsbeeld Noord-Nederland blijkt dat milieucriminaliteit een relatief onbekend fenomeen is. Er is weinig kennis over dit thema voorhanden en de aanwezige kennis is sterk gefragmenteerd.

Doel: Het onderzoeken van de meerwaarde van het RIEC-samenwerkingsverband in de aanpak van PGB-/zorgfraude.

Wat gaan we doen Allereerst brengt het RIEC Noord via een verkennend onderzoek in kaart welke vormen van milieucriminaliteit er zijn in Noord-Nederland en welke risico’s er op dit gebied zijn. Om deze opgedane kennis te delen en de samenwerking te intensiveren, organiseert het RIEC Noord in 2021 een milieuconferentie. Deze conferentie is tevens bedoeld als praktische

Binnen het PGB-zorgdomein is sprake van ondermijnende problematiek. Het betreft een vorm van criminaliteit waar de laatste jaren steeds meer aandacht voor is. Gemeenten zijn zich aan het oriënteren op de juiste aanpak om deze vorm van ondermijning zowel preventief als repressief tegen te gaan. Daarbij is het de vraag welke rol de verschillende samenwerkingsverbanden die actief zijn

binnen dit werkveld moeten hebben. Voor een goede afstemming hierover heeft het RIEC Noord regelmatig contact met VNG Naleving. Wat gaan we doen In 2021 onderzoekt het RIEC Noord de meerwaarde van het RIEC(-convenant) voor de aanpak van PGB-/zorgfraude. Heeft dit onderwerp binnen het RIECconvenant de beoogde effecten gehad? De uitkomst van deze evaluatie draagt bij aan het opnieuw definiëren van deze problematiek onder het RIEC-convenant. Daarnaast geeft de uitkomst richting aan de integrale aanpak ten aanzien van dit onderwerp en het initiëren van een verdiepend vervolgonderzoek.

11

Bestuurlijke aanpak 2021 Het RIEC Noord adviseert en ondersteunt gemeenten en provincies bij de bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit. Deze kerntaak is veelzijdig: van het vergroten van de bewustwording van de gemeenten en provincies tot het adviseren in concrete bestuurlijke vraagstukken. In dit hoofdstuk worden de geplande activiteiten binnen deze kerntaak beschreven.

3.1 Ondersteuning Bibob In 2021 blijft het RIEC Noord gemeenten en provincies ondersteunen bij het toepassen van Bibob-beleid in concrete casuïstiek. Daarnaast is in 2021 specifieke aandacht voor een tweede wijziging van de Wet Bibob, die vertaald moet worden naar beleid voor bestuursorganen en de toepassing van de Wet Bibob in het algemeen. Ten slotte staat 2021 in het teken van het ontwikkelen van een opleidingsinstituut Bibob samen met het Landelijk Bureau Bibob (LBB) en in elk geval twee andere RIEC's. Dit opleidingsinstituut door en voor overheden is bedoeld voor zowel startende als ervaren medewerkers van gemeenten, provincies en

andere overheidsinstellingen die in hun werk de Wet Bibob toepassen.

3.2 Gemeentelijke Intelligence Het afgelopen jaar zijn, samen met vijf gemeenten, twee producten ontwikkeld die gemeenten gaan helpen in het snel en slim genereren van informatie. Het betreft een zogenaamde branchescan, waarbij met een druk op de knop, aan de hand van vooraf vastgestelde indicatoren, gegevens kunnen worden verkregen op aangevraagde branches. Verder is een tool ontwikkeld voor het zoeken op internet ten behoeve van Bibob-onderzoeken. Vanaf 2021 worden deze instrumenten over alle noordelijke gemeenten uitgerold en uitgeleerd.

3.3 De APV in de strijd tegen ondermijning In 2020 is door de VNG een handreiking gepubliceerd met daarin aandachtspunten voor de bestuurlijke aanpak van ondermijning. De handreiking dient ter ondersteuning voor gemeenten die de APV willen inzetten bij de aanpak van

van ondermijning. In 2021 organiseert het RIEC Noord een themabijeenkomst over het ‘ondermijningsproof’ maken van de APV. Tijdens de themabijeenkomst staat de hierboven beschreven handreiking centraal, maar is ook nadrukkelijk aandacht voor het leren van landelijke en regionale successen. Zoals bijvoorbeeld het in de APV opnemen van een vergunningenstelsel om zodoende zicht te houden op de autoverhuurbranche.

3.4 Weerbare gemeenten De afgelopen jaren hebben alle gemeenten in Noord-Nederland een integraal ondermijningsbeeld (IOB) ontvangen. In 2020 hebben gemeenten aangegeven welke behoefte zij hebben in het geven van opvolging aan de aanbevelingen uit het ondermijningsbeeld en of er behoefte bestaat aan het actualiseren van het ondermijningsbeeld. In 2021 blijft het RIEC Noord de gemeenten ondersteunen bij de opvolging en/ of actualisatie van dit lokale informatiebeeld. Maatwerk per gemeente is hierbij het uitgangspunt.

12

Naast het bieden van maatwerk als vervolg op het eerste ondermijningsbeeld wordt voor alle gemeenten en provincies een weerbaarheidsscan uitgevoerd. Deze scan dient als nulmeting op basis waarvan aanvullende maatregelen kunnen worden getroffen om gemeenten weerbaarder te maken voor wat betreft de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Meer dan in het verleden bestaat de ondersteuning van het RIEC Noord niet alleen uit het adviseren, coördineren of het voeren van de procesregie. Naast kennis en expertise worden ook in toenemende mate concrete producten en diensten geleverd, zoals de hierboven genoemde weerbaarheidsscan. Daarmee vergroot het RIEC Noord de leercurve, maakt het maximaal gebruik van hetgeen in onze regio en elders is ontwikkeld en worden gemeenten formatief ontlast. In dit kader zijn ook de ondermijningsdagen een goed voorbeeld om te benoemen. Tijdens deze dagen komen de professionals van de RIEC-partners bijeen om op een interactieve wijze te leren van en met elkaar. In 2021 worden deze dagen opnieuw

georganiseerd. Met deze ondersteuning streeft het RIEC Noord naar het vergroten van de weerbaarheid van alle afzonderlijke gemeenten in de regio.

Publiek-private samenwerking De aanpak van ondermijning vraagt een sterke samenwerking tussen de RIEC-partners, maar ook met maatschappelijke instellingen en het bedrijfsleven. Om die reden investeert het RIEC Noord nadrukkelijk in het versterken van publiek-private samenwerking. Door de krachten te bundelen zijn het RIEC Noord en haar partners beter in staat gevaarzetting te voorkomen, criminele activiteiten aan te pakken en het zicht op de onderliggende criminele netwerken te verbeteren. Bovendien versterkt het RIEC Noord dankzij deze brede maatschappelijke samenwerkingsverbanden de maatschappelijke weerbaarheid.

13

Bedrijfsvoering De gemeente Leeuwarden is sinds 2020 de beheerorganisatie van het RIEC Noord. Dit betekent dat de bedrijfsvoering van het RIEC-bureau, zoals aangelegenheden op het gebied van personeel, ICT en financiën, zijn ondergebracht bij de gemeente Leeuwarden. De gemeente ondersteunt het RIEC Noord bij het uitvoeren van deze taken. Het jaar 2020 stond in het teken van de implementatie van de dienstverlening van de gemeente Leeuwarden . In 2021 wordt deze ondersteuning verder geborgd. In dit hoofdstuk worden de activiteiten ten aanzien van de bedrijfsvoering en een aantal randvoorwaardelijke onderwerpen, zoals privacy en communicatie beschreven.

4.1 Informatiebeveiliging en privacy Het RIEC/LIEC-bestel actualiseert in 2021 haar integraal beveiligingsplan. Het RIEC Noord verwerkt gevoelige informatie van haar partnerorganisaties. In het integraal beveiligingsplan zijn afspraken gemaakt om te zorgen dat de betrouwbaarheid en veiligheid van deze gegevens gewaarborgd blijft. In 2021 levert het RIEC Noord haar

bijdrage aan het actualiseren van het integraal beveiligingsplan en draagt het zorg voor het implementeren van de geactualiseerde voorschriften in de eigen organisatie. Daarnaast worden de voorschriften uit het privacyprotocol in 2021 geauditeerd. De uitvoering van een periodieke audit is onderdeel van de samenwerkingsafspraken die zijn gemaakt met de RIEC-partners. Het RIEC Noord pakt eventuele aanbevelingen uit deze audit in 2021 samen met haar partners met voorrang op.

4.2 Communicatie De afgelopen jaren heeft het RIEC Noord ontwikkelingen doorgemaakt waardoor haar missie gaandeweg is aangepast. Van ‘de schakel in de integrale aanpak van ondermijnende criminaliteit’ is de missie van het RIEC Noord verschoven naar het zijn van ‘Het platform voor inzicht, samenhang, expertise en ondersteuning in de aanpak van ondermijnende criminaliteit’. In 2021 zal de communicatie zich grotendeels richten op de hernieuwde positionering van het RIEC Noord.

Concreet zijn hiervoor de volgende doelstellingen geformuleerd: Medewerkers RIEC Noord ➢ Faciliteren en stimuleren van interne informatie- en kennisdeling; ➢ Adviseren over en ondersteunen met de inzet van communicatiestrategieën en -middelen. (Convenant)partners ➢ Vergroten van de zichtbaarheid van het RIEC Noord; ➢ Uitdragen van de producten en diensten van het RIEC Noord; ➢ (Tussentijds) Informeren over resultaten en meenemen in ontwikkelingen; ➢ Bevorderen van de inzet van communicatie als interventiestrategie binnen een casusaanpak. Maatschappij ➢ Informeren over het RIEC Noord als organisatie en haar producten en diensten; In het communicatieplan dat voor 2021 wordt opgesteld, zal per doelstelling de communicatiestrategie uitgewerkt worden.

14

4.3 Financiën Inkomsten Het RIEC Noord ontvangt in 2021 vier bijdragen van het ministerie van Veiligheid en Justitie: ➢ De reguliere bijdrage van €735.000. ➢ Een bijdrage van €90.000 voor het opstellen van ondermijningsbeelden. ➢ Een bijdrage van €250.000 voor het vergroten van de analysecapaciteit. ➢ Een bijdrage van €603.000 voor het versterken van de uitvoeringscapaciteit. Het ministerie heeft aan het verstrekken van de reguliere bijdrage een aantal voorwaarden verbonden. Eén van deze voorwaarden betreft het organiseren van een regionale cofinanciering. De cofinanciering in Noord-Nederland is als volgt opgebouwd: ➢ Alle noordelijke gemeenten dragen €0,10 per inwoner bij aan het RIEC Noord. Gezamenlijk komen de gemeenten op een bijdrage van ca. €170.000;

➢ De drie noordelijke provincies dragen €15.000 per provincie bij; ➢ De politie eenheid NoordNederland stelt 3 fte ‘om niet’ beschikbaar aan het RIEC Noord. Deze fte vertegenwoordigen in 2021 een waarde van €235.000. Aanvullend op de hierboven beschreven structurele bijdragen ontvangt het RIEC Noord in 2021 een tijdelijke bijdrage van het ministerie. De projectperiode van deze middelen eindigt ook 2021. Het betreft een bijdrage van €2.064.000 uit de ondermijningsgelden voor het intensiveren van de integrale aanpak van ondermijning in de regio Noord-Nederland. In 2018 en 2019 heeft het RIEC Noord al €3.936.000 van het toegekende totaalbedrag van €6.000.000 ontvangen. Van dit bedrag wordt €1.485.287 overgeheveld naar 2021.

Uitgaven Vanuit de structurele bijdragen wordt het personeel van het RIEC-bureau (€1.473.000) en het IOT (€437.000) bekostigd. Daarnaast worden de structurele niet-personele lasten grotendeels vanuit deze middelen betaald. Voorbeelden van nietpersonele lasten zijn de huisvesting, beheerskosten voor de ondersteuning van de gemeente Leeuwarden en de reguliere bijdrage aan het LIEC. Door de tijdelijke financiële impuls vanuit het ondermijningsfonds zijn de niet-personele lasten voor het RIEC Noord toegenomen. Denk hierbij aan extra werkplekken en de huur van meer bedrijfsauto’s. Om deze kosten te dekken, wordt vanuit het ondermijningsfonds in 2021 €100.000 ingezet. De resterende €185.000 aan niet-personele lasten worden bekostigd vanuit de structurele middelen van het RIEC-bureau.

15

In 2021 is nog €3.549.287 van de ontvangen €6.000.000 uit het ondermijningsfonds beschikbaar. In tabel 1 staat een overzicht van de wijze waarop deze resterende middelen in 2021 zijn begroot. In de tabel is aangegeven op welke onderwerpen en vanuit welk perspectief met behulp van de bijdrage uit het ondermijningsfonds extra wordt geïnvesteerd. Naast de middelen uit de tabel is een bedrag van €356.000 begroot om deze programma’s te begeleiden en ondersteunen.

Tabel 1 Begroting middelen ondermijningsfonds

4.4 Begroting 2021

Tabel 2 Begroting RIEC Noord 2021

16