bijlage 1 DNA van DOM

DNA van DOM staat voor DorpOntwikkelingsMaatschappij. Een DOM is een

Kenmerken DOM-methode

ontwikkelmotor voor fysieke en sociale leefbaarheidsinitiatieven

ü ü ü ü ü ü ü ü ü ü ü

in één of meerdere dorpen. De kracht zit in de professionele en gelijkwaardige samenwerking tussen dorp en overheid. Net zoals DNA uniek is, is een DOM ook uniek in zijn werkwijze. De essentie: ferbine & foarút!

De DOM-methode Een DOM is dé methode voor dorpsontwikkelingen en dé manier om overheids- en burgerparticipatie uit te voeren. Een DOM werkt niet top-down of bottom-up, maar door het midden: men maakt samen keuzes en zoekt samen de ruimte op in de kaders die er zijn. Het is een proces van co-creatie. De DOM-methode richt zich op het ondersteunen van dit proces, niet op het financieren van de uitvoering van een initiatief. Door het invoeren van een DOM-methode ontstaat er een continue positieve beweging in een dorp waar inwoners actief zijn met het verbeteren van hun eigen leefomgeving.

Door samen met andere inwoners een DOM op te zetten, leert men hoe dat kan, wat een dorp zelf kan doen, waarbij men de hulp van de gemeente kan gebruiken en hoe het spel samen gespeeld kan worden.

Concreet en met focus Dicht bij de mensen (leefwereld) Vanuit intrinsieke waarde meedoen Vanuit positieve insteek: kansen en enthousiasme Pro-actief: vanaf begin samen ontwikkelen Duidelijkheid over de kaders Gelijkwaardig, ieder zijn rol, elkaar serieus nemen Permanente ontwikkelmotor opgebouwd, die projectmatig werkt Toekomstgericht en toekomstbestendig Praktisch en begrijpbaar DWAAN!

Waarom een DOM-methode De DOM-methode helpt de leefbaarheid en leefplezier in een dorp te bewaren en te versterken. Dit gebeurt door als dorp zelf te werken aan concrete ideeën en projecten die zorgen voor toekomstkracht. Belang dorp: inwoners worden actief, enthousiast en daadkrachtig. Het zelforganiserend vermogen wordt versterkt: men krijgt zelf meer voor elkaar. Er is beter en eerder contact met de overheden. Belang overheid: samen met de mienskip werken aan leefbaarheid. Ruimte bieden aan initiatieven. Zichtbaar uitvoering geven aan participatie. Meer draagvlak. De verschillende beleidsvelden komen eerder en vaker in contact met de mensen voor wie zij werken: de inwoners. Dat geeft energie en plezier in het werken.

De principes van DOM

De verbinding is dé succesfactor

SAMENWERKEN

Dé succesfactor in de DOM-methode is een goede verbinding tussen de DOM en de gemeente(n). Ervaring leert dat een onafhankelijke verbinder hier een belangrijke bijdrage aan kan leveren. Zo ontstaat een stevige driehoek van dorp, gemeente en verbinder.

met elkaar

‘We doen het met elkaar’ is de basis van een DOM. Iedereen is gelijkwaardig en neemt elkaar serieus. Het creëren van vertrouwen en sfeer is essentieel voor het slagen van een DOM. Zo kan er begrip ontstaan voor elkaars belangen.

door het midden

Men ontmoet elkaar in het midden. Kansen worden benut: de DOM en overheid zoeken samen pro-actief naar oplossingen. De overheid ondersteunt en neemt niet over. Het gaat bij een DOM om co-creatie.

verbinden

Het verbinden van partijen is een essentieel onderdeel van de DOM-methode. Het helpt als een onafhankelijk persoon dit proces ondersteunt. Deze verbinder staat los van de DOM of de overheid en helpt beide werelden elkaar te verstaan en te begrijpen en het proces soepel te laten lopen.

PROJECTMATIG

resultaatgericht

sturen en loslaten

Een DOM werkt aan een concreet resultaat op een projectmatige manier. Dit betekent het maken van afspraken over wat dit resultaat inhoudt en wanneer dit bereikt is, en het benoemen van go-no-go momenten. Zo zijn verwachtingen helder. De overheid is duidelijk over de grenzen die er zijn, maar denkt ook actief mee in de ruimte die er is om kansen te benutten. Er kan veel maar niet alles. Daarnaast is ze flexibel en laten ze los zodat de DOM in haar eigen tempo een oplossing kan bedenken passend in de afgesproken kaders.

Dorp | DOM

Verbinder

Gemeente | Overheid

De verbinder: ü Is communicatief sterk en empathisch ü Weet mensen te binden, is charismatisch ü Zoekt actief contact met betrokkenen ü Durft het gesprek aan te gaan en kan luisteren ü Kan snel tot de kern doordringen ü Is lenig in het verbinden van belangen ü Weet mensen bij elkaar te brengen, is een netwerker ü Weet hoe het in een dorp werkt, de dorpsdynamiek ü Heeft lerend vermogen ü Is en ervaren in processen en projecten ü Is onafhankelijk

Starten met een DOM Wanneer je wilt starten met een DOM is het belangrijk dat iedereen weet wat de DOM-methode inhoudt. Zowel de gemeente(n) als de dorpen, die ermee aan de slag willen. Bestuurlijk commitment Als eerste is van belang dat de bestuurders van de gemeente(n) akkoord zijn met het starten van een DOM in hun gemeente. Er moet bestuurlijk commitment zijn om de gemeentelijke organisatie hierop in te richten en voldoende financiën voor het proces te organiseren.

u

Verbinder benoemen Vervolgens is het wenselijk een onafhankelijk verbinder te benoemen om het proces soepel te laten lopen en de gemeente(n) en dorp(en) te helpen de organisatie verder in te richten.

v

Inrichten organisatie gemeente | regio: een DOM-team De gemeente of regio stelt hun eigen spelregels op voor de DOMmethode. En richt de eigen organisatie zo in dat deze past bij de DOMmethode. Dit betekent het benoemen van een DOM-coördinator die intern de zaken rond de DOM’s coördineert en het eerste aanspreekpunt is voor algemene DOM-zaken. Daarnaast is het wenselijk contactpersonen bij de verschillende beleidsvelden aan te wijzen, die bij vragen kunnen worden benaderd of betrokken bij initiatieftafels. De dorpencoördinatoren een belangrijke rol als eerste aanspreekpunt vanuit de DOM’s. Zo ontstaat er een gemeentelijk of regionaal DOM-team.

w

Keuze dorp(en) De volgende stap is de keuze in welke dorpen de DOM-methode wordt ingezet. Het initiatief kan zowel bij een dorp als bij de gemeente vandaan komen. Bij de start maakt vaak de gemeente een eerste keuze. Van belang is dat de criteria waarom voor een dorp wordt gekozen, helder en uitlegbaar zijn. En een koppeling kent met de beleidsdoelen. De wil in een dorp om aan de slag te gaan is een belangrijke succesfactor voor een DOM, naast urgentie.

x

Starten met een DOM De start in een dorp is het aangaan van een gesprek met het dorp. De verbinder kan hier het initiatief toe nemen samen met de DOMcoördinator en de dorpencoördinator uit het DOM-team. De insteek is om samen te kijken naar wat er speelt in het dorp en in gesprek te gaan over welke kwaliteitsslag er gemaakt kan worden. Op basis van deze gesprekken komt vaak urgentie en enthousiasme naar voren voor specifieke zaken waar het dorp mee aan de slag wil gaan. En vanuit dat enthousiasme ook inwoners die daarbij betrokken willen zijn, vanuit hun eigen intrinsieke motivatie.

y z

En dan kan de DOM van start! De DOM is de ruggengraat en motor voor verschillende ontwikkelingen. Een DOM wordt meestal gedragen door vier of vijf inwoners van een dorp. Daarnaast zijn er diverse werkgroepen bezig met de verschillende ontwikkelingen. Er is een actieve samenwerking tussen de DOM, de werkgroepen en dorpsbelang. Samen aan de slag volgens DOM-methode Initiatieftafels Plannen en ideeën worden uitgewisseld tussen de DOM en de gemeente via het DOM-teamlid dat aanspreekpunt is voor die DOM, waarschijnlijk de dorpencoördinator. Die kan bijvoorbeeld regelen dat een DOM kan aanschuiven bij een initiatieftafel waar de verschillende beleidsterreinen aan tafel zitten, om hun plannen en ideeën integraal te bespreken en hierover te sparren.

z

Experts inhuren Een DOM kan gebruik maken van de expertise van de gemeente, maar kan ook zelf experts inhuren. Hiervoor wordt door de overheid een budget per DOM beschikbaar gesteld. Kennisdelen De verbinder kan samen met de DOM-coördinator de uitwisseling van kennis tussen de verschillende DOM’s in een regio stimuleren door het organiseren van bijvoorbeeld een regiotafel, een informatiemarkt of DOM-café.

Initiatieftafel: hier komen verschillende beleidsvelden van een gemeente met een DOM bijeen om samen te zoeken naar kansen en oplossingen voor een gewenste ontwikkeling in een dorp. Regiotafel: hier komen verschillende DOM’s in een gemeente of regio bij elkaar om van elkaar te leren, elkaar te inspireren en te netwerken. Bij de regiotafels gaat het vooral over hoe het proces in de DOM’s loopt. Informatiemarkt: hierbij gaat het vooral om de inhoud. DOM’s in een gemeente of regio kunnen kennis ophalen bij inhoudelijk deskundigen of inspiratie opdoen bij andere DOM’s en hun eigen kennis delen. DOM-café: deze staat vooral in het teken van netwerken en elkaar ontmoeten. Het zoeken van verbinding tussen DOM’s onderling en met de gemeente(n).

Financiële mogelijkheden Procesgeld voor de DOM Vanuit de provincie Fryslân is minimaal € 12.500 beschikbaar aan procesgeld voor een DOM, mits de gemeente of regio ook eenzelfde bedrag inlegt. Dit betekent dat er minimaal € 25.000 beschikbaar kan zijn voor een DOM ter ondersteuning van het proces. Dorpen kunnen dit bijvoorbeeld inzetten om experts in te huren. Bijdrage aan verbinder De provincie Fryslân ziet in de onafhankelijke verbinder een belangrijke voorwaarde voor het succes van de DOM’s. Daarom stelt de provincie voor het eerste jaar € 5.000 per DOM beschikbaar voor deze verbinder. Voor de twee jaar daarna is € 2.500 per DOM beschikbaar, mits de gemeente of regio ook minimaal dat bedrag inlegt. Tip: stel voor meerdere DOM’s in een gemeente of regio dezelfde persoon aan als verbinder.

Programmateam DOM als vraagbaak Het opzetten van een DOM is een dynamisch proces: men gaat op expeditie. Een DOM heeft ruimte en tijd nodig om te groeien. Dit is de ervaring van het Programmateam DOM. De leden van het team hebben de DOM-methode ontwikkeld en zijn er al enkele jaren mee bezig. Hun ambitie is de uitrol van de DOMmethodiek over heel Fryslân. Zij delen hun ervaring graag en helpen anderen die met de DOM-methodiek aan de slag willen gaan. Programmateam DOM Sjoerd Hoekstra | Provincie Fryslân | Programmamanager DOM Charlotte de Boer | Partoer | Programmasecretaris Sytske Raap | Gemeente Noardeast-Fryslân | Gemeentelijk aanspreekpunt Dorrit Jorritsma | Provincie Fryslân | Provinciaal aanspreekpunt Jan Rodenhuis | Partoer | Verbinder aanspreekpunt Het Programmateam helpt gemeenten en regio’s bij het opstarten van de DOMmethodiek. Vervolgens ondersteunt en adviseert het Programmateam alle betrokkenen: de DOM’s, de verbinder en de DOM-teams bij de gemeente of regio. Onder meer door het houden van inspirerende gesprekken, te enthousiasmeren, mee te denken en te sparren. Het Programmateam legt verbinding tussen de verschillende regio’s waar gewerkt wordt met de DOM-methode, en deelt ontwikkelingen en kansen vanuit de provincie, het Rijk of Europa. Bijvoorbeeld tijdens de regiotafels of provinciebrede (digitale) bijeenkomsten.

Voor meer informatie over de DOM-methodiek kunt u met de Programmamanager DOM Sjoerd Hoekstra contact opnemen: sj.hoekstra@fryslan.nl of 06 52 40 36 89.

November 2020 | eindconcept