Bijlage 1 Beleid huisvesting arbeidsmigranten 2019
Tekst van het document
Huisvesting arbeidsmigranten ADVIES AAN GEMEENTE WAADHOEKE
INHOUD AANLEIDING
3
1. DOELEN
4
2. AANPAK
6
6.
CONVENANT: UITGANGSPUNTEN HUISVESTING
26
6.1 SNF-inhuur register
27
6.2 Wervings- en huisvestingsbeleid
27
6.3 Leefbaarheid
28
6.4 Registratie
29
3. BEGRIPSBEPALING
8
6.5 Evaluatie
29
4: ONDERZOEK OPGAVE HUISVESTING
11
7.
30
5: BELEID: UITGANGSPUNTEN HUISVESTING
15
5.1 Accommodatie
16
5.2 Locaties
17
5.3 Huisvesting door woningcorporaties
20
5.4 Leefbaarheid
20
5.5 Voorwaarden voor huisvesting
21
5.6 Doorkijk en impact beleid op huisvesting
25
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
RANDVOORWAARDEN
7.1 Registratie
31
7.2 Vergunningen
31
7.3 Handhaving
32
7.4 Rol gemeente
32
7.5 Beleid en regelgeving
33
8.
34
OVERGANGSREGELING
BIJLAGEN
37 2
AANLEIDING Op 8 maart 2018 besloot de gemeenteraad om het beleid van de voormalige gemeente
arbeidsmigranten zelf. De werkgroep boog zich onder begeleiding van KAW over het vraagstuk
Franekeradeel op het gebied van huisvesting van arbeidsmigranten te actualiseren. Het college
hoe de huisvesting van arbeidsmigranten op een goede (zie de beschreven doelen in hoofdstuk
van burgemeester en wethouders gaf hier uitvoering aan door beleidsregels voor de gemeente
1) manier aangepakt kan worden in de gemeente Waadhoeke. Het advies dat voor u ligt is
Waadhoeke vast te stellen. Dit was een noodverband: van de vier fusiegemeenten
hiervan het resultaat.
(Franekeradeel, Menaldumadeel, Littenseradeel, het Bildt) had alleen de voormalige gemeente Franekeradeel beleid op dit onderwerp.
Dit is niet alleen een advies aan de gemeenteraad, maar aan alle betrokken partijen. Het vraagt inzet en een bijdrage van alle betrokkenen om de bedachte oplossingsrichtingen tot uitvoering
Vervolgens werd in gesprek tussen gemeente en werkgevers duidelijk dat de werkgevers het
te brengen en te laten slagen. De werkgroep denkt dat enkel een gezamenlijke inspanning er
beleid niet als passend ervaren, waarna de gemeente besloot voorlopig niet te handhaven.
toe leidt dat de gestelde doelen behaald kunnen worden. In hoofdstuk 5 richt het advies zich
Daaruit ontstond bij bewoners van enkele dorpen de zorg dat situaties konden ontstaan die
tot de gemeente. De voorstellen die hier gedaan worden kunnen vastgelegd worden in beleid.
negatief zouden uitpakken voor de leefbaarheid. In reactie hierop besloot de gemeente een
In hoofdstuk 6 doet de werkgroep een appel op alle betrokken partijen. Dit kan niet vastgelegd
stap terug te zetten. Dit door in een aantal dorpen toch te handhaven en gelijktijdig een open
worden in beleid of wet- en regelgeving en valt ook niet onder het mandaat van de
gesprek te agenderen, als startpunt voor het maken van nieuw en gedragen beleid met alle
gemeenteraad. De werkgroep stelt daarom voor dit vast te leggen in een convenant tussen alle
belanghebbenden.
betrokken partijen.
Hieruit ontstond de werkgroep huisvesting arbeidsmigranten. Deze werkgroep bestaat uit een afvaardiging van bewoners uit dorpen en wijken, huurdersverenigingen, werkgevers, uitzendorganisaties, aanbieders van huisvesting, de woningcorporatie, de gemeente en de
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
3
1
Doelen 4
DOELEN De inzet van alle betrokken partijen is nodig om tot een oplossing te komen voor dit vraagstuk. De werkgroep heeft daarom een advies opgesteld waarin geprobeerd is de belangen van alle betrokkenen zo zorgvuldig mogelijk te formuleren en een plek te geven. Op basis daarvan stelde de werkgroep de volgende doelen op: 1.
Het voorzien in goede en voldoende huisvesting voor de huidige en toekomstige groep arbeidsmigranten;
2.
Het waarborgen van vitale en leefbare dorpen en wijken voor reguliere bewoners en arbeidsmigranten, bijvoorbeeld door de huisvesting van arbeidsmigranten te spreiden;
3.
Het realiseren van een positief investeringsklimaat voor werkgevers en aanbieders van huisvesting.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
5
2
Aanpak 6
AANPAK Er is getracht een zo volledig mogelijk beeld van het huisvestingsvraagstuk in de gemeente Waadhoeke te krijgen. Er is gestart met een inventarisatie van praktijkvoorbeelden en beleidsregels van huisvesting voor arbeidsmigranten in andere delen van Nederland¹. Daarnaast heeft het Expertisecentrum Flexwonen de omvang van de huisvestingsopgave in de gemeente Waadhoeke verkend en is er een huisvestingsprognose gemaakt in het rapport ‘Onderzoek huisvesting arbeidsmigranten in de gemeente Waadhoeke’. Vervolgens hebben de verschillende belanghebbenden de gelegenheid gekregen zich te uiten in interviews. Deze interviews zijn georganiseerd onder verschillende groepen: arbeidsmigranten, werkgevers, huisvesters (particulier en woningcorporaties), bewoners uit dorpen en wijken en overheden (gemeenten en provincie). Ook is er telefonisch contact gezocht met eigenaren van recreatieparken uit de omgeving. Tot slot is een avond georganiseerd met dorpsbelangenorganisaties en wijkraden over de leefbaarheid in de dorpen en wijken. In totaal hebben we ruim honderd betrokkenen gesproken. Vervolgens is de werkgroep met deze informatie aan de slag gegaan en is een advies opgesteld. ¹ Bekijk deze voorbeelden op https://flexwonen.nl/praktijkvoorbeelden/?_sft_doelgroep=arbeidsmigranten.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
7
3
Begripsbepaling 8
BEGRIPSBEPALING In dit advies hanteren we de volgende begrippen: •
•
Arbeidsmigrant: economisch actieve international, met een inkomen tot €35.000,- per jaar, die in Nederland arbeid in loondienst verricht. Hiermee wordt onderscheid gemaakt
dezelfde woonplaats en werkgever. •
met de groep kenniswerkers c.q. expats, die zich met een gemiddeld hoger inkomen richten op een ander segment van de woningmarkt. Dit is dezelfde definitie die het
Circulaire migrant: short-stay arbeidsmigranten die jaarlijks terugkeren, het liefste naar
Woning: een complex van ruimten, uitsluitend bedoeld voor de huisvesting van één afzonderlijk huishouden.
•
Huishouden: wanneer aan alle onderstaande criteria¹ wordt voldaan, is er sprake van een
Expertisecentrum Flexwonen hanteert.
huishouden:
Overige doelgroepen: groepen mensen die (vaak met spoed) een huis zoeken waarbij
•
Er is sprake van continuïteit in de samenstelling van de personen in het huishouden;
de huisvestingsvraag overeenkomt met die van arbeidsmigranten. Hierbij kan gedacht
•
De personen wonen voor onbepaalde tijd ‘samen’;
worden aan statushouders, uitstroom GGZ, etc.
•
Er is sprake van een affectieve of familiaire band;
•
Short-stay (kort verblijf): verblijf tot 1 jaar, meestal seizoenswerk.
•
Een affectieve band houdt in een gevoels- of emotionele band tussen personen;
•
Mid-stay (middellang verblijf): verblijf tussen 1 tot 3 jaar. Deze doelgroep is bijna niet
•
Familiaire band houdt in familie in de eerste of tweede lijn;
aanwezig in Waadhoeke. Daar waar in dit advies gesproken wordt over long-stay worden
•
De leden van het huishouden hebben hetzelfde hoofdverblijf;
ook eventuele mid-stay arbeidsmigranten bedoeld. De huisvestingsbehoefte en
•
Ook in het land van herkomst hebben de leden hetzelfde hoofdverblijf;
mogelijkheden tot integratie komen voor de doelgroepen mid-stay en long-stay
•
Men maakt gebruik van dezelfde gemeenschappelijke voorzieningen;
grotendeels overeen.
•
Men maakt gebruik van een gezamenlijke toegang tot de woning.
•
•
Long-stay (lang verblijf): verblijf langer dan 3 jaar of permanente vestiging. ¹ Om te bepalen of een bepaald gebruik past in het bestemmingsplan, moet het aan het betreffende plan worden getoetst. Om te voorkomen dat per situatie uitgebreid onderzoek (jurisprudentie en feitelijke situatie) gedaan moet worden, zijn sneltoetscriteria ontwikkeld door de Gemeente Waadhoeke. Deze criteria heeft de werkgroep als
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
vertrekpunt genomen.
9
BEGRIPSBEPALING •
Kamergewijze verhuur: het bedrijfsmatig (nacht)verblijf aanbieden aan kamerhuurders die niet één huishouden vormen.
•
Kleinschalige maatwerkoptie: een vergunningaanvraag voor huisvesting van 6 t/m 8 personen, of zodra er sprake is van het overschrijden van de 25 meter afstandsbeperking tussen huizen of de 10% norm van het aantal huizen in één straat.
•
Grootschalige maatwerkoptie: een vergunningaanvraag voor huisvesting van meer dan 8 personen, of zodra er sprake is van het overschrijden van de 1% norm.
De werkgroep adviseert in de uitwerking van het beleid duidelijke definities te omschrijven en vast te leggen, zodat de interpretatie hiervan niet tot onduidelijkheid leidt.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
10
4
Onderzoek opgave huisvesting 11
ONDERZOEK OPGAVE HUISVESTING Zonder inzicht in de opgave is het lastig om oplossingen voor het huisvestingsprobleem te
De belangrijkste resultaten van het onderzoek zijn:
bedenken. De werkgroep gaf daarom het Expertisecentrum Flexwonen opdracht om een verkenning uit te voeren naar aard en omvang van het aantal arbeidsmigranten in de gemeente
•
In de gemeente Waadhoeke wonen in 2018/2019 minimaal 1.500 en maximaal 2.200
Waadhoeke en op de verwachte toekomstige inzet van deze tijdelijke werknemers. Ook is
arbeidsmigranten. Er werken in 2018/2019 minimaal 1.200 en maximaal 1.850
gevraagd te onderzoeken in hoeverre het huisvestingsaanbod overeenkomt met de
arbeidsmigranten in de gemeente Waadhoeke.
huisvestingsvraag, nu en in de nabije toekomst. Het onderzoek van Expertisecentrum Flexwonen is bijgevoegd als bijlage.
•
In de gemeente Waadhoeke wonen waarschijnlijk dus meer arbeidsmigranten dan er
Momenteel loopt aanvullend nog een onderzoek van het Expertisecentrum Flexwonen naar de
werken. De gemeente Waadhoeke blijkt een aantrekkelijke woonplaats voor
huisvestingsvraag van overige doelgroepen ‘spoedzoekers’. Dit rapport wordt in mei 2019
arbeidsmigranten die in Harlingen werken, maar zelfs ook voor arbeidsmigranten die
opgeleverd aan de gemeente Waadhoeke.
werken in de Kop van Noord-Holland. Overigens gebeurt het omgekeerde ook. Dit maakt het extra lastig om inzicht te krijgen in de exacte aantallen. Dit wordt versterkt door het
NB: het Expertisecentrum geeft in haar rapport aan dat onderzoeken naar aantallen
grote aantal kleinschalige werkgevers en huisvesters. Hierdoor is het complexer om inzicht
arbeidsmigranten nooit leiden tot harde uitkomsten. Zo lang arbeidsmigranten onvoldoende zijn
in het vraagstuk te verkrijgen dan in andere gebieden van Nederland, waar veelal sprake is
geregistreerd, blijven de uitkomsten hooguit goed beredeneerde schattingen met een
van grote(re) werkgevers en projectontwikkelaars.
behoorlijke onzekerheidsmarge. Ook zijn er verschillen in de tijd door een laag- en hoogseizoen. De cijfers moeten daarom met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd. Dit is de reden waarom de werkgroep in paragraaf 7.1. de gemeente adviseert om registratie als speerpunt op te nemen in de vervolgaanpak.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
12
ONDERZOEK OPGAVE HUISVESTING •
De bedrijvigheid in de gemeente Waadhoeke heeft een sterk agrarische oriëntatie waarbij sprake is van relatief veel seizoensgebonden werk. Circa 70% van de arbeidsmigranten werkt en verblijft korter dan een jaar in de gemeente Waadhoeke. In de meeste gevallen is dat een periode van 6-8 maanden. Landelijk ligt het aantal short-stay arbeidsmigranten op 30%. Dat aandeel ligt in de gemeente Waadhoeke dus aanzienlijk hoger. Wel komen veel
arbeidsmigranten die tijdelijk terugkeren naar hun oorspronkelijke land, regelmatig terug naar Nederland (de ‘circulaire migrant’). Zij behoren tot de definitie short-stay, maar verblijven hier al vele jaren met korte tussenpozen. •
Uitzendbureaus verwachten over de periode 2019/2020 een stijging van de inzet van arbeidsmigranten met 12%. Werkgevers herkennen het beeld van een substantiële groeiverwachting. Dit past ook binnen de verwachte landelijke volumegroei van 10-20%. Deze groei is lastig te voorspellen omdat het afhankelijk is van de economische groei en de beschikbaarheid van voldoende en gekwalificeerd personeel. Ook heeft de toenemende automatisering impact. Werkgevers willen daarnaast voorkomen dat er een te grote ‘scheefgroei’ ontstaat tussen de aantallen Nederlandse en niet-Nederlandse werknemers op de werkvloer. Opvallend is dat de meeste uitzendbureaus en een deel van de werkgevers hun groeiverwachting direct koppelen aan de beschikbaarheid van voldoende huisvesting.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
Circa 70% van de arbeidsmigranten werkt en verblijft korter dan een jaar in de gemeente Waadhoeke. Landelijk ligt het aantal short-stay arbeidsmigranten op 30%.
13
ONDERZOEK OPGAVE HUISVESTING •
Het aantal huisvestingsplaatsen voor arbeidsmigranten in de gemeente Waadhoeke is naar schatting tussen 1.373 en 2.170. Circa 40% daarvan wordt gebruikt door arbeidsmigranten die op eigen kracht huisvesting hebben gevonden. Ruim 60% van de beschikbare huisvesting is door uitzendbureaus of werkgevers aangekocht of gehuurd. Opvallend is dat in de gemeente Waadhoeke sprake is van veel particuliere aanbieders van huisvesting met
slechts een klein aantal woningen. Er zijn weinig grote, gespecialiseerde huisvesters zoals in de rest van Nederland. •
Op basis van het onderzoek wordt het huisvestingstekort op dit moment ingeschat op 205 tot 383 plaatsen. Er zijn verschillende redenen om aan te nemen dat het daadwerkelijke huisvestingstekort aanzienlijk groter is en naar verwachting ook verder zal toenemen. Deze verwachte toename van het huisvestingstekort komt onder andere door de groeiverwachting van uitzendbureaus en werkgevers en huisvestingsaanbod dat (nog) niet voldoet aan de in dit advies gestelde kwaliteitsnormen in paragraaf 5.5.
Waadhoeke blijkt een aantrekkelijke woonplaats voor arbeidsmigranten die in Harlingen werken, maar ook voor arbeidsmigranten die werken in de Kop van Noord-Holland. Overigens gebeurt het omgekeerde ook.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
14
5
Beleid: uitgangspunten huisvesting 15
BELEID 5.1 Accommodatie
Vormen van huisvesting
Kwaliteit
Landelijk blijkt dat de verschillende verblijfsperioden van arbeidsmigranten voor een belangrijk
De werkgroep wil arbeidsmigranten kwalitatief goede en prettige huisvesting bieden. De
deel de gewenste vormen van huisvesting bepalen.
werkgroep adviseert daarom om als minimale kwaliteitseis de norm van Stichting Normering
Bij short-stay vinden werknemers binnen zekere grenzen het delen van voorzieningen zoals een
Flexwonen (SNF) te hanteren voor alle aanbieders van huisvesting aan arbeidsmigranten².
keuken, woonkamer of badkamer geen probleem.
Het SNF-keurmerk is nu alleen verplicht voor huisvesting die door uitzendorganisaties wordt
Bij mid-stay worden hogere eisen gesteld aan privacy, het hebben van een eigen kamer of aan
aangeboden. De werkgroep adviseert dit dus te verbreden naar álle huisvesting voor
het delen van een keuken of sanitaire voorzieningen.
arbeidsmigranten in de gemeente Waadhoeke. Betere kwaliteit mag wel, maar mindere
Bij long-stay vinden mensen vaak hun eigen weg op de woningmarkt. Daarbij is privacy en een
kwaliteit niet.
fijne woonomgeving nóg belangrijker¹. Dit beeld is bevestigd door de arbeidsmigranten die we
De norm kent de onderdelen ruimte en privacy, sanitair, veiligheid, hygiëne, voorzieningen,
hebben gesproken in het groepsinterview in de gemeente Waadhoeke.
informatievoorziening, brandveiligheid en goed werkgeverschap. Ieder onderdeel bestaat uit een aantal specifieke eisen waaraan de huisvesting moet voldoen. Huisvestingslocaties van de
Daarbij is door alle partijen benadrukt dat écht grootschalige huisvesting (meer dan 50
organisaties die zich aanmelden bij SNF worden jaarlijks gecontroleerd. De SNF-norm is door
arbeidsmigranten in één complex) niet past binnen de gemeente Waadhoeke; ook niet bij de
de werkgroep opgenomen in paragraaf 5.5 bij de algemene voorwaarden voor het verkrijgen
werkgever op het terrein. De werkgroep adviseert de gemeente geen medewerking te verlenen
van een vergunning.
aan dit soort grootschalige initiatieven. De werkgroep woog dit mee in het voorstel voor de voorwaarden voor huisvesting in paragraaf 5.5.
¹ Deze informatie is terug te lezen in de ‘Routekaart naar goede huisvesting voor EU-arbeidsmigranten’ van het Expertisecentrum Flexwonen: https://flexwonen.nl/routekaart-naar-goede-huisvesting-voor-eu-arbeidsmigranten.
Routekaart, Expertisecentrum Flexwonen.
² De SNF-norm is hier gepubliceerd: https://www.normeringflexwonen.nl/de-norm/normen.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
16
BELEID 5.2 Locaties
Om de druk op de dorpen en wijken daarnaast te blijven spreiden, houdt de werkgroep in paragraaf 5.5 vast aan de voorwaarden voor spreiden en mengen. In de wijken van Franeker
5.2.1 In dorpen en wijken
adviseert de werkgroep tot slot om aanvullende afspraken te maken over de stapeling van
Het belangrijkste aandachtspunt bij de huisvesting van arbeidsmigranten in de dorpen en
doelgroepen en dit onderdeel te maken van de prestatieafspraken tussen gemeente,
wijken lijkt de mogelijkheid van contact tussen de arbeidsmigranten en de reguliere bewoners
woningcorporaties en huurdersverenigingen. Dit kan zodra het onderzoek van het
in hun directe omgeving. Er ontstaat namelijk een gevoel van vervreemding onder de reguliere
Expertisecentrum Flexwonen naar de huisvestingsvraag van overige doelgroepen
bewoners wanneer er continu wisselende mensen in de straat wonen die de Nederlandse taal
‘spoedzoekers’ afgerond is.
niet spreken. Dit heeft vooral betrekking op dorpen en wijken waar arbeidsmigranten korte tijd verblijven. Zodra arbeidsmigranten langer verblijven kunnen reguliere bewoners en
Wanneer een arbeidsmigrant een huis huurt als één afzonderlijk huishouden, dan valt dit
arbeidsmigranten onderling afspraken maken, elkaar beter leren kennen (al is het enkel van
binnen de bestemmingsplanregels. Er is dan immers geen sprake van kamergewijze verhuur.
gezicht) en mogelijk elkaar op weg helpen om de Nederlandse (en Friese) taal te leren.
Dit kunnen short-stay arbeidsmigranten zijn, maar het zijn meestal arbeidsmigranten die langer
De werkgroep adviseert zodoende om in te zetten op het voorkomen van frequente wisseling
dan een jaar in de gemeente Waadhoeke verblijven of zich uiteindelijk permanent vestigen. Zij
van arbeidsmigranten in dorpen en wijken. De werkgroep ziet in de dorpen en wijken bij
vinden vaak hun weg in de reguliere huur- of koopwoningvoorraad. De werkgroep benadrukt
voorkeur de long-stay arbeidsmigrant en de circulaire arbeidsmigrant, die jaarlijks terugkeert.
dat het ook inspanning vraagt om deze mensen volwaardig onderdeel te laten uitmaken van het
De gemeente kan hier niet op handhaven. De werkgroep vraagt dit daarom mee te nemen in
sociale leven in de dorpen en wijken.
de te maken afspraken met werkgevers, uitzendorganisaties en aanbieders van huisvesting in hoofdstuk 6.
5.2.2 Maatwerk Naast huisvesting van arbeidsmigranten in reguliere woningen in dorpen en wijken, adviseert
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
17
BELEID de werkgroep ook maatwerkopties toe te voegen aan de mogelijkheden. Hierdoor kunnen
wisselingen van arbeidsmigranten in dorpen en wijken. Hiermee vermindert de druk op de
grotere huizen, (leegstaand) overig vastgoed of locaties buiten het dorp of de wijk benut
sociale cohesie in de dorpen en wijken en wordt de ervaren overlast door short-stay
worden.
arbeidsmigranten beperkt. Dit sluit ook aan bij de wens van de arbeidsmigranten zelf: een korte reistijd naar het werk en geen ‘gedoe’ met de buren. De wens om te integreren leeft niet
In dorpen en wijken
bij deze doelgroep.
In dorpen en wijken staan soms gebouwen die zich lenen voor grootschaligere huisvesting van arbeidsmigranten. Denk hierbij aan een leegstaande school, een oud café of vrijkomend
Voor uitzendorganisaties en werkgevers biedt huisvesting op het terrein van de werkgever de
zorgvastgoed. De werkgroep vindt dat deze locaties benut kunnen worden voor huisvesting,
mogelijkheid om te voorzien in de benodigde aanvullende huisvesting. Dit kan in een meer
mits hiervoor draagvlak bestaat in het dorp of de wijk. Tevens moet voldaan worden aan de
grootschalige voorziening. De werkgroep adviseert de gemeente hierover met de provincie het
SNF-norm. Alle voorwaarden voor maatwerkopties staan beschreven in paragraaf 5.5. Als aan
gesprek op te starten en te verkennen hoe dit kan worden ingepast in de verordening ‘Romte’.
deze voorwaarden wordt voldaan, kan ook afgeweken worden van de 1% norm per dorp, 10%
Bij huisvesting bij de werkgever wordt eveneens aandacht gevraagd voor het toepassen van de
per straat of de 25 meter afstandsbeperking. Ook hierbij is consensus vanuit het dorp of wijk
SNF-normering. Daarnaast is het van belang afspraken te maken over een goed beheer van en
een vereiste.
toezicht op de huisvesting. Er kan gekeken worden of de mate waarin in beheer en toezicht wordt voorzien in de planvorming als voorwaarde kan dienen voor vergunningverlening.
Bij de werkgever op het terrein De werkgroep adviseert huisvesting bij de werkgever op het terrein mogelijk te maken voor
Naarmate short-stay arbeidsmigranten hier langer verblijven, vindt de werkgroep het wenselijk
arbeidsmigranten met een korte verblijfsduur (short-stay). Door huisvesting voor deze
dat zij doorstromen naar een situatie die steeds meer op ‘gewoon wonen’ lijkt. Dat betekent na
doelgroep zoveel mogelijk buiten de dorpen en wijken te regelen vermindert het aantal
verloop van tijd huisvesting in dorpen of wijken, meer mogelijkheden om te kunnen integreren
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
18
BELEID en meer ruimte en privacy. Het verblijfsperspectief kan wijzigen gedurende het verblijf: een
voorkomende geval de voorgestelde voorwaarden voor maatwerkopties uit paragraaf 5.5 toe te
short-stay arbeidsmigrant kan een vaste baan accepteren of een partner ontmoeten, waardoor
passen.
hij of zij in Nederland wil blijven en een long-stay arbeidsmigrant wordt. Recreatieparken Als de werkgever gesitueerd is buiten of aangrenzend aan het dorp of de wijk moet rekening
Uit de groepsinterviews blijkt weinig enthousiasme voor huisvesting van arbeidsmigranten in
gehouden worden met een goede ruimtelijke ordening en draagvlak. Ook hier gelden de
recreatieve accommodaties, ook niet als tijdelijke noodoplossing. Huisvesting in recreatieve
voorwaarden voor maatwerkopties zoals beschreven in paragraaf 5.5. Consensus van de buurt
accommodaties zorgt vaak voor overlast omdat de verschillende doelgroepen (recreanten,
is dan noodzakelijk.
arbeidsmigranten) andere leefstijlen hebben. Daarnaast wordt in de gemeente Waadhoeke juist ingezet op de versterking van het recreatief gebruik van de parken voor de toeristische sector.
Buitengebied
De werkgroep adviseert daarom geen huisvesting van arbeidsmigranten toe te staan op
De provincie Fryslân staat momenteel de realisatie van huisvestingaccommodaties in het
recreatieparken.
buitengebied niet toe. Dit staat beschreven in de verordening ‘Romte’. De werkgroep maakt daar wel een kanttekening bij: als er onvoldoende geschikte locaties zijn om aan de
Wel kan een recreatiepark of een deel daarvan geschikt gemaakt worden voor de huisvesting
huisvestingsvraag te voldoen of als via een maatwerkoptie een geschikte locatie wordt
van arbeidsmigranten. Dit betekent een definitieve transformatie van (een deel van) het
aangedragen, dan moet realisatie van huisvesting in het buitengebied mogelijk zijn¹. Dit betreft
recreatiepark. De gemeente Waadhoeke kan de eigenaar van het recreatiepark hiertoe de
ook de mogelijke huisvesting op bedrijventerreinen. De werkgroep adviseert de gemeente om hierover met de provincie alvast het gesprek te starten, en te verkennen welke stappen gezet
¹ Er zijn steeds meer provincies die met gemeenten meedenken waar en hoe oplossingen in het buitengebied
moeten worden om deze noodoplossing mogelijk te maken. De werkgroep adviseert om in het
gevonden kunnen worden. Zie als voorbeeld de provincie Limburg https://flexwonen.nl/beleidsnotitie-huisvestingarbeidsmigranten-provincie-limburg-2016.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
19
BELEID mogelijkheid bieden waardoor extra huisvesting voor arbeidsmigranten kan worden gecreëerd.
5.4 Leefbaarheid
Voorwaarde is onder andere dat de huisvesting voor arbeidsmigranten fysiek gescheiden is van
In alle gesprekken is steeds benadrukt dat arbeidsmigranten in de dorpen en wijken van de
het recreatiegedeelte. Deze transformatie van (een deel van) het recreatiepark is niet
gemeente Waadhoeke welkom zijn. De noodzaak van tijdelijke werknemers om de economie
omkeerbaar. Ook zijn de voorwaarden zoals voorgesteld in paragraaf 5.5 voor maatwerkopties
draaiende te houden wordt gezien. Wel uiten alle bewoners die betrokken zijn geweest in dit
van toepassing.
proces zorgen over de leefbaarheid van de dorpen en wijken. Deze leefbaarheid betekent voor iedereen wat anders. Het belangrijkste aandachtspunt lijkt de mogelijkheid van contact tussen
5.3 Huisvesting door woningcorporaties
de arbeidsmigranten en de reguliere bewoners en het ontstaan van een gevoel van
De taak van woningcorporaties is vastgelegd in de Woningwet. Dit is het bouwen, beheren en
vervreemding bij de reguliere bewoners. Bewoners vinden het lastig niet te weten wie de buren
verhuren van woonruimte met een betaalbare huur voor doelgroepen die dit zelf niet kunnen
zijn. Ook de taalbarrière wordt vaak genoemd: als er overlast ontstaat, kun je de buren niet
organiseren. Dit betekent dat ook arbeidsmigranten gehuisvest kunnen worden door
aanspreken. Of als je de buren wilt uitnodigen om mee te doen aan een buurtactiviteit, lukt dat
woningcorporaties.
niet. Tot slot zijn er ook praktische ergernissen.
De werkgroep adviseert bij de totstandkoming van de eerstvolgende prestatieafspraken tussen de gemeente, de woningcorporaties en de huurdersverenigingen het thema arbeidsmigranten
De werkgroep acht de integratie van short-stay arbeidsmigranten niet haalbaar. Vanuit deze
een plek te geven. Belangrijke aandachtspunten daarbij zijn de huisvesting van
groep arbeidsmigranten is weinig behoefte tot contact met de omwonenden. Zij draaien lange
arbeidsmigranten met bij voorkeur een lange verblijfsduur (dit met oog op leegstand in de
dagen, doen fysiek zwaar werk en na een dag werken is er weinig energie over om sociale of
winter als aan short-stay arbeidsmigranten verhuurd wordt) en de stapeling van het vraagstuk
sportieve activiteiten te ondernemen. Ook voor het leren van de Nederlandse taal is de
door de huisvesting van overige doelgroepen. Hier moet ook het beleid van spreiden en
verblijfsduur te kort. Gelijktijdig is er vanuit de dorpen en wijken wel behoefte aan ontmoeting
mengen in betrokken worden.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
20
BELEID en kennis over elkaars cultuur, normen en waarden met als doel begrip en wederzijds respect.
taaleducatie. De werkgroep had onvoldoende tijd dit concreet uit te werken voor de lokale situatie. De werkgroep stelt daarom de gemeente voor om budget en capaciteit binnen de
Bij de arbeidsmigranten die zich hier permanent vestigen of zich voor langere tijd huisvesten in
gemeentelijke organisatie beschikbaar te stellen voor een nadere uitwerking hiervan in
de gemeente Waadhoeke adviseert de werkgroep nadrukkelijk wel te investeren in taal en
2019/2020. Bij de uitwerking moeten de convenantpartners betrokken worden. In Nederland
integratie. Langdurige vestiging in dorpen en wijken wordt gezien als een kans. Het aanbod om
zijn goede voorbeelden beschikbaar die benut kunnen worden voor de situatie in de gemeente
wegwijs te worden in de gemeente Waadhoeke moet zo laagdrempelig mogelijk georganiseerd
Waadhoeke.
worden. De inschrijving in de Basisregistratie Persoonsgegevens (BRP) is bijvoorbeeld een kansrijk moment om arbeidsmigranten te informeren over de Waadhoekse samenleving. Denk
5.5 Voorwaarden voor huisvesting
aan een brochure ‘Wegwijs in de gemeente Waadhoeke’. Mogelijk kan ook op de gemeentelijke
Om een goed woon- en leefklimaat voor zowel reguliere bewoners als arbeidsmigranten te
website informatie worden toegevoegd of een speciale pagina worden aangemaakt. De
waarborgen heeft de werkgroep een aantal algemene en specifieke voorwaarden geformuleerd
werkgroep ziet overigens niet enkel een rol voor de gemeente om arbeidsmigranten wegwijs te
als advies voor de gemeente. Door het hanteren van de 1% norm voor kamergewijze verhuur
maken. Ook werkgevers, uitzendorganisaties, huisvesters en bewoners dragen een
blijft de impact op de dorpen en wijken behapbaar, maar wordt werkgevers en
verantwoordelijkheid voor de leefbaarheid van de dorpen (zie hoofdstuk 6).
uitzendorganisaties tegelijkertijd een basis geboden om de huisvesting te organiseren. Daarnaast adviseert de werkgroep om een maatwerkoptie toe te voegen, waarbij grotere
De werkgroep adviseert de gemeente om te zorgen voor een basisaanbod, waarop andere
huizen, leegstaand maatschappelijk vastgoed of nieuwbouwlocaties eventueel ook benut
partijen verder kunnen bouwen. Dit gaat om de inzet van professionele ondersteuning van
kunnen worden.
dorpen en wijken om ontmoeting te faciliteren, de organisatie van een (formeel en informeel) netwerk voor arbeidsmigranten die zich willen vestigen in de regio en het aanbod van
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
21
BELEID Aan alle onderstaande voorwaarden moet worden voldaan om een vergunning te krijgen.
o
Algemene voorwaarden
o
maximaal 1% van het aantal woningen per kern kan gebruikt worden voor de kamergewijze huisvesting van arbeidsmigranten;
•
De SNF-norm is de minimale kwaliteitseis van huisvesting waaraan moet worden voldaan bij vergunningverlening.
•
kamergewijze huisvesting van arbeidsmigranten; o
De eigenaar zorgt voor periodieke kwaliteitscontrole van de huisvesting. Dit betreft niet De eigenaar zorgt voor een vast aanspreekpunt voor omwonenden en
mag geen andere woning gebruikt worden voor de huisvesting van arbeidsmigranten; o
in appartementencomplexen/woongebouwen mag maximaal 20% van de hoeveelheid
dorpsbelangenorganisatie of wijkraad met een telefoonnummer dat 24/7 bereikbaar is bij
appartementen gebruikt worden voor huisvesting van arbeidsmigranten, waarbij
calamiteiten (afspraken over beheer en toezicht kunnen onderdeel van de vergunning
maximaal 2 arbeidsmigranten per appartement mogen wonen. Dit geldt pas als het
worden gemaakt). •
binnen 25 meter afstand gemeten vanuit de dichtstbijzijnde bestaande gevel van de reeds bestaande woning, die gebruikt wordt voor de huisvesting van arbeidsmigranten,
enkel de binnenkant van de woning, maar ook de buitenkant (tuin, parkeerplaats, afval). •
maximaal 10% van het aantal woningen per straat kan gebruikt worden voor de
Bij elke accommodatie wordt voldaan aan de parkeernorm (dit betekent in beginsel 2 parkeerplekken op eigen terrein per reguliere woning, uitgaande van bewoning door 4
appartementencomplex 5 appartementen of meer kent; o
maximaal 5 arbeidsmigranten per woning bij kamergewijze verhuur, mits de SNF-norm dit toestaat.
personen). Bij maatwerk en in individuele situaties kan hier in overleg vanaf geweken worden.¹
¹ Zie ook bladzijde 29 van de ‘Routekaart naar goede huisvesting voor arbeidsmigranten’ over het voorkomen van ongewenste parkeerdruk (Expertisecentrum Flexwonen).
Specifieke voorwaarden •
Spreiden en mengen in dorpen en wijken blijft het uitgangspunt.² Dit betekent:
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
² De weging van overige doelgroepen spoedzoekers in deze percentages wordt meegenomen in de gesprekken over de prestatieafspraken tussen gemeente en woningcorporaties.
22
BELEID •
In aanvulling op bovenstaande wordt een maatwerkoptie toegevoegd. Van bovenstaande specifieke voorwaarden kan afgeweken worden, mits: o
voldaan wordt aan de SNF-norm;
o
voldaan wordt aan een goede ruimtelijke ordening;
o
door de initiatiefnemer aangetoond kan worden dat er consensus is vanuit het dorp of de wijk. De wijze waarop wordt op de volgende pagina toegelicht;
o
de eigenaar zorgt voor een vast aanspreekpunt voor omwonenden en dorpsbelangenorganisatie of wijkraad met minimaal telefonische bereikbaarheid 24/7;
o
aangetoond kan worden dat het initiatief niet strijdig is met bestaande wet- en regelgeving.
•
Bij grootschalige voorzieningen: o
mogen maximaal 50 personen gehuisvest worden in één complex;
o
moeten arbeidsmigranten beschikken over eigen voorzieningen (toilet, badkamer en evt. keuken) per appartement (max. 4 personen);
o
wordt beheer op locatie georganiseerd. De initiatiefnemer moet inzichtelijk maken hoe het beheer wordt vormgegeven door het opstellen van een beheerplan met huishoudelijk reglement;
o
worden geen gezinnen met minderjarige kinderen gehuisvest;
o
wordt een parkeeroplossing op het eigen terrein gerealiseerd;
o
moet de initiatiefnemer zorgen voor voldoende capaciteit voor het aanbieden van afval.
De normen: maximaal 1% van het aantal woningen per kern; maximaal 10% van het aantal woningen per straat en minimaal 25 meter tussen woningen.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
23
BELEID Consensus Een initiatiefnemer kan gebruik maken van de maatwerkoptie, als hij aan kan tonen dat er consensus is vanuit het dorp of de wijk. De werkgroep adviseert dit op de volgende manier te organiseren: •
Geef de georganiseerde bewonersvertegenwoordiging in een dorp of wijk de regie. Dit betekent dat dorpsbelangen of de wijkraad een bindend advies geeft aan de gemeente over het draagvlak bij een aanvraag voor een maatwerkoptie;
•
Dit advies kan bij kleinschalige maatwerkopties (zie hoofdstuk 3 voor de definitie van kleinschalig) direct door dorpsbelangen of de wijkraad worden opgesteld. Het voorgenomen advies van dorpsbelangen of de wijkraad moet gepubliceerd worden in een lokaal huis-aan-huis blad;
•
Bij grootschalige maatwerkopties (zie hoofdstuk 3 voor de definitie van grootschalig) moet naast publicatie van het voorgenomen advies door dorpsbelangen of de wijkraad ook een openbare avond georganiseerd worden. De impact van een grootschalige maatwerkoptie is immers groter. Tijdens deze avond kan de initiatiefnemer het plan toelichten¹ en belanghebbenden kunnen zich uitspreken. Deze informatie wordt gewogen door dorpsbelangen of de wijkraad. De avond moet actief kenbaar gemaakt worden;
¹ Bij een vergunningaanvraag voor een grootschalige maatwerkoptie wordt het voorgenomen initiatief daarnaast altijd gepubliceerd. Dit sluit aan bij de normale werkwijze van de gemeente.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
24
BELEID •
•
Bij de organisatie van de openbare avond en de publicatie van het voorgenomen advies
ruimte voor 1.055 arbeidsmigranten.
werken de bewonersvertegenwoordiging en de initiatiefnemer samen. De te maken kosten
Afgezet ten opzichte van de inschatting van het Expertisecentrum Flexwonen over het totale
voor een openbare avond of de publicatie worden gedragen door de initiatiefnemer;
aantal arbeidsmigranten dat woonachtig is in de gemeente Waadhoeke (1.500 tot 2.200), moet
Niet elk dorp of elke wijk heeft een georganiseerde bewonersvertegenwoordiging. En ook
een aanvullende oplossing gevonden worden voor 445 tot 1.145 plekken of 595 tot 1.365
niet elke dorpsbelangenorganisatie of wijkraad zal een advies uit willen of kunnen brengen.
plekken bij een groeiprognose van 10%. Uitgaande van een maximale omvang van 50
Indien dit het geval is en er geen dorpsbelangenorganisatie of wijkraad opstaat, oordeelt
personen per locatie, zou dit de realisatie van 9 tot 23 nieuwe, grootschalige
de gemeente over het draagvlak. De initiatiefnemer organiseert in dit geval bij een
huisvestingsvoorzieningen betekenen¹.
grootschalige maatwerkoptie de openbare avond waarin het plan wordt toegelicht en waar belanghebbenden zich kunnen uitspreken. De gemeente weegt deze informatie mee in
Het ingeschatte aandeel long-stay kan in principe gehuisvest worden binnen de 1.055 plekken
haar oordeel over de consensus over het initiatief.
in dorpen en wijken (minimaal 450 tot maximaal 726 plekken long-stay). Dat past ook bij de wens van de werkgroep om arbeidsmigranten met een langdurig verblijfsperspectief te laten
5.6 Doorkijk en impact beleid op huisvesting
integreren in dorpen en wijken, en bij de woonwens van deze arbeidsmigranten. Er resteren
Om de impact van de voorgestelde voorwaarden inzichtelijk te maken, is in de bijlage een
dan tussen de 330 en 600 plekken voor short-stay arbeidsmigranten binnen de 1% norm,
overzicht toegevoegd van het aantal woningen per dorp of wijk.
waarbij de voorkeur uitgaat naar circulaire arbeidsmigranten.
Als spreiden en mengen in dorpen en wijken het uitgangspunt is (1% per dorp of wijk), dan betekent dit dat 211 woningen benut mogen worden voor huisvesting van arbeidsmigranten. Bij
¹ Het onderzoek van het Expertisecentrum Flexwonen schat op dit moment het huisvestingtekort in op 260 tot 350
bewoning van maximaal 5 personen per woning (mits toegestaan op basis SNF-norm) biedt dit
plaatsen. Dat zou 5 tot 7 extra voorzieningen betekenen van maximaal 50 personen.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
25
6
Convenant: uitgangspunten huisvesting 26
CONVENANT De werkgroep adviseert om de geformuleerde uitgangspunten voor de huisvesting van
voor alle arbeidsmigranten huisvesting wordt gerealiseerd bij SNF-goedgekeurde partijen. De
arbeidsmigranten over te nemen in het beleid van de gemeente. Daarnaast adviseert de
reguliere SNF-norm voor accommodaties maakt onderdeel uit van de geadviseerde algemene
werkgroep de afspraken vast te leggen in een convenant met alle betrokken partijen. Het
voorwaarden om een vergunning te krijgen van de gemeente.
regelen van goede, voldoende en gespreide huisvesting is een gedeelde verantwoordelijkheid.
Daarnaast adviseert de werkgroep om te streven naar inschrijving van zoveel mogelijk
Het is daarom van belang om de te maken afspraken niet enkel in gemeentelijk
organisaties in het SNF-inhuurregister, en minimaal voor alle uitzendorganisaties. Daarmee
instrumentarium te verankeren, maar ook met aanbieders van huisvesting, werkgevers en
verankeren we op twee manieren de gewenste kwaliteit van het huisvestingsaanbod: via de
uitzendorganisaties prestatieafspraken te maken. De gemeente is wat betreft de werkgroep
accommodaties en via de organisaties.
initiatiefnemer om partijen bij elkaar te brengen en facilitator van dit proces. De werkgroep stelt zich beschikbaar voor nadere uitwerking van het convenant.
6.2 Wervings- en huisvestingsbeleid
Het modelconvenant van het Expertisecentrum Flexwonen kan hierbij benut worden¹. In dit
De werkgroep adviseert om in te zetten op het voorkomen van frequente wisseling van
hoofdstuk beschrijft de werkgroep wat minimaal opgenomen zou moeten worden in het
arbeidsmigranten in dorpen en wijken. De werkgroep ziet in dorpen en wijken bij voorkeur de
convenant.
long-stay arbeidsmigrant en de circulaire arbeidsmigrant, die jaarlijks terugkeert. De gemeente kan dit faciliteren door planologische ruimte te bieden voor andere huisvestingsoplossingen
6.1 SNF-inhuur register
buiten de kernen voor short-stay arbeidsmigranten. Het is aan werkgevers, uitzendorganisaties
Stichting Normering Flexwonen (SNF) kent twee normen: de ‘reguliere’ norm voor huisvesting
en huisvesters om vervolgens zoveel mogelijk arbeidsmigranten met een lange(re) verblijfsduur
van arbeidsmigranten en de norm voor het SNF-inhuurregister. Een organisatie die zelf geen
in dorpen en wijken te huisvesten en bij te dragen aan de verplaatsing van huisvesting van
huisvesting beheert, maar alle huisvesting ten behoeve van arbeidsmigranten inhuurt bij SNF-
short-stay buiten de kernen. Dit streven moet opgenomen worden in het convenant.
goedgekeurde ondernemingen kan zich aanmelden voor het SNF-inhuurregister. De organisatie dient dan te voldoen aan de eisen voor het SNF-inhuurregister en jaarlijks aan te tonen dat
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
¹ Het modelconvenant van het Expertisecentrum Flexwonen is hier gepubliceerd: https://flexwonen.nl/modelconvenant-inzake-huisvesting-van-arbeidsmigranten-in-gemeente-of-regio-in-de-periode-2013-2017.
27
CONVENANT De werkgevers en uitzendorganisaties kunnen daarnaast ook bijdragen door in te zetten op de
uitstraling van het erf. De jobcoach van de uitzendorganisatie kan het eerste contact leggen
werving van met name long-stay arbeidsmigranten. Dit kan mogelijk door andere vormen van
tussen arbeidsmigrant en de rechtstreekse buren. Dit totale netwerk in dorpen en wijken is
werkgelegenheid naar de gemeente Waadhoeke proberen te krijgen, slimme combinaties te
inzetbaar en moet benut worden om tot een prettige woonomgeving voor zowel reguliere
maken tussen verschillende bedrijfstakken en/of opleidingsmogelijkheden aan te bieden
bewoners als arbeidsmigranten te komen.
waardoor mensen in het winterseizoen ander werkaanbod kunnen accepteren. Hierdoor wordt het verblijfsperspectief voor een groep arbeidsmigranten wellicht anders. De werkgroep
Door deze intentie en gezamenlijke verantwoordelijkheid in het convenant op te nemen,
adviseert in het convenant een inspanningsverplichting af te spreken tussen partijen om toe te
kunnen partijen elkaar hierop blijvend aanspreken. Daarbij is het van belang om periodiek
werken naar een ander aandeel short-stay versus long-stay (bijvoorbeeld van 70/30% naar
contact met elkaar te hebben, ook als er (nog) niks aan de hand is. De vorm waarin dit gebeurt
60/40%).
kan en zal verschillen per dorp of wijk, maar in het convenant kan afgesproken worden dat de gemeente het initiatief neemt om per kern waar huisvesting plaatsvindt dit overleg te
6.3 Leefbaarheid
faciliteren. Aandachtspunt is de draagkracht van dorpsbelangenorganisaties en wijkraden. Dit
De werkgroep adviseert de gemeente te zorgen voor een basisaanbod (professionele
zijn vrijwilligers, waardoor er een grens aan hun mogelijkheden zit.
begeleiding, aanbod taaleducatie, ondersteuning arbeidsmigranten) van waaruit andere partijen verder kunnen werken aan de leefbaarheid in dorpen en wijken. Het samen leefbaar houden van dorpen en wijken is vervolgens een verantwoordelijkheid van alle partijen. Dit moet vastgelegd worden in het convenant. Dorpsbewoners kunnen bijvoorbeeld bijdragen door arbeidsmigranten wegwijs te maken als ‘buddy’. Werkgevers kunnen werktijd beschikbaar stellen voor het volgen van een taalcursus. De aanbieder van huisvesting kan ook letten op de
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
28
CONVENANT 6.4 Registratie In paragraaf 7.1 beschrijft de werkgroep het belang van registratie van arbeidsmigranten in het Registratie Niet-ingezetenen (RNI) register of in de BRP bij een verblijf langer dan 4 maanden. De gemeente kan BRP-controles uitvoeren om te kijken of tijdelijke medewerkers zich inderdaad registreren, maar hiervoor is inzicht nodig in de verblijfsadressen. De werkgroep adviseert in het convenant op te nemen dat aangesloten partijen de hiervoor benodigde gegevens aanleveren bij de gemeente, mits toegestaan binnen de privacyregelgeving. 6.5 Evaluatie De werkgroep adviseert een jaarlijkse evaluatie van het beleid uit te voeren met alle partners van het convenant, en tweejaarlijks het onderzoek naar de aantallen arbeidsmigranten te herhalen. Dit zodat de ontwikkelingen gemonitord worden en - indien nodig - tijdig bijgestuurd kan worden. Hierbij is het goed rekening te houden met de cyclus van de gemeenteraad. De wijze van vertegenwoordiging van de dorpsbelangenorganisaties en de wijkraden in de evaluatie moet nog worden uitgewerkt.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
29
7
Randvoorwaarden 30
RANDVOORWAARDEN 7.1 Registratie
Het onderzoek van Expertisecentrum Flexwonen laat zien dat in Waadhoeke weinig grip en
•
Afspraken te maken met werkgevers en uitzendorganisaties over hoe omgegaan wordt met
zicht op de cijfers is. De werkgroep adviseert dringend in de toekomst actiever in te zetten op
uitschrijving uit het BRP. Soms stopt een dienstverband abrupt en schrijft een
registratie. Inzicht is nodig om goed beleid te ontwikkelen. Inzicht in de verblijfplaats van
arbeidsmigrant zich niet uit. De gemeente kan ambtshalve uitschrijven, maar daarvoor is
arbeidsmigranten is daarnaast belangrijk in het geval van calamiteiten. Ook vergroten de
een signaal nodig van de uitzendorganisatie of werkgever om vervuiling van het BRP te
inkomsten van de gemeente uit het Gemeentefonds vanuit het Rijk door inschrijving in de BRP. Tot slot vraagt de werkgroep aandacht voor de registratie van andere doelgroepen
voorkomen; •
‘spoedzoekers’ (zoals statushouders, ex GGZ, etc.). De werkgroep adviseert om: •
•
bijhouden van een nachtregister. Dit ook met oog op mogelijke calamiteiten. 7.2 Vergunningen
Werkgevers en uitzendorganisaties aan te spreken op de inschrijfplicht in de BRP van hun
Voor kamergewijze verhuur aan arbeidsmigranten moet een vergunning aangevraagd worden.
werknemers vanaf een verblijf langer dan 4 maanden;
Dit past namelijk niet binnen het bestemmingsplan. Het bestemmingsplan staat enkel de
Werkgevers actief te benaderen om medewerkers zich in te laten schrijven vanaf het moment dat zij in Nederland aankomen. Indien arbeidsmigranten korter dan 4 maanden verblijven in Nederland, kunnen zij zich inschrijven als niet-ingezetene bij een RNI-loket. Dit kan bijvoorbeeld in Leeuwarden;
•
Aanbieders van logies verplichten te voldoen aan de wettelijke eisen van registratie en het
De inschrijving actief te faciliteren door inschrijfmomenten te organiseren op de locaties van de werkgevers¹;
huisvesting van een huishouden toe. Door het aanvragen van een vergunning wordt het gebruik van een gebouw tijdelijk gewijzigd.
De werkgroep adviseert om: •
Aan initiatiefnemers een tijdelijke vergunning te verlenen voor de duur van 5 jaar, mits de
aanvraag voldoet aan de voorwaarden;
¹ De gemeente Westland biedt een interessante inschrijvingsmethode aan. Zie ook: https://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuur-en-organisatie/nieuws/westland-wint-best-gejat-prijs-vanking.9459156.lynkx
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
31
RANDVOORWAARDEN •
Deze tijdelijke vergunning eenmalig te verlengen met maximaal 5 jaar;
7.3 Handhaving
•
Na deze periode van 10 jaar de mogelijkheid te bieden om een permanente vergunning af
Handhaving voorkomt uitwassen en stimuleert kwalitatieve, professionele huisvesting. De
te geven. De normale bezwaar- en beroepsprocedure bij de gemeente is dan van
werkgroep adviseert gemeente en woningcorporaties actief te handhaven als de spelregels
toepassing. De initiatiefnemer moet uiteraard ook na het verkrijgen van een permanente
worden overtreden. Het helpt als bij de gemeente en de woningcorporaties hiervoor een
vergunning blijven voldoen aan de in de vergunning gestelde voorwaarden;
duidelijk aanspreekpunt is voor bewoners, dorpsbelangenorganisaties en wijkraden.
•
• •
•
Bij maatwerkopties de mogelijkheid te bieden direct een vergunning voor maximaal tien jaar of een permanente vergunning af te geven. Dit kan nodig zijn als randvoorwaarde
Daarnaast adviseert de werkgroep de gemeente actief controles van het BRP uit te voeren.
voor grootschalige investeringen;
Hierin kan de gemeente samenwerken met de convenantpartners (zie paragraaf 6.4). Tijdens
Bij de behandeling van verzoeken voor een vergunning een ‘wie het eerst komt wie het
de overgangsregeling is handhaving ook mogelijk indien iemand niet deelneemt aan de Bed-
eerst maalt’ principe toe te passen totdat de maximale capaciteit van de kern bereikt is;
voor-Bed regeling (zie hoofdstuk 8).
Binnen het vergunningsproces zorg te dragen voor de registratie van het aantal verstrekte vergunningen bij de gemeente. Dit is nodig om te controleren of de 1% norm per dorp of
7.4 Rol gemeente
wijk al is bereikt;
De werkgroep benadrukt dat niet alleen de gemeente aangesproken moet worden in dit
Een actueel overzicht bij te houden van het aantal toegekende vergunningen per dorp of
vraagstuk. Ook huisvesters, uitzendorganisaties, werkgevers, omwonenden en
wijk, zodat investeerders inzicht kunnen krijgen waar nog huisvestingsmogelijkheden zijn.
arbeidsmigranten hebben een rol om tot een betere huisvesting en samenwerking te komen.
Deze informatie is beschikbaar en opvraagbaar bij de gemeente via een op de website van
Dat gezegd hebbende, werkgevers en huisvesters die een nieuwe huisvestingsvoorziening
de gemeente gepubliceerd telefoonnummer of e-mailadres.
willen realiseren hebben de gemeente nodig om zo’n plan te realiseren. De bestemming van de locatie moet mogelijk aangepast worden, er moet een vergunning verstrekt worden en er moet goed gecommuniceerd worden met de omgeving. Ook regionale afstemming vindt plaats via
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
32
RANDVOORWAARDEN de gemeente. En ook dorpen en wijken kijken naar de gemeente bij vragen over handhaving,
7.5 Beleid en regelgeving
structurele overlast en planvorming.
Het is van belang om marktpartijen helderheid te geven over wat wel en wat niet kan. De werkgroep adviseert daarom dit advies vast te leggen in beleid. Hierbij moet een relatie gelegd
De werkgroep adviseert daarom specifiek voor de gemeente Waadhoeke dat zij:
worden naar de algemene woonvisie en de programmering van andere doelgroepen. Daarnaast
De initiatiefnemer proactief contact laat zoeken met omwonenden,
moeten de huidige bestemmingsplannen aangepast worden om dit advies van de werkgroep uit
dorpsbelangenorganisaties en wijkraden voor het afgeven van een nieuwe vergunning;
te kunnen voeren, evenals de verordening ‘Romte’. Voor dit laatste is medewerking van de
•
Nieuwe initiatieven faciliteert met voldoende planologische ruimte;
provincie Fryslân nodig. De Gemeente Waadhoeke wordt verzocht dit gesprek met de provincie
•
Een functionaris ‘huisvesting arbeidsmigranten’ aanwijst als aanspreekpunt voor alle vragen
zo spoedig mogelijk te starten om huisvesting bij de werkgevers op het eigen terrein (en
over de huisvesting van arbeidsmigranten. Deze functionaris moet goed de weg weten in
mogelijk het buitengebied) mogelijk te maken.
•
de gemeentelijke organisatie en zowel beleid, handhaving als de gebiedscoördinatoren kunnen vinden; •
Naast de gevraagde inzet in paragraaf 5.4. voor leefbaarheid inzet op additionele, structurele ondersteuning van dorpen en wijken om te werken aan de integratie van arbeidsmigranten en het samenleven in dorpen en wijken;
•
Zorgt voor regionale afstemming met de buurgemeenten. De insteek moet zijn dat de gemeente Waadhoeke en de buurgemeenten hetzelfde beleid hanteren voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Dit om een ‘waterbedeffect’ in de regio te voorkomen;
•
De pers proactief informeert over relevante ontwikkelingen.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
33
8
Overgangsregeling 34
OVERGANGSREGELING Bestaande initiatieven met vergunning
Een bestaand initiatief zonder vergunning kan een vergunning aanvragen, mits voldaan wordt
Bestaande initiatieven waarvoor al een vergunning is afgegeven, worden aangeschreven dat na
aan de gestelde voorwaarden in paragraaf 5.5. Indien de huisvestingssituatie niet voldoet aan
het verlopen van de huidige periode van de vergunning deze niet verlengd kan worden, tenzij
het nieuwe beleid, kan de aanbieder van huisvesting de huisvestingslocatie aanmelden voor de
de huisvesting al voldoet aan het nieuwe beleid. Dit moet door de initiatiefnemer aangetoond
Bed-voor-Bed regeling. De werkgroep adviseert de gemeente om een maximale
worden. Indien de huisvesting niet voldoet aan het nieuwe beleid, vervalt de vergunning na de
aanmeldtermijn voor de Bed-voor-Bed regeling te hanteren tot 1 januari 2020. Voor
huidige periode en moet deze opnieuw aangevraagd worden. Als tegen die tijd het maximale
huisvestingslocaties die niet binnen de Bed-voor-Bed regeling zijn opgenomen, geldt het
percentage per dorp of straat al is bereikt, moet de huisvester wachten totdat er nieuwe
reguliere handhavingsregime van de gemeente.
vergunningen vrijkomen. Het is belangrijk dat de Bed-voor-Bed regeling actief door de gemeente naar buiten wordt
Bestaande initiatieven zonder vergunning
gebracht, zodat huisvesters bekend zijn met de gewijzigde spelregels. Dit geldt uiteraard ook
De werkgroep adviseert de gemeente aan te sluiten bij de Bed-voor-Bed regeling voor
voor het moment dat het nieuwe beleid wordt vastgesteld.
huisvesting van arbeidsmigranten¹. Hiervoor is een model ontwikkeld door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. De gemeente gaat binnen de Bed-voor-Bed regeling met initiatiefnemers die nu (nog) niet voldoen aan het nieuwe beleid op zoek naar maatwerkoplossingen. Partijen maken daarbij afspraken over de te zetten stappen op weg naar de gewenste situatie. Dit kan betekenen dat de huidige situatie wordt verbeterd of dat gezocht wordt naar een alternatief (een maatwerkoptie of andere locatie). Per situatie wordt een hersteltermijn afgesproken. De Bed-voor-Bed regeling heeft als bijkomend voordeel dat er
¹ Zie: https://flexwonen.nl/wpcms/wp-content/uploads/2012/03/folder-bed-voor-bedregeling-juni-2012.pdf.
beter inzicht komt in aantallen woningen die (illegaal) worden verhuurd.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
35
OVERGANGSREGELING Hiernaast zijn in een stroomschema de mogelijkheden voor bestaande initiatieven voor de huisvesting van arbeidsmigranten in de overgangsregeling weergegeven.
* Tot 1 januari 2020 kan de initiatiefnemer zich aanmelden voor de Bed-voor-Bed regeling. Per situatie wordt dan een hersteltermijn afgesproken.
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
36
9
Bijlagen 37
BIJLAGE AANTALLEN PER DORP EN WIJK IN DE GEMEENTE WAADHOEKE (JANUARI 2018) Locaties
Totaal aantal woningen
Maximaal in te zetten woningen
Per 1 januari 2018
1%
Locaties
Totaal aantal woningen
Maximaal in te zetten woningen
Per 1 januari 2018
1%
Achlum
280
2,8
Oosterbierum
247
2,5
Baaium
48
0,5
Oudebildtzijl
452
4,5
Berltsum
1072
10,7
Peins
117
1,2
Bitgum
339
3,4
Pietersbierum
65
0,7
Bitgummole
393
3,9
Ried
200
2
Blessum
33
0,3
Schalsum
57
0,6
Boer
18
0,2
Sexbierum
767
7,7
Boksum
169
1,7
Skingen
44
0,4
Deinum
392
3,9
Slappeterp
30
0,3
Dongjum
159
1,6
Spannum
115
1,2
Dronryp
1425
14,3
St.-Annaparochie
2118
21,2
Firdgum
30
0,3
St.-Jacobiparochie
796
8
Franeker
6141
61,4
Tzum
527
5,3
Herbaijum
116
1,2
Tzummarum
728
7,3
Hitzum
103
1
Vrouwenparochie
303
3
Ingelum
157
1,6
Westhoek
131
1,3
Klooster Lidlum
15
0,2
Wier
92
0,9
Marsum
492
4,9
Winsum
452
4,5
Menaam
1239
12,4
Wjelsryp
191
1,9
Minnertsga
776
7,8
Zweins
48
Nije Altoenae
130
1,3
Totaal
0,5 211
Berekening op kernniveau: qua maximale woningtoevoeging wordt vanaf 0,5 naar boven afgerond, daaronder naar beneden. Ergo: 2,5 = 3 woningen en 2,4 = 2 woningen. 13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
38
PROJECTNAAM Advies huisvesting arbeidsmigranten
OPDRACHTGEVER Gemeente Waadhoeke PROJECTTEAM Wietske Schober Charlotte Puister Arlinde Dul STATUS Definitief DATUM 13 mei 2019
KAW Groningen Kattenhage 1 9712 JE GRONINGEN l Postbus 1527 9701 BM GRONINGEN Rotterdam Pelgrimsstraat 1 3029 BH ROTTERDAM Eindhoven Rechtestraat 59c 5611 GN EINDHOVEN www.kaw.nl +31 88 529 0000 l info@kaw.nl
13 mei 2019 | Advies huisvesting arbeidsmigranten
39