Adviesnota Raad Bodemvisie D2021-10-027233 is digitaal ondertekend.pdf

AAN DE RAAD

Datum opgesteld

16 november 2021

Datum agendering Onderwerp Portefeuillehouder

9 december 2021 Jan Dijkstra

Behandelend ambtenaar E-mailadres Telefoonnummer

Doede Machiela d.machiela@waadhoeke.nl 06-30093941

Samenvatting Vorig jaar heeft uw raad ingestemd met het ontwikkelen van een gemeentelijke visie voor de bodem en ondergrond. Vervolgens hebben de benodigde inventarisatie en analyse plaatsgevonden en tevens zijn ketenpartners benaderd. Eerder dit jaar heeft er een succesvolle online publiekssessie plaatsgevonden en ook kon iedereen door middel van een enquête reageren op het thema. De resultaten zijn in een ontwerp rapport aan uw gemeenteraad voorgelegd. Daarbij werd ingestemd met het ter inzage leggen van het ontwerp. Gedurende de inzagetermijn zijn er twee zienswijzen en één aanvulling ingediend. De zienswijzen zijn vervolgens puntsgewijs beoordeeld en op onderdelen in de tekst van de visie verwerkt. De Bodemvisie is nu gereed om ter vaststelling voor te leggen aan uw raad. Voorstel 1. Bodemvisie gemeente Waadhoeke vast te stellen

Inleiding Na een uitgebreid proces te hebben doorlopen heeft uw gemeenteraad op 30 mei jl. ingestemd met het ter inzage leggen van het ontwerp van de Bodemvisie voor de gemeente Waadhoeke: “De bodem maakt wie we zijn, we komen namelijk van de klei”. Het ontwerp van de Bodemvisie heeft zes weken vanaf 2 juni tot en met 13 juli 2021 voor iedereen ter inzage gelegen. Er zijn twee zienswijzen en één aanvulling daarop ingediend. Alle reactiepunten uit de zienswijzen zijn vervolgens puntsgewijs beoordeeld en op onderdelen in de tekst van de visie verwerkt. De Bodemvisie is nu gereed om ter vaststelling voor te leggen aan uw raad. Beoogd (meetbaar) effect Een pragmatische beschouwing over hoe de bodem en ondergrond nu en in de toekomst dient te worden beschermd, benut en verbeterd in Waadhoeke, volledig in aansluiting bij de aanwezige situatie en toekomstige opgaves in het gemeentelijke grondgebied. Argumenten Motivering 1.1 Tijdens de inspraakprocedure is een aantal schriftelijke zienswijzen ingediend De aanvang van de inspraak is op 2 juni 2021 bekend gemaakt via de officiële overheidspublicatie in het gemeenteblad. Daarnaast is dit ook een aantal keren bekend gemaakt via de gemeentelijk geëigende informatiekanalen.

Bovendien is de gelegenheid om een zienswijze in te dienen rechtstreeks bekend gemaakt bij de deelnemers van de publiekssessie, de deelnemers van de enquête en de ketenpartners die betrokken zijn geweest bij de visievorming. Tijdens de officiële inspraaktermijn van zes weken zijn de volgende schriftelijke zienswijzen ingediend, namelijk door: - Nederlandse Akkerbouw Vakbond (bijlage 2); - Dorpsbelang Oosterbierum & Klooster-Lidlum, mede namens dorpsbelang Tzummarum Firdgum en dorpsbelang Sexbierum Pietersbierum (bijlage 3). Bovendien is er een aanvullende zienswijze van desbetreffende dorpsbelangen nagezonden (bijlage 4). Alle aandachtspunten uit de zienswijzen zijn vervolgens puntsgewijs op een rij gezet en per punt beschouwd in relatie tot de wijze waarop deze worden verwerkt in de Bodemvisie. Het overzicht met alle reactiepunten is als bijlage 5 bij dit voorstel toegevoegd, inclusief de wijze waarop deze zijn verwerkt. Bovendien zijn tegelijk bij het verwerken van de zienswijzen ook de aandachtspunten die zijn ingebracht bij de raadsbehandeling van het ontwerp betrokken. 1.2 Het ontwerp van de Bodemvisie is tekstueel aangepast en/of op onderdelen aangescherpt De reactie van de Nederlandse Akkerbouw Vakbond (NAV) gaat hoofdzakelijk over de link van thema’s in de Bodemvisie die relevant worden geacht voor de agrarische sector (bijlage 2).

De zienswijze bevat vijftien aandachtspunten (zie bijlage 5). Op hoofdlijnen gaat het over de wisselwerking en invloed van de landbouw op de biodiversiteit, de gevolgen van sterke bodemdaling voor agrarische percelen door mijnbouwactiviteiten, benodigde maatregelen tegen het inlaten van zout water en het borgen van het waterpeil in relatie tot de gewenste drooglegging. De meeste punten zijn verwerkt door de tekst op specifieke details aan te passen en/of nader aan te scherpen. Een aantal specifieke reactiepunten zijn niet overgenomen in de Bodemvisie, omdat die niet direct relevant zijn voor de visie op de bodem en ondergrond. Het gaat om zaken waarvoor de NAV aandacht vraagt, zoals de beperkende invloed van

2

|

consumenten op het bevorderen van circulaire landbouw of het instellen van een schadevergoeding in het geval van archeologische bescherming. Dorpsbelang Oosterbierum & Klooster-Lidlum heeft mede namens dorpsbelang Tzummarum/Firdgum en dorpsbelang Sexbierum/Pietersbierum een schriftelijke zienswijze en aanvulling ingediend (bijlage 3 en 4). Daarin staan elf reactie- en/of aandachtspunten opgenomen. De reactie van de gezamenlijke dorpsbelangen gaat voornamelijk over de bodemfactoren die van invloed zijn in de gebieden rondom de betreffende dorpen. Aandacht wordt gevraagd voor het tegengaan van de zoutwinning vanwege de negatieve effecten voor het gebied. Daarnaast ziet men verzilting als bedreiging voor de agrarische sector en is extra waterberging in het gebied nodig om in te kunnen spelen op klimaatveranderingen. De dorpsbelangen doen een oproep om bij nieuwe plannen voor mijnbouwactiviteiten ook in overleg te treden met de dorpen. De punten zijn verwerkt door de tekst op details aan te passen en/of nader aan te scherpen. Reactiepunten over monitoring bodemdaling en veiligheid afsluiting putten bij zoutwinning hebben niet geleid tot tekstuele aanpassingen, aangezien de bestaande tekst in het ontwerp aansluit bij de oproep uit de zienswijze. Ten slotte zijn er bij de behandeling van het ontwerp van de Bodemvisie tijdens de raadsvergadering een aantal aandachtspunten benoemd.

Het ging daarbij over het verduidelijken van het gemeentelijke standpunt tegen de zout- en gaswinning op land (tevens in aansluiting bij het standpunt van de provincie). Dit standpunt stond in de ontwerptekst van de Bodemvisie niet consistent vermeld. Bovendien werd aangegeven dat het onderwerp waterbodems in het ontwerp ontbrak. Deze onderdelen zijn nu ook aangepast en opgenomen in de Bodemvisie. Daarmee is de Bodemvisie voor de bodem en ondergrond gereed voor de volgende stap. 1.3 De Bodemvisie is met brede inbreng tot stand gekomen en bevat alle ter zake relevante thema’s Het proces om te komen tot een bodemvisie is in een startnotitie vastgelegd. Alle daarin opgenomen stappen, die nodig zijn om te komen tot een volwaardige visie voor de bodem en ondergrond, zijn inmiddels doorlopen. Verschillende ketenpartners die betrokken zijn bij het thema bodem en ondergrond zijn geraadpleegd. Uw raad heeft eerder dit jaar een kernteamsessie georganiseerd en in vervolg daarop heeft er een enquête plaatsgevonden. De resultaten van deze stappen zijn in de visie verwerkt waarna het ontwerp aan uw raad is voorgelegd. Daarna heeft het ontwerp zes weken voor iedereen ter inzage gelegen. Logische volgende stap is om de resultaten van de terinzagelegging terug te koppelen aan uw raad, inclusief de verwerking van de zienswijzen. Inhoudelijk is de Bodemvisie nu gereed.

Als laatste stap dient de Bodemvisie aan uw raad te worden voorgelegd om vast te kunnen stellen. Daarmee is het proces van de visievorming volledig afgerond. 1.4 De Bodemvisie bevat concrete bouwstenen om de komende jaren mee aan de slag te gaan De bodemvisie beschrijft de belangrijkste thema’s, opgaven en ambities rond bodem en ondergrond. In de Bodemvisie staan de kwaliteiten van de bodem en ondergrond van het gemeentelijke grondgebied centraal en vormt de basis voor zorgvuldig beheer van de bodem in Waadhoeke. De visie richt zich concreet op het beschermen, benutten en verbeteren van die kwaliteiten. Binnen deze drie basisprincipes zijn elf speerpunten in de visie voor Waadhoeke uitgewerkt, waar de gemeente binnen de geldende beleidskaders de komende jaren mee aan de slag dient te gaan.

3

|

Dit zijn de bouwstenen cq. speerpunten: Beschermen 1. Bewust omgaan met zoet grondwater 2. Schone bodem behouden en inzetten op circulaire economie 3. Beschermen en beheren van archeologische en aardkundige waarden 4. Ondergrondse infrastructuur volwaardig meenemen in planproces Benutten 5. Vitale bodem afgestemd op het gebruik 6. Binnen de mogelijkheden van de gemeente voorkomen van winning gas en zout op land, kritisch ten aanzien van hergebruik van velden voor opslag 7. Geothermie: faciliteren van een veilige en verantwoorde toepassing 8. Stimuleren duurzame toepassing WKO-systemen Verbeteren 9. Onderzoek verzilting noordelijk kustgebied, vergroten bewustwording 10. Verbeteren biodiversiteit 11. Ontwikkelen kennis en voorlichtingsloket voor bodem- en ondergrondvraagstukken. Om de speerpunten uit de visie te kunnen realiseren worden de komende jaren verschillende zaken in uitvoering genomen, in samenwerking met betrokken partijen en/of ketenpartners.

Een aantal zaken zijn: • geborgd via de reguliere uitvoering van gemeentelijke taken, zoals het gebruik maken van het adviesrecht bij mijnbouwactiviteiten, het toetsen van de bodemkwaliteit bij ontwikkelingen of archeologische bescherming via de bestaande regelingen; • van belang voor beleids- en visievorming en zullen bijvoorbeeld bij de invoering van de Omgevingswet gaan spelen (bodem en ondergrond als bouwsteen); • gericht op het nauwlettend volgen van landelijke ontwikkelingen en kijken wat dat voor Waadhoeke kan betekenen, zoals de zogenaamde ‘opkomende stoffen’. Dit zijn stoffen waarvoor nog geen normen zijn afgeleid en waarvan nog niet/onvoldoende bekend is in hoeverre deze stoffen een bedreiging zijn voor het bodemsysteem; • gericht op de samenwerking en afstemming met ketenpartners (zoals Provincie en Wetterskip) en helpen bij het innemen van een standpunt aan diverse gesprekstafels; • nieuw en zullen de komende jaren worden opgepakt om daar tijdig op in te kunnen spelen bij actuele ontwikkelingen. Denk hierbij aan het bepalen van een strategie gericht op vitale bodems afgestemd op het gebruik of het organiseren van een adequaat kennis en informatiepunt over bodem en ondergrondvraagstukken. Zo kan de uitvoering de komende jaren pragmatisch afdoende worden geborgd, afgestemd op het moment waarop uitvoering relevant is, zoals bij actuele ontwikkelingen.

Kanttekeningen Er zijn geen kanttekeningen. Analyse Voor uitvoerige achtergrondinformatie verwijzen wij u naar bijgevoegde rapportage (bijlage 1). Samenleving Zie het onderdeel inwonersparticipatie van dit advies.

4

|

Ontwikkelingen en trends Voor achtergrondinformatie, inclusief de toekomstige opgaven voor dit gebied, verwijzen wij u naar bijgevoegde rapport (bijlage 1). Alternatieven Er zijn geen alternatieven. Vervolg Uitvoering geven aan de elf speerpunten. Met de visie en elf speerpunten wordt een eerste aanzet gerealiseerd om, samen met inzet van alle betrokken partijen, te komen tot een gezonde, veilige, vitale en goed benutte bodem in Waadhoeke. De komende jaren zal dit verder ingevuld moeten gaan worden. Daarbij dient deze visie ook als essentiële bouwsteen te worden betrokken bij de gemeentelijke omgevingsvisie. Inwonersparticipatie Via een online publiekssessie op 2 februari 2021 zijn inwoners en andere belangstellenden geïnformeerd over de visievorming en kon iedereen meepraten over het onderwerp. Totaal hebben 42 personen (inclusief organisatie e.d.) daaraan mee gedaan. Het verslag van de sessie is als bijlage 8 opgenomen in bijgevoegde Bodemvisie. In vervolg daarop is er een online enquête gepubliceerd gedurende de periode van 10 februari tot 1 maart 2021. Daar hebben totaal 83 personen op gereageerd. De resultaten daarvan zijn opgenomen als bijlage 9 in bijgevoegde Bodemvisie. Kortom ca. 140 personen hebben gebruik gemaakt van de geboden gelegenheid om mee te praten over het onderwerp bodem en ondergrond en daarmee is een prachtige respons bewerkstelligd.

Bovendien heeft het ontwerp vanaf 2 juni 2021 gedurende 6 weken voor iedereen ter inzage gelegen. Er zijn twee schriftelijke zienswijzen en één nagezonden aanvulling ingediend. Communicatie Na vaststelling wordt de visie bekend gemaakt met een korte toegankelijke toelichting op de 11 speerpunten. Het voornemen is om dit te gaan doen aan de hand van het visualiseren van de Bodemvisie (vergelijkbaar met de duurzaamheidsagenda). Met de visualisatie wordt de visie vertaald in een aansprekende grafische vormgeving. Naar verwachting is dit onderwerp daar uitstekend geschikt voor. De komende jaren worden de mogelijkheden bekeken op welke wijze dat, in overleg en evt. samen met andere partners (zoals FUMO, provincie of andere gemeenten) in de keten, op onderdelen verder uitgebouwd kan worden tot een kennis- en informatiepunt in aansluiting bij thema’s uit de Bodemvisie. Financiën Voor het opstellen van de bodemvisie is een extern adviesbureau ingeschakeld. Bij de behandeling van de startnotitie is daartoe éénmalig een budget beschikbaar gesteld. Dat budget is inmiddels volledig aangewend voor het opstellen van de Bodemvisie.

5

|

Binnen de bestaande begroting (postnr. 6740002) is structureel een budget beschikbaar van totaal € 18.000 per jaar voor uitvoering van de reguliere gemeentelijke bodemtaken (zoals het inschakelen van extern bureau voor het uitvoeren van een bodemonderzoek of het actualiseren van het bodeminformatiesysteem). Dit budget is toereikend en kan op onderdelen ook worden ingezet voor uitvoering van onderdelen van de Bodemvisie (zoals het gezamenlijk met andere partners in de bodemketen ontwikkelen van een bodeminformatiepunt). Juridisch kader Wet bodembescherming, Mijnbouwwet en Omgevingswet. Bijlagen -Bijlage 1: Bodemvisie gemeente Waadhoeke: “De bodem maakt wie we zijn, we komen namelijk van de klei” -Bijlage 2: Zienswijze Nederlandse Akkerbouw Vakbond -Bijlage 3: Zienswijze Dorpsbelang Oosterbierum & Klooster-Lidlum heeft mede namens dorpsbelang Tzummarum Firdgum en dorpsbelang Sexbierum Pietersbierum -Bijlage 4: Aanvullende zienswijze Dorpsbelang Oosterbierum & Klooster-Lidlum heeft mede namens dorpsbelang Tzummarum Firdgum en dorpsbelang Sexbierum Pietersbierum -Bijlage 5: Reactienota met reactiepunten uit de zienswijzen inclusief wijze van verwerking Burgemeester en wethouders van Waadhoeke

, burgemeester

, secretaris

6

|

NR.: D2021-10-027233 De raad van de gemeente Waadhoeke

Gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van Waadhoeke van 16 november 2021;

BESLUIT 1. Bodemvisie gemeente Waadhoeke vast te stellen

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 9 december 2021,

{{Signer2}}

, voorzitter

Signed By: Waanders, M.C.M. <m.waanders@waadhoeke.nl> 16/12/2021 12:23:11 CET ID: 72cbf9f3-67ea-48a1-be62-b74b8a59ea4f Auth: Scribble

{{Signer1}}

, griffier

Signed By: Bruinsma, W. <w.bruinsma@waadhoeke.nl> 16/12/2021 15:19:56 CET ID: 72cbf9f3-67ea-48a1-be62-b74b8a59ea4f Auth: Scribble

7

|

Dit document is digitaal ondertekend.

8

|