Adviesnota Raad Advisering Omgevingskwaliteit JD 9122021.docx

AAN DE RAAD

Datum opgesteld

29 november 2021

Datum agendering Onderwerp

23 december 2021 Advisering Omgevingskwaliteit Wethouder N. Haarsma

Portefeuillehouder

Behandelend ambtenaar E-mailadres Telefoonnummer

J van Dijk j.vandijk@waadhoeke.nl

Samenvatting De Omgevingswet komt eraan. Deze wet vereist dat de gemeente keuzes maakt over de manier van advisering over omgevingskwaliteit (nu nog vaak welstandsadvisering genoemd) aan het gemeentebestuur. Iedere gemeente kan dat op haar eigen manier vormgeven. Het voorstel is om de zoektocht naar de manier van adviseren als Friese gemeenten gezamenlijk op te pakken. En tot die tijd gebruik te blijven maken van de welstandsadvisering door hûs en hiem. Voorstel 1. In te stemmen met het vooralsnog onder de Omgevingswet voortzetten van de huidige adviespraktijk met hûs en hiem, en daartoe de benodigde verordening en aanpassing van de gemeenschappelijke regeling te doen voorbereiden en deze vervolgens ter vaststelling aan te bieden aan uw raad, voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet. 2. In te stemmen met het verder uitwerken van een menukaart voor advisering over Omgevingskwaliteit voor de Friese gemeenten.

Inleiding De Omgevingswet vereist dat de gemeente keuzes maakt over de manier van advisering over omgevingskwaliteit (nu nog vaak welstandsadvisering genoemd) aan het gemeentebestuur. Iedere gemeente kan dat op haar eigen manier vormgeven. Op dit moment wordt er voor een groot deel van de advisering door nagenoeg alle Friese gemeenten gebruik gemaakt van de gezamenlijke welstandsorganisatie hûs en hiem. Daarom is er in VFG verband voor gekozen om als Friese gemeenten gezamenlijk een zoektocht te starten naar mogelijkheden van nieuwe vormen van advisering die aansluiten bij de verplichtingen en doelstellingen van de Omgevingswet. Die zoektocht heeft voorlopig geresulteerd in een notitie die onder meer inzicht biedt in: - de geschiedenis van kwaliteitsadvisering; - hoe advisering nu verloopt; - wat Friese gemeenten willen; - wat gemeenten zelf in de toekomstige adviestaak zouden kunnen doen; - welke adviestaken gemeenten collectief zouden kunnen organiseren (“cafetariamodel”/menukaart) Zowel eventuele collectieve adviesproducten als de wijze waarop die collectieve voorzieningen kunnen worden georganiseerd, worden in de loop van 2022 gezamenlijk uitgewerkt. Op die manier wordt een adviesstelsel ontwikkeld dat voldoet aan de uitgangspunten van de Omgevingswet.

Maar ook een adviesstelsel dat in de verdere toekomst kan worden toegesneden op de specifieke situatie en behoefte van iedere afzonderlijke gemeente. Dit wordt in te nog op te stellen menukaart verder uitgewerkt. Nadere informatie over de zoektocht en de resultaten tot nu toe zijn te vinden in de bijlagen: - Bijlage 1 ‘Advisering omgevingskwaliteit Frylân’. - Bijlage 2 ‘Verslag Raadsbijeenkomsten Advisering Omgevingskwaliteit’ - Bijlage 3 ‘ Hoe verloopt de advisering over omgevingskwaliteit in andere provincies?. - Bijlage 4: ‘Afspraken met hûs en hiem. Beoogd (meetbaar) effect De voorgestelde werkwijze zorgt er voor dat advisering over ruimtelijke kwaliteit/omgevingskwaliteit onder de Omgevingswet op passende wijze wordt geregeld. Motivering Argumenten 1.1 Door de komst van de Omgevingswet dient de wijze van advisering te worden aangepast. De gemeente heeft op dit moment een adviescommissie die adviseert over ruimtelijke kwaliteit (voor Waadhoeke en vrijwel alle Friese gemeenten is dit hûs en hiem). Voor de korte termijn kan de huidige

2

| Advisering Omgevingskwaliteit

adviespraktijk worden gecontinueerd door vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet deze adviescommissie aan te wijzen als de op grond van de Omgevingswet benodigde commissie. Daarmee is de gemeente Omgevingswetproof. Organisatorisch en financieel is dit voorlopig de meest voor de hand liggende oplossing. 1.2 Er dienen nu een aantal zaken te worden geregeld Voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet moet een gemeentelijke verordening op de adviescommissie worden vastgesteld. Verder moet voor aan hûs en hiem deelnemende gemeenten de betreffende Gemeenschappelijke Regeling (GR) worden herzien. Het voorliggende procesvoorstel sluit op dit alles aan. 2.1 Dit vergt diverse keuzes die samen hangen met de aard van de omgevingsvisie en het omgevingsplan. De Omgevingswet geeft gemeenten veel vrijheid om een adviesstelsel in te richten dat past bij hun omgevingsvisie en omgevingsplan. Dit vergt keuzes met betrekking tot de context en de reikwijdte van de advisering en de samenhang tussen verschillende adviesrollen. Deze keuzes hangen samen met de besluitvorming over de omgevingsvisie en de doorwerking daarvan naar het omgevingsplan. Daarnaast heeft de gemeente 9 jaar tijd om na inwerkingtreding van de nieuwe wet het op dat moment in werking tredende tijdelijke omgevingsplan om te zetten in een omgevingsplan nieuwe stijl.

Gelet op de samenhang tussen de omgevingsvisie, het omgevingsplan en het nieuwe adviesstelsel is van belang de tijd te nemen om dit nieuwe adviesstelsel per gemeente goed in te richten. Een menukaart voorziet hierin. Analyse Begin 2021 is er in VFG verband door vrijwel alle gemeenten in Fryslân ingestemd met het gezamenlijk aanpakken van de organisatie van de advisering over omgevingskwaliteit onder de Omgevingswet. Hierbij gaan we uit van de kwaliteiten die Fryslân heeft en die ons allemaal aan het hart gaan. Het is de vraag hoe we deze kwaliteiten mee gaan geven aan volgende generaties zonder Fryslân op slot te zetten. Want actuele opgaven als woningbouw, energietransitie en klimaatadaptatie hebben een impact op de omgevingskwaliteit. De Provincie Fryslân staat achter deze aanpak en denkt mee in dit proces. Alternatieven Een mogelijk alternatief voor dit procesvoorstel is het aanbieden van een inhoudelijk voorstel waarin de gemeenteraden al concrete keuzes kunnen maken over de aandachtsgebieden van de advisering over omgevingskwaliteit onder de Omgevingswet, en in welke mate de advisering gezamenlijk of door de gemeente zelf wordt opgepakt (de menukaart). Om de kwaliteit van het proces te waarborgen is in de bestuurlijke stuurgroep van 25 oktober jongstleden besloten de raden voor de gemeenteraadverkiezingen alleen te laten besluiten over het proces.

De nadere invulling en uitwerking kan dan in het vervolgtraject en in goede afstemming met alle gemeenten plaatsvinden. Ook geeft deze werkwijze iedere gemeente de tijd en ruimte om een goede volgordelijkheid aan te houden voor wat betreft de totstandkoming van de omgevingsvisie, doorwerking in het omgevingsplan en daaruit voortkomende keuzes en werkwijzen.

3

| Advisering Omgevingskwaliteit

Vervolg De planning is dat het voorliggende raadsvoorstel, toegesneden op elke gemeente, voor de verkiezingen wordt behandeld door de betrokken Friese gemeenteraden. De benodigde regelgeving (verordening, aan te passen gemeenschappelijke regeling) waarmee vooralsnog de huidige werkwijze kan worden gecontinueerd, zal intussen worden voorbereid. Dit wordt na de verkiezingen en voordat de Omgevingswet in werking treedt aan de raden aangeboden. Bij instemming met onderhavig voorstel zal het jaar 2022 benut worden om een passende menukaart te ontwikkelen. Inwonersparticipatie Dit is betreffende dit onderwerp niet aan de orde. Communicatie Dit raadsvoorstel is in samenwerking met de andere Friese gemeenten opgesteld in VFG verband. Er zijn een tweetal digitale sessies georganiseerd voor Raadleden en andere betrokkenen (op 26 juni en 14 september). Op 18 november is in de raadwerkgroep een presentatie gehouden over dit onderwerp. De presentatie is als bijlage 5 toegevoegd. Geadviseerd wordt om geen aanvullende communicatie te organiseren op dit vooralsnog vrij technische onderwerp. Financiën Dit voorstel heeft financiële gevolgen. Voor het traject dat nu met de VFG is doorlopen heeft de gemeente een bijdrage geleverd. Voor het vervolgproces zal opnieuw een gemeentelijke bijdrage naar rato worden gevraagd. Hoeveel dat is hangt af van het proces dat zal worden doorlopen.

Verwacht wordt dat de bijdrage ongeveer gelijk zal zijn aan de eerder bijdrage die is gedaan. Voor Waadhoeke was dit €7.000,-. Deze kosten worden gedekt uit het implementatiebudget Omgevingswet. Juridisch kader Bij het in werking treden van de Omgevingswet moet de lokale regelgeving daarop zijn afgestemd. Concreet zijn dat: - Een gemeentelijke verordening op de advisering over omgevingskwaliteit, en - De Gemeenschappelijke regeling voor hûs en hiem. De verordening op de advisering over omgevingskwaliteit wordt per gemeente als een maatwerkdocument vormgegeven. De gemeenschappelijke regeling hûs en hiem is identiek voor alle deelnemende gemeenten en wordt door hûs en hiem opgesteld. Beide documenten worden uiteindelijk door uw raad vastgesteld. Bijlagen Bijlage 1: Advisering omgevingskwaliteit Fryslân Bijlage 2: Verslag Raadsbijeenkomsten Advisering Omgevingskwaliteit Bijlage 3: Hoe verloopt de advisering over omgevingskwaliteit in andere provincies? Bijlage 4: Afspraken met hûs en hiem Bijlage 5: Presentatie raadswerkgroep 18 november 2021

4

| Advisering Omgevingskwaliteit

Burgemeester en wethouders van Waadhoeke

, burgemeester

, secretaris

5

| Advisering Omgevingskwaliteit

NR.: D2021-11-051715 De raad van de gemeente Waadhoeke

Gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van Waadhoeke van 7 december 2021;

BESLUIT 1. In te stemmen met het vooralsnog onder de Omgevingswet voortzetten van de huidige adviespraktijk met hûs en hiem, en daartoe de benodigde verordening en aanpassing van de gemeenschappelijke regeling te doen voorbereiden en deze vervolgens ter vaststelling aan te bieden aan uw raad, voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet. 2. In te stemmen met het verder uitwerken van een menukaart voor advisering over Omgevingskwaliteit voor de Friese gemeenten.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 23 december 2021,

{{Signer2}}

, voorzitter

Signed By: Waanders, M.C.M. <m.waanders@waadhoeke.nl> 27/12/2021 13:17:57 CET ID: 86aee329-906f-4121-a204-5f8458b9d044 Auth: Scribble

{{Signer1}}

, griffier

Signed By: Bruinsma, W. <w.bruinsma@waadhoeke.nl> 27/12/2021 11:25:49 CET ID: 86aee329-906f-4121-a204-5f8458b9d044 Auth: Scribble

Dit document is digitaal ondertekend.

6

| Advisering Omgevingskwaliteit