aanpassing datum Raadsadvies inzake Coronaherstelplan 6-10 (1) is digitaal ondertekend.pdf

INT

AAN DE RAAD Agenda: 4-11-2021 Franeker, 6-10-2021

Onderwerp Coronaherstelplan Sociaal Domein Portefeuillehouder Wethouder B. Tol Auteur M. Reijenga Samenvatting Het rijk heeft gelden beschikbaar gesteld om de negatieve effecten van Corona te bestrijden. Een deel hiervan is ter beschikking gesteld voor maatregelen om het sociale en mentale welzijn en de leefstijl van mensen te bevorderen die door alle coronamaatregelen in het gedrang zijn gekomen. Doel is een effectieve inzet van de extra verkregen middelen voor de bestrijding van de negatieve gevolgen van de Corona-pandemie voor jeugdigen, kwetsbare groepen en de effecten op de leefstijl van de inwoners van gemeente Waadhoeke. Voorstel 1. In te stemmen met dit Coronaherstelplan. 2. De benodigde middelen a € 881.300 beschikbaar te stellen vanuit de Coronareserve.

*CONCEPT* CONCEPT

1 / 11

INT

Inleiding De coronapandemie en -maatregelen laten hun sporen na. Het Rijk heeft landelijk een steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl van €200 miljoen ter beschikking gesteld, voor maatregelen om het sociale en mentale welzijn en de leefstijl van mensen te bevorderen die door alle coronamaatregelen in het gedrang zijn gekomen. Het steunpakket is verdeeld in drie thema’s: • • •

bevordering van het welzijn van jeugdigen; ontmoeting en begeleiding van ‘kwetsbare’ groepen; ondersteuning en bevordering van een gezonde leefstijl.

Het Rijk heeft daarnaast een aantal specfieke regelingen in het leven geroepen, namelijk het uitvoeringsbudget Nationaal Preventieakkoord, de Nationaal Programma Onderwijs en de specifieke uitkering leefstijlinterventies. Daar waar mogelijk zijn deze budgetten gekoppeld aan dit Coronaherstelplan. Dit voorstel is een vervolg op een B&W besluit van 30 juni 2021. Het college heeft toen besloten om in te stemmen met een 2 sporenbeleid inzake de inzet van de extra Coronamiddelen. Dit 2 sporenbeleid bestond uit het opstellen van een Coronaherstelplan Sociaal Domein en de toekenning van een subside voor de inzet van extra jongeren,- en opbouwwerk via De Skûle Welzijn. Dit besluit is middels een begrotingswijziging in de gemeenteraad van 23 september 2021 bekrachtigd. Tevens is met het B&W besluit van 30 juni ingestemd met het toetsingskader aan de hand van de 3 v’s; vraaggestuurd, versterken en verbinden. Hieronder een toelichting: • Vraaggestuurd Aansluiten bij de onderwerpen en thema’s die leven bij onze inwoners. Voorbeeld hiervan is dat in het laatste kwartaal van 2020 en begin 2021 maatwerkgesprekken hebben plaatsgevonden met alle dorpen en wijken in onze gemeente. Hierbij is veel input opgehaald waar we met extra middelen mee aan de slag kunnen. Verder is ook de Sociale Inclusie agenda gebaseerd op vraaggestuurd werken. Initiatieven van onderop.

• Versterken Hiermee wordt bedoeld dat het bestaande aanbod wordt versterkt. Door een extra financiële injectie kan er een positieve boost gegeven worden aan bestaand aanbod. Bijvoorbeeld partijen die al een subsidie van de gemeente Waadhoeke ontvangen maar door tijdelijke extra inzet initiatieven nieuw leven in kunnen blazen. • Verbinden Daar waar mogelijk worden initiatieven vanuit de diverse disciplines en thema’s zoveel mogelijk met elkaar verbonden. Hiermee willen we komen tot een samenhangende aanpak. 2 / 11

INT

Dit Corona-herstelplan is een co-productie tussen de afdeling Samenleving en het beleidsteam Sociaal Domein aangevuld met initiatieven elders uit de organisatie. Beoogd (meetbaar) effect Effectieve inzet van de extra verkregen middelen voor de bestrijding van de negatieve gevolgen van de Corona-pandemie voor jeugdigen, kwetsbare groepen en de effecten op de leefstijl van de inwoners van gemeente Waadhoeke. Motivering Argumenten 1.1 Met deze inzet wordt het beoogde doel gerealiseerd. De activiteiten die in dit Coronaherstelvoorstel zijn opgenomen dragen bij aan de gestelde doelen. Tevens voldoet het aan de vastgestelde kaders namelijk vraag gestuurd, versterken en verbinden. 1.2 Dit plan bevat een integrale aanpak. 2.1 Het budget is toereikend Zie kopje ‘financiën’. De voorgestelde plannen passen binnen de budgettaire kaders. 2.2 De ontvangen rijksbijdrage zijn hiervoor gereserveerd. De middelen die we vanuit het Rijk hiervoor hebben ontvangen zijn bestemd voor activiteiten om de negatieve effecten van Corona te bestrijden. Kanttekeningen 1.1 Hiermee wordt niet het totale budget van het steunpakket uitgenut. Dit geeft ruimte voor initiatieven die op een later moment worden aangedragen of ontwikkeld. Daarnaast zijn de in dit plan genoemde initiatieven gebaseerd op geschatte kosten. Eventuele hogere kosten kunnen met deze buffer worden opgevangen.

Analyse Samenleving Sinds maart 2020 heeft de Corona- epidemie grote gevolgen voor de Nederlandse samenleving. Zowel het virus als de bijkomende maatregelen raken de hele bevolking. De gevolgen hiervan verschillen voor kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen. Daarnaast zijn de gevolgen merkbaar op heel veel terreinen zoals werk en inkomen, mentale weerbaarheid, onderwijs, sociale cohesie, leefstijl etc. Hieronder een aantal zaken kort toegelicht die aansluiten bij de doelstellingen van de door het ministerie beschikbaar gestelde middelen. Eenzaamheid ouderen Uit het onderzoek van Nivel blijkt dat ouderen die meer meedoen in de samenleving minder eenzaamheid ervaren. Ouderen met een lichamelijke beperking kwamen in 2020 bijna twee keer zo weinig buitenshuis dan daarvoor door de coronacrisis. Ongeveer een 3 / 11

INT

vierde oefende minder vaak zijn hobby’s uit. Ze geven aan dat zij meer contact hielden per telefoon en via digitale media, omdat fysiek contact minder mogelijk was.

Jeugdoverlast Sinds de invoering van de coronamaatregelen is er sprake van een toename van jeugdoverlast. Politie en handhaving heeft ook in gemeente Waadhoeke veel meer klachten binnengekregen. Er is sprake van bijna een verdubbeling van het aantal incidenten. De cijfers in de regio zijn overigens vergelijkbaar met de landelijke cijfers: in Nederland werd in totaal ruim 43 duizend keer geklaagd over jongeren, tegenover bijna 25 duizend keer in dezelfde maanden vorig jaar. Leefstijl Uit het onderzoek blijkt dat meer mensen in de coronacrisis ongezonder zijn gaan leven. Rokers roken meer en het aantal mensen met overgewicht stijgt. Daarnaast ziet het RIVM dat de ziektelast toeneemt doordat bijvoorbeeld (planbare) specialistische zorg wordt uitgesteld. Ook de mentale gezondheid staat door de coronacrisis onder druk. Een derde van de mensen voelt zich somberder, en een derde voelt zich meer gestrest en angstiger dan voor de crisis. Kwetsbare doelgroepen Het RIVM concludeert dat de coronacrisis veel harder toeslaat bij lager opgeleide mensen. Ze hebben vaker chronische ziekten en daardoor een hogere kans op een ernstiger ziekteverloop. Daarnaast hebben ze minder mogelijkheden om thuis te werken, en is hun baan vaker onzeker. Dit heeft ook een grote impact op de mentale gezondheid van deze groep.

Ook bij andere groepen zoals jongeren en ouderen staat de mentale gezondheid onder druk. Relevante cijfers GGD Fryslân heeft onderzoek gedaan naar de effecten van de Coronapandemie op de publieke gezondheid van de inwoners van Friesland. Hieronder een aantal ontwikkelingen uitgesplitst naar leeftijdscategorieën. Jeugd (0-4/4-12/12-18 jaar) Vanuit gesprekken of observaties valt op te merken dat een deel van de kinderen, jongeren en ouders in Fryslân een veranderd eet- en beweegpatroon hebben en aangeven dat ze een toename in gewicht zien. Dit sluit aan bij landelijke onderzoek onder kinderen tussen de 4 en 18 jaar. Ook diverse JGZ-professionals in Fryslân zien bij kinderen de groeicurves in gewicht stijgen. Kinderen en jongeren hadden minder lichamelijke beweging en het beeldschermgebruik was sterk toegenomen. Volwassen bevolking (25-67 jaar) Uit de laatste ronde van het panelonderzoek van GGD en RIVM, blijkt dat de meeste Friezen niet ongezonder zijn gaan eten vergeleken met voor de coronacrisis (73% eet nog hetzelfde). Wel zegt 45% van de Friezen (veel) minder te bewegen of sporten. Dit zien we al het hele jaar door. Tussen juli 2020 (ronde 5) en december-januari 2021 (ronde 9) 4 / 11

INT

constateren we in de leeftijdsgroep 55-69 jaar een verschuiving van matig overgewicht naar obesitas. Dit in tegenstelling tot de leeftijdsgroep 40-54 jaar, waar we over dezelfde periode een toename in gezond gewicht zien.

Ouderen 67 + Nederlands onderzoek toont aan dat de coronacrisis een negatieve impact heeft op het eet- en beweeggedrag van ouderen. Bijna de helft van de ouderen geeft aan minder te bewegen en te sporten, zeker in geval van quarantaine. Het veranderde voedingsgedrag van een kwart van de ouderen leidt tot overvoeding (bijvoorbeeld meer snacks), terwijl ca. één op de tien ouderen een veranderd voedingsgedrag ontwikkelt dat leidt tot ondervoeding (bijvoorbeeld maaltijden overslaan). Kwalitatief onderzoek onder Friese thuiszorgprofessionals en ouderen toont aan dat een gebrek aan beweging gedurende de coronacrisis leidt tot lichamelijke problemen, zoals (verminderde conditie, decubitus). Ouderen rapporteren zelf gewichtstoename en een ongezonder eetpatroon als gevolgen van de coronacrisis. Kamerbrief Er is op 5 juli 2021 een kamerbrief verstuurd met daarin een uitgebreide analyse van de situatie waarin jongeren zich momenteel bevinden Deze brief gaat in op 5 thema’s, namelijk school & werk, welzijn, wonen, inkomen en ondersteuning. Het kabinet is in de afgelopen periode intensief in gesprek gegaan met jongeren, gemeenten en professionals uit alle domeinen. Uit die gesprekken kwam veel waardering naar voren voor de erkenning van de door de coronacrisis versterkte problemen voor jongeren.

Tegelijkertijd was er de behoefte aan een positieve benadering en bezorgdheid over een eenzijdige focus op het wegwerken van achterstanden. Hiermee werd duidelijk dat niet alleen de coronacrisis bestaande problemen heeft vergroot, maar dat de crisis ook extra de verwevenheid van de leefdomeinen - vrienden, school, werk, zorg en ondersteuning - van de jeugd heeft laten zien. De noodzaak is gebleken om meer dan voorheen vanuit partnerschap tot een integrale aanpak komen, zowel tussen domeinen als tussen lokale en landelijke spelers. Het kabinet vindt dat het belangrijk is om voldoende aandacht te schenken aan domeinoverstijgende opgaven voor de jeugd. Gebaseerd op de gevoerde gesprekken ziet het kabinet daarbij vijf domein-overstijgende opgaven: Integraal werken, Jongerenparticipatie (eigenaarschap), Bestaanszekerheid, Kansengelijkheid en Veerkracht.

Alternatieven Uiteraard zijn er alternatieven te bedenken voor de beschikbare middelen. De rijksmiddelen zijn niet geoormerkt. Een alternatief is dat de ter beschikking gestelde middelen deels of volledig ten gunste te laten komen aan het gemeentefonds.

5 / 11

INT

Vervolg Na instemming van de gemeenteraad gaat het Coronaherstelplan uitgevoerd worden. Met de partijen die voorstellen hebben ingediend worden nadere afspraken gemaakt over de inzet van de extra middelen. Resultaten en effecten worden meegenomen in de reguliere gesprekken die plaatsvinden met deze partijen. Inwonersparticipatie Er is bij het opstellen van het toetsingskader rekening gehouden met inwonersparticipatie. Eén van de gehanteerde 3 v’s is nl. ‘vraag gestuurd’. Wat leeft er in de samenleving is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Daarnaast moet het voorgestelde initiatief van de subsidieregeling voor lokale activiteiten de inwonersparticipatie ook stimuleren. Daarnaast wordt de aansluiting gezocht met de Sociale inclusie agenda. Hierbij staat inwonersparticipatie centraal. Communicatie Na instemming van de gemeenteraad gaat het Coronaherstelplan uitgevoerd worden. Per initiatief zal worden gekeken of én op welke wijze er communicatie moet worden ingezet. Bijvoorbeeld over de bekendmaking van de subsidieregeling voor lokale initiatieven. Daarnaast zal er contact gezocht worden met de Jongerenadviesraad om hen te vragen naar hun mening rondom de voorgestelde initiatieven voor jongeren. Daarnaast is er nog ruimte binnen het budget voor eventuele aanvullende initiatieven.

6 / 11

INT

Financiën Voorstel Coronaherstelplan per thema uitgewerkt met de bijbehorende kosten. Thema: Bevorderen welzijn jeugdigen Signaal Overlast jeugd

Overbelasting jonge mantelzorgers, voorkomen uitval en mentale schade

Doel/resultaat Zinvolle dagbesteding ter voorkoming, passend traject voor iedere jongere of goede plek thuis Terugdringen aantal jonge mantelzorgers, vergroten welbevinden gezin/kind Afname risicofactoren Toename beschermende factoren Achterstanden in GT opvangen.

Activiteit Extra inzet jongerenwerk (28 uur)* Inzet BOA jeugd

Kosten €43.000 €60.000

Training GT en kinderopvang om signalen te herkennen en kunnen omgaan met jonge mantelzorgers/ ouders m.b.v. vrijwilligers

€ 3.000

Extra FTE GT

€ 76.000

Totale kosten € 182.000 * Dit is naast de extra inzet Jongerenwerk a € 50.000 die al is gehonoreerd in het College van 30 juni 2021

Thema: ontmoeten en begeleiden kwetsbare groepen Signaal Ontmoeting faciliteren. Activiteiten in dorpen weer opstarten. Minder re-integratietrajecten (en resultaten)

Ervaringen tijdens coronaperiode Signalen als overlast, verveling en depressiviteit

Sociaal maatschappelijke initiatieven om zelfredzaamheid in dorp/wijk te vergroten. Toename eenzame mensen. Druk op mantelzorgers neemt toe.

Faciliteren van kleinschalige ontmoetingsactiviteiten in de dorpen en wijken. Iedereen een passend traject gericht op zelfregie, welzijn en werk XX aantal extra trajecten De weerbaarheid en veerkracht van jongeren te vergroten (zie kamerbrief)

Leefbaarheid vergroten en meer mensen aan het werk. Tevens preventieve werking richting zwaardere inzet/zorg. Verminderen eenzaamheid

Activiteit Subsidieregeling van €750 voor dorpen en wijken voor organisatie activiteiten in dorp/wijk Uitvoering door BVO de Dienst SoZaWe

Kosten €37.500 (50 x € 750)

€ 401.600*

Dit voorstel is reeds besproken in het brede POHO participatie Inzet van gestructureerde vrijetijdsbesteding ter versterking van het welzijn en begeleiding bij het ontwikkelen van de benodigde sociale vaardigheden gericht op onderwijs, werk en bestaanszekerheid.

Kwartiermaker Jeugd € 50.000

Budget voor sociale inclusie beschikbaar stellen

€ 100.000**

Maatjesproject is wenselijk. (lokale aanbieders vragen naar aanbod) Mantelzorgmakelaar (bericht 21-9 toekenning extra middelen voor inzet mantelzorg) ++

€43.000***

7 / 11

€ 16.700

INT

Toename eenzame mensen Totale kosten

Verminderen Eenzaamheid

Uitvoeringsbudget ‘Nee tegen eenzaamheid’

€2.500 € 651.300

* Hierover is een memo verstrekt **Dit is naast de extra inzet die door opbouwwerk wordt gepleegd op basis van collegebesluit 30 juni 2021 ***Het voorstel van De Skûle Welzijn omvat €43.000. Er wordt nog gekeken naar de mogelijkheden/alternatieven bij andere lokale aanbieders.

Thema: Ondersteunen en bevorderen van een gezonde leefstijl Voorstel Coronaherstelplan per thema uitgewerkt met de bijbehorende kosten. Signaal Stijging overgewicht, slechte leefstijl

Doel/resultaat Vergroten participatie van participatie van mensen die doorverwezen worden door Dienst/GT Toename zelfvertrouwen

Activiteit Mei inoar aktyf*

Participatie van mensen met een beperking Participatie van nieuwkomers vergroten Verenigingsleven komt steeds meer onder druk te staan

Sportverenigingen aansporen aanbod te genereren voor aangepast sporten Sportdeelname vergroten onder de doelgroep nieuwkomers

Aangepast sporten*

Sportintegratie nieuwkomers aan de slag*

idem

Toekomstbestendig maken van het verenigingsleven.

Verenigingsondersteuning*

idem

Op basis van gezondheidsmonitors volwassenen en ouderen van GGD gekozen voor de betreffende wijken. Zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen

Toename kwaliteit van leven voor doelgroep met lage SES (wijkaanpak) Verminderen eenzaamheid Vergroten veerkracht

Sociaal Vitaal*

idem

een preventieve aanpak in de strijd tegen dementie en bij psychische klachten. Cognitieve Fitness richt zich op het behoud en de verbetering van zowel de fysieke als cognitieve vitaliteit. Herijking GGB Waadhoeke

Cognitieve fitness, valpreventie*

idem

Verkleinen van gezondheidsverschillen in Waadhoeke Toename overgewicht Afname gezonde leefstijl

Jongeren op gezond gewicht. Verbeteren leefstijl

Totale kosten

8 / 11

Schrijven GGB Waadhoeke (evt. ism Harlingen) inhuur adviseur Aanstellen JOGG-regisseur

Kosten Alle initiatieven met * kan gerealiseerd worden met inzet buurtsportcoach 1 FTE € 70.000 Idem

€ 25.000

Dit voorstel wordt nader uitgewerkt in een ander voorstel. € 95.000

INT

Thema: Uitvoering herstelplan Signaal Inzet formatie coronaherstelplan/ NPO gelden Totale kosten

Doel/resultaat Uitvoeren van Coronaherstelplan/ NPO gelden.

Activiteit Regie op de uitvoering

Kosten € 50.000

€ 50.000

Totale bedrag voor de voorgestelde plannen is € 978.300. Beschikbare middelen Specificatie Bestemmingsreserve Corona

Ontvangsten rijk

Begrote onttrekking

Werkelijke onttrekking

Saldo

Vrijwilligersorganisaties

19.732

19.732

Re-integratie van bijstandsgerechtigden

515.287

515.287

Gemeentelijk schuldenbeleid en bijzondere bijstand Perspectief Jeugd en Jongeren

128.411

128.411

Bestrijden eenzaamheid ouderen

107.021

107.021

Extra begeleiding kwetsbare groepen

115.264

115.264

Jongerenwerk Jeugd

28.324

28.324

Mentale ondersteuning Jeugd

23.772

23.772

Activiteiten en ontmoetingen jeugd

16.152

16.152

Continuïteit van zorg

63.690

63.690

Jeugd aan Zet

10.000

10.000

Subtotaal

81.691

1.109.344

100.000*

100.000

100.000

100.000

-18.309

1.009.344

De rijksmiddelen zijn niet geoormerkt. Hierdoor kan er binnen de diverse onderwerpen worden geschoven en gecombineerd. Naast bovenstaande middelen krijgt de gemeente ook NPO middelen. Het Nationaal Programma Onderwijs helpt leervertragingen in te halen en het onderwijs te verbeteren. Hiervoor komt in totaal € 8,5 miljard beschikbaar. Een deel hiervan wordt beschikbaar gesteld aan de gemeenten. Gemeente Waadhoeke krijgt hiervoor € 750.000. Er zit een overlap tussen de doelen die worden nagestreefd vanuit de NPO-middelen en de middelen van dit corona herstelplan. Omdat de NPO-middelen een specifieke uitkering zijn kan tijdens de uitvoering nog besloten worden om delen van dit plan uit de NPO-middelen te bekostigen. Daarmee word het beslag op de Coronareserve overeenkomstig verlaagd. De specifieke uitkering leefstijlinterventies a € 67.000 heeft ook een directe relatie met bovenstaande activiteiten. Dit geldt ook voor het uitvoeringsbudget Nationaal Preventieakkoord a €30.000. We gaan er vanuit dat de specifieke uitkeringen met volledig besteed worden voor dit doel in 2021. Dat betekent dat deze €97.000 (specifieke uitkering leefstijlinterventies en uitvoeringsbudget nationaal preventieakkoord) worden ingezet ten

9 / 11

INT

behoeve van dit plan. Deze middelen worden in mindering gebracht ten opzichte van de Coronareserve. Totale plannen omvatten begrote kosten van € 978.300 – 97.000 = €881.300. De begrote kosten van € 881.300 passen binnen het totale budget van € 1.009.344. Het is erg lastig in deze fase te duiden hoeveel van de lasten zich in 2021 zullen voordoen. Logischerwijs valt te verwachten dat het overgrote deel van de kosten in 2022 zal landen. We verwachten dat het beroep op de coronareserve voor het coronaherstelplan met de begrotingswijziging van januari zal plaatsvinden. Juridisch kader • Subsidieverordening 2018 gemeente Waadhoeke • Inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente Waadhoeke De uitgaven die gemoeid gaan met dit plan zullen zowel in subsidies als in opdrachten worden weggezet. Voor dit laatste geldt het inkoop- en aanbestedingsbeleid van de gemeente Waadhoeke. Alle bestedingen moeten rechtmatig zijn.

Burgemeester en wethouders van Waadhoeke

, burgemeester

, secretaris

10 / 11

INT

NR.: CONCEPT

De raad van de gemeente Waadhoeke

Gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van Waadhoeke van 05-10-2021;

BESLUIT

1. In te stemmen met dit Coronaherstelplan. 2. De benodigde middelen a € 881.300 beschikbaar te stellen vanuit de Coronareserve.

Aldus vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 4-11-2021,

{{Signer2}}

, voorzitter

Signed By: Waanders, M.C.M. <m.waanders@waadhoeke.nl> 18/11/2021 10:09:52 CET ID: ef7babd0-625e-4723-96ab-398107124db6 Auth: Scribble

{{Signer1}}

, griffier

Signed By: Lyklema, Tinco <t.lyklema@waadhoeke.nl> 10/11/2021 14:26:02 CET ID: ef7babd0-625e-4723-96ab-398107124db6 Auth: Scribble

Dit document is digitaal ondertekend.

11 / 11