5 Collegevoorstel wijzigingsbesluit GR De Dienst_

Collegeadvies Concept Dienst SZW NWF zienswijzenprocedure Datum collegevergadering Afdeling

29 augustus 2023

Portefeuillehouder

M. van der Meer

Beleidsteam Sociaal domein

wijzigingsbesluit 2022 t.b.v.

Behandelend ambtenaar Manager

T. Rodenhuis P. van Olphen

Advies/Ontwerpbesluit: 1.Het concept wijzigingsbesluit Gemeenschappelijke regeling Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân 2022 (bijlage 2) en de toelichting op het concept wijzigingsbesluit (bijlage 3) toe te zenden aan de gemeenteraad op 29 augustus 2023. 2.De gemeenteraad via een bericht aan de griffie (bijlage 1) te verzoeken zijn eventuele zienwijze hierop binnen 8 weken naar voren te brengen.

Aanleiding Procedureel Op 12 juli 2023 heeft het bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân (De Dienst) het concept wijzigingsbesluit Gemeenschappelijke regeling Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân 2022 (bijlage 2) vastgesteld. Op 20 juli 2023 ontvingen deelnemende colleges het verzoek om het concept wijzigingsbesluit aan te bieden aan de gemeenteraden, en hen in de gelegenheid te stellen om (desgewenst) een zienswijze in te dienen op dit concept wijzigingsvoorstel. De plicht om een ontwerpregeling of -wijziging voor te leggen aan de raad is van rechtswege bij het college belegd (art. 1, 2e lid, van de Wgr). De raad kan uiteraard afzien van het indienen van zienswijzen. De Wgr geeft aan dat de gemeenteraad het college daarover dan zo spoedig mogelijk informeert. Het wijzigen van de bestaande regeling is onvermijdelijk vanwege de op 1 juli 2022 in werking getreden Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). De nieuwe Wgr biedt meer mogelijkheden voor gemeenteraden om het toezicht op - en controle van gemeenschappelijke regelingen te versterken. Met de voorgestelde wijziging wordt beoogd de GR in overeenstemming te brengen met de nieuwe Wgr.

Korte toelichting op de wijzigingen in het kader van de Wgr De wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen introduceert enkele instrumenten, waarbij het een keuze van de deelnemers is of deze ingezet worden. Deze wijzigingen moeten voor 1 juli 2024 zijn geïmplementeerd. Gr De Dienst is een bedrijfsvoeringsorganisatie (bvo). Dat is een vorm van een gemeenschappelijke regeling waarbij er een ongeleed (enkelvoudig) bestuur is, en een beperkte overdracht van taken en bevoegdheden aan het bestuur. Bij die beperking van taken en bevoegdheden passen geen instrumenten zoals een (raads)adviescommissie. Die is dan ook niet opgenomen in het concept wijzigingsbesluit. Met onderhavige wijzigingsbesluit wordt de bestaande gemeenschappelijke regeling met de volgende onderdelen gewijzigd: Zienswijzen op besluiten van de bedrijfsvoeringsorganisatie (artikel 7a) Het bestuur van De Dienst neemt geen beleidsbeslissingen. Zienswijzen komen dan eigenlijk alleen voor bij wettelijk verplichte aanleidingen. In het concept wijzigingsvoorstel is opgenomen dat bij beslissingen van het bestuur van De Dienst die ingrijpende gevolgen voor de gemeentebesturen hebben -het bestuur beoordeelt zelf wat ingrijpend is- zienswijzen worden gevraagd aan de raad, waarbij de wettelijke termijnen en procedures moeten gelden.

Participatie bij de bedrijfsvoeringsorganisatie (artikel 7b) Het wijzigingsbesluit gaat ervan uit dat De Dienst nagenoeg geen formele besluiten neemt en dat om die reden waarschijnlijk geen situaties zullen voorkomen waar een burgerparticipatietraject nodig is. Bij voor de gemeentebesturen, ingezetenen of belanghebbenden ingrijpende besluiten kan het bestuur alsnog beslissen een participatietraject in te zetten. Het bestuur regelt daarbij zelf de procedure van dit traject waarbij in elk geval ingezetenen en belanghebbenden bij het besluit in de gelegenheid moeten

2

| Concept wijzigingsbesluit Gr Dienst SZW NWF 2022 t.b.v. zienswijzenprocedure

worden gesteld inspraak te leveren. In de toelichting wordt gerefereerd aan de Adviesraad Sociaal domein die in dergelijke situaties in ieder geval dient te worden betrokken. Ook dient het bestuur de gemeentebesturen te informeren over een eventueel participatietraject. Actieve informatieplicht (art. 10, 7e lid) Het bestuur van De Dienst biedt uit eigen beweging de informatie aan die raden nodig hebben voor de uitoefening van hun rol en taken. Uittredingsvoorwaarden (artikel 21 en 21a) Het staat deelnemers vrij om uit te treden. De Wgr schrijft voor dat de voorwaarden waaronder dat gebeurt worden opgenomen in de regeling. De wijziging behelst een langere opzegtermijn dan de oorspronkelijke regeling. De wijziging introduceert het uittredingsplan, dat na de uittreding wordt opgesteld, bevat de financiële, juridische, personele en organisatorische consequenties voor een periode van vijf jaar vanaf de uittreding. Het uittredingsplan wordt opgesteld door een onafhankelijk adviseur. De daarin voor de uittredende deelnemer omschreven financiële verplichtingen zijn bindend. In artikel 21 a, 5e lid is opgenomen dat het bestuur de uittreedsom zo laag mogelijk dient te houden. Dit betekent dit dat het bestuur van De Dienst de inspanningsplicht heeft om na een voornemen tot uittreding direct te anticiperen op de situatie.

Dit kan iets explicieter worden opgenomen bij de toelichting op het wijzigingsbesluit dan wel in het wijzigingsbesluit zelf. Advies is om dit mee te geven aan de afgevaardigde in het bestuur van De Dienst. Een afschrift van dit college-advies zal worden toegevoegd aan de documenten voor de gemeenteraad, zodat de raad hiervan kennis heeft. Artikel 21a, 4e lid, van het wijzigingsbesluit introduceert een risico-opslag van 5% bovenop de berekende uittreedsom i.v.m. onvoorzienbare toekomstige kosten. Hier kan de vergelijking gemaakt worden met het voorstel tot wijziging van de gemeenschappelijke regeling werkvoorzieningsschap Fryslân-West, waar de risico-opslag 10% bedraagt. Het verschil wordt door De Dienst verklaard door het feit dat De Dienst wordt gekenmerkt door weinig activa en voornamelijk personeel. Evaluatie (artikel 26a) De werking van de regeling zal geëvalueerd worden indien het bestuur daartoe besluit. Overig Het bestuur van De Dienst heeft van de gelegenheid gebruik gemaakt om een algemene regeling op te nemen in het wijzigingsbesluit voor het kunnen uitvoeren van tijdelijke noodregelgeving (een recent voorbeeld is de uitvoering van leefgeld voor Oekraïense oorlogsvluchtelingen; artikel II van het concept wijzigingsbesluit). Beoogd (meetbaar) effect De raden zijn conform geldende wetgeving in de gelegenheid gesteld zienswijzen in te dienen.

Motivering 1.1 Het college kan het wijzigingsvoorstel nog niet vaststellen Het college kan de gewijzigde regeling pas vaststellen als de raad daarvoor toestemming heeft gegeven (artikel 1, vierde lid, van de Wgr). Daarom wordt met dit besluit nog geen instemming gevraagd van het college met het concept wijzigingsbesluit. Aan de toestemmingsprocedure en vaststelling gaat de

3

| Concept wijzigingsbesluit Gr Dienst SZW NWF 2022 t.b.v. zienswijzenprocedure

zienswijzenprocedure vooraf. Het besluit van het bestuur van De Dienst is om die reden niet bindend, maar een van de eerste stappen in het besluitvormingsproces. 1.2 De gekozen datum van toezending aan de raad is gebaseerd op de wettelijke termijn De raden van de deelnemende gemeenten kunnen bij de colleges van burgemeester en wethouders binnen acht weken na ontvangst van het concept hun zienswijze over het ontwerp van de regeling naar voren brengen (artikel 1, tweede lid, van de Wgr). 2.1 Deze uiterste datum valt samen met de vergadering van de gemeenteraad Voor het bepalen van de datum van toezending is er rekening mee gehouden dat de uiterste datum waarop de zienswijzen naar voren moeten zijn gebracht volgens de Wgr, zo dicht mogelijk bij de raadsvergadering ligt. In de praktijk betekent dit dat de raadsbesluiten in de vier gemeenten op verschillende data worden genomen. De planning is besproken met de griffiers van de deelnemende gemeenten. De laatste gemeente zal op 8 november 2023 het besluit nemen. 2.2 Het is niet logisch dat het college bij deze nieuwe zienswijzeprocedure een concept-zienswijze voorbereidt. De procedure is met de griffies afgestemd. Wij hebben o.a. de “Handreiking Verbeterde democratische legitimatie bij gemeenschappelijke regelingen?” van de VNG i.s.m. Cooperaciòn geraadpleegd voor deze procedure.

De VNG stelt: “Voor deze zienswijzenprocedure geldt dus dat het college de ontwerpregeling voor zienswijzen aan de raad zendt. Het is dus niet logisch dat het college bij deze nieuwe zienswijzeprocedure een conceptzienswijze voorbereidt. Het college gaat dan immers over zijn eigen voorstel adviseren terwijl aangenomen moet worden dat het college hier onverkort mee instemt”…. “De nieuwe zienswijzenprocedure lijkt daarmee meer op de wensen en bedenkingen - procedures zoals geregeld in de artikelen 160 lid 2 Gemeentewet (oprichting van of deelneming in privaatrechtelijke rechtsvormen door de colleges) en 169 lid 4 Gemeentewet (o.a. rond privaatrechtelijke rechtshandelingen met ingrijpende gevolgen). Bij deze procedures legt het college ook een ontwerpbesluit voor aan de raad en vraagt vervolgens om wensen en bedenkingen. Die wensen en bedenkingen worden normaliter dan ook niet vanuit het college voorbereid.” Het is aan de raden zelf om de zienswijzen op te stellen, daarvoor een vorm te kiezen en zich al dan niet te laten adviseren door deskundigen. Het verzenden van de stukken kan via de griffie plaatsvinden na het besluit van het college daartoe.

Kanttekeningen De gemeenteraden stellen eventuele zienswijzen bij voorkeur gezamenlijk op, maar zijn daartoe niet verplicht Als een of meerdere gemeenteraden besluiten tot het indienen van een zienswijze kunnen zij besluiten de zienswijze niet of niet volledig onderling af te stemmen. Er is sprake van een krap tijdpad Het door het bestuur van De Dienst gewenste tijdpad is krap, gegeven het zomerreces, als de raden willen overgaan tot het indienen van zienswijzen. Het tijdpad is door De Dienst besproken met de griffiers van de gemeenten. Juridisch gezien is het een correct tijdpad, omdat de Wgr voorschrijft dat raden binnen 8 weken na toezending van het voorstel hun zienswijzen moeten indienen. Er is geen mogelijkheid tot verlenging van de termijn van 8 weken. Indien binnen de 8 weken geen zienswijzen zijn ingediend dan vervalt de mogelijkheid voor de raad.

4

| Concept wijzigingsbesluit Gr Dienst SZW NWF 2022 t.b.v. zienswijzenprocedure

Vlieland Terschelling Waadhoeke Harlingen

1 Collegebesluit (rekening 2 Verzenden concept houdend met reces) wijziging naar griffies door colleges 31 juli 2023 15 augustus 29 augustus 14 september 29 augustus 29 augustus 6 september 7 september

3 Raadscommissie

4 Raad

25 september 1 november x 18 oktober

9 oktober 8 november 19 oktober 1 november

Alternatieven N.v.t. Vervolg Impliciet aan het tijdpad van het bestuur van De Dienst is dat alle raden uiterlijk 9 november eventuele zienswijzen vaststellen. Het vervolgproces is beschreven in de aanbiedingsbrief van het bestuur van De Dienst (bijlage 5); het tijdpad gaat ervan uit dat alle fasen in april 2024 zijn afgerond en dat het college in die maand een definitief wijzigingsbesluit kan vaststellen. Participatie Uit de documenten blijkt niet dat er sprake is geweest van Participatie; de aard van het besluit leent zich daar niet voor en valt niet onder het takenpakket van de Adviesraad Sociaal domein. Financiën N.v.t. Bijlagen 1. Brief aan de griffier van het college 2. Concept wijzigingsbesluit Gr De Dienst 2022 3. Concept toelichting wijzigingsbesluit Gr De Dienst 2022 4. Gemeenschappelijke regeling Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân 2022 (Gr De Dienst 2022) 5. Aanbiedingsbrief van het bestuur van De Dienst aan colleges

5

| Concept wijzigingsbesluit Gr Dienst SZW NWF 2022 t.b.v. zienswijzenprocedure